໒. ສາສນປຏ຺ຐານທຸຕິຍຠູມິ

໑໓. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ສາສນປ຺ປຏ຺ຐານໍ? ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ວາສນາ ຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ອເສກ຺ຂຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ວາສນາຠາຄິຍຎ຺ຈ, ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ, ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍຎ຺ຈ, ວາສນາຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ. ອາຓຕ຺ຕິ, ຜລໍ, ອຸປາໂຍ, ອາຓຕ຺ຕິ ຈ ຜລຎ຺ຈ, ຜລຎ຺ຈ ອຸປາໂຍ ຈ, ອາຓຕ຺ຕິ ຈ ຜລຎ຺ຈ ອຸປາໂຍ ຈ. ອສ຺ສາໂທ, ອາທີນໂວ, ນິສ຺ສຣຓໍ, ອສ຺ສາໂທ ຈ ອາທີນໂວ ຈ, ອສ຺ສາໂທ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ, ອາທີນໂວ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ, ອສ຺ສາໂທ ຈ ອາທີນໂວ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ. ໂລກິກໍ, ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ, ໂລກິກຎ຺ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣຎ຺ຈ. ກມ຺ມໍ, ວິປາໂກ, ກມ຺ມຎ຺ຈ ວິປາໂກ ຈ. ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ, ອນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ, ນິທ຺ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ ອນິທ຺ທິຏ຺ຐຎ຺ຈ. ຎາຓໍ, ເຎຍ຺ຍໍ, ຎາຓຎ຺ຈ ເຎຍ຺ຍຎ຺ຈ. ທສ຺ສນໍ, ຠາວນາ, ທສ຺ສນຎ຺ຈ ຠາວນາ ຈ. ວິປາກກມ຺ມໍ, ນ ວິປາກກມ຺ມໍ, ເນວວິປາກນວິປາກກມ຺ມໍ. ສກວຈນໍ, ປຣວຈນໍ, ສກວຈນຎ຺ຈ ປຣວຈນຎ຺ຈ. ສຕ຺ຕາຘິຏ຺ຐານໍ, ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານໍ, ສຕ຺ຕາຘິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ຖໂວ, ສກວຈນາຘິຏ຺ຐານໍ, ປຣວຈນາຘິຏ຺ຐານໍ, ສກວຈນາຘິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ປຣວຈນາຘິຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ກິຣິຍໍ, ຜລໍ, ກິຣິຍຎ຺ຈ ຜລຎ຺ຈ. ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ອນຸຎ຺ຎາຕຎ຺ຈ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຎ຺ຈ. ອິມານິ ຉ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ.

໑໔. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ?

ກາມນ຺ຘາ ຊາລສຎ຺ຉນ຺ນາ, ຕຓ຺ຫາຉທນຉາທິຕາ;

ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸນາ ພທ຺ຘາ, ມຈ຺ຉາວ ກຸມິນາມຸເຂ;

ຊຣາມຣຓມນ຺ເວນ຺ຕິ, ວຈ຺ໂຉ ຂີຣປໂກວ [ຂີຣູປໂກວ (ກ.) ປສ຺ສ ອຸທາ. ໖໔] ມາຕຣໍ.

ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ນີວຣຓາ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ?

ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຘມ຺ມາ, ມໂນເສຏ຺ຐາ ມໂນມຍາ;

ມນສາ ເຈ ປສນ຺ເນນ, ຠາສຕິ ວາ ກໂຣຕິ ວາ;

ຕໂຕ ນໍ ສຸຂມນ຺ເວຕິ, ຉາຍາວ ອນປາຍິນີ.

ສໍຍຸຕ຺ຕເກ ສຸຕ຺ຕໍ.

ມຫານາມສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ອິທໍ ຠຄວາ ສກ຺ຍານໍ ກປິລວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ນຄເຣ ນຍວິຕ຺ຖາເຣນ ສທ຺ຘາສີລປຣິຠາວິຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຠາວຎ຺ເຎນ ປຣິຠາວິຕໍ ຕໍ ນາມ ປຈ຺ຉິເມ ກາເລ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ?

ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ [ອຸທາ. ໖໑] ສພ຺ພຘິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ອຫສ຺ມີຕິ ອນານຸປສ຺ສີ;

ເອວໍ ວິມຸຕ຺ໂຕ ອຸທຕາຣິ ໂອຆໍ, ອຕິຓ຺ຓປຸພ຺ພໍ ອປຸນພ຺ຠວາຍ.

ສີລານິ ນຸ ໂຂ ຠວນ຺ຕິ ກິມຕ຺ຖິຍານິ ອານນ຺ໂທ ປຸຈ຺ຉຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ?

‘‘ຍສ຺ສ ເສລູປມໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຐິຕໍ ນານຸປກມ຺ປຕິ;

ວິຣຕ຺ຕໍ ຣຊນີເຍສຸ, ໂກປເນຍ຺ເຍ [ໂກປນີເຍ (ກ.) ປສ຺ສ ອຸທາ. ໓໔] ນ ກຸປ຺ປຕິ;

ຍສ຺ເສວໍ ຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ກຸໂຕ ຕໍ ທຸກ຺ຂເມສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ນາມ ຠຄວາ ເຖຣຎ຺ຎຕໂຣ ໂສ ມໍ ອາສຊ຺ຊ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຍາກຣຓໍ ກາຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ສ ນູນ ຠຄວາ ກາຍຄຕາ ສຕິ ອຠາວິຕາ ອສ຺ສ ອພຫຸລີກຕາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ກາຕພ຺ພໍ.

໑໕. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ວາສນາຠາຄິຍຎ຺ຈ?

ຉນ຺ນມຕິວສ຺ສຕິ [ອຸທາ. ໔໕], ວິວຏໍ ນາຕິວສ຺ສຕິ;

ຕສ຺ມາ ຉນ຺ນໍ ວິວເຣຖ, ເອວໍ ຕໍ ນາຕິວສ຺ສຕິ.

ຉນ຺ນມຕິວສ຺ສຕີຕິ ສໍກິເລໂສ. ວິວຏໍ ນາຕິວສ຺ສຕີຕິ ວາສນາ. ຕໂມ ຕມປຣາຍໂນຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ຕໂມ ໂຍ ຈ ຕມປຣາຍໂນ, ອຍໍ ສໍກິເລໂສ. ໂຍ ຈ ໂຊຕິ ໂຍ ຈ ໂຊຕິປຣາຍໂນ, ອຍໍ ວາສນາ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ?

ນ ຕໍ ທຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘນມາຫຸ ຘີຣາ, ຍທາຍສໍ ທາຣຸຊປພ຺ພຊຎ຺ຈ [ທາຣຸຊໍ ປພ຺ພຊຎ຺ຈ (ປີ.) ຘ. ປ. ໓໔໕; ສໍ. ນິ. ໑.໑໒໑];

ສາຣຕ຺ຕຣຕ຺ຕາ ມຓິກຸຓ຺ຑເລສຸ, ປຸຕ຺ເຕສຸ ທາເຣສຸ ຈ ຍາ ອເປກ຺ຂາ.

ນ ຕໍ ທຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘນມາຫຸ ຘີຣາ, ຍທາ ປຸຕ຺ເຕສຸ ທາເຣສຸ ຈ ຍາ ອເປກ຺ຂາ, ອຍໍ ສໍກິເລໂສ. ເອຕມ຺ປິ ເຉຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພຊນ຺ຕິ ຘີຣາ ອນເປກ຺ຂິໂນ ສພ຺ພກາເມ ປຫາຍາຕິ, ອຍໍ ນິພ຺ເພໂຘ. ຍໍ ເຈຕຍິຕໍ ປກປ຺ປິຕໍ ຍາ ຈ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ປເທຫິ ສໍກິເລໂສ. ປຈ຺ຉິມເກຫິ ຈຕູຫິ ນິພ຺ເພໂຘ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ?

ອຍໍ ໂລໂກ ສນ຺ຕາປຊາໂຕ, ຜສ຺ສປເຣໂຕ ໂຣຄໍ [ໂຣທໍ (ປີ.) ປສ຺ສ ອຸທາ. ໓໐] ວທຕິ ອຕ຺ຕໂຕ;

ເຍນ ເຍນ ຫິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາ.

ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ຠວສຕ຺ໂຕ ໂລໂກ, ຠວປເຣໂຕ ຠວເມວາຠິນນ຺ທຕິ;

ຍທຠິນນ຺ທຕິ ຕໍ ຠຍໍ, ຍສ຺ສ ຠາຍຕິ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ;

ຠວວິປ຺ປຫານາຍ ໂຂ ປນິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ.

ເຍ ຫິ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຠເວນ ຠວສ຺ສ ວິປ຺ປໂມກ຺ຂມາຫໍສຸ, ສພ຺ເພເຕ ‘‘ອວິປ຺ປມຸຕ຺ຕາ ຠວສ຺ມາ’’ຕິ ວທາມິ. ເຍ ວາ ປນ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ວິຠເວນ ຠວສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓມາຫໍສຸ, ສພ຺ເພເຕ ‘‘ອນິສ຺ສຏາ ຠວສ຺ມາ’’ຕິ ວທາມິ. ອຸປຘິໍ ຫິ ປຏິຈ຺ຈ ທຸກ຺ຂມິທໍ ສມ຺ໂຠຕິ, ສພ຺ພຸປາທານກ຺ຂຍາ ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ, ໂລກມິມໍ ປສ຺ສ, ປຸຖູ ອວິຊ຺ຊາຍ ປເຣຕາ ຠູຕາ ຠູຕຣຕາ ຠວາ ອປຣິມຸຕ຺ຕາ. ເຍ ຫິ ເກຈິ ຠວາ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຖຕາຍ ສພ຺ເພເຕ ຠວາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາຕິ.

‘‘ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ, ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ;

ຠວຕຓ຺ຫາ ປຫີຍຕິ, ວິຠວໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ;

ສພ຺ພໂສ ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍາ, ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ຕສ຺ສ ນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອນຸປາທາ ປຸນພ຺ຠໂວ ນ ໂຫຕິ;

ອຠິຠູໂຕ ມາໂຣ ວິຊິຕສງ຺ຄາໂມ, ອຸເປຈ຺ຈຄາ ສພ຺ພຠວານິ ຕາທີ’’ຕິ.

ອຍໍ ໂລໂກ ສນ຺ຕາປຊາໂຕ ຍາວ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຍໍ ຕຓ຺ຫາ ສໍກິເລໂສ.

ຍໍ ປຸນຄ຺ຄຫຓໍ ເຍ ຫິ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຠເວນ ຠວສ຺ສ ວິໂມກ຺ຂມາຫໍສຸ, ສພ຺ເພເຕ ‘‘ອວິມຸຕ຺ຕາ ຠວສ຺ມາ’’ຕິ ວທາມິ. ເຍ ວາ ປນ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ວິຠເວນ ຠວສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓມາຫໍສຸ ‘‘ອນິສ຺ສຏາ ຠວສ຺ມາ’’ຕິ ວທາມິ. ອຍໍ ທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ, ຕໍ ທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ ຈ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ ຈ, ອຸຠຍເມຕໍ ສໍກິເລໂສ. ຍໍ ປຸນຄ຺ຄຫຓໍ ຠວວິປ຺ປຫານາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ, ຍາວ ສພ຺ພໂສ ອຸປາທານກ຺ຂຍາ ສມ຺ຠວາ, ອິທໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ. ຕສ຺ສ ນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຍາວ ອຸປຈ຺ຈຄາ ສພ຺ພຠວານິ ຕາທີຕິ ອິທໍ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ອນຸໂສຕຄາມີ ສໍກິເລໂສ ຐິຕຕ຺ໂຕ ຈ ປຏິໂສຕຄາມີ ຈ ນິພ຺ເພໂຘ. ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອເສກ຺ຂຠູມິ.

໑໖. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ວາສນາຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ?

‘‘ທທໂຕ [ອຸທາ. ໗໕; ທີ. ນິ. ໒.໑໙໗] ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕິ, ສໍຍມໂຕ ເວຣໍ ນ ຈີຍຕິ;

ກຸສໂລ ຈ ຊຫາຕິ ປາປກໍ, ຣາຄໂທສໂມຫກ຺ຂຍາ ສນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ.

‘‘ທທໂຕ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕິ, ສໍຍມໂຕ ເວຣໍ ນ ຈີຍຕີ’’ຕິ ວາສນາ. ‘‘ກຸສໂລ ຈ ຊຫາຕິ ປາປກໍ, ຣາຄໂທສໂມຫກ຺ຂຍາ ສນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ ນິພ຺ເພໂຘ.

ໂສຕານຸຄເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ວຈສາ ປຣິຈິເຕສຸ ມນສານຸເປກ຺ຂິເຕສຸ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ເຘສຸ ປຎ຺ຈານິສໍສາ ປາຏິກງ຺ຂາ. ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕິ ຘາຕາ ອປມຸຏ຺ຐາ ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ, ໂສ ຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຆເຏນ຺ໂຕ ວາຍມນ຺ໂຕ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ວິເສສໍ ປປ຺ໂປຕິ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ວິເສສໍ ປປ຺ໂປຕິ, ຄິລາໂນ ປປ຺ໂປຕິ. ໂນ ເຈ ຄິລາໂນ ປປ຺ໂປຕິ, ມຣຓກາລສມເຍ ປປ຺ໂປຕິ. ໂນ ເຈ ມຣຓກາລສມເຍ ປປ຺ໂປຕິ, ເທວຠູໂຕ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ເທວຠູໂຕ ປາປຸຓາຕິ, ເຕນ ຘມ຺ມຣາເຄນ ຕາຍ ຘມ຺ມນນ຺ທິຍາ ປຈ຺ເຈກໂພຘິໍ ປາປຸຓາຕິ.

ຕຕ຺ຖາຍໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປາປຸຓາຕິ, ອຍໍ ນິພ຺ເພໂຘ. ຍໍ ສມ຺ປຣາເຍ ປຈ຺ເຈກໂພຘິໍ ປາປຸຓາຕິ, ອຍໍ ວາສນາ. ອິມານິ ໂສຬສ ສຸຕ຺ຕານິ ສພ຺ພສາສນໍ ອຕິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ອິເມຫິ ໂສຬສຫິ ສຸຕ຺ເຕຫິ ນວວິໂຘ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ວິຠຕ຺ໂຕ ຠວຕິ. ໂສ ຈ ປຎ຺ຎວໂຕ ໂນ ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ, ຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂນ ອຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ອກມ຺ມສ຺ສ ວິຫາຣິສ຺ສ ປກຕິຍາ ໂລເກ ສໍກິເລໂສ ຈຣຕິ. ໂສ ສໍກິເລໂສ ຕິວິໂຘ – ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ ທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລໂສ. ຕໂຕ ສໍກິເລສໂຕ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ສໍກິເລໂສ ຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐຫຕິ, ໂລກິເຍສຸ ປຕິຏ຺ຐຫຕີຕິ. ຕຕ຺ຖາກຸສໂລ ທິຏ຺ຐໂຕ ສເຈ ຕໍ ສີລຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ປຣາມສຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ວາ ວເຕນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ວາ ເທໂວ ວາ ຠວິສ຺ສໍ [ຠວິສ຺ສາມິ (ປີ.)] ເທວຎ຺ຎຕໂຣ ວາ’’ຕິ ຍສ຺ສ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ເອຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ ຠວຕິ. ສເຈ ປນ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ອປຣາມຏ຺ຐສ຺ສ ຫິ ສີລວຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ສີລວໂຕ ໂຍນິໂສ ຄຫິຕໍ ອວິປ຺ປຏິສາຣໍ ຊເນຕິ ຍາວ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ, ຕຎ຺ຈ ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ກາລງ຺ກຕສ຺ສ ວາ ຕມ຺ຫິເຍວ ວາ ປນ ອປຣາປຣິຍາເຍນ ວາ, ອຎ຺ເຎສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ເອວໍ ສຸຕໍ ‘‘ສຸຈຣິຕໍ ວາສນາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ສີເລສຸ ຐິຕສ຺ສ ວິນີວຣຓໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຕໂຕ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິປ຺ປຫານາຍ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ໂສ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ຐໍ ນິພ຺ພານໍ ປາປຸຓາຕິ; ຍທິ ວາ ສາສນນ຺ຕເຣ, ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ປາປຸຓາຕິ, ຍທິ ວາ ເອກາສເນ ຉ ອຠິຎ຺ເຎ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ອຣິຍຘມ຺ເມ ປາປຸຓນ຺ຕິ ສທ຺ຘານຸສາຣີ ຈ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ, ສທ຺ຘານຸສາຣີ ເນຍ຺ໂຍ. ຕຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ທຸວິໂຘ – ໂກຈິ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ໂກຈິ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ຕຕ຺ຖ ເນຍ຺ໂຍປິ ທຸວິໂຘ – ໂກຈິ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ໂກຈິ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ໂຍ ຈ ເນຍ຺ໂຍ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ອິເມ ປຸຄ຺ຄລາ ອສມິນ຺ທ຺ຣິຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິເມ ປຸຄ຺ຄລາ ສມິນ຺ທ຺ຣິຍາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ຈ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸໂຕ, ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ເນຍ຺ຍໂຕ, ອິເມ ມຊ຺ຌິມາ ຠູມິຄຕາ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ໂຫຕິ. ອິເມ ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ.

໑໗. ຕຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ຖາ ປນ ປຎ຺ຈມາ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ເນຍ຺ໂຍ ຈ, ຕຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ທສ຺ສນຠູມິຍໍ ຐິໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລຎ຺ຈ ປາປຸຓາຕິ, ເອກພີຊີ ໂຫຕິ ປຐໂມ ໂສຕາປນ຺ໂນ. ຕຕ຺ຖ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ທສ຺ສນຠູມິຍໍ ຐິໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລຎ຺ຈ ປາປຸຓາຕິ, ໂກລໍໂກໂລ ຈ ໂຫຕິ ທຸຕິໂຍ ໂສຕາປນ຺ໂນ. ຕຕ຺ຖ ເນຍ຺ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ທສ຺ສນຠູມິຍໍ ຐິໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລຎ຺ຈ ປາປຸຓາຕິ, ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ຈ ໂຫຕິ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ໂສຕາປນ຺ໂນ. ອິເມ ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍເວມຕ຺ຕຕາຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ຐິຕາ.

ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ເອກພີຊີ ໂຫຕິ, ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ໂກລໍໂກໂລ ໂຫຕິ, ເນຍ຺ໂຍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ໂຫຕິ. ອິທໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ຕທຸຕ຺ຕຣິ ວາຍມຕິ, ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ຐໍ ນິພ຺ພານໍ ປາປຸຓາຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຍ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ເຕ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ – ອນາຄາມິຜລໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ຈ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ຈ. ຕຕ຺ຖ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຍ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ເຕ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ – ອນາຄາມິຜລໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ຈ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ຈ. ຕຕ຺ຖ ເນຍ຺ໂຍ ອນາຄາມິຜລໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ໂຫຕິ, ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ຈ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ຈ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍນານຕ຺ເຕນ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ໂຫຕິ. ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ຈ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍນານຕ຺ເຕນ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ເນຍ຺ໂຍ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ, ເນຍ຺ໂຍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ໂຫຕິ. ອິຕິ ປຎ຺ຈ ອນາຄາມິໂນ, ຉຏ຺ໂຐ ສກທາຄາມີ, ຕໂຍ ຈ ໂສຕາປນ຺ນາຕິ ອິເມ ນວ ເສກ຺ຂາ.

ຕຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ, ຐິຕກປ຺ປີ [ຐິຕກປ຺ປິ (ປີ. ກ.) ປສ຺ສ ປຸ. ປ. ໑໗] ຈ ປຏິເວຘນຠາໂວ ປຸຄ຺ຄໂລ ຈ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ໂສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ ເຈຕນາຠພ຺ໂພ ຈ ຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພ ຈ. ຕຕ຺ຖ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ, ສເຈ ເຈເຕຕິ ນ ປຣິນິພ຺ພາຍີ, ໂນ ເຈ ເຈເຕຕິ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ. ສເຈ ອນຸຣກ຺ຂຕິ ນ ປຣິນິພ຺ພາຍີ, ໂນ ເຈ ອນຸຣກ຺ຂຕິ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ. ຕຕ຺ຖ ເນຍ຺ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຠາວນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ປຣິຫານຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ ກມ຺ມນິຍໂຕ ວາ ສມສີສິ ວາ, ອິເມ ນວ ອຣຫນ຺ໂຕ ອິທໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍໍ. ອິເມສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທສວິຘໍ ພລໍ ປວຕ຺ຕຕິ.

໑໘. ກຕມໍ ທສວິຘໍ? ອິຘ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິເຕ ຘມ຺ມຈກ຺ເກ ມເຫສກ຺ຂາ ເທວປຸຕ຺ຕາ ຍາຈນາຍ ອຠິຍາຕາ [ອຕິຍາຕາ (ປີ. ກ.)] ໂຫນ຺ຕິ ‘‘ເທເສຕຸ ສຸຄໂຕ ຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ອນຸຕ຺ຕເຣນ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ອທ຺ທສາສິ ສຕ຺ຕານໍ ຕໂຍ ຣາສີນໍ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍໂຕ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕ ອນິຍໂຕ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍໂຕ ຣາສິ ມິຈ຺ຉາສຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ອສຕ຺ຖຸໂກ ປຣິນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ສມາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕ ຣາສິ ອຣິຍສມາປຕ຺ຕິໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ອນຣິຍມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນິຍໂຕ ຣາສິ ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊມານໍ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕຣາສິໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ມິຈ຺ຉາປຏິປຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕຣາສິໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊມານໍ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕຣາສິໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ມິຈ຺ຉາປຏິປຊ຺ຊມານໍ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕຣາສິໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ອິເມ ຕໂຍ ອນຸຕ຺ຕເຣນ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂວໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເມ ສໂຕ ອິເມ ຘມ຺ມາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາຕິ ເອຕ຺ຕວຕາ ມໍ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ເມນ ປຏິໂຈທິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ວີຕຣາຄສ຺ສ ເຕ ປຏິຊານໂຕ ອຂີຓາສວຕາຍ ສຫຘມ຺ເມນ ໂກຈິ ປຏິໂຈທິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຍໂຕ ປນ ອິມສ຺ສ ອນິຍຕສ຺ສ ຣາສິສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາ, ສາ ນ ທິສ຺ສຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຕຖາ ໂອວທິໂຕ ຍໍ ປນ ເມ ອນິຍຕຣາສິ ສາວໂກ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ວິເສສໍ ນ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

໑໙. ຍໍ ໂຂ ມຸນິ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສ ນານານິຣຸຕ຺ຕິໂຍ ເທວນາຄຍກ຺ຂານໍ ທເມຕິ ຘມ຺ເມ ວວຕ຺ຖາເນນ ວຕ຺ວາ ກາຣຓໂຕ ອຎ຺ຎໍ ປາຣໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ. ຍໂຕ ປນິມາ ນິຣຸຕ຺ຕິໂຕ ສຕ຺ຕ ສຕ຺ຕ ນິຣຸຕ຺ຕິໂຍ ນາຠິສມ຺ຠຸເນຍ຺ຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາ. ນິຣຸຕ຺ຕິ ໂຂ ປນ ອຠິສມຄ຺ຄຣຕານໍ ສາວການໍ ຕມຕ຺ຖມວິຎ຺ຎາປເຍຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາ. ມເຫສກ຺ຂາ ເທວປຸຕ຺ຕາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ກາຍິເກນ ວາ ມານສິເກນ ວາ ປຣິປີຬິຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖກຸຓີຕິ ວາ ປາເທ ວາ ຂຎ຺ເຊ ທນ຺ຘສ຺ສ [ທນ຺ຕສ຺ສ (ປີ. ກ.)] ໂສ ອຕ຺ໂຖ ນ ປຣິຠາຊິຍຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາ. ຍມ຺ຫິ ຕໍ ເຕສໍ ໂຫຕິ ຕມ຺ຫິ ອສນ຺ຕໍ ຠວຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຍໍ ຫິ ນາສໍ ເຕສໍ ນ ຠວຕິ, ຕມ຺ຫິ ນາສໍ ເຕສໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ສມຸທຍສ຺ສ ນິໂຣຘາຍ ທສ ອກຸສລກມ຺ມປຖາ. ມາໂຣ ວາ ອິນ຺ໂທ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ ຕຖາຄໂຕ ວາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ວາ ໂສ ວຕ ນາມ ມາຕຸຄາໂມ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ປຸຣິໂສ ອສ຺ສ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ອິຕິສ຺ສ ເອວຣູປໍ ພລໍ ເອວຣູປໍ ຎາຓໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຐານາຏ຺ຐານຎາຓໍ ປຐມໍ ຕຖາຄຕພລໍ ຕໍ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ. ຕີຫິ ຣາສີຫິ ຈຕູຫິ ເວສາຣຊ຺ເຊຫິ ຈຕູຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍໍ ນິວຕ຺ຕິຍໍ ຠາຄິຍຎ຺ຈ. ກຸສລໍ ກຸສລວິປາເກສຸ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຍຎ຺ຈ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສານໍ. ອິທໍ ປຐມໍ ພລໍ ຕຖາຄໂຕ ເອວໍ ຊານາຕິ.

ເຍສໍ ປນ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍໂຕ ຣາສິ, ນາຍໍ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ປຏິປທາ, ນິພ຺ພານຄາມິນີເຍວາຍໍ ປຏິປທາ. ຕຕ຺ຖ ສິຍາ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕ ຣາສິ, ເອສາປິ ນ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ປຏິປທາ. ສກ຺ກາຍສມຸທຍຄາມິນີເຍວາຍໍ ປຏິປທາ ໂຫຕຸ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຐິໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ ນິພ຺ພານໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອປາຍໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ເທວມນຸສ຺ສສ຺ສ. ຍໍ ຍໍ ວາ ປຏິປທໍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຍໍ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ປຏິປທາ. ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຎາຓໍ ຍຖາຠູຕໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ປຏິປທາຎາຓໍ ທຸຕິຍໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ສາ ໂຂ ປນາຍໍ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ປຏິປທາ ນານາຘິມຸຕ຺ຕາ ເກຈິ ກາເມສຸ ເກຈິ ທຸກ຺ກຣກາຣິຍໍ ເກຈິ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ຕາ ເກຈິ ສໍສາເຣນ ສຸທ຺ຘິໍ ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ ເກຈິ ອນຊ຺ຊາຠາວນາຕິ. ເຕນ ເຕນ ຈຣິເຕນ ວິນິພນ຺ຘານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຍໍ ຎາຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນານາຄຕໍ ໂລກສ຺ສ ອເນກາຘິມຸຕ຺ຕຄຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ອິທໍ ຕຕິຍໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕານໍ ອຘິມຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ ອາເສວນ຺ຕິ ຠາເວນ຺ຕິ ພຫຸລີກໂຣນ຺ຕິ. ເຕສໍ ກມ຺ມຸປສຍານໍ ຕທາຘິມຸຕ຺ຕານໍ. ສາ ເຈວ ຘາຕຸ ສໍວຫຕິ. ກຕຣາ ປເນສາ ຘາຕຸ ເນກ຺ຂມ຺ມຘາຕຸ ພລຘາຕຸ ກາຈິ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ກາຈິ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕຎ຺ຈ ຘາຕຸ ອຘິມຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎຕຣາ ອຸຕ຺ຕຣິ ນ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕ ຕເທວຏ຺ຐານໍ ມຍາ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ອຠິນິວິສ຺ສ ໂວຫຣນ຺ຕິ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ຍຖາ ຠຄວາ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ຠາສິຕໍ. ຍໍ ຕຕ຺ຖ ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍເຍວ ຘາຕຸ [ຍໍ ຍເທວ ຘາຕຸໍ (ກ.)] ເສຏ຺ຐນ຺ຕິ ຕໍ ຕໍ ກາເຍນ ຈ ວາຈາຍ ຈ ອາຣມ຺ຠນ຺ຕິ ເຈຕສິໂກ. ອາຣມ຺ໂຠ ເຈຕນາ ກມ຺ມໍ ກາຍິກາ ວາຈສິກາ ອາຣມ຺ໂຠ ເຈຕສິກຕ຺ຕາ ກມ຺ມນ຺ຕຣໍ ຕຖາຄໂຕ ເອວໍ ປຊານາຕິ ‘‘ອິມິນາ ສຕ຺ເຕນ ເອວໍ ຘາຕຸເກນ ເອວຣູປໍ ກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອິມິນາ ເຫຕຸນາ ຕສ຺ສ ເອວຣູໂປ ວິປາໂກ ວິປຈ຺ຈຕິ ເອຕຣຫິ ວິປຈ຺ຈິສ຺ສຕິ ວາ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມທ຺ຘານໍ ປຊານາຕິ ‘‘ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ເອວໍຘາຕຸໂກ ອິທໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ’’. ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ທິຏ຺ຐິຍາ ຈ ອິມິນາ ເຫຕຸນາ ນ ຕສ຺ສ ວິປາໂກ ທິຏ຺ເຐເຍວ ຘມ຺ເມ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ອຸປປຊ຺ເຊ ວາ’’ຕິ ອປຣມ຺ຫິ ວາ ປຣິຍາເຍ ເອວໍ ປຊານາຕິ ‘‘ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ເອວຣູປໍ ກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສຕິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ອິມິນາ ເຫຕຸນາ ຕສ຺ສ ເອວຣູໂປ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ອິມິນາ ເຫຕຸນາ ຍານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ອິທໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸຂໍ ອາຍຕິໍ ຈ ສຸຂວິປາກໍ’’ …ເປ… ອິຕິ ອຍໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກມ຺ມສມາທານານໍ ເຫຕຸໂສ ຐານໂສ ວິປາກເວມຕ຺ຕຕໍ ປຊານາຕິ ອຸຈ຺ຈາວຈາ ຫີນປຓີຕຕາ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກມ຺ມວິປາກຎາຓໍ ປຎ຺ຈມໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ຕຖາ ສຕ຺ຕາ ຍໍ ວາ ກມ຺ມສມາທານໍ ສມາທິຍນ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ປຊານາຕິ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ກມ຺ມາຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມຘາຕູນໍ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຣາຄານຸຄເຕ ສຸຎ຺ຎມານສ຺ສ ປຐມໍ ຌານໍ ສໍກິລິສ຺ສຕິ, ສເຈ ປຸນ ອຸຕ຺ຕຣິ ວາຍາມໂຕ ຌານໂວທານຄເຕ ມານເສ ວິເສສຠາຄິຍໍ ປຏິປທໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຍຕິ. ຕສ຺ສ ຫິ ຌານຠາຄິຍໍເຍວ ປຐມຊ຺ຌາເນ ຐິຕສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ໂວທານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕິຍຎ຺ຈ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸກາມສ຺ສ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ສ ສາ ປີຕິ ອວິເສສຠາຄິຍໍ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອາທິສ຺ສ ຕິຏ຺ຐຕິ. ສເຈ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ໂວທານໍ ຄຈ຺ຉຕິເຍວ, ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຌານສ຺ສ ຫານຠາຄິຍາ ຘມ຺ມາ, ເຕ ຈ ຘມ຺ມາ ຍຕ຺ຖ ປຊາຍນ຺ຕິ ເຍຫິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ໂວທານໍ ທິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ອຊ຺ຌາສຍສມາປຕ຺ຕິຍາ ຍາ ຈຕສ຺ໂສ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ຂຌານານີຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ວິໂມກ຺ຂາຕິ. ອຏ຺ຐ ຈ ວິໂມກ຺ຂາ ຕີຓິ ຈ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ. ສມາຘີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມາຘີ – ຉນ຺ທສມາຘິ ວີຣິຍສມາຘິ ຈິຕ຺ຕສມາຘິ ວີມໍສາສມາຘີຕິ. ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສ ອຊ຺ຌາສຍສມາປຕ຺ຕິໂຍ ອິຕິ ອິເມສໍ ຌານານໍ ວິໂມກ຺ຂສມາປຕ຺ຕີຕິ ເອວຣູໂປ ສໍກິເລໂສ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ເອວໍ ໂທສຈຣິຕສ຺ສ. ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ. ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເອວຣູປໍ ໂວທານໍ ອິຕິ ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຎາຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ອສາຘາຣຓໍ ສພ຺ພສຕ຺ເຕຫິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຉຏ຺ຐໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ຕຕ຺ຖ ຕຖາຄໂຕ ເອວໍ ປຊານາຕິ ໂລກິກາ ຘມ຺ມາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາຠາຄິຍໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ. ອາຘິປເຕຍ຺ຍຠູມິໍ ອຸປາທາຍ ພລໍ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ ຖາມຄຕໍ ມໂນ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຕໍ ອຸປາທາຍ. ວີຣິຍໍ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ ອາຣມ຺ຠຘາຕຸໍ ອຸປາທາຍ. ອິຕິສ຺ສ ເທວ ເອວຣູປໍ ຎາຓໍ ອິເມຫິ ຈ ຘມ຺ເມຫິ ອິເມ ປຸຄ຺ຄລາ ສມນ຺ນາຄຕາຕິປິ ຘມ຺ມເທສນໍ ອກາສິ. ອາກາຣໂຕ ຈ ໂວກາຣໂຕ ຈ ອາສຍຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ອຘິມຸຕ຺ຕິສມນ຺ນາຄຕານໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພລວີຣິຍເວມຕ຺ຕຕໍ ຎາຓໍ ສຕ຺ຕມໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ຕຕ຺ຖ ຈ ຕຖາຄໂຕ ໂລກາທີສຸ ຈ ຠູມີສຸ ສໍໂຍຊນານຎ຺ຈ ເສກ຺ຂານໍ ທ຺ວີຫິ ພເລຫິ ຄຕິໍ ປຊານາຕິ, ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຍາ ອຕີເຕ ສໍສາເຣ ເອຕຣຫິ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ຈຸຕູປປາຕໍ ອິຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ພລານິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂຕ ອຠິນີຫິຕານິ. ໂສ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ທິພ຺ພສ຺ສ ຈກ຺ຂຸໂນ ໂຄຈໂຣ ໂສ ເອຕຣຫິ ສຕິ ໂຄຈໂຣ ອິຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປເຣສໍ ຈ ປຸພ຺ເພນິວາສຎາຓໍ ອເນກວິຘໍ ນານປ຺ປກາຣກໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມທ຺ຘານໍ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ອິມານິ ທ຺ເວ ຕຖາຄຕພລານິ, ອຏ຺ຐມໍ ປຸພ຺ເພນິວາໂສ, ນວມໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ.

ປຸນ ຈປຣໍ ຕຖາຄໂຕ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລານໍ ຌານໍ ໂວທານໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ປຊານາຕິ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິມິນາ ມຄ຺ເຄນ ອິມາຍ ປຏິປທາຍ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີຕິ ອິຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ອາສວານໍ ຂຍໍ ຎາຓໍ ທິຏ຺ເຐກຏ຺ຐານໍ ຈຕຸຠູມິມຸປາທາຍ ຍາວ ນວນ຺ນໍ ອຣຫນ຺ຕານໍ ອາສວກ຺ຂໂຍ ໂອຘິໂສ ເສກ຺ຂານໍ ອໂນຘິໂສ ອຣຫນ຺ຕານໍ. ຕຕ຺ຖ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ທ຺ວີຫິ ອາສເວຫິ ອນາສວາ ກາມາສເວນ ຈ ຠວາສເວນ ຈ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິ ທ຺ວີຫິ ອາສເວຫິ ອນາສວາ ທິຏ຺ຐາສເວນ ຈ ອວິຊ຺ຊາສເວນ ຈ, ອິມາສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິມຸຕ຺ຕີນໍ ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາສວກ຺ຂເຍ ຎາຓໍ. ທສມໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

໒໐. ອິເມສຸ ທສສຸ ພເລສຸ ຐິໂຕ ຕຖາຄໂຕ ປຎ຺ຈວິຘໍ ສາສນໍ ເທເສຕິ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ທສ຺ສນຠາຄິຍໍ ຠາວນາຠາຄິຍໍ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ, ອິມສ຺ສ ອໂລໂຠ ນິສ຺ສຣຓໍ. ໂຍ ທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ, ອິມສ຺ສ ອໂມໂຫ ນິສ຺ສຣຓໍ. ໂຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລໂສ, ອິມສ຺ສ ຕີຓິ ກຸສລານິ ນິສ຺ສຣຓໍ. ກິໍ ນິທານໍ? ຕີຓິ ອິມານິ [ຕີຓິ ຫິ ອິມານິ (ປີ.)] ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕານິ – ອຠິຊ຺ຌາ ພ຺ຍາປາໂທ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ. ຕຕ຺ຖ ອຠິຊ຺ຌາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ, ອທິນ຺ນາທານໍ ສພ຺ພຎ຺ຈ ຕທຸປນິພ຺ພທ຺ຘໍ ວາຈາກມ຺ມໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ, ມຸສາວາທຎ຺ຈ ສພ຺ພວິຕຖໍ ສພ຺ພໍ ວາຈມຠາວໍ ສພ຺ພມກ຺ຂໍ ປລາສໍ ອຠິຊ຺ຌາ ອກຸສລມູລນ຺ຕິ, ສຸຈຣິເຕ ສຸຈຣິຕໍ ມຸສາວາທາ ອທິນ຺ນາທານາ ອຠິຊ຺ຌາຍ ເຈຕນາ, ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍາປາໂທ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ, ປາຓາຕິປາຕໍ ສພ຺ພຎ຺ຈ ເມຕໍ ອາກຑ຺ຒນໍ ປຣິກຑ຺ຒນໍ ນິພ຺ພທ຺ຘໍ ໂຣຈນໍ ວາຈາກມ຺ມໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ, ປິສຸຓວາຈໍ ຜຣຸສວາຈໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕຎ຺ຈ ອຠິຊ຺ຌໍ ພ຺ຍາປາທໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ປໂຍເຊຕິ, ຕສ຺ສ ໂຍ ໂກຈິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຈາໂຄ ຣາຄໂຊ ວາ ໂທສໂຊ ວາ ສພ຺ພໂສ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ຠູໂຕ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ວຈີກມ຺ມໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ. ອິມານິ ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ອກຸສລມູລານິ.

ຍາ ອຠິຊ຺ຌາ, ໂສ ໂລໂຠ. ໂຍ ພ຺ຍາປາໂທ, ໂສ ໂທໂສ. ຍາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ໂສ ໂມໂຫ. ຕານິ ອຏ຺ຐ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕານິ ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຄຫິເຕສຸ ຕີສຸ ອກຸສລມູເລສຸ ທສວິຘໍ ອກຸສລມູລໍ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ຕິວິຘສ຺ສ ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລສສ຺ສ ວາສນາຠາຄິຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສຣຓໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ພຫຸສິໂຕ ນິທ຺ເທໂສ ຍຖາ ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫປິ, ຕຕ຺ຖ ອສິຕຸໍ ເອຕ຺ຖ ໂລໂຠ ອຸສ຺ສໂທ ເຕນ ກາຣເຓນ ເຕສຸ ວາ ຘມ຺ເມສຸ ໂລໂຠ ປຎ຺ຎປິຍຕິ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ໂມໂຫ ອກຸສລໍ ໂມໂຫ ອຍໍ ອວິຊ຺ຊາ, ສາ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ຣູເປ ອຠິນິວິຏ຺ຐາ, ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ອວິຊ຺ຊາຄໂຕ ຣູປວນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ປທໍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ອຸຈ຺ເຉທໍ ວທຕິ ‘‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’’ນ຺ຕິ ນຕ຺ຖິກທິຏ຺ຐິ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນທິຏ຺ຐິ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຈ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ໂຎ ປຏິສໍເວທິຍຕິ. ປຈ຺ຉິມສຏ຺ຐິກປ຺ປານໍ ຕີຓິ ປທານິ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ສສ຺ສຕໍ ຠຊນ຺ຕິ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’’ນ຺ຕິ ອກິຣິຍຎ຺ຈ ຕໍ ທຸກ຺ຂມິຈ຺ຉໂຕ ອເຫຕຸກາ ຈ ປຕນ຺ຕິ ອນຊ຺ຌາຠາໂວ ຈ ກມ຺ມານໍ ສພ຺ພຎ຺ຈ ມານຍິ [ມານຕິ (ປີ.)]. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ສໍສາເຣນ ສຸທ຺ຘິ ອາຊີວກາ ຉຬາສີຕິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ຍຖາຣູເປ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ຈຕຸວຕ຺ຖຸກາ, ເອວໍ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ວີສຕິວຕ຺ຖຸກາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ສສ຺ສຕໍ ຠຊຕິ. ອຎ຺ຎາຊີວກາ ຈ ສສ຺ສຕວາທິເກ ຈ ສີລພ຺ພຕໍ ຠຊນ຺ຕິ ປຣາມສນ຺ຕິ ອິມິນາ ຠວິສ຺ສາມິ ເທໂວ ວາ ເທວຎ຺ຎຕໂຣ ວາ, ອຍໍ ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ. ຕຕ຺ຖ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ໂສ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ‘‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’’ມິຕິ ຕໍ ກງ຺ຂຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉຕິ ນາຘິມຸຈ຺ຈຕິ ນາຠິປ຺ປສີທຕິ ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ອປຣນ຺ເຕ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ເຕ…ເປ… ອິຕິ ວາສນາຠາຄິເຍສຸ ຐິຕສ຺ສ ອຍໍ ອຸປກ຺ກິເລໂສ.

໒໑. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ສພ຺ພໍ ວິຈິກິຈ຺ຉິຕໍ ປຊຫຕິ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ປສ຺ສຕິ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ຈິຕ຺ຕໍ ເອໂກທິ ກໂຣຕິ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ອາຣຠຕິ. ໂສ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສທ຺ຘານຸສາຣີ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທ ນິຣໂຕ ອນນ຺ຕຣິຍໍ ສມາຘິໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສຸທ຺ເຘຫິ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຕາຍ ອນນ຺ຕຣິຍໍ ສມາຘິໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ໂສ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ສຈ຺ຈານິ ອິທໍ ທສ຺ສນຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານິ ທສ຺ສນປຫາຕພ຺ພານິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ປຫີນານິ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລກຕານິ. ຕຕ຺ຖ ຕີຓິ ອກຸສລມູລານິ ຠາວນາປຫາຕພ຺ພານິ ອຸປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ຉ ຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ອຠິຊ຺ຌາຍ ຈ ພ຺ຍາປາເທສຸ ຕນຸກເຕສຸ ຉ ຠວາ ປຣິກ຺ຂຍາ ມຣິຍາທໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ທ຺ເວ ຠວາ ອວສິຏ຺ຐາ. ຕສ຺ສ ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ພ຺ຍາປາໂທ ຈ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອໂກ ຠໂວ ອວສິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ໂສ ຈ ມານວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎປິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິເລສາ ຣູປຣາໂຄ ຠວຣາໂຄ ອວິຊ຺ຊາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ເກຕຸສ຺ມິມານຠູຕາ ນປ຺ປຏິພລາ ອສ຺ມິມານໍ ວິນິວຕ຺ເຕຕຸໍ, ສພ຺ເພປິ ເຕ ອສ຺ມິມານສ຺ສ ປຫານໍ ອາຣຠເຕ. ຂີເຓສຸ ນ ຈ ເຕສຸ ອິທມຸຕ຺ຕຣິທສ຺ສນຠູມິຍໍ ປຎ຺ຈສຸ ເສກ຺ຂປຸຄ຺ຄເລສຸ ຕີສຸ ຈ ປຏິປ຺ປນ຺ນເກສຸ ທ຺ວີສຸ ຈ ຜລຏ຺ເຐສຸ ຠາວນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ. ຕທຸຕ຺ຕຣິ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍສຸຕ຺ຕໍ, ກຕ຺ຖຈິ ຠູມິ ນິປີຬິຍຕິ. ອິທຎ຺ຈ ປຎ຺ຈມໍ ສຸຕ຺ຕໍ. ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ເທສິຕໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ເສກ຺ຂສ຺ສ ອເສກ຺ຂສ຺ສ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ. ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ທສ຺ສນຠາຄິຍໍ. ຠາວນາຠາຄິຍໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ເສກ຺ຂານໍ. ຍໍ ປຐມນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍໍ ສພ຺ເພສໍ ອຣຫນ຺ຕານໍ. ສາ ປນ ປຎ຺ຈວິຘາ ສຕ຺ຕວີສອາກາເຣ [ສຕ຺ຕວີສໍ ອາກາເຣ (ປີ.)] ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ. ເອເຕສຸ ຕສ຺ສ ຄຕີນໍ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ສງ຺ເຂເປນ ປຎ຺ຎາສາຍ ອາກາເຣຫິ ສມ຺ປຕຕິ, ເຍ ປຎ຺ຎາສ ອາກາຣາ ສາສເນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ, ເຕ ສງ຺ຂິປິຍນ຺ຕາ ທສຫິ ອາກາເຣຫິ ປຕນ຺ຕິ. ເຍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ນິກ຺ເຂເປນ ຐິເຕ ສງ຺ຂິປິຍຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐສຸ ອາກາເຣສຸ ປຕນ຺ຕິ. ຈຕູສຸ ຈ ສາຘາຣເຓສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ຍາ ຫາຣສມ຺ປາຕສ຺ສ ຠູມິ, ເຕ ສງ຺ຂິປິຍນ຺ຕາ ປຎ຺ຈສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ປຕນ຺ຕິ. ສໍກິເລສຠາຄິເຍ ວາສນາຠາຄິເຍ ຠາວນາຠາຄິເຍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິເຍ ອເສກ຺ຂຠາຄິເຍ ຈ. ເຕ ສງ຺ຂິປິຍນ຺ຕາ ຈຕູສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ປຕນ຺ຕິ. ສໍກິເລສຠາຄິເຍ ວາສນາຠາຄິເຍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິເຍ ອເສກ຺ຂຠາຄິເຍ ຈ. ເຕ ສງ຺ຂິປິຍມານາ ຕີສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ປຕນ຺ຕິ, ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາຄິເຍ ເສກ຺ຂຠາຄິເຍ ອເສກ຺ຂຠາຄິເຍ ຈ. ເຕ ສງ຺ຂິປິຍນ຺ຕາ ທ຺ວີສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ປຕນ຺ຕິ ນິພ຺ເພຘຠາຄິເຍ ຈ ປຸພ຺ພໂຍຄຠາຄິເຍ ຈ. ຍຖາ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ທ຺ເວ ອຕ຺ຖວເສ ສມ຺ປສ຺ສມານາ ຕຖາຄຕາ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍໍ…ເປ… ສຕ຺ຖາ ປຸພ຺ພໂຍຄສມນ຺ນາຄເຕ ອປ຺ປກສິເຣນ ມຎ຺ຎມານາ ວສິຍນ຺ຕິ ປຸພ຺ພໂຍຄາ ຈ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ສນ຺ຕານໍ ມຎ຺ຎມານາຘຣາຍ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາເວມຕ຺ຕຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ສມນຸປສ຺ສມາເນນ ອຏ຺ຐວິເຘ ສຸຕ຺ຕສງ຺ເຂເປ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ສກ຺ໂກຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ນ ຫິ ສຕິ ເວທນາ ມໂນ ຘາເຣຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ເຍນ ເກນຈິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ຍຖາຠູຕໍ ນິທ຺ທິສິຕຸໍ.

ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມການໍ ສຸຕ຺ຕານໍ ອິມາ ອຸທ຺ທານຄາຖາ

ກາມນ຺ຘາ ຊາລສຎ຺ຉນ຺ນາ, ປຎ຺ຈ ນີວຣຓານິ ຈ;

ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຘມ຺ມາ, ມຫານາໂມ ຈ ສາກິໂຍ.

ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ, ຍຎ຺ຈ ສີລກິມຕ຺ຖິຍາ;

ຍສ຺ສ ເສລູປມໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ອຸປຕິສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາທິກາ.

ຍສ຺ສ ກາຍຄຕາສຕິ, ຉນ຺ນໍ ຕໂມປຣາຍໂຓ;

ນ ຕໍ ທຬ຺ຫໍ ເຈຕສິກໍ, ອຍໍ ໂລໂກຕິອາທິກໍ.

ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຈວ ປຸຄ຺ຄລາ, ທທໂຕ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒິຕໍ;

ໂສຕານຸຄຕຘມ຺ເມສຸ, ອິມາ ເຕສໍ ອຸທ຺ທານຄາຖາ.

໒໒. ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ອາຓຕ຺ຕິ?

ສເຈ ຠາຍຖ [ອຸທາ. ໔໔] ທຸກ຺ຂສ຺ສ, ສເຈ ໂວ ທຸກ຺ຂມປ຺ປິຍໍ;

ມາກຕ຺ຖ ປາປກໍ ກມ຺ມໍ, ອາວິ ວາ ຍທິ ວາ ຣໂຫ.

‘‘ອຕີເຕ, ຣາຘ, ຣູເປ ອນເປກ຺ໂຂ ໂຫຫີ’’ຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ກາຕພ຺ພາ. ‘‘ສີລວນ຺ເຕນ, ອານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄເລນ ສທາ ກຣຓີຍາ ກິນ຺ຕິເມ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອສ຺ສາ’’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາຓຕ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຜລໍ?

ຘມ຺ໂມ ຫເວ ຣກ຺ຂຕິ ຘມ຺ມຈາຣິໍ, ຉຕ຺ຕໍ ມຫນ຺ຕໍ ຍຖ ວສ຺ສກາເລ;

ເອສານິສໍໂສ ຘມ຺ເມ ສຸຈິຓ຺ເຓ, ນ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ຘມ຺ມຈາຣີ.

ອິທໍ ຜລໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອຸປາໂຍ?

‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ [ຘ. ປ. ໒໗໙] ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ, ຍທາ ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ;

ອຖ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ ທຸກ຺ເຂ, ເອສ ມຄ຺ໂຄ ວິສຸທ຺ຘິຍາ.

‘‘ສຕ຺ຕຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ອປິ ຫິມວນ຺ຕໍ ປພ຺ພຕຣາຊານໍ ຈາເລຍ຺ຍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ຉວໍ ອວິຊ຺ຊໍ ສຕ຺ຕເກສຸ’’ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ກາຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ອຸປາໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ອາຓຕ຺ຕິ ຈ ຜລຎ຺ຈ?

ສເຈ ຠາຍຖ ທຸກ຺ຂສ຺ສ, ສເຈ ໂວ ທຸກ຺ຂມປ຺ປິຍໍ;

ມາກຕ຺ຖ ປາປກໍ ກມ຺ມໍ, ອາວິ ວາ ຍທິ ວາ ຣໂຫ.

ສເຈ ຫິ ປາປກໍ ກມ຺ມໍ, ກໂຣຖ ວາ ກຣິສ຺ສຖ;

ນ ໂວ ທຸກ຺ຂາ ປໂມກ຺ຂາຕ຺ຖິ, ອຸປຈ຺ຈາປິ ປລາຍຕໍ [ປລາຍໂຕ (ປີ.)].

ປຸຣິມິກາຍ ຄາຖາຍ ອາຓຕ຺ຕິ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ຜລໍ. ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ຠາເວຕພ຺ພາ ຍາ ຈ ຈິຕ຺ຕຠາວນາ ຍາ ຈ ປຎ຺ຎາຠາວນາ ຍາ ຈ ອາຓຕ຺ຕິ ຣາຄວິຣາຄາ ຈ ຜລໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຜລຎ຺ຈ ອຸປາໂຍ ຈ?

ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ [ສໍ. ນິ. ໑.໒໓] ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍໍ;

ອາຕາປີ ນິປໂກ ຠິກ຺ຂຸ, ໂສ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏໍ.

ປຸຣິມິກາຍ ອຑ຺ຒຄາຖາຍ ອຸປາໂຍ, ປຈ຺ຉິມິກາຍ ອຑ຺ຒຄາຖາຍ ຜລໍ. ນນ຺ທິໂຍ [ນນ຺ທິໂກ (ປີ. ກ.)] ສກ຺ໂກ ອິສິວຸຕ຺ຖປຸຣິຣິກາມເອກຣກ຺ເຂ [ອິສິວຸຕ຺ຕ… (ປີ.)] ສຸຕ຺ຕໍ ມູລໂຕ ອຸປາທາຍ ຍາວ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອຸຕ຺ຕຣິ ປຎ຺ຈສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຍາຈໂຍໂຄ [ໂຍ ຈ ໂຍໂຄ (ປີ.)] ກຣຓີໂຍ, ອຍໍ ອຸປາໂຍ. ອສຫຄຕສ຺ສ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ. ສພ຺ພາສຸ ຉສຸ ຕີສຸ. ອຍໍ ອຸປາໂຍ ຈ ຜລຎ຺ຈ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ອາຓຕ຺ຕິ ຈ ຜລຎ຺ຈ ອຸປາໂຍ ຈ?

ສຸຎ຺ຎໂຕ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂສ຺ສຸ, ໂມຆຣາຊ ສທາ ສໂຕ;

ອຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິໍ ອຸຫຈ຺ຈ [ອູຫຈ຺ຈ (ສຸ. ນິ. ໑໑໒໕)], ເອວໍ ມຈ຺ຈຸຕໂຣ ສິຍາ.

‘‘ສຸຎ຺ຎໂຕ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂສ຺ສຸ, ໂມຆຣາຊາ’’ຕິ ອາຓຕ຺ຕິ. ‘‘ສທາ ສໂຕ’’ຕິ ອຸປາໂຍ. ‘‘ອຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິໍ ອຸຫຈ຺ຈ, ເອວໍ ມຈ຺ຈຸຕໂຣ ສິຍາ’’ຕິ ຜລໍ. ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາເວຖ, ສມາຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ ອຣິຍສາວໂກ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ຊາຕິຍາປິ…ເປ… ອຸປາຍາເສຫິປິ ອິຘ ຕີຓິປິ’’.

໒໓. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອສ຺ສາໂທ?

ກາມໍ ກາມຍມານສ຺ສ, ຕສ຺ສ ເຈຕໍ ສມິຊ຺ຌຕິ. ອຍໍ ອສ຺ສາໂທ.

‘‘ຘມ຺ມຈຣິຍາ ສມຈຣິຍາ ກຸສລຈຣິຍາ ເຫຕູຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ’’. ອຍໍ ອສ຺ສາໂທ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອາທີນໂວ?

ກາເມສຸ ເວ ຫຎ຺ຎເຕ ສພ຺ພາ ມຸຈ຺ເຈວ – ອຍໍ ອາທີນໂວ. ປເສນທິສໍຍຸຕ຺ຕເກ ສຸຕ຺ເຕ ປພ຺ພໂຕປມາ – ອຍໍ ອາທີນໂວ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ນິສ຺ສຣຓໍ?

ໂຍ ກາເມ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ, ສປ຺ປສ຺ເສວ ປທາ ສິໂຣ;

ໂສມໍ ວິສຕ຺ຕິກໍ ໂລເກ, ສໂຕ ສມຕິວຕ຺ຕຕິ.

ສໍຍຸຕ຺ຕເກ ສຸຕ຺ຕໍ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ ປຓ຺ຑຸປລາໂສ ສນ຺ນິປລາໂສ – ອິທໍ ນິສ຺ສຣຓໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອສ຺ສາໂທ ຈ ອາທີນໂວ ຈ?

ຍານິ [ຊາ. ໑.໒.໑໔໔ ທຸກນິປາເຕ] ກໂຣຕິ ປຸຣິໂສ, ຕານິ ອຕ຺ຕນິ ປສ຺ສຕິ;

ກລ຺ຍາຓກາຣີ ກລ຺ຍາຓໍ, ປາປກາຣີ ຈ ປາປກໍ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ປາປກາຣີ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ ອຍໍ ອສ຺ສາໂທ. ລາຠາລາຠອຏ຺ຐເກສຸ ພ຺ຍາກຣຓໍ, ຕຕ຺ຖ ອລາໂຠ ອຍໂສ ນິນ຺ທາ ທຸກ຺ຂໍ, ອຍໍ ອາທີນໂວ. ລາໂຠ ຍໂສ ສຸຂໍ ປສໍສາ, ອຍໍ ອສ຺ສາໂທ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ອສ຺ສາໂທ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ?

‘‘ສຸໂຂ ວິປາໂກ ປຸຎ຺ຎານໍ, ອຘິປ຺ປາໂຍ ຈ ອິຊ຺ຌຕິ;

ຂິປ຺ປຎ຺ຈ ປຣມໍ ສນ຺ຕິໍ, ນິພ຺ພານມຘິຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ໂຍ ຈ ວິປາໂກ ປຸຎ຺ຎານໍ ຍາ ຈ ອຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ອິຊ຺ຌນາ, ອຍໍ ອສ຺ສາໂທ. ຍໍ ຂິປ຺ປຎ຺ຈ ປຣມໍ ສນ຺ຕິໍ ນິພ຺ພານມຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອິທໍ ນິສ຺ສຣຓໍ.

ພາຕ຺ຕິໍສາຍ ເຈວ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ທ຺ເວເຍວ ຄຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ສເຈ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ, ຣາຊາ ໂຫຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຍາວ ອຠິວິຊິນິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອຍໍ ອສ຺ສາໂທ. ສເຈ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ ສພ຺ເພນ ໂອເຆນ [ໂອສເຘນ (ປີ. ກ.)] ນິສ຺ສຣຓໍ ອຍໍ ອສ຺ສາໂທ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອາທີນໂວ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ?

ອາທານສ຺ສ [ອາທິນ຺ນສ຺ສ (ກ.)] ຠຍໍ ຎຕ຺ວາ, ຊາຕິມຣຓສມ຺ຠວໍ;

ອນາທາຕຸໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຊາຕິມຣຓສງ຺ຂຍາ.

ປຸຣິມິກາຍ ອຑ຺ຒຄາຖາຍ ຊາຕິມຣຓສມ຺ຠໂວ ອາທີນໂວ. ອນາທາຕຸໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ ຊາຕິມຣຓສງ຺ຂຍາຕິ ນິສ຺ສຣຓໍ.

ກິຈ຺ຉໍ ວຕາຍໍ ໂລໂກ ອາປນ຺ໂນ ຍມິທໍ ຊາຍເຕ ຈ ມີຍເຕ ຈ. ຍາວ ກຸທສ຺ສຸນາມສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ ປຣໂຕ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍາ ອຸປຣິກ຺ຂາ, ອຍໍ ອາທີນໂວ. ໂຍ ເຄຘໍ ຎຕ຺ວາ ອຠິນິກ຺ຂມຕິ ຍາວ ປຸຣາຓກາຍ ຣາຊຘານິຍາ, ອິທໍ ນິສ຺ສຣຓໍ. ອຍໍ ອາທີນໂວ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອສ຺ສາໂທ ຈ ອາທີນໂວ ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ?

ກາມາ ຫິ ຈິຕ຺ຣາ ວິວິຘາ [ມຘຸຣາ (ເຖຣຄາ. ໗໘໗)] ມໂນຣມາ, ວິຣູປຣູເປຫິ ມເຖນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ;

ຕສ຺ມາ ອຫໍ [ເຖຣຄາ. ໗໘໗] ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ ຣາຊ, ອປຓ຺ຓກໍ ສາມຎ຺ຎເມວ ເສຍ຺ໂຍ.

ຍໍ ‘‘ກາມາ ຫິ ຈິຕ຺ຣາ ວິວິຘາ ມໂນຣມາ’’ຕິ ອຍໍ ອສ຺ສາໂທ. ຍໍ ‘‘ວິຣູປຣູເປຫິ ມເຖນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອຍໍ ອາທີນໂວ. ຍໍ ອຫໍ ອຄາຣສ຺ມາ ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ ຣາຊ ອປຓ຺ຓກໍ ສາມຎ຺ຎເມວ ເສຍ຺ໂຍຕິ ອິທໍ ນິສ຺ສຣຓໍ.

ພລວໍ ພາໂລປມສຸຕ຺ຕໍ ຍໍ ອາສາຍ ວາ ເວທນີຍໍ ກມ຺ມໍ ຄາຫຕິ, ຕຖາ ເຈປິ ຍໍ ຍໍ ປາປກມ຺ມໍ ອນຸໂຠຕິ, ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂເວທນີເຍນ ກມ຺ເມນ ອຠາວິຕກາເຍນ ຈ ຍາວ ປຣິຕ຺ຕເຈຕໂສ ຈ ອາທີນວໍ ທສ຺ເສຕິ ສຸຂເວທນີເຍນ ກມ຺ເມນ ອສ຺ສາເທຕິ. ຍໍ ປຸຣາສທິໂສ ໂຫຕິ. ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠາວິຕກາໂຍ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎ ມຫານາໂມ ອປຣິຕ຺ຕເຈຕໂສ, ອິທໍ ນິສ຺ສຣຓໍ.

໒໔. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ໂລກິກໍ ສຸຕ຺ຕໍ?

ນ ຫິ ປາປໍ ກຕໍ ກມ຺ມໍ, ສຊ຺ຊຸຂີຣໍວ ມຸຈ຺ຈຕິ;

ຑຫນ຺ຕໍ ພາລມນ຺ເວຕິ, ຠສ຺ມຈ຺ຉນ຺ໂນວ [ຠສ຺ມາຉນ຺ໂນວ (ກ.) ປສ຺ສ ຘ. ປ. ໗໑] ປາວໂກ.

ຈຕ຺ຕາຣິ ອຄຕິຄມນານິ, ອິທໍ ໂລກິກໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສຸຕ຺ຕໍ?

‘‘ຍສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມຖງ຺ຄຕານິ [ສມຖໍ ຄຕານິ (ປີ.) ປສ຺ສ ຘ. ປ. ໙໔], ອສ຺ສາ ຍຖາ ສາຣຖິນາ ສຸທນ຺ຕາ;

ປຫີນມານສ຺ສ ອນາສວສ຺ສ, ເທວາປິ ຕສ຺ສ ປິຫຍນ຺ຕິ ຕາທິໂນ’’ຕິ.

‘‘ອຣິຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສມາຘິໍ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິທໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ໂລກິກໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ?

ສຕ຺ຕິຍາ ວິຍ ໂອມຏ຺ໂຐ, ທຍ຺ຫມາໂນວ ມຕ຺ຖເກ;

ກາມຣາຄປ຺ປຫານາຍ, ສໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິພ຺ພເຊ.

‘‘ສຕ຺ຕິຍາ ວິຍ ໂອມຏ຺ໂຐ, ທຍ຺ຫມາໂນວ ມຕ຺ຖເກ’’ຕິ ໂລກິກໍ;

‘‘ກາມຣາຄປ຺ປຫານາຍ, ສໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິພ຺ພເຊ’’ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ;

ກພຬີກາເຣ ອາຫາເຣ ອຕ຺ຖິ ຉນ຺ໂທຕິ ໂລກິກໍ. ນຕ຺ຖິ ຉນ຺ໂທຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ກມ຺ມໍ?

ໂຍ ປາຓມຕິປາເຕຕິ, ມຸສາວາທຎ຺ຈ ຠາສຕິ;

ໂລເກ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ [ອາທິຍິ (ກ.) ປສ຺ສ ອ. ນິ. ໕.໑໗໔], ປຣທາຣຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉຕິ.

ສຸຣາເມຣຍປານຎ຺ຈ, ໂຍ ນໂຣ ອນຸຍຸຎ຺ຊຕິ;

ອປ຺ປຫາຍ ປຎ຺ຈ ເວຣານິ, ທຸສ຺ສີໂລ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ. ອິທໍ ກມ຺ມໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ວິປາໂກ?