໕. ປຎ຺ຈມຠູມິ

໔໓. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ຫາຣວິຠງ຺ໂຄ? ຍຕ຺ຖ ໂສຬສ ຫາຣາ ອກ຺ຂຣໂສ ເຠທໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາທິມ຺ຫິ ເທສນາຫາໂຣ. ຕຕ຺ຖ ອຍໍ ຄາຖາ ກຸສລາ ວາ ອກຸສລາ ວາ ສຈ຺ຈານິ ວາ ສຈ຺ເຈກເທໂສ ວາ. ກິໍ ເທສິຕນ຺ຕິ? ສຸຕ຺ເຕ ວີມໍສາ ເທສນາຫາໂຣ. ຍຖາ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ນິກ຺ເຂໂປ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ສາຘາຣຓານິ ອສາຘາຣຓານິ ຈ. ຍານິ ຈ ອຏ຺ຐາຣສ ປທານິ ທຸກ຺ຂໂຕ ສຕ຺ຕ ປທານິ ສງ຺ເຂເປນ ກາຍິເກນ ເຈຕສິເກນ ທຸກ຺ເຂນ, ອປ຺ປິຍສມ຺ປໂຍເຄນ ປິຍວິປ຺ປໂຍເຄນ ຈ ຕີຫິ ຈ ສງ຺ຂຕາຫິ. ຕຕ຺ຖ ຕີຓິ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓານິ ຕິສ຺ໂສ ທຸກ຺ຂຕາ ອຸປ຺ປາໂທ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓໍ, ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຕາຍ ທຸກ຺ຂຕາ ຈ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓໍ, ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂຕາຍ ທຸກ຺ຂຕາຕິ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຖໍ ຈ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓໍ, ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂຕາຍ ຈ ທຸກ຺ຂຕາ, ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓານໍ ຕີສຸ ເວທນາຠູມີສຸ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປາໂທ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓໍ, ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຕາຍ ຈ ທຸກ຺ຂຕາ ຕໂຍ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓໍ, ສຸຂາ ເວທນາຍ ຈ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂຕາຍ ຈ ທຸກ຺ຂຕາຕິ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓໍ, ທຸກ຺ຂາເວທນາ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂຕາ ຈ ທຸກ຺ຂຕາ ອິມມ຺ຫິ ອິເມສຸ ນວປເທສຸ ປຐມເກສຸ ສຕ຺ຕສຸ ປເທສຸ ໂສຬສສຸ ປເທສຸ ທຸກ຺ຂາ ປຣິເຍສິຕພ຺ພາ, ເອກາທສ ທຸກ຺ຂຕາຍ ຈ ລກ຺ຂຓໍ ນິທ຺ເທເສ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ປາຕຸຠາວລກ຺ຂຓາ ຊາຕິຍາ ຈ ປາຕຸຠາວຈຸຕິລກ຺ຂໂຓ ຈຸໂຕຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປນ຺ນຣສປທານິ ກຕ຺ຕພ຺ພານິ, ເອວໍ ສາຘາຣຓານິ ອສາຘາຣຓານິ ຈ ສຕ຺ຕສຸ ທສສຸ ປເທສຸ ສຎ຺ຎາສ ຕິວິເຘ ຈ ສາສນປ຺ປຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐາຣສວິເຘສຸ ຈ ສຸຕ຺ຕາຘິຏ຺ຐາເນສຸ ທສວິເຘສຸ ຈ ສຸຕ຺ຕວິເຘຍ຺ເຍສຸ ໂສຬສວິເຘສຸ ຈ ຫາເຣສຸ ເອກວີສຕິວິຘາຍ ຈ ປວິຈຍວີມໍສາຍາຕິ ອິທໍ ເທສິຕໍ. ຍຖາຠູຕຎ຺ຈ ເທສິຕນ຺ຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເທສນາຫາໂຣ.

໔໔. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ວິຈໂຍ ຫາໂຣ?

ປທໍ ປຎ຺ຫາ ຈ ປຸຈ຺ຉາ ຈ, ກິໍ ປຸພ຺ພໍ ກິຎ຺ຈ ປຈ຺ຉິມໍ;

ອນຸຄີຕິ ສາ ຈ ວິຈໂຍ, ຫາໂຣ ວິຈໂຍຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ.

ປທນ຺ຕິ ປຐມໍ ປທໍ. ຕສ຺ສ ໂກ ອຕ຺ໂຖ? ຍໍ ຠຄວາ ປຸຏ຺ໂຐ ອາຍສ຺ມຕາ ອຊິເຕນ ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ກຕິປທານິ ປຸຏ຺ຐານິ ຍຖາກິໍ ເກນສ຺ສຸ ນິວຸໂຕ ໂລໂກຕິ ຄາຖາ, ອິມານິ ກຕິປທານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອິຕິ ວິສຊ຺ຊນາຍ ປຸຈ຺ຉາ. ຍຕ຺ຕເກຫິ ປເທຫິ ຠຄວຕາ ວິສຊ຺ຊິຕານິ ປທານິ ອິຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ຈ ຍາ ປທານໍ ສງ຺ກາສນາ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປທນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຫາຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ. ກຕິ ປຎ຺ຫາ? ເອໂກ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຕທຸຕ຺ຕຣິ ວາ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ, ອຕ຺ຖານຸປຣິວຕ຺ຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ໂຫຕິ, ສມ຺ພຫຸລານິປິ ປທານິ ເອກເມວຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ ອນຸປຣິວຕ຺ຕີນິ ຕໍ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ເອໂກ ປຎ຺ໂຫວ ໂຫຕິ. ເກນສ຺ສຸ ນິວຸໂຕ ໂລໂກຕິ ໂລກໍ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ເກນສ຺ສຸ ນປ຺ປກາສຕິ ກິສ຺ສາຠິເລປນໍ ພ຺ຣູສີຕິ ຕໍເຍວ ປຸຈ຺ຉຕິ. ກິໍສຸ ຕສ຺ສ ມຫພ຺ຠຍນ຺ຕິ ຕໍເຍວ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ອຕ຺ຖານຸປຣິວຕ຺ຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ ໂຫຕິ, ໂສ ປຎ຺ໂຫ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ເອກໍສພ຺ຍາກຣຓີໂຍ ວິຠຊ຺ຊພ຺ຍາກຣຓີໂຍ ປຏິປຸຈ຺ຉາພ຺ຍາກຣຓີໂຍ ຐປນິໂຍຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອກໍສພ຺ຍາກຣຓີໂຍ, ຍໍ ອນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວິຠຊ຺ຊພ຺ຍາກຣຓີໂຍ, ສິຍາ ອນິຈ຺ຈໍ ນ ຈກ຺ຂຸ, ຍານິປິ ອາຍຕນານິ ຈ ນ ຈກ຺ຂຸ, ຕານິປິ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ນ ຈກ຺ຂຸເຍວ, ອຍໍ ວິຠຊ຺ຊພ຺ຍາກຣຓີໂຍ, ຍໍ ຈກ຺ຂຸ ຕໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເນຕິ ປຏິປຸຈ຺ຉາພ຺ຍາກຣຓີໂຍ, ຕໍ ຈກ຺ຂຸ ຕຖາຄໂຕຕິ ຐປນິໂຍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຈກ຺ຂຸນາຕິ ຐປນິໂຍ ປຎ຺ໂຫ. ອິທໍ ປຎ຺ຫໍ ຠຄວາ ກິໍ ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ໂລກສ຺ສ ສໍກິເລໂສ ປຸຈ຺ຉິໂຕ. ກິໍ ກາຣຓໍ? ຕິວິໂຘ ຫິ ສໍກິເລໂສ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ ຈ ທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ ຈ ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລໂສ ຈ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາຍ ນິວຸໂຕຕິ ອວິຊ຺ຊໍ ທສ຺ເສຕິ, ຊປ຺ປາຕິ ຕຓ຺ຫໍ ທສ຺ເສຕິ, ມຫພ຺ຠຍນ຺ຕິ ອກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກໍ ທສ຺ເສຕິ, ໂສຕໍ ນາມ ສຸຂເວທນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ທຸກ຺ຂເວທນີໂຍ ວິປາໂກ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ຠຄວາ ວິສຊ຺ເຊຕິ, ຈຕູຫິ ໂຍ ປເທຫິ ອວິຊ຺ຊາຍ ນິວຸໂຕ ໂລໂກຕິ…ເປ… ເອວໍ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໔໕. ຕທຸຕ຺ຕຣິ ປຏິປຸຈ຺ຉຕິ, ສວນ຺ຕິ ສພ຺ພຘິ ໂສຕາຕິ ຄາຖາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ ປຸຈ຺ຉຕິ ຕໍ ຠຄວາ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ວິສຊ຺ເຊຕິ.

ຍານິ ໂສຕານິ ໂລກສ຺ມິໍ, ສຕິ ເຕສໍ ນິວາຣຓໍ;

ໂສຕານໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູມິ, ປຎ຺ຎາເຍເຕ ປິຘີຍເຣ.

ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ວິສຊ຺ເຊຕິ. ອິທໍ ປທນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ຕສ຺ສ ສໍກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ໂວທານໍ ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ໂສຕານິ ຉ ຕຓ຺ຫາກາຍາ ພຫຸລາຘິວຈເນນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ຠວນ຺ຕິ ສພ຺ເພຫິ ອາຍຕເນຫິ. ຕານິ ໂສຕານິ ເກນ ນິວາຣິຍນ຺ຕີຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐານປຫານໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ເກນ ໂສຕາ ປິຘີຍເຣຕິ ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສຕິຍາ ເທເສຕິ, ໂຍ ຫິ ສມ຺ປຊາໂນ ວິຫຣຕິ ສຕິໂທວາຣິເກ ຈ ຕສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຄຸຕ຺ຕານິ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຄຸຕ຺ເຕສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຍາ ຍາ ວິປສ຺ສນາ, ສາ ສາ ເຕສໍ ເຕສໍ ໂສຕານໍ ຕສ຺ສາ ຈ ອວິຊ຺ຊາຍ ໂຍ ໂລໂກ ນິວຸໂຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ເອວໍ ໂສຕານິ ປິຫິຕານິປິ ຠວນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ປຎ຺ຎາ ຈ ສຕິ ຈ ນາມຣູປສ຺ສ ໂຂ ຕສ຺ສ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຏ຺ຐຸມາຄມ຺ມ ກຕ຺ເຖຕໍ ອຸປສມ຺ມຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ ຠຄວາ ເອເກນ ປເທນ ວິສຊ຺ເຊຕິ.

ຍເມຕໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ [ປຸຈ຺ຉເສ ປຎ຺ຫໍ (ປີ. ກ.) ປສ຺ສ ສຸ. ນິ. ໑໐໔໓], ອຊິຕ ຕໍ ວທາມິ ເຕ…ເປ…;

ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ, ເອຕ຺ເຖຕໍ ອຸປສມ຺ມຕິ.

ອິມິນາ ປຎ຺ເຫນ ກິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ? ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ຠຄວາ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ວິສຊ຺ເຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐເມນ ປຎ຺ເຫນ ສໍກິເລສໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ທຸຕິເຍນ ປຎ຺ເຫນ ໂວທານໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕຕິເຍນ ປຎ຺ເຫນ ໂສປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຈຕຸຕ຺ເຖນ ປຎ຺ເຫນ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸໍ ປຏິປຸຈ຺ຉຕິ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຏິປຸຈ຺ຉຕິ.

ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາເສ, ເຍ ຈ ເສຂາ [ເສກ຺ຂາ (ກ.) ປສ຺ສ ສຸ. ນິ. ໑໐໔໔] ປຸຖູ ອິຘ;

ເຕສໍ ເມ ນິປໂກ ອິຣິຍໍ, ປຸຏ຺ໂຐ ປພ຺ຣູຫິ ມາຣິສ.

ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ກຕິ ຈ ປນ ເຕ ປຎ຺ເຫ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາ ຈ ອຣຫນ຺ຕາ ເສກ຺ຂາ ຈ? ກິໍ ປຸພ຺ພໍ ກິຎ຺ຈ ປຈ຺ຉິມນ຺ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ກຕຣໍ ປຐມໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ກຕຣໍ ປຈ຺ຉາ? ອຣຫນ຺ຕໍ ປຐມໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເສກ຺ຂຘມ຺ເມ ຕຕ຺ຖ ເກນ ປເທນ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາຕິ ອຣຫນ຺ໂຕ ຄຫິຕາ, ປຸຖູຕິ ເສກ຺ຂາ ຄຫິຕາ. ເຕສໍ ເມ ນິປໂກຕິ ສາຘາຣຓໍ ປທໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ສາຘາຣຓານິ ຈ ອສາຘາຣຓານິ ຈ ປຎ຺ເຫສຸ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພານິ. ຕໍ ຠຄວາ ວິສຊ຺ເຊຕິ. ນ ຕຖາ ປຸຏ຺ຐໍ, ປຐມໍ ປຸຏ຺ຐໍ, ຕໍ ປຈ຺ຉາ ວິສຊ຺ເຊຕິ. ຍໍ ປຈ຺ຉາ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຐມໍ ວິສຊ຺ເຊຕິ. ກິຎ຺ຈ ອິທໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ວິສຸທ຺ຘານໍ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕານຎ຺ຈ ກາ ອິຣິຍາຕິ ອິທໍ ປຸຈ຺ຉິ, ຕໍ ກາເມສຸ ນາຠິຄິຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ມນສານາວິໂລ ສິຍາຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐານານິ ວິຕກ຺ເກນ ຈ ຠຄວາ ນິວາເຣຕິ, ທ຺ເວ ປນ ວິຕກ຺ກອນາວິລຕາຍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ, ຍຖາ ນີວຣເຓສຸ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ກຸສລາ ສພ຺ພຘມ຺ເມສູຕິ ອຣຫນ຺ຕໍ ວິສຊ຺ເຊຕິ.

ເກນສ຺ສຸ ຕຣຕິ ໂອຆນ຺ຕິ ຄາຖາ, ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ. ຈຕ຺ຕາໂຣເຍວ ປຎ຺ຫາ. ກິໍ ກາຣຓໍ, ນ ຫິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖານຸປຣິວຕ຺ຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ [ຍຖານຸປຣິວຕ຺ຖິວຊ຺ຊໍ (ປີ. ກ.)] ຍຖາ ປຐມໍ ອຊິຕປຎ຺ເຫສຸ, ຕສ຺ສ ນ ເອກໍເສນ ພຫູນິ ວິສຊ຺ຊນານິ, ພຫຸກາ ປຎ຺ຫາ, ເອໂກວ ນ ຈາປິ, ສພ຺ເພ ປຸຈ຺ຉຕິ, ປຸພ຺ເພ ວິສຊ຺ຊິໂຕ, ຍຖາ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອຊິໂຕປຎ຺ເຫ, ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຍຖາຠູຕໍ ປຣິເຍສນາປທພນ຺ເຘນ ວິສຊ຺ຊນາໂຍ ເອວໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຣິເຍສຕິ. ໂຍ ປຸນ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ຕຕ຺ຖ ອຍມາກາໂຣ ປຸຈ຺ຉນາຍໍ ອນ຺ໂຕຊຏາ ພຫິຊຏາຕິ ຄາຖາ [ສໍ. ນິ. ໑.໒໙] ປຸຈ຺ຉິຕວິສຊ຺ຊນາຍ ມຄ຺ຄິຕພ຺ພາ. ກຖໍ ວິສຊ຺ຊິຕາຕິ ຠຄວາຕິ ວິສຊ຺ເຊຕິ? ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕຠາວນາຍ ສມຖາ, ປຎ຺ຎາຠາວນາຍ ວິປສ຺ສນາ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ອນຸມີຍຕິ, ເຍ ຘມ຺ມາ ສມເຖນ ຈ ວິປສ຺ສນາຍ ຈ ປຫີຍນ຺ຕິ, ເຕ ອິເມ ອນ຺ໂຕຊຏາ ພຫິຊຏາ. ຕຕ຺ຖ ວິສຊ຺ຊນໍ ສມເຖນ ຣາໂຄ ປຫີຍຕິ, ວິປສ຺ສນາຍ ອວິຊ຺ຊາ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕວຕ຺ຖຸໂກ ຣາໂຄ ອນ຺ໂຕຊຏາ, ພາຫິຣວຕ຺ຖຸໂກ ຣາໂຄ ພຫິຊຏາ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕວຕ຺ຖຸກາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ, ອຍໍ ອນ຺ໂຕຊຏາ. ເອກສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ຈ ພາຫິຣວຕ຺ຖຸການິ ພຫິຊຏາ, ຍາ ຫິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕວຕ຺ຖຸກາ ຍາ ທິຏ຺ຐິຠາຄິເຍນ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຍໍ ຊຏາ. ຕຖາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຍາ ກາຈິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕວຕ຺ຖຸກາ ຕຓ຺ຫາ ຈ ທິຏ຺ຐິ ຈ, ອຍໍ ອນ຺ໂຕຊຏາ. ຍາ ກາຈິ ພາຫິຣວຕ຺ຖຸກາ ຕຓ຺ຫາ ຈ ທິຏ຺ຐິ ຈ, ອຍໍ ພຫິຊຏາ.

ຍຖາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ຈຕຸຈກ຺ກໍ ນວທ຺ວາຣ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາ [ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາເຍ]. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ວິສຊ຺ເຊຕິ ‘‘ເຉຕ຺ວາ ນທ຺ຘິໍ ວຣຕ຺ຕໍ ຈາ’’ຕິ ຄາຖາ, ອິທໍ ຠຄວາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ວິສຊ຺ເຊຕິ. ອິມາຍ ວິສຊ຺ຊນາຍ ຠຄວາ ອນຸມີຍຕິ ກິເລເສ ເອຕ຺ຖ ປຸຣິມາຍ ຄາຖາຍ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ເພນ. ຕໍ ຫິ ຈຕຸຈກ຺ກນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ຫຕ຺ຖປາທາ. ນວທ຺ວາຣນ຺ຕິ ນວ ວຓມຸຂານິ. ຍຖາ ຈຕຸຈກ຺ກນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸປາທານາ, ອຸປາທານປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ, ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ. ນວທ຺ວາຣນ຺ຕິ ນວ ມານວິຘາ, ມານຊາຕິກາຍ ຫິ ທຸກ຺ຂໍ ເສຍ຺ເຍນມ຺ຫິ ປຣໂສ ຕີຓິ ຕິການິ ປຸຓ຺ຓໍ. ຕິເກນ ສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຫິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິໂກ ຣາໂຄ. ຕຕ຺ຖ ນທ຺ຘີຕິ ຕຓ຺ຫາ ວິສຊ຺ຊີຍຕິ. ວຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ມານໍ ວິສຊ຺ເຊຕິ, ອິຈ຺ຉາ ໂລໂຠ ຈ ປາປໂກຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິໂກ ຣາໂຄ. ຕຕ຺ຖ ວິສມໂລໂຠ ປາປໂກຕິ ນິທ຺ທິສິຍຕິ ສມູລຕຓ຺ຫນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎາຓມູລກາ ຕຓ຺ຫາຕິ ອຎ຺ຎາຓມູລກາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ທິຏ຺ຐິຍາ ຈ ປຫານໍ. ເຍ ຈ ປຸນ ອຎ຺ເຎປິ ເກຈິ ຈຕຸຈກ຺ກໂຍເຄນ ເຕເນວ ກາຣເຓນ ຈ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສໍສາຣຄາມິໂນ ຘມ຺ມາ ສພ຺ເພ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ຄາຖາ ວິສຊ຺ຊນາ ປຸຈ຺ຉາຍ ຈ ວິສຊ຺ຊນາຍ ສເມຕິ [ສມໍຕິ (ປີ.)]. ຍໍ ຍທິ ສນ຺ເທນ ອຖ ສຫ ພ຺ຍາກຣເຓນ ອນຸຄີຕິຍໍ ຈ ໂສ ວິຈໂຍຕິ ຠຄວາ ຍຕ຺ຕການິ ປທານິ ນິກ຺ຂິປຕິ, ຕຕ຺ຕເກຫິ ອນຸຄາຍຕິ.

໔໖. ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທູເຕຍ຺ຍໍ ຄນ຺ຕຸມຣຫຕິ [ກາຕຸມຣຫຕິ (ປີ. ກ.) ປສ຺ສ ອ. ນິ. ໘.໑໖]. ອິມານິ ອຏ຺ຐ ປທານິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ຉຫິ ປເທຫິ ຠຄວາ ອນຸຄາຍຕິ.

‘‘ໂຍ ເວ ນ ພ຺ຍຖຕິ [ພ຺ຍາຖຕິ (ກ.)] ປຕ຺ວາ, ປຣິສໍ ອຸຄ຺ຄວາທິນິໍ;

ນ ຈ ຫາເປຕິ ວຈນໍ, ນ ຈ ຉາເທຕິ ສາສນໍ.

‘‘ອສນ຺ທິທ຺ຘິໍ ຈ ຠຓຕິ, ປຸຈ຺ຉິໂຕ ນ ຈ ກຸປ຺ປຕິ;

ສ ເວ ຕາທິສໂກ ຠິກ຺ຂຸ, ທູເຕຍ຺ຍໍ ຄນ຺ຕຸມຣຫຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປນ ຠຄວາ ຍຕ຺ຕການິ ປທານິ ນິກ຺ຂິປຕິ, ຕຕ຺ຕເກຫິ ອນຸຄາຍຕິ. ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ປິໂຍ ຄຣຸຠາວນີໂຍຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ, ອິທໍ ຠຄວາ ສຕ຺ຕຫິ ປເທຫິ ອນຸຄາຍຕິ. ອິຕິ ພຫຸສ຺ສຸຕວາ ອນຸຄາຍຕິ, ອປ຺ປຕຣກຖໍ ປທໍ ວາ ນິກ຺ເຂໂປ, ພຫຸສ຺ສຸຕວາ ນວ ປທານິ ນິກ຺ເຂໂປ, ອປ຺ປຕຣິກາ ອນຸຄີຕິຍາ ພຫຸຕຣິກາ ອນຸຄາຍຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເຕ ອນຸຄີຕິ ຈ ວິຈໂຍ, ອຍໍ ວິຈໂຍ ນາມ ຫາໂຣ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ຍຸຕ຺ຕິຫາໂຣ?

ສພ຺ເພສໍ ຫາຣານໍ, ຍາ ຠູມີ ໂຍ ຈ ໂຄຈໂຣ ເຕສໍ;

ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕິ ປຣິກ຺ຂາ, ຫາໂຣ ຍຸຕ຺ຕີຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ.

ຫາຣານໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ຍຖາ ເທສນາ ຍຖາ ວິຈໂຍ ໂຍ ຈ ນິທ຺ທິສິຍຕິ, ອຍໍ ນິທ຺ເທໂສ. ອຍໍ ປຸຈ຺ຉາ ສຸຕ຺ເຕສຸ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ຍາ ຕຕ຺ຖ ວີມໍສາ, ອຍໍ ຍຸຕ຺ຕິ.

ຍຖາ ຫິ ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຕ຺ຖິ ເຫຕຸ ອຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍ, ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ອຕ຺ຖິ ເຫຕຸ ອຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ. ສີລວຕາ, ອານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄເລນ ນ ເວຍ຺ຍາກຣຓິຍາ ກິນ຺ຕິ ເມ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ…ເປ… ອພ຺ຍາກຣຓໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ມຄ຺ໂຄ. ຕສ຺ສ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ສີລກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ເຫຕຸ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ. ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ໂຍ ຈ ປຕິຣູປເທສວາໂສ ຈ, ອຍໍ ອຸປາທາປຈ຺ຈຍຕາ ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍ. ຍໍ ໂປຣາຓກມ຺ມໍ ອສ຺ສ ວິປາໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕາຍ ປຈ຺ຈຍາຍ ອຕ຺ຕສມ຺ມາປຓິຘິ, ອຍໍ ເຫຕຸ. ອິຕິ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ສເຫຕຸ ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິທໍ ໂລກິກໍ ສີລໍ.

ຍໍ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສີລໍ, ຕສ຺ສ ຕີຓິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຈ຺ຈໂຍ – ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ – ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ ເຫຕຸ. ປຎ຺ຎາຍ ນິພ຺ເພຘຄາມິນິຍາ, ຍໍ ສີລໍ ຊາຍຕິ. ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຈ ສີລໍ ເຕນາຍໍ ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ຍໍ ປຸນ ສມາຘິໂນ ປສ຺ສທ຺ຘິ ຈ ປີຕິ ຈ ປາໂມຊ຺ຊໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ຍໍ ສຸຂໍ ເຫຕຸ ເຕນ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ ສເຫຕຸ ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍ. ຍໍ ສມາຫິໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ປຎ຺ຎາ. ຕສ຺ສ ປຣໂຕໂຆໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຈ ໂຍນິໂສ ມນສິກາໂຣ ເຫຕຸ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ, ອິຕິ ອິເມ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເອວໍ ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຎາ. ສຕ຺ຕພ຺ຍາກຣຓີສຸ ຈ ສຸຕ຺ເຕສຸ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ຍຸຕ຺ຕິຫາໂຣ. ໂສ ຈຕູສຸ ມຫາປເທເສສຸ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໔໗. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ປທຏ຺ຐານໍ?

ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ຊິໂນ, ຕສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ຍໍ ປທຏ຺ຐານໍ;

ອິຕິ ຍາວ ສພ຺ພຘມ຺ມາ, ເອໂສ ຫາໂຣ ປທຏ຺ຐາໂນ.

ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓາ ກາມຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ກາມຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ວາ, ເອເຕສຸ ເຍປິ ປຎ຺ຈສຸ ຣູເປສຸ ອາຍຕເນສຸ ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເຕຫິ ກາມຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ. ວຸຈ຺ຈເຕ, ເຕນ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ກາມຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣູປຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠວຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ປທຏ຺ຐານໍ. ເອກສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ທິຏ຺ຐິຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ກາມຘາຕຸ ກາມຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ອຣູປຘາຕຸ ອຣູປຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ສຸຂສຎ຺ຎາ ກາມຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ພ຺ຍາປາທສຎ຺ຎາ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ອສມ຺ປຊຎ຺ຎຕາ ສມ຺ໂມຫສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ນວ ອາຆາຕວຕ຺ຖູນິ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ນວວິຘໍ ມານໍ [ນວມານໍ ວິຘມານສ຺ສ (ປີ. ກ.)] ມານສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ສຸຂາ ເວທນາ ຣາຄານຸສຍສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ປຏິຆານຸສຍສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ອວິຊ຺ຊານຸສຍສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ອຕ຺ຕວາທຸປາທານຎ຺ຈ ມຸສາວາໂທ ຈ ໂລຠສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ປາຓາຕິປາໂຕ ຈ ປິສຸຓວາຈາ ຈ ຜຣຸສວາຈາ ຈ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕຎ຺ຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ ຈ ໂມຫສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ຠວໍ ໂຠຄຎ຺ຈ ໂວກາໂຣ ອຫໍກາຣສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ພາຫິຣານໍ ປຣິຄ຺ຄໂຫ ມມໍກາຣສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ກາຍສ຺ສ ສງ຺ຄໍ [ກາຍວງ຺ກໍ (ປີ.)] ທິຏ຺ຐິຍາ ປທຏ຺ຐານໍ. ກາຍິກໂທໂສ ໂທສສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ກາຍິກກາສາໂວ ໂລຠສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ໂຍ ໂຍ ວາ ປນ ຘມ຺ໂມ ເຍນ ເຍນ ອາຣມ຺ມເຓນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຈ຺ຈາຘິຏ຺ຐາເນນ ວາ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐາເນນ ວາ ອນຸສຍເນນ ວາ, ໂສ ຘມ຺ໂມ ຕສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ເຕນ ສາຣມ຺ມເຓນ ໂສ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ຍຖາ ມນຸສ຺ໂສ ປຸຣິມສ຺ສ ປທສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ອລຠນ຺ໂຕ ທຸຕິຍໍ ປທໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ໂສ ປຈ຺ຉານຸປທໍ ສໍຫຣຕິ. ຍທິ ປນ ໂຍ ນ ທຸຕິຍປທສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ລຠຕິ, ອປຣໍ ປທໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ. ຕສ຺ສ ໂຍ ເຈໂສ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວຕິ. ເອວໍ ຘມ຺ໂມ ກຸສໂລ ວາ ອກຸສໂລ ວາ ອພ຺ຍາກໂຕ ວາ ປທຏ຺ຐານໍ ອລຠນ຺ໂຕ ນ ປວຕ຺ຕຕິ. ຍຖາ ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ໂຍນິລາໂຠ [ໂຍນິໂສ ລາໂຠ (ປີ.)], ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປທຏ຺ຐາໂນ ຫາໂຣ.

໔໘. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ລກ຺ຂໂຓ ຫາໂຣ?

ວຸຕ຺ຕມ຺ຫິ ເອກຘມ຺ເມ, ເຍ ຘມ຺ມາ ເອກລກ຺ຂຓາ ເຕນ;

ສພ຺ເພ ຠວນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ໂສ ຫາໂຣ ລກ຺ຂໂຓ ນາມ.

ເຍສຎ຺ຈ ສຸສມາຣທ຺ຘາ, ນິຈ຺ຈໍ ກາຍຄຕາສຕີຕິ ຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕາຍ ກາຍຄຕາສຕິຍາ ວຸຕ຺ຕາ ເວທນາຄຕາ ຈິຕ຺ຕຄຕາ ຘມ຺ມຄຕາ ຈ ສຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ເອເກນ ສຕິປຏ຺ຐາເນນ. ນ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກສ຺ມິໍ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິຍາ ປວຕ຺ຕຕິ, ນານາສຸ ຄຕີສຸ ປວຕ຺ຕຕິ, ກາຍຄຕາສຕິຍາ ວຸຕ຺ຕາຍ ວຸຕ຺ຕາ ເວທນາຄຕາ ຈິຕ຺ຕຘມ຺ມຄຕາ ຈ. ນ ຫິ ກາຍຄຕາສຕິຍາ ຠາວິຕາຍ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ຕສ຺ສທິເສສຸ ຘມ຺ເມສຸ ວຸຕ຺ເຕສຸ ສພ຺ພຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ ຈ ຠວນ຺ຕິ.

ສຈິຕ຺ຕປຣິໂຍທາປນໍ, ເອຕໍ ພຸທ຺ຘານ ສາສນນ຺ຕິ ຄາຖາ ເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ, ຈິຕ຺ເຕ ຣູປໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ນາມຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ. ຕໂຕ ສຈິຕ຺ຕປຣິໂຍທາປນາ ຍໍ ຍໍ ໂອທເປຕິ, ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ. ເຍນ ໂອທເປຕິ, ໂສ ມຄ຺ໂຄ. ຍໂຕ ໂອທປນາ, ໂສ ນິໂຣໂຘ. ຈກ຺ຂຸໍ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ, ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕາ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ຜສ຺ໂສ ມນສິກາໂຣ ເອເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ເອກລກ຺ຂຓາ ອຸປ຺ປາທລກ຺ຂເຓນ. ໂຍ ຈ ຣູເປ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ເວທນາຍ ໂສ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາເຓສຸປິ ໂສ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ອິຕິ ເຍ ເອກລກ຺ຂຓາ ຘມ຺ມາ, ເຕສໍ ເອກມ຺ຫິ ຘມ຺ເມ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ລກ຺ຂໂຓ ຫາໂຣ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ຈຕຸພ຺ຍູໂຫ ຫາໂຣ?

ນິຣຸຕ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ຈ, ພ຺ຍຎ຺ຊນາ ເທສນາຍ ຈ;

ສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘິ, ເອໂສ ຫາໂຣ ຈຕຸພ຺ຍູໂຫ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ນິຣຸຕ຺ຕິ, ສາ ກຖໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພາ [ປສ຺ສິຕພ຺ພາ (ປີ. ກ.)]? ຍຖາ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ເອກາທສຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຂິປ຺ປໍ ຘມ຺ເມສຸ ມຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ອຕ຺ຖກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ, ນິຣຸຕ຺ຕິກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ, ອິຕ຺ຖາຘິວຈນກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ, ປຸຣິສາຘິວຈນກຸສໂລ ຈ, ວິປຸຣິສາຘິວຈນກຸສໂລ ຈ, ອຕີຕາຘິວຈນກຸສໂລ ຈ, ອນາຄຕາຘິວຈນກຸສໂລ ຈ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຘິວຈນກຸສໂລ ຈ. ເອກາຘິປ຺ປາເຍນ ກຸສໂລ ນານາຘິປ຺ປາເຍນ ກຸສໂລ. ກິມ຺ຫິ ເທສິຕໍ, ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ອິຕ຺ຖາຘິວຈເນນ ປຸຣິສາຘິວຈເນນ ວິປຸຣິສາຘິວຈເນນ ສພ຺ພໍ ຍຖາສຸຕ຺ຕໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ຕໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ນິຣຸຕ຺ຕິໂກສລ຺ລໂຕ ໂຍ ຍໍ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸນິຣຸຕ຺ຕິທຸນ຺ນິຣຸຕ຺ຕິຕໍ ອເວກ຺ຂຕິ, ອິທໍ ເອວໍ ນິໂຣປຍິຕພ຺ພໍ. ອິທມ຺ປິ ນ ນິໂຣປຍິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ນິຣຸຕ຺ຕິໂກສລ຺ລໍ.

໔໙. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ອຘິປ຺ປາຍໂກສລ຺ລໍ? ຍຖາເທສິຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສ ວາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອິເມນ ຠຄວຕາ ເທສິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ຍຖາ ກິໍ ອປ຺ປມາໂທ ອມຕໍ ປທໍ, ປມາໂທ ມຈ຺ຈຸໂນ ປທນ຺ຕິ ຄາຖາ. ເອຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ໂກ ອຘິປ຺ປາໂຍ? ເຍ ອສີຕິເມວ ອາກງ຺ຂນ຺ຕິ ເຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ໂຍຄສ຺ສ ກາລໍ ນ ນິວຕ຺ຕຕິ ຍາ ຈ, ໂສ ນ ຕຕ຺ຖ ປາປິນ຺ຕເວ ຠວນ຺ຕິ;

ເວທນາມຄ຺ຄອິສິນາ [ເວທນາມຄ຺ຄໍ ອິສິນາ (ປີ.)] ປເວທິຕໍ, ຘຸຕຣຊາສວາ ທຸກ຺ຂາ ປໂມກ຺ຂາຕາ.

ເອຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ໂກ ອຘິປ຺ປາໂຍ? ເຍ ທຸກ຺ເຂ ນາສ຺ສາທກາ [ທຸກ຺ເຂນ ສາຘກາ (ປີ.)], ເຕ ວີຣິຍມາຣຠິສ຺ສນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາຕິ. ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິຕິ ຄາຖາຍ ວາ ພ຺ຍາກຣເຓນ ວາ ເທສິເຕ ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ສາຘກາ, ໂຍ ເອວໍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມໍ ປຏິປຊ຺ຊຕີຕິ ໂສ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເທສນາຘິປ຺ປາໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ປຸພ຺ພາປຣສນ຺ຘິ? ຍໍ ຄາຖາຍໍ ວາ ສຸຕ຺ເຕສຸ ວາ ປທານິ ອສີຕິ ຕານິ ຠວນ຺ຕິ ເອວໍ ວາ ເອວເມຕິ ຕສ຺ສາ ຄາຖາຍ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ຍານິ ປຸຣິມານິ ປທານິ ຍານິ ຈ ປຈ຺ຉິມການິ, ຕານິ ສໂມສາເຣຕພ຺ພານິ. ເອວໍ ໂສ ປຸພ຺ພາປເຣນ ສນ຺ຘິ ຎາຍຕິ. ຍາ ເອກາ ສມາຣທ຺ຘາ ຄາຖາ ທ຺ເວ ຕີຓິ ວາ ຕສ຺ສ ເມກເທເສ ຠາສິຕານໍ ອຠາສິຕາຫິ ຄາຖາຫິ ອນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ອຕ຺ໂຖ ຠວຕິ ຕທຸປຘາຣິຕພ຺ພໍ. ຍໍວ ສພ຺ພາ [ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ (ປີ.)] ອິຕິສ຺ສ ປຣິເຍສມານສ຺ສ ປຣິເຍສນາ ກງ຺ຂາ, ຕສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ອປເຣ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ປຸພ຺ພາປເຣນ ສນ຺ຘິ. ໂກສລ຺ລນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸໂຕ ນິທານໂກສລ຺ລໍ. ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ນິຣຸຕ຺ຕິໂກສລ຺ລໍ. ເທສນາຘິປ຺ປາຍໂກສລ຺ລໍ. ປຸພ຺ພາປເຣນ ສນ຺ຘິໂກສລ຺ລໍ. ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ຄາຖາ ປຣິເຍສິຕາ ນິທານໍ ວາ. ອຸປລພ຺ຠິຕຸໍ ນ ອຕ຺ໂຖ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ ວຕ຺ຖຸໂຕ ນິທານໂກສລ຺ລໍ ອຕ຺ຖໂກສລ຺ລໍ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ປເທຫິ ອຕ຺ໂຖ ປຣິເຍສິຍນ຺ໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຣິຍິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ອຖ ຈ ສພ຺ໂພ ວຕ຺ຖຸໂຕ ວາ ນິທາເນນ ວາ ໂຍ ອຘິປ຺ປາໂຍ ພ຺ຍຎ຺ຊໂນ ນິຣຸຕ຺ຕິ ສນ຺ຘິ ຈ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ເອໂສ ປຸພ຺ພາປເຣນ ເອວໍ ສຸຕ຺ຕຕ຺ເຖນ ເທສິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຈຕຸພ຺ຍູໂຫ ຫາໂຣ.

໕໐. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອາວຏ຺ໂຏ ຫາໂຣ?

ເອກມ຺ຫິ ປທຏ຺ຐາເນ, ປຣິເຍສຕິ ເສສກໍ ປທຏ຺ຐານໍ;

ອາວຏ຺ຏຕິ ປຏິປກ຺ເຂ, ອາວຏ຺ໂຏ ນາມ ໂສ ຫາໂຣ.

ຍຖາ ກິໍ ອຸນ຺ນຬານໍ ປມຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຄາຖາໂຍ. ຍໍ ປມາໂທ, ອິທໍ ກິສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ? ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ໂອສຄ຺ຄສ຺ສ. ກຸສລຘມ຺ໂມສຄ຺ໂຄ ປນ ກິສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ? ອກຸສລຘມ຺ມປຏິເສວນາຍ. ກິສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ, ກຸສລຘມ຺ມປຏິເສວນາຍ? ກິສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ, ກິເລສວຕ຺ຖຸປຏິເສວນາຍ? ອິຕິ ປມາເທນ ໂມຫປກ຺ຂິຍາ ທິຏ຺ຐິ ອວິຊ຺ຊາ ຉນ຺ທຣາຄປກ຺ຂິຍາ. ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາ ຈ ທິຏ຺ຐິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ ຕຓ຺ຫາ ກາມາສໂວ ຈ ຠວາສໂວ ຈ ທິຏ຺ຐາສໂວ ຈ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ເຕ ອຕ຺ຖີຕິ ທິຏ຺ຐິ ເຈຕສິເກສຸ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອຊ຺ຌາວຫເນນ ກາມາສໂວ, ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ອາສຕ຺ຕິ ຠວາສໂວ. ຕຕ຺ຖ ຣູປກາໂຍ ກາມາສວສ຺ສ ຠວາສວສ຺ສ ຈ ປທຏ຺ຐານໍ. ນາມກາໂຍ ທິຏ຺ຐາສວສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາສວສ຺ສ ຈ ປທຏ຺ຐານໍ.

ຕຕ຺ຖ ອລ຺ລິຍນາຍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕວາຫນໍ ກາມາສວສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ. ປຕ຺ຖນຄນ຺ຖນອຠິສງ຺ຂາຣກາຍສງ຺ຂາຣຓໍ ຠວາສວສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ, ອຠິນິເວໂສ ຈ ປຣາມາໂສ ຈ ທິຏ຺ຐາສວສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ. ອປ຺ປຏິເວໂຘ ຘມ຺ເມສຸ ອສມ຺ປຊຎ຺ຎາ ຈ ອວິຊ຺ຊາສວສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ. ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸປາທານານິ. ກາມາສໂວ ກາມຸປາທານໍ, ຠວາສໂວ ຠວຸປາທານໍ, ທິຏ຺ຐາສໂວ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ, ອວິຊ຺ຊາສໂວ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ, ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ອຸປາທາເນຫິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ຈິຕ຺ເຕ ປຫາຕພ຺ໂພ, ໂສ ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສິສ຺ສ ປຫີຍຕິ. ທິຏ຺ຐາສໂວ ຘມ຺ເມສຸ ປຫາຕພ຺ໂພ, ໂສ ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສິສ຺ສ ປຫີຍຕິ. ຠວາສໂວ ອາສຕ຺ຕິຍາ ປຫາຕພ຺ໂພ, ໂສ ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສິສ຺ສ ປຫີຍຕິ. ກາມາສໂວ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ປຫາຕພ຺ໂພ, ໂສ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສິສ຺ສ ປຫີຍຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຍານຸປສ຺ສນາ ທຸກ຺ຂມຣິຍສຈ຺ຈໍ ຠຊຕິ. ເວທນານຸປສ຺ສນາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ, ສຕ຺ຕກິເລໂສປຈາໂຣ ເຕນ ສມຸທຍໍ ຠຊຕິ. ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ນິໂຣຘໍ ຠຊຕິ. ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາ ມຄ຺ຄໍ ຠຊຕິ. ເຕນສ຺ສ ຈຕູສຸ ຈ ທສ຺ສເນນ ຕສ຺ເສວ ສພ຺ເພ ປຫີຍນ຺ຕິ, ເຍນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ປຐມໍ ອຸນ຺ນຬານໍ ປມຕ຺ຕານໍ ເຕສໍ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ອາສວາ. ຊານໂຕ ຫິ ປສ຺ສໂຕ ອາສວານໍ ຂໂຍ ທຸກ຺ຂໍ ສມຸທໂຍ ນິໂຣໂຘ ມຄ຺ໂຄ ຫິ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ. ເອວໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພາ. ຍາວ ຕສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ຄຕິ ຕໂຕ ປຏິປກ຺ເຂນ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ປຣິເຍສຕິ ເຕສໍ ກິເລສານໍ ຫາເຣນ ອາວຏ຺ຏຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ອາວຏ຺ໂຏ ຫາໂຣ. ເອວໍ ສຸກ຺ກາປິ ຘມ຺ມາ ປຣິເຍສິຕພ຺ພາ. ອກຸສລຘມ຺ເມ ອາຄມິສ຺ສ.

ຕຕ຺ຖ ອາວຏ຺ຏສ຺ສ ຫາຣສ຺ສ ອຍໍ ຠູມິ ສຕິ ອຸປຏ຺ຐານາ ຈ ວິປລ຺ລາສາ ຈ ຈຕ຺ຕາຣິ ຎາຓານິ ສກ຺ກາຍສມຸປ຺ປາທາຍຄາມິນີ ຈ ປຏິປທາ ສກ຺ກາຍນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ.

໕໑. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ວິຠຕ຺ຕິ ຫາໂຣ? ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວິຠຊ຺ຊພ຺ຍາກຣຓີຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິຠຕ຺ຕິ ຫາໂຣ. ຍຖາ ກິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຈ ປຸນ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ, ໂນ ວາຄຕໍ ນ ປຣິຠາສຕິ [ໂນ ວາ ນ ປຣິຠາສຕິ (ປີ.), ນ ຕາວາຍໍ ປຣິຠາສິ (ກ.)] ປຣິປຸຈ຺ຉຕາຍ ປຎ຺ຫາຍ ອຕິຍນໍ ເອກສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ວິຠຕ຺ຕິ ຫາໂຣ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ປຣິວຕ຺ຕໂນ ຫາໂຣ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຏິປກ຺ຂນິທ຺ເທໂສ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣິວຕ຺ຕໂນ ຫາໂຣ. ຍຖາ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫຕີຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສພ຺ພານິ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ປຣິວຕ຺ຕໂນ ຫາໂຣ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ເວວຈໂນ ຫາໂຣ?

ເວວຈເນຫິ ອເນເກຫິ, ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ປກາສິຕໍ;

ສຸຕ຺ເຕ ໂຍ ຊານາຕິ ສຸຕ຺ຕວິທູ, ເວວຈໂນ ນາມ ໂສ ຫາໂຣ.

ຍຖາ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອກມ຺ຫິ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ເວວຈເນນ ນານາວຸຕ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ປສໍສິໂຕ ‘‘ມຫາປຎ຺ໂຎ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຫາສປຎ຺ໂຎ ຊວນປຎ຺ໂຎ’’ຕິ ອິທໍ ປຎ຺ຎາຍ ເວວຈນໍ. ຍຖາ ຈ ມຄ຺ຄວິຠງ຺ເຄ ນິຍ຺ຍານຕ຺ໂຖ ເອກເມກໍ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ເວວຈເນຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ເອວໍ ອວິຊ຺ຊາຍ ເວວຈນາ. ເອກໍ ອກຸສລມູລໍ ຕເທວ ສນ຺ຕໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ເຕນ ເຕນ ປຊານນ຺ຕິ. ນ ຫິ ອເນນ ຕເທວປິ ອາລປິຍນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠຊຕິ. ສພ຺ພກາມຊຫສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ກາມາ ອາລປິຕາ. ຍສ຺ສ ນິຕ຺ຖິຓ຺ໂຓ ສງ຺ໂກຕິ ເຕເຍວ ກາເມ ສງ຺ກາຕິ ອາລປຕິ. ສຸຓມານສ຺ສ ປຸເຣຕຣໍ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຕເຍວ ກາເມ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ ອາລປຕິ. ເອວໍ ສຸຕ຺ຕມ຺ຫິ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິຍຕິ ຕສ຺ສ ປຣິເຍຏ຺ຐິ ‘‘ກຕມສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອິທໍ ນາມໍ ກຕມສ຺ສ ອິທໍ ເວວຈນ’’ນ຺ຕິ. ສພ຺ພຎ຺ຎູ ຫິ ເຍສໍ ເຍສໍ ຍາ ນິຣຸຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ຍຖາຄາມິ ເຕນ ເຕນ ເທເສຕີຕິ ຕສ຺ສ ເວວຈນໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ເວວຈໂນ ຫາໂຣ.

໕໒. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຫາໂຣ? ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ນິທ຺ທິສຕິ, ນິກ຺ເຂປປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຍາ ສມຸທຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ກພຬີກາເຣ ອາຫາເຣ ອຕ຺ຖິ ຉນ຺ໂທ ອຕ຺ຖິ ຣາໂຄ ຍາວ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຠວປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ກພຬີກາເຣ ອາຫາເຣ ນຕ຺ຖິ ຉນ຺ໂທ…ເປ… ສມຸຄ຺ຆາຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ.

ຕສ຺ສ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ປຫານປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຕຓ຺ຫາ ຍສ຺ສ ປຸຣກ຺ຂຕາ ປຎ຺ຎາ ປຣິວຕ຺ຕຕິ ຄາຖາ ມນາປປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອວໍ ປນ ມນາປປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອກຘມ຺ມໍ ຠຄວາ ປຎ຺ຎເປຕິ. ນ ຫິ ຕຓ຺ຫາ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ກາເຣຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາສມຸທໂຍ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕິ ວິໂນເທຕິ ປຊຫຕີຕິ ປຏິກ຺ເຂປປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ເອວໍ ສພ຺ເພສໍ ຘມ຺ມານໍ ກຸສລານຎ຺ຈ ອກຸສລານຎ຺ຈ ຍຎ຺ຈສ຺ສ ຘມ຺ມກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ຠວຕິ, ໂສ ເຈວ ຘມ຺ໂມ ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕທວສິຏ຺ຐາ ຘມ຺ມາ ຕສ຺ສານຸວຕ຺ຕກາ ໂຫນ຺ຕິ. ສາ ທຸວິຘາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ – ປຣາຘີນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ສາຘີນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ. ກຕມາ ສາຘີນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ? ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ [ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໓.໕], ຠາເວຖ, ສມາຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ‘‘ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ສາຘີນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປຣາຘີນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ, ສາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຍ ຈ ສີລສ຺ສ ຈ, ຍຖາ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ຠາເວຖ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ມຸທູນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕານິ ຈຕຸປຣາຘີນານິ, ຕີຓິ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທຕິ ປຣາຘີນໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຣາຘີນາຕິ ຈຕູສຸ ອຣິຍສຈ຺ເຈສຸ ອປຣາຘີນໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນສຸ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິຕິ ສເກ ປທຏ຺ຐາເນ ສເກ ເຂຕ຺ຕສາຘີໂນ ໂສ ຘມ຺ໂມ, ໂສ ຈ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂາ ນິຆາໂຕ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖາຍໍ ອເນກາກາຣປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເກນ ກາຣເຓນ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ.

໕໓. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ໂອຕຣໂຓ ຫາໂຣ? ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂອຕາເຣຕພ຺ພໍ. ກຕເມສຸ ຉສຸ? ຂນ຺ເຘສຸ ຘາຕູສຸ ອາຍຕເນສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທສຸ. ນຕ຺ຖິ ຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ວາ ຄາຖາ ວາ ພ຺ຍາກຣຓໍ ວາ. ອິເມສຸ ຉນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ນ ສນ຺ທິສ຺ສຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເອສ ສພ຺ພາ ເທສນາ ຍາ ຕາ ຂນ຺ຘາ ວາ ຘາຕຸໂຍ ວາ ອາຍຕນານິ ວາ ສຈ຺ຈານິ ວາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ວາ, ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ປທຏ຺ຐານໍ. ຕຕ຺ຖ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາໂຍ ຕສ຺ສ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ໂສມນສ຺ໂສ ສວິຈາໂຣ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ໂທມນສ຺ໂສ ສວິຈາໂຣ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອຸເປກ຺ໂຂ ສວິຈາໂຣ. ຍໍ ປຸນ ຕຕ຺ຖ ເວທຍິຕໍ ອິທໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ຂນ຺ເຘສຸ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ຕຕ຺ຖ ກາໂຍ ປມຕ຺ຕໍ ສອຸປວຕ຺ຕຕິ, ຕຎ຺ຈ ສງ຺ຂາຣຄໂຕ ທ຺ວິຘາ ຈ ຠວງ຺ໂຄຕຣຓໍ ກມ຺ມໍ ຕີຓິ ຈ ສງ຺ຂາຣານິ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາ ວາ ອປຸຎ຺ຎາ ວາ ອາເນຎ຺ຊາ ວາ ເຫຕຸ ສພ຺ພສຣາຄສ຺ສ ໂນ ວີຕຣາຄສ຺ສ, ໂທສສ຺ສ ອຠິສງ຺ຂາຣານິ ຈ ອວີຕຣາໂຄ ເຈເຕຕິ ຈ ປກປ຺ເປຕິ ຈ, ວີຕຣາໂຄ ປນ ເຈເຕຕິ ຈ ໂນ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍ ອຸຓ຺ຫໍ ວຊິຣໍ ກຏ຺ເຐ ວາ ຣຸກ຺ເຂ ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວາ ປຕນ຺ຕໍ ຠິນ຺ທຕິ ຈ ຑຫຕິ ຈ, ເອວໍ ສຣາຄເຈຕນາ ເຈເຕຕິ ຈ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ຈ. ຍຖາ ສຕໍ ວຊິຣໍ ນ ຠິນ຺ທຕິ ນ ຈ ຑຫຕິ, ເອວໍ ວີຕຣາຄເຈຕນາ ເຈເຕຕິ ນ ຈ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍສຣີຣໍ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຖ ຘາຕູນໍ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ຣູປີ ທສ ຘາຕຸໂຍ, ຕາສຸ ເທສິຍມານາສຸ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ. ເຍປິ ຈ ຉ ວິຎ຺ຎາຓກາຍາ ມໂນຘາຕຸສຕ຺ຕມາ, ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ. ຘມ຺ມຘາຕຸ ປນ ຘມ຺ມສໂມສຣຓາ, ໂສ ຘມ຺ໂມ ເຫຕຸນາ ຈ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ຈ ຜເລນ ຈ ກິຈ຺ເຈນ ຈ ເວວຈເນນ ຈ ເຍນ ເຍນ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ເຕນ ເຕນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ຍທິ ວາ ກຸສລາ ຍທິ ວາ ອກຸສລາ ຍທິ ວາ ອພ຺ຍາກຕາ ຍທິ ວາ ອສງ຺ຂຕາ. ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ອາຍຕນານໍ ທສ ອາຍຕນານິ ຣູປານິ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ. ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ມນາຍຕນຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ, ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ. ຘມ຺ມາຍຕນໍ ນານາຘມ຺ມສໂມສຣຓໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ຘມ຺ມາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ, ເຍ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອນິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ. ປຣິຍາຍໂຕ ຈ ໂອຕາເຣຕພ຺ພາ. ຍຖາ ສາ ຘມ຺ມຘາຕຸ ຕຖາ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ. ຍາເຍວ ຫິ ຘມ຺ມຘາຕຸ ຕເທວ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ອນູນໍ ອນຘິກໍ.

ຕຕ຺ຖ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ອຕ຺ຖິ ຕິວິໂຘ, ອຕ຺ຖິ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ, ອຕ຺ຖິ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ຕິວິໂຘ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ເຫຕຸຜລນິສ຺ສນ຺ໂທ. ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາຣາ ຕຓ຺ຫາ ອຸປາທານໍ ຈ ອຍໍ ເຫຕຸ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມຣູປໍ ສຬາຍຕນໍ ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ຈ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ໂຍ ຠໂວ ອຍໍ ວິປາໂກ, ຍາ ຊາຕິ ມຣຓໍ ອຍໍ ນິສ຺ສນ຺ໂທ.

ກຖໍ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ເຫຕຸ ປຈ຺ຈໂຍ ວິປາໂກ ນິສ຺ສນ຺ໂທ ຈ? ອວິຊ຺ຊາ ຈ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາຣາ ຈ ອຸປາທານໍ ຈ – ອຍໍ ເຫຕຸ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ. ນາມຣູປໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ຕຖາ ອຸປປນ຺ນສ຺ສ ສຬາຍຕນໍ ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ຈ – ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ໂຍ ຠໂວ ອຍໍ ວິປາໂກ. ຍາ ຊາຕິ ຍາ ຈ ຊຣາມຣຓໍ – ອຍໍ ນິສ຺ສນ຺ໂທ.

ກຖໍ ທຸວິໂຘ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ? ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາຣາ ຕຓ຺ຫາ ອຸປາທານໍ – ອຍໍ ສມຸທໂຍ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມຣູປໍ ສຬາຍຕນໍ ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ຠໂວ ຊາຕິ ມຣຓຎ຺ຈ – ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ. ຍໍ ປນ ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ ອິມານິ ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂນ ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ. ຕສ຺ມາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ເຍນ ອາກາເຣນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ, ເຕນ ເຕນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ.

ຕຖາ ພາວີສຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ທ຺ວາທສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເຍນ ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ. ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈ ທິຏ຺ຐິຍາ ຈ ຕຓ຺ຫາປທຏ຺ຐານໍ. ຍໂຕ ປຸຣິໂສ ປຸຣິສການໍ ຕໍ ເອວໍ ກາຕພ຺ພຕາ. ອຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສາຣຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ອຫໍກາໂຣ ຕໍ ຍສາ ສາຣຕ຺ໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປຣິເຍສຕິ, ອຍໍ ມມໍກາໂຣ ເອວໍ ອິຕ຺ຖີ, ຕຕ຺ຖ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈ ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສານຸວຕ຺ຕກາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍປຣິປຸຓ຺ຓາ ໂລຠຘມ຺ມາ ກຸສລມູເລ ປວຑ຺ເຒນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈ ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈ ວຕ຺ຕຕິ. ໂທໂສ ຈ ອກຸສລມູລໍ ປວຑ຺ຒຕິ. ສເຈ ປນ ອຸເປກ຺ຂາ ຠາເວຕິ ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອນຸວຕ຺ຕກາມາ ຠວຕິ. ອໂມໂຫ ຈ ກຸສລມູລໍ ປວຑ຺ຒຕິ. ອິຕິ ສຕ຺ຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກິເລສວຕ຺ຖຸມຸປາທາຍ ອນນ຺ເວມານິ ອວມານິ ສພ຺ພສ຺ສ ເວທນາ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຍາວ ອຎ຺ຎາຕາວິໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ. ທສນ຺ນໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ກາມຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠວຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣູປຣາຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈ ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈ ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ປທຏ຺ຐານໍ. ຕຕ຺ຖ ເຍນ ເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ຍຸຕ຺ຕໍ ວາ ຄາຖາຍ ໂອຕາເຣຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ເຕນ ເຕນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ຂນ຺ເຘສຸ ຘາຕູສຸ ອາຍຕເນສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທສຸ ອຍໍ ໂອຕຣໂຓ ຫາໂຣ.

໕໔. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ໂສຘໂນ ຫາໂຣ? ໂຍ ຄາຖາ ເອເກນ ອາຣມ຺ໂຠ ຠາສິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອກິສ຺ສາ ຠາສິຕາຍ ອວສິຏ຺ຐາສຸ ຠາສິຕາສຸ ໂສ ອຕ຺ໂຖ ນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ກິໍ ກາຣຓໍ? ນ ຫິ ຕາວ ໂສ ອຕ຺ໂຖ ຠາສິໂຕ, ໂສ ອຠາສິໂຕ ນ ສກ຺ກາ ນິທ຺ທິສິຕຸໍ. ຍຖາ ກິໍ ອປ຺ປມາໂທ ອມຕໍ ປທນ຺ຕິ ຄາຖາ ອຍເມກາ ຄາຖາ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພາ. ກິໍ ກາຣຓໍ, ອຕ຺ຖິກ຺ຂາຕາວ ອິມສ຺ສ ອາຣມ຺ຠສ຺ສ ອນຠາສິຕໍ?

ເອວໍ [ເອຕໍ (ປີ.) ປສ຺ສ ຘ. ປ. ໒໒] ວິເສສໂຕ ຎຕ຺ວາ, ອປ຺ປມາທມ຺ຫິ ປຓ຺ຑິຕາ;

ອປ຺ປມາເທ ປໂມທນ຺ຕິ, ອຣິຍານໍ ໂຄຈເຣ ຣຕາຕິ.

ອິທໍ ອຠາສິຕໍ. ອິມິສ຺ສາປິ ຄາຖາຍ ຠາສິຕາຍ ອຕ຺ໂຖ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ກິໍ ກາຣຓໍ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອວສິຏ຺ຐໍ? ເຕ ຌາຍິໂນ [ຘ. ປ. ໒໓] ສາຕຕິກາ, ນິຈ຺ຈໍ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກມາຕິ ຄາຖາ, ເອວໍ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຸປຘາຣິຕາ ຍທາ ຠວນ຺ຕິ, ຕທາ ອຕ຺ໂຖ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ອສ຺ສຸຕປຸພ຺ເພສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ພ຺ຍາກຣເຓສຸ ວາ ເອກຸທ຺ເທໂສ ຠາສິໂຕ. ຍາ ວີມໍສາ ຕຸລນາ ອິທໍ ອຕ຺ຖິ ກິຈ຺ຈໍ, ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຠາສິຕໍ ຕສ຺ສ ເວວຈນໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ວາ ນ ວາຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ວີມໍສາ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ໂສຘໂນ ຫາໂຣ.

໕໕. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອຘິຏ຺ຐາໂນ ຫາໂຣ? ເອກຕ຺ຕຕາ ຈ ເວມຕ຺ຕຕາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ກິຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ. ສາ ເອກຕ຺ຕຕາ ຈ ເວມຕ຺ຕຕາ ຈ ຍຖາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເອກເວວຈເນນ ເວມຕ຺ຕຕາ ປຊານາຕີຕິ ປຎ຺ຎາ, ສາ ຈ ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຍໍ ອໂນມຕ຺ຕິຍຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ອໂນມຕ຺ຕິຍຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎາພລໍ. ຕນຸຠູຕາ ໂຄຈຣຕ຺ຕວສາ ເສວສຕິ ຕີສຸ ຣຕເນສຸ ອນຸສ຺ສຕິ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິ ຘມ຺ມານຸສ຺ສຕິ ສງ຺ຆານຸສ຺ສຕິ ອວິປຣີຕານຸສ຺ສຣຓຕາຍ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຘມ຺ມານໍ ປວິຈເຍນ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ອຠິນີຫາຣໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຕິ. ສງ຺ເຂເປນ ມຄ຺ຄາ ກາ ວຕ຺ຖຸ ອວິໂກປນຕາຍ ເອກຕ຺ຕາ, ຍຖາ ອຸຓ຺ເຫນ ສໍສຏ຺ຐໍ ອຸຓ຺ໂຫທກໍ, ສີເຕນ ສໍສຏ຺ຐໍ ສີໂຕທກໍ ຂາໂຣທກໍ ຄຸຬ຺ໂຫທກນ຺ຕິ, ອິທໍ ເອກຕ຺ຕຕາ ເວມຕ຺ຕຕາ ຈ.

ອຕ຺ຖິ ປຸນ ຘມ຺ໂມ ນານາຘມ຺ມສງ຺ຆໂຕ ເອກໂຕ ຍຖາຣູປໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາເຣຕພ຺ພາ, ຕຎ຺ຈ ຣູປນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ. ປຖວີຘາຕຸ ອາໂປ ເຕໂຊ ວາໂຍຘາຕູຕິ ເວມຕ຺ຕຕາ. ເອວໍ ສພ຺ພາ ຈຕສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ ຣູປນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ, ປຖວີຘາຕຸ ອາໂປ ເຕໂຊ ວາໂຍຘາຕູຕິ ເວມຕ຺ຕຕາ. ປຖວີຘາຕູຕິ ລກ຺ຂຓໂຕ ເອກຕ຺ຕຕາ, ສໍກິຓ຺ຓວຕ຺ຖຸໂຕ ເວມຕ຺ຕຕາ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກກ຺ຂຬລກ຺ຂຓໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຖວີຘາຕູຕິ ເອກຕ຺ຕຕາ. ເກສາ ໂລມາ ນຂາ ທນ຺ຕາ ຉວິ ຈມ຺ມນ຺ຕິ ເວມຕ຺ຕຕາ. ເອວໍ ສພ຺ພໍ ຈຕສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ ຣູປນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕໍ. ສທ຺ທາ ຄນ຺ຘາ ຣສາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ເວມຕ຺ຕຕາ.

ອຕ຺ຖິ ປຸນ ຘມ຺ໂມ ເວມຕ຺ຕຕາ ອຎ຺ໂຎ ນາມໍ ລຠຕິ. ຍຖາ ກາຍານຸປສ຺ສນາຍ ນວສຎ຺ຎາ ວິນີລກສຎ຺ຎາ ອຸທ຺ຘຸມາຕກສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ອສຸຠສຎ຺ຎາ, ຍາ ເອກຕ຺ຕຕາ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ເວມຕ຺ຕໂຕ, ສາ ເອວໍ ສຎ຺ຎາເວທນາສຸ ອາທີນວໍ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ຕຖາຘິຏ຺ຐານໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈ ສາເຍວ ຘມ຺ເມສຸ ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາຠາວນາ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈ ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາ ຈິຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ ປຊຫໂຕ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈ ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ. (ອິຕິ) [( ) ນຕ຺ຖິ ປີ. ໂປຕ຺ຖເກ] ໂຍ ໂກຈິ ຎາຓປຈາໂຣ ສພ຺ພໂສ ປຎ຺ຎາຍ ໂຄຈໂຣ ປຎ຺ຎາ, ອຍໍ ເວມຕ຺ຕຕາ, ຍຖາ ກາມຣາໂຄ ຠວຣາໂຄ ທິຏ຺ຐິຣາໂຄຕິ ເວມຕ຺ຕຕາ ຕຓ຺ຫາຍ. ອິຕິ ຍໍ ເອກຕ຺ຕຕາຍ ຈ ເວມຕ຺ຕຕາຍ ຈ ຎາຓໍ ວີມໍສນາ ຕຸລນາ. ອຍໍ ອຘິຏ຺ຐາໂນ ຫາໂຣ.

໕໖. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ຫາໂຣ? ສເຫຕຸ ສປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ໂວທານຎ຺ຈ ສໍກິເລໂສ ຈ, ຍໍ ຕທຸຠຍໍ ປຣິເຍຏ຺ຐິ, ສ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ຫາໂຣ. ອິຕິ ຘມ຺ມານໍ ສເຫຕຸການໍ ເຫຕຸ ປຣິເຍສິຕພ຺ໂພ, ສປ຺ປຈ຺ຈຍານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ປຣິເຍສິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ກິໍ ນານາກຣຓໍ, ເຫຕຸສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຈ? ສຠາໂວ ເຫຕຸ, ປຣຠາໂວ ປຈ຺ຈໂຍ. ປຣຠາວສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ເຫຕຸປິ, ສຠາວສ຺ສ ເຫຕຸຍາ ປຣຠາວສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ປຈ຺ຈໂຍ ອວຸຕ຺ໂຕ ເຫຕຸ, ວຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິໂກ ເຫຕຸ, ພາຫິໂຣ ປຈ຺ຈໂຍ. ສຠາໂວ ເຫຕຸ, ປຣຠາໂວ ປຈ຺ຈໂຍ. ນິພ຺ພຕ຺ຕໂກ ເຫຕຸ, ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ [ປຣິຄ຺ຄາຫໂກ (ກ.)] ປຈ຺ຈໂຍ. ເນວາສິໂກ ເຫຕຸ, ອາຄນ຺ຕຸໂກ ປຈ຺ຈໂຍ. ອສາຘາຣໂຓ ເຫຕຸ, ສາຘາຣໂຓ ປຈ຺ຈໂຍ. ເອໂກເຍວ ເຫຕຸ, ອປຣາປໂຣ ປຈ຺ຈໂຍ.

ເຫຕຸສ຺ສ ອຸປກຣຓໍ ສມຸທາເນຕພ຺ໂພ. ສມຸທານໍ ເຫຕຸ, ຕຕ຺ຖ ທຸວິໂຘ ເຫຕຸ. ທຸວິໂຘ ປຈ຺ຈໂຍ – ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ຈ ປຣມ຺ປຣປຈ຺ຈໂຍ ຈ. ເຫຕຸປິ ທຸວິໂຘ – ສມນນ຺ຕຣເຫຕຸ ຈ ປຣມ຺ປຣເຫຕຸ ຈ. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ປຣມ຺ປຣປຈ຺ຈໂຍ? ອວິຊ຺ຊາ ນາມຣູປສ຺ສ ປຣມ຺ປຣປຈ຺ຈໂຍ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາຍ ປຈ຺ຈໂຍ. ຍທິ ອາທິມ຺ຫິ ອວິຊ຺ຊານິໂຣໂຘ ຠວຕິ ນາມຣູປສ຺ສ ນິໂຣໂຘປິ. ຕຕ຺ຖ ສມນນ຺ຕຣໍ ກິໍ ກາຣຓໍ ປຣມ຺ປຣປຈ຺ຈໂຍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ສມຸທ຺ທານິໂຕ, ອຍໍ ປຈ຺ຈຍໂຕ. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ປຣມ຺ປຣເຫຕຸ? ວິຊານນ຺ຕສ຺ສ ປຣມ຺ປຣເຫຕຸຕາຍ ເຫຕຸ, ອຎ຺ຎາກາໂຣ ສມນນ຺ຕຣເຫຕຸຕາຍ ເຫຕຸ. ຍສ຺ສ ຫິ ຍໍ ສມນນ຺ຕຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ໂສ ຕສ຺ສ ເຫຕຸປິ ຊາຕິນິໂຣຘາ ພຫິ ອາກາຣນິໂຣໂຘ, ອາກາຣນິໂຣຘາ ທຓ຺ຑນິໂຣໂຘ, ທຓ຺ຑນິໂຣຘາ ຂຓ຺ຑນິໂຣໂຘ. ເອວໍ ເຫຕຸປິ ທ຺ວິຘາ ໂສ ຕາຫິ ປສ຺ສິຕພ຺ໂພ.

ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ຍຖາ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈໂຍ ຕສ຺ສ ປຸນ ກິໍປຈ຺ຈໂຍ, ອໂຍນິໂສ ມນສິກາໂຣ. ໂສ ກສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ສງ຺ຂາຣານໍ, ອິຕິ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ ສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຈ ຕສ຺ສ ໂກ ເຫຕຸ ອວິຊ຺ຊາເຍວ. ຕຖາ ຫິ ປຸຣິມາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອວິຊ຺ຊາປຣິຍຸຏ຺ຐານສ຺ສ ເຫຕຸ ປຸຣິມາ ເຫຕຸ ປຈ຺ຉາ ປຈ຺ຈໂຍ, ສາປິ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕາຍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາຍ ອຠິສນ຺ທນປຈ຺ຈຍຕາຍ ປຕິຏ຺ຐານປຈ຺ຈຍຕາຍ.

໕໗. ກຖໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕາຍ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ? ຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐໍ, ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາປຣິຍຸຏ຺ຐາເນນ ສພ຺ພໍ ປຎ຺ຎາຍ ໂຄຈຣໍ ຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣາ ຕິປຈ຺ຈຍຏ຺ຐິກາ ອທ຺ຘາຠູມິກາຣມຫຕ຺ຕສ຺ສ [ລທ຺ຘາ ຠູມິກຣມຫຕ຺ຕສ຺ສ (ປີ. ກ.)] ອຍໍ ອວິຊ຺ຊາສຫສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລຕມາປຊ຺ຊນ຺ຕີ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ປຎ຺ຎາ ປຫີຍຕິ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອນຸສໂຍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ສໍໂຍຊນໍ ອຸປາທານໍ. ຕຕ຺ຖ ອນຸສໂຍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຊາຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕາ ສໍຍຸຊ຺ຊຕິ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ອຸປາທິຍຕິ ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ. ເອວໍ ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ຕິວິຘາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຠູມິຄຕາ ນາສຎ຺ຎຕ຺ຖ ອຍໍ ມຄ຺ເຄນ ວິນີຕຕ຺ຕາຍາຕິ [ວິນິຠຕ຺ຕາຍ (ປີ.), ວິນິຠຕ຺ຕຕາຍ (ກ.)] ເຕ ຖາມຄຕາ ອປຕິວິນີຕາຕິປິ ເຕ ສງ຺ຂາຣາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ສເຫຕຸສມຸປ຺ປນ຺ນຏ຺ເຐນ ອຕ຺ຖິ ເມວ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ອປເນຕ຺ວາ ກຸສລໍ ອກຸສລໍ ກຸສໂລ ຈ ອກຸສໂລ ຈ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ໂພ, ວິປາກຘມ຺ມາ ອປເນຕ຺ວາ ວຈນີຍໍ ອວຈນີຍໍ ວຈນີຍຎ຺ຈ ອວຈນີຍຎ຺ຈ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ, ຠວອເປວິຣິຕ຺ຕາ, ສພ຺ພສຸຕ຺ຕໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ.

ທສ ຕຖາຄຕພລານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ເວສາຣຊ຺ຊານິ ປຸຎ຺ຎານິ ອນຎ຺ຎາກຕໍ ອວິຊ຺ຊາ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາຍ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫ ສມຸປ຺ປນ຺ນາ ອວິຊ຺ຊາ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມນນ຺ຕຣຈິຕ຺ຕໍ ສມຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຍໍ ສມນນ຺ຕຣຈິຕ຺ຕໍ ສມຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຣິມຈິຕ຺ຕໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຕາຍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຕນ ອວິຊ຺ຊາ ເຫຕຸ ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອຸປາທານໍ ອໂນກາສກຕາ ຎາຓໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຍາ ຕສ຺ສ ອປ຺ປມາທາ ຘາຕຸ ອຠິຊ຺ຌາຠິສນ຺ທິຕາ ຕຫິໍ ວິປລ຺ລາສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ‘‘ອສຸເຠ ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ‘‘ທຸກ຺ເຂ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕາ ທຸຏ຺ຐາ ມູລສ຺ສ ເຈຕນາ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐາເນນ ພ຺ຍາປາທປຣິຍຸຏ຺ຐາເນນ ອວິຊ຺ຊາປຣິຍຸຏ຺ຐາເນນ ທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາໂສ ວຕ຺ຖຸນິທ຺ເທເສ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ, ຍໍ ວິປຣີຕຈິຕ຺ໂຕ ວິຊານາຕິ ອຍໍ ຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາໂສ, ຍາ ວິປຣີຕສຎ຺ຎາ ອຸປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ອຍໍ ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາໂສ. ຍໍ ວິປຣີຕທິຏ຺ຐິ ອຠິນິວິສຕິ ອຍໍ ທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາໂສ. ອຏ຺ຐ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕານິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ຕີຓິ ອກຸສລານິ ອໂຍນິໂສ ມນສິກາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ວິຊ຺ຊຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕິ. ອິຕິ ປຸພ຺ພາປຣນ຺ເຕ ອກຸສລານາຕຣິຕໂຣ ສງ຺ຂາຣາ ວຸທ຺ຘິໍ ເວປຸລ຺ລຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕ ຈ ມຫຕາ ຈ ອປ຺ປຏິວິທິຕາ ໂປໂນຠວິກາ [ໂປໂນພ຺ຠວິກາ (ກ.)] ສງ຺ຂາຣາ ຠວນ຺ຕິ. ອິຕິ ເອວໍ ອວິຊ຺ຊາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕາຍ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາຍ ຈ.

໕໘. ກຖໍ ອຠິສນ຺ທນາກາເຣນ ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ? ສາ ອວິຊ຺ຊາ ເຕ ສງ຺ຂາເຣ ອຠິສນ຺ເນຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຸປ຺ປລໍ ວາ ປທຸມໍ ວາ ຕໍ ອຸທເກ ວຑ຺ຒໍ ອສ຺ສ, ສີເຕນ ວາຣິນາ ອຠິສນ຺ນໍ ປຣິສນ຺ທນໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ອຠິສນ຺ທນຏ຺ເຐນ ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ.

ກຖໍ ປຕິຏ຺ຐຫນຏ຺ເຐນ ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ? ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ອວິຊ຺ຊາຍໍ ນິສ຺ສາຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຸປ຺ປລໍ ວາ ປທຸມໍ ວາ ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຖວິໍ ປຕິຏ຺ຐາຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອເຕ ສງ຺ຂາຣາ ອວິຊ຺ຊາຍໍ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ອວິຊ຺ຊາຍໍ ນິສ຺ສາຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ປຕິຏ຺ຐຫນຏ຺ເຐນ ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ.

ປຸນ ຣາຄສຫຄຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາເກນ ປຏິສນ຺ຘິມ຺ຫິ ຠໂວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ກມ຺ມສ຺ສ [ກາມສ຺ສ (ປີ.)] ສພ຺ພໍ ອຠິນິວິຏ຺ຐໍ ອຎ຺ຎາຓວເສນ ໂປໂນຠວິກາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວມ຺ປິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ ອຕ຺ຖິ. ປຸນ ປຎ຺ຈສຸ ເຍ ຈ ເສກ຺ຂາ ປຸຄ຺ຄລາ, ເຍ ຈ ອສຎ຺ຎິສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປນ຺ນາ, ເຍ ຈ ຠວຄຕາ, ເຍ ຈ ອນ຺ໂຕຄຕາເຍວ ສໍເສທຊາ, ເຍ ຈ ວາ ປນ ອຎ຺ໂຎ ຫິ ໂກຈິ ອນາຄາມິຠູຕາ ນ ເຈເຕນ຺ຕິ ນ ຈ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ເຕສໍ ກິໍ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ. ປຸນ ຣາຄາ ອຕ຺ຖິ ເຕສໍ ສງ຺ຂາຣານິ ອຸປາທານານິ ຈິຕ຺ຕມນຸສ຺ສຣນ຺ຕິເຍວ ອວິປກ຺ກວິປາກສມູຫຕາ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນປຈ຺ຈຍາ ເຕສໍ ປຸນ ຈ ຄໂຕ ຠວຕິ. ເອວມ຺ປິ ຫິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ. ປຸນ ສາ ເຕ ນ ອຸປາທານາ ນປິ ສງ຺ຂາຣາ ອຕ຺ຖິ, ປຸນ ເຕສໍ ສຕ຺ຕ ອນຸສຍາ ອສມູຫຕາ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຠວຕິ. ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາຍ ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ. ເອວມ຺ປິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ. ປຸນ ສາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ອາຈຍຄາມິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອວິຊ຺ຊາວເສນ ອຠິສງ຺ຂຣິຍຕິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ຈ ອລ຺ລີຍຕິ ອຎ຺ຎາຓວເສນ ຈ ຕຕ຺ຖ ອາທີນວມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ. ຕເທວ ວິຎ຺ຎາຓພີຊໍ ຠວຕິ, ສາເຍວ ຕຓ຺ຫາສິເນໂຫ ຠວຕິ. ສາເຍວ ອວິຊ຺ຊາ ສມ຺ໂມໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ອິຕິ ອິເມຫິ ອາກາເຣຫິ ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາຍ ເຫຕຸ ອໂຍນິໂສ ມນສິກາໂຣ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຠິຈ຺ເຉໂທ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕິຍໍ ພລໍ [ຜລໍ (ປີ.)] ນິວຕ຺ຕິ, ອຍໍ ປຏິສນ຺ຘິ. ຕຕ຺ຖ ປຸນພ຺ຠໂວ ໂຍ ອເວຈ຺ເຉໂທ ອສມຸຄ຺ຆາຕນຏ຺ເຐນ ອຍໍ ອນຸສໂຍ. ຍຖາ ປຏາກໍ ວາ ສາຏກໍ ວາ ທ຺ເວ ຊນາ ປີເຬສຸ ຈ ເອກາ ວາ ພລໍ ວາ ອສ຺ສ ນິວາຏສ຺ເສສຸ, ນ ປນ ປີເຬສຸ ໂສເສຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ສິເນຫາ ອາໂປຘາຕຸ ອນຸປຸລ຺ລນາ ໂສເສຕພ຺ພາ. ອຸຓ຺ຫຘາຕຸມາຄມ຺ມ ສເຈ ປຸນ ຕໍ ອາກາເສ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ ຕໍ ອຸສ຺ສາເວນ ເຍຠຸຍ຺ຍຕຣໍ ສິເນຫມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ນ ຫິ ອນາຄມ຺ມ ເຕໂຊຘາຕຸໍ ປຣິເສສໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ເອວເມວ ຠວຄ຺ຄປຣມາປິ ສມາປຕ຺ຕິ ນ ອນຸຣູປສ຺ສ ສມຸຄ຺ຆາຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ເຕ ຫິ ອາລຍນ຺ຕິ ສມ຺ມສນ຺ຕິ, ນ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ ຕຓ຺ຫາປຫານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ອສມຸຄ຺ຆາໂຕ. ອວິຊ຺ຊາຍ ອນຸສໂຍ ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ປລິໂພໂຘ, ອິທໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ. ຍຖາຠູຕໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອປ຺ປຏິເວໂຘ ອຍໍ ອວິຊ຺ຊາອາສໂວ ອວິຊ຺ຊາວິຎ຺ຎາຓພີຊໍ ຠວຕິ. ຍໍ ພີຊໍ ໂສ ເຫຕຸ ນ ສມຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ອສມຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ໂຕ ປຏິສນ຺ເທຫຕິ. ປຏິສນ຺ທຫນ຺ໂຕ ນ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂຍນຫຕິ, ປຣິໂຍນທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອິຕິ ສຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສາສວຕ຺ໂຖ, ອວິຊ຺ຊຕ຺ໂຖ, ເຫຕຸອຕ຺ໂຖ, ອວຈ຺ເຉທຕ຺ໂຖ, ອນິວຕ຺ຕິອຕ຺ໂຖ, ຜລຕ຺ໂຖ ປຏິສນ຺ຘິອຕ຺ໂຖ, ປຸນພ຺ຠວຕ຺ໂຖ, ອສມຸຄ຺ຆາຕຕ຺ໂຖ, ອນຸສຍຕ຺ໂຖ, ປຣິຍຸຏ຺ຐານຕ຺ໂຖ, ອປຏິເວຘນຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອວິຊ຺ຊາຍ ເຂຕ຺ຕໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ຠວຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ນາມ ຫາໂຣ.

໕໙. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ສມາໂຣປໂນ ຫາໂຣ? ອຸຄ຺ຆຏິຕມ຺ຫິ ຕມ຺ຫິ ສນ຺ຕຎ຺ເຈວ ຈ ນໍ ວິຕ຺ຖາຣໍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ວິຕ຺ຖາຣວິຘໍ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຎາ ອຍໍ ສມາໂຣປໂນ ຫາໂຣ. ຕຕ຺ຖ ນາມນິທ຺ເທໂສ ອຸປຆຏກາ [ອຸຄ຺ຆຏກາ (ປີ.)] ວຕ຺ຖຸນິທ຺ເທໂສ ເວວຈນໍ ວຕ຺ຖຸຠູໂຕ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ຍຖາ ກິໍ, ຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ວຕ຺ຕໂຕ [ນິວຕ຺ຕໂຕ (ປີ.)] ປຫາຕພ຺ໂພ, ອຍໍ ອຸປຆຏນາ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ສມາໂຣປໂນ? ກິຎ຺ຈິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຣູປຣາຄໍ ວາ ນາມວນ຺ຕປຫາຕພ຺ພໍ [ນາມມນ຺ຕປຫາຕພ຺ພໍ (ກ.)]. ຍາວ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ກາຕພ຺ພານິ. ອວິຊ຺ຊາ ຕາ ໂອປມ຺ເມນ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພາ, ອຍໍ ສມາໂຣປໂນ. ນິສ຺ສິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ມຕ຺ຕິໂກ ຈ ນິສ຺ສໂຍ ຕຓ຺ຫາ ຈ ທິຏ຺ຐິ ຈ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິ ອວິຊ຺ຊາ ຕຓ຺ຫາ ສງ຺ຂາຣາ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ ອິເມ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ. ຕຕ຺ຖ ນິສ຺ສິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອິທໍ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຍາວ ຊຣາມຣຓໍ, ອິທໍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິເຕ ອວສິຏ຺ຐໍ ປໂຣປຍຕິ.

ອນິສ຺ສິຕສ຺ສ [ປສ຺ສ ອຸທາ. ໗໔] ຈລິຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ຕສ຺ສ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິຍາ ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ປຫານໍ ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາຍ ຠູຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສຣາຄຏ຺ຐານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຕໍ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ອຸເປຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ຘມ຺ມໍ ຘາວຕິ ມກ຺ກໂຏປມຕາຍ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ປຣິຕ຺ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສຣາຄຏ຺ຐານິເຍສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ນຕ຺ຖິ ກຸໂຕ ຕໂຕ ຈລນາ, ອຘິມຕ຺ເຕສຸ ສຕ຺ເຕສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ນິເວສ຺ສຍຕິ ຕໍ ອປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນາຫາຣໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ ຍາວ ຊຣາມຣຓນິໂຣໂຘ. ອຍໍ ສມາໂຣປໂນ.

ຕຕ຺ຖ ຣາຄວເສນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຈລິຕໍ ສປຣິຄ຺ຄໂຫ, ຕສ຺ມິໍ ຈລິເຕ ອສຕິ ໂຍ ປຣິກິເລໂສປຈາໂຣ ຕິວິໂຘ ອຄ຺ຄິ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ຠວຕິ. ເຕນາຫ ຈລິເຕ ອສນ຺ເຕ ປສ຺ສທ຺ຘິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ສມາໂຣປນາ ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວເທຕິ, ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ຍາວ ວິມຸຕ຺ຕິຕມິຕິ ຎາຓທສ຺ສນໍ ຠວຕິ. ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິ ໂນ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ສ ອຸປປຕ຺ຕິສ຺ສ ອາຄຕິຄຕິຍາ ອສນ຺ຕິຍາ ເນວິຘ ນ ຫຸຣໍ ນ ອຸຠຍມນ຺ຕເຣນ. ເອເສວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ອນຸປາທິເສສາ ນິພ຺ພານຘາຕຸ. ອິທມສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ສມາໂຣປິຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິຍໍ ຈ ໂຍໂຄ ນ ຈ ເອຕໍ ຕສ຺ສ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ສມາໂຣປໂນ ຫາໂຣ. ນ ຈ ສໍກິເລສຠາຄິເຍນ ສຸຕ຺ເຕນ ສໍກິເລສຠາຄິໂຍ ເຍ ຈ ຘມ຺ມາ ສມາໂຣປຍິຕພ຺ພາ ນາຎ຺ເຎ. ເອວໍ ວາສນາຠາຄິເຍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິເຍ, ອຍໍ ສມາໂຣປໂນ ຫາໂຣ. ອິເມ ໂສຬສ ຫາຣາ.

ສຸວີຣສ຺ສ ມຫາກຈ຺ຈາຍນສ຺ສ ຊມ຺ພຸວນວາສິໂນ ເປຏໂກປເທເສ

ປຎ຺ຈມາ ຠູມິ.