໒. ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາໂຕ

໕໓. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ວິຈໂຍ ຫາຣສມ຺ປາໂຕ? ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາ ທຸວິຘາ ກຸສລາປິ ອກຸສລາປິ. ອກຸສລາ ສໍສາຣຄາມິນີ, ກຸສລາ ອປຈຍຄາມິນີ ປຫານຕຓ຺ຫາ. ມາໂນປິ ທຸວິໂຘ ກຸສໂລປິ ອກຸສໂລປິ. ຍໍ ມານໍ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ປຊຫຕິ, ອຍໍ ມາໂນ ກຸສໂລ. ໂຍ ປນ ມາໂນ ທຸກ຺ຂໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຍຕິ, ອຍໍ ມາໂນ ອກຸສໂລ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໍ ໂທມນສ຺ສໍ ກຸທາສ຺ສຸນາມາຫໍ ຕໍ ອາຍຕນໍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສໍ ຍໍ ອຣິຍາ ສນ຺ຕໍ ອາຍຕນໍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປິຫາ, ປິຫາປຈ຺ຈຍາ ໂທມນສ຺ສໍ, ອຍໍ ຕຓ຺ຫາ ກຸສລາ ຣາຄວິຣາຄາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ຕທາຣມ຺ມຓາ ກຸສລາ ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິ.

ຕສ຺ສາ ໂກ ປວິຈໂຍ? ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ. ໂສ ກຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ? ຈຕຸຕ຺ເຖ ຌາເນ ປາຣມິຕາຍ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຫິ ຌາເນ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວຍຕິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອນງ຺ຄຓໍ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສໍ ມຸທຸ ກມ຺ມນິຍໍ ຐິຕໍ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕໍ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐວິຘໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ທ຺ເວ ຈ ວິເສເສ, ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຍໂຕ ປຣິສຸທ຺ຘໍ, ຕໂຕ ປຣິໂຍທາຕໍ, ຍໂຕ ປຣິໂຍທາຕໍ, ຕໂຕ ອນງ຺ຄຓໍ, ຍໂຕ ອນງ຺ຄຓໍ, ຕໂຕ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສໍ, ຍໂຕ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສໍ, ຕໂຕ ມຸທຸ, ຍໂຕ ມຸທຸ, ຕໂຕ ກມ຺ມນິຍໍ, ຍໂຕ ກມ຺ມນິຍໍ, ຕໂຕ ຐິຕໍ, ຍໂຕ ຐິຕໍ, ຕໂຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອງ຺ຄຓາ ຈ ອຸປກ຺ກິເລສາ ຈ ຕທຸຠຍໍ ຕຓ຺ຫາປກ຺ໂຂ. ຍາ ຈ ອິຎ຺ຊນາ ຍາ ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐິຕິ, ອຍໍ ທິຏ຺ຐິປກ຺ໂຂ.

ຈຕ຺ຕາຣິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອວສິຏ຺ຐໍ ຠວຕິ. ໂສ ອຸປຣິມໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ອຸປຣິມໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ໂອຬາຣິກາ ສຎ຺ຎາ ສຓ຺ຐຫຕິ ອຸກ຺ກຓ຺ຐາ ຈ ປຏິຆສຎ຺ຎາ, ໂສ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘‘ອນນ຺ຕໍ ອາກາສ’’ນ຺ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຠິຎ຺ຎາຠິນີຫາໂຣ ຣູປສຎ຺ຎາ ໂວກາໂຣ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ສມຕິກ຺ກມຕິ ປຏິຆສຎ຺ຎາ ຈສ຺ສ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ສມາຘິ ຕສ຺ສ ສມາຫິຕສ຺ສ ໂອຠາໂສ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ ທສ຺ສນຎ຺ຈ ຣູປານໍ, ໂສ ສມາຘິ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ໂພ. ອນຠິຊ຺ຌາສຫຄຕໍ ເມ ມານສໍ ສພ຺ພໂລເກ, ອພ຺ຍາປນ຺ນໍ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ, ອາຣທ຺ຘໍ ເມ ວີຣິຍໍ ປຄ຺ຄຫິຕໍ, ປສ຺ສທ຺ໂຘ ເມ ກາໂຍ ອສາຣທ຺ໂຘ, ສມາຫິຕໍ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ອຸປຏ຺ຐິຕາ ເມ ສຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ [ອປ຺ປມ຺ມຸຏ຺ຐາ (ສີ.)], ຕຕ຺ຖ ຍຎ຺ຈ ອນຠິຊ຺ຌາສຫຄຕໍ ມານສໍ ສພ຺ພໂລເກ ຍຎ຺ຈ ອພ຺ຍາປນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ຍຎ຺ຈ ອາຣທ຺ຘໍ ວີຣິຍໍ ປຄ຺ຄຫິຕໍ ຍຎ຺ຈ ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ສມໂຖ. ໂຍ ປສ຺ສທ຺ໂຘ ກາໂຍ ອສາຣທ຺ໂຘ, ອຍໍ ສມາຘິປຣິກ຺ຂາໂຣ. ຍາ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ ອຍໍ ວິປສ຺ສນາ.

໕໔. ໂສ ສມາຘິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ສມາຘິ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸໂຂ’’ຕິ ອິຕິສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ຠວຕິ, ອຍໍ ສມາຘິ ‘‘ອາຍຕິໍ ສຸຂວິປາໂກ’’ຕິ ອິຕິສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ຠວຕິ, ອຍໍ ສມາຘິ ‘‘ອຣິໂຍ ນິຣາມິໂສ’’ຕິ ອິຕິສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ຠວຕິ, ອຍໍ ສມາຘິ ‘‘ອກາປຸຣິສເສວິໂຕ’’ຕິ ອິຕິສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ຠວຕິ, ອຍໍ ສມາຘິ ‘‘ສນ຺ໂຕ ເຈວ ປຓີໂຕ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິລທ຺ໂຘ ຈ ເອໂກທິຠາວາຘິຄໂຕ ຈ ນ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕຄໂຕ [ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕວໂຕ (ສີ.), ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິວາວໂຏ (ກ.)] ຈາ’’ຕິ ອິຕິສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ຠວຕິ. ຕໍ ໂຂ ປນິມໍ ສມາຘິໍ ‘‘ສໂຕ ສມາປຊ຺ຊາມິ ສໂຕ ວຸຏ຺ຐຫາມີ’’ຕິ ອິຕິສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ຠວຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ສມາຘິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸໂຂ ໂຍ ຈ ສມາຘິ ອາຍຕິໍ ສຸຂວິປາໂກ ອຍໍ ສມໂຖ. ໂຍ ຈ ສມາຘິ ອຣິໂຍ ນິຣາມິໂສ, ໂຍ ຈ ສມາຘິ ອກາປຸຣິສເສວິໂຕ, ໂຍ ຈ ສມາຘິ ສນ຺ໂຕ ເຈວ ປຓີໂຕ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິລທ຺ໂຘ ຈ ເອໂກທິຠາວາຘິຄໂຕ ຈ ນ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕຄໂຕ ຈ ຍຎ຺ຈາຫໍ ຕໍ ໂຂ ປນິມໍ ສມາຘິໍ ສໂຕ ສມາປຊ຺ຊາມິ ສໂຕ ວຸຏ຺ຐຫາມີຕິ, ອຍໍ ວິປສ຺ສນາ.

ໂສ ສມາຘິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ ປີຕິຜຣຓຕາ ສຸຂຜຣຓຕາ ເຈໂຕຜຣຓຕາ ອາໂລກຜຣຓຕາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິມິຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ປີຕິຜຣໂຓ ໂຍ ຈ ສຸຂຜຣໂຓ ໂຍ ຈ ເຈໂຕຜຣໂຓ, ອຍໍ ສມໂຖ. ໂຍ ຈ ອາໂລກຜຣໂຓ ຍຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິມິຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ວິປສ຺ສນາ.

໕໕. ທສ ກສິຓາຍຕນານິ ປຖວີກສິຓໍ ອາໂປກສິຓໍ ເຕໂຊກສິຓໍ ວາໂຍກສິຓໍ ນີລກສິຓໍ ປີຕກສິຓໍ ໂລຫິຕກສິຓໍ ໂອທາຕກສິຓໍ ອາກາສກສິຓໍ ວິຎ຺ຎາຓກສິຓໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຎ຺ຈ ປຖວີກສິຓໍ ຍຎ຺ຈ ອາໂປກສິຓໍ ເອວໍ ສພ຺ພໍ, ຍຎ຺ຈ ໂອທາຕກສິຓໍ. ອິມານິ ອຏ຺ຐ ກສິຓານິ ສມໂຖ. ຍຎ຺ຈ ອາກາສກສິຓໍ ຍຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓກສິຓໍ, ອຍໍ ວິປສ຺ສນາ. ເອວໍ ສພ຺ໂພ ອຣິໂຍ ມຄ຺ໂຄ ເຍນ ເຍນ ອາກາເຣນ ວຸຕ຺ໂຕ, ເຕນ ເຕນ ສມຖວິປສ຺ສເນນ ໂຍຊຍິຕພ຺ໂພ. ເຕ ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ທຸກ຺ຂຕາຍ ອນຕ຺ຕຕາຍ. ໂສ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຠາວຍມາໂນ ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ ຠາວຍຕິ. ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ ຠາວຍນ຺ໂຕ ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ຠາວຍຕິ. ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ຠາວຍນ຺ໂຕ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາວຍຕິ.

ຣາຄຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນິມິຕ຺ເຕນ ວິໂມກ຺ຂມຸເຂນ ນິຍ຺ຍາຕິ [ນີຍາຕິ (ສີ.)] ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂນ຺ໂຕ ໂລຠໍ ອກຸສລມູລໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ສຸຂເວທນີຍໍ ຜສ຺ສໍ ອນຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສຸຂໍ ເວທນໍ ປຣິຊານນ຺ໂຕ ຣາຄມລໍ ປວາເຫນ຺ໂຕ ຣາຄຣຊໍ ນິທ຺ຘຸນນ຺ໂຕ ຣາຄວິສໍ ວເມນ຺ໂຕ ຣາຄຄ຺ຄິໍ ນິພ຺ພາເປນ຺ໂຕ ຣາຄສລ຺ລໍ ອຸປ຺ປາເຏນ຺ໂຕ ຣາຄຊຏໍ ວິຊເຏນ຺ໂຕ. ໂທສຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອປ຺ປຓິຫິເຕນ ວິໂມກ຺ຂມຸເຂນ ນິຍ຺ຍາຕິ ອຘິສີລສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂນ຺ໂຕ ໂທສໍ ອກຸສລມູລໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ ຜສ຺ສໍ ອນຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂເວທນໍ ປຣິຊານນ຺ໂຕ ໂທສມລໍ ປວາເຫນ຺ໂຕ ໂທສຣຊໍ ນິທ຺ຘຸນນ຺ໂຕ ໂທສວິສໍ ວເມນ຺ໂຕ ໂທສຄ຺ຄິໍ ນິພ຺ພາເປນ຺ໂຕ ໂທສສລ຺ລໍ ອຸປ຺ປາເຏນ຺ໂຕ ໂທສຊຏໍ ວິຊເຏນ຺ໂຕ. ໂມຫຈຣິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ຂມຸເຂນ ນິຍ຺ຍາຕິ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂນ຺ໂຕ ໂມຫໍ ອກຸສລມູລໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນີຍໍ ຜສ຺ສໍ ອນຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ປຣິຊານນ຺ໂຕ ໂມຫມລໍ ປວາເຫນ຺ໂຕ ໂມຫຣຊໍ ນິທ຺ຘຸນນ຺ໂຕ ໂມຫວິສໍ ວເມນ຺ໂຕ ໂມຫຄ຺ຄິໍ ນິພ຺ພາເປນ຺ໂຕ ໂມຫສລ຺ລໍ ອຸປ຺ປາເຏນ຺ໂຕ ໂມຫຊຏໍ ວິຊເຏນ຺ໂຕ.

ຕຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ຂມຸຂໍ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ອນິມິຕ຺ຕວິໂມກ຺ຂມຸຂໍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ, ອປ຺ປຓິຫິຕວິໂມກ຺ຂມຸຂໍ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ. ໂສ ຕີຓິ ວິໂມກ຺ຂມຸຂານິ ຠາວຍນ຺ໂຕ ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ຠາວຍຕິ, ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ຠາວຍນ຺ໂຕ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາວຍຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ຈ ສມ຺ມາວາຈາ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ອຍໍ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ, ໂຍ ຈ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ຍາ ຈ ສມ຺ມາສຕິ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາສມາຘິ, ອຍໍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຍາ ຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ອຍໍ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຖ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈ ສມໂຖ, ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິປສ຺ສນາ. ໂຍ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຠາເວຕິ, ຕສ຺ສ ທ຺ເວ ຠວງ຺ຄານິ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ກາໂຍ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ, ຠວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ທ຺ເວ ປທານິ ສີລໍ ສມາຘິ ຈ. ໂສ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸ ຠາວິຕກາໂຍ ຠາວິຕສີໂລ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎ. ກາເຍ ຠາວິຍມາເນ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ຈ, ສີເລ ຠາວິຍມາເນ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ຈ, ຈິຕ຺ເຕ ຠາວິຍມາເນ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ ຈ, ປຎ຺ຎາຍ ຠາວິຍມານາຍ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ຈ.

ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສິຍາ ກາຍິໂກ ສິຍາ ເຈຕສິໂກ, ຕຕ຺ຖ ໂຍ ກາຍສງ຺ຄໂຫ, ໂສ ກາເຍ ຠາວິເຕ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂຍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຄໂຫ, ໂສ ຈິຕ຺ເຕ ຠາວິເຕ ຠາວນໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຠາວຍນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈວິຘໍ ອຘິຄມໍ ຄຈ຺ຉຕິ [ອຘິຄຈ຺ຉຕິ (ສີ.)] ຂິປ຺ປາຘິຄໂມ ຈ ໂຫຕິ, ວິມຸຕ຺ຕາຘິຄໂມ ຈ ໂຫຕິ, ມຫາຘິຄໂມ ຈ ໂຫຕິ, ວິປຸລາຘິຄໂມ ຈ ໂຫຕິ, ອນວເສສາຘິຄໂມ ຈ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສມເຖນ ຂິປ຺ປາຘິຄໂມ ຈ ມຫາຘິຄໂມ ຈ ວິປຸລາຘິຄໂມ ຈ ໂຫຕິ, ວິປສ຺ສນາຍ ວິມຸຕ຺ຕາຘິຄໂມ ຈ ອນວເສສາຘິຄໂມ ຈ ໂຫຕິ.

໕໖. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ເທສຍຕິ, ໂສ ທສພລສມນ຺ນາຄໂຕ ສຕ຺ຖາ ໂອວາເທນ ສາວເກ ນ ວິສໍວາທຍຕິ. ໂສ ຕິວິຘໍ ອິທໍ ກໂຣຖ ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ກໂຣຖ ອິທໍ ໂວ ກຸຣຸມານານໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ໂສ ຕຖາ ໂອວທິໂຕ ຕຖານຸສິຏ຺ໂຐ ຕຖາກໂຣນ຺ໂຕ ຕຖາປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຕໍ ຠູມິໍ ນ ປາປຸຓິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕຖາ ໂອວທິໂຕ ຕຖານຸສິຏ຺ໂຐ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ອປຣິປູຣຍນ຺ໂຕ ຕໍ ຠູມິໍ ອນຸປາປຸຓິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕຖາ ໂອວທິໂຕ ຕຖານຸສິຏ຺ໂຐ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູຣຍນ຺ໂຕ ຕໍ ຠູມິໍ ອນຸປາປຸຓິສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເຕ ສໂຕ ອິເມ ຘມ຺ມາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ສພ຺ພາສວປຣິກ຺ຂີຓສ຺ສ ເຕ ສໂຕ ອິເມ ອາສວາ ອປຣິກ຺ຂີຓາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ສ ເຕ ອຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ, ໂສ ນ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ສາວໂກ ໂຂ ປນ ເຕ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ ໂສ ປຸພ຺ເພນ ອປຣໍ ອຸຬາຣໍ ວິເສສາຘິຄມໍ ນ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

ເຍ ໂຂ ປນ ຘມ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ, ເຕ ປຏິເສວໂຕ ນາລໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ເຍ ໂຂ ປນ ຘມ຺ມາ ອນິຍ຺ຍານິກາ, ເຕ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ເຍ ໂຂ ປນ ຘມ຺ມາ ນິຍ຺ຍານິກາ, ເຕ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ສາວໂກ ໂຂ ປນ ເຕ ສອຸປາທິເສໂສ ອນຸປາທິເສສໍ ນິພ຺ພານຘາຕຸໍ ອນຸປາປຸຓິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ມາຕຣໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ ຫຕ຺ເຖຫິ ວາ ປາເທຫິ ວາ ສຸຫຕໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ມາຕຣໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ ຫຕ຺ເຖຫິ ວາ ປາເທຫິ ວາ ສຸຫຕໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ປິຕຣໍ, ອຣຫນ຺ຕໍ, ຠິກ຺ຂຸໍ. ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສງ຺ຆໍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ ສງ຺ເຆ ວາ ສງ຺ຆຣາຊິໍ ຊເນຍ຺ຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສງ຺ຆໍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ ສງ຺ເຆ ວາ ສງ຺ຆຣາຊິໍ ຊເນຍ຺ຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ໂລຫິຕໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ, ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ວາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຖູປໍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ໂລຫິຕໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ, ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ວາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຖູປໍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອປທິເສຍ຺ຍ ອປິ ຊີວິຕເຫຕູຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອປທິເສຍ຺ຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ອຎ຺ຎໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ປຣິເຍເສຍ຺ຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ອຎ຺ຎໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ປຣິເຍເສຍ຺ຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ກຸຕູຫລມງ຺ຄເລນ ສຸທ຺ຘິໍ ປຈ຺ເຈຍ຺ຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ກຸຕູຫລມງ຺ຄເລນ ສຸທ຺ຘິໍ ປຈ຺ເຈຍ຺ຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

໕໗. ອິຕ຺ຖີ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ສິຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ປຸຣິໂສ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ສິຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ; ອິຕ຺ຖີ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ສິຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ປຸຣິໂສ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ສິຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ; ອິຕ຺ຖີ ມາໂຣ ປາປິມາ ສິຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ປຸຣິໂສ ມາໂຣ ປາປິມາ ສິຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ; ອິຕ຺ຖີ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ສິຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ປຸຣິໂສ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ສິຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ; ອິຕ຺ຖີ ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສິຍາຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ປຸຣິໂສ ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສິຍາຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

ທ຺ເວ ຕຖາຄຕາ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ວາ ເທເສຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ເອໂກວ ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ວາ ຘມ຺ມໍ ວາ ເທເສສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

ຕິຓ຺ຓໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ປິໂຍ ມນາໂປ ວິປາໂກ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຕິຓ຺ຓໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ ວິປາໂກ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕິຓ຺ຓໍ ສຸຈຣິຕານໍ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອປ຺ປິໂຍ ອມນາໂປ ວິປາໂກ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຕິຓ຺ຓໍ ສຸຈຣິຕານໍ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ປິໂຍ ມນາໂປ ວິປາໂກ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

ອຎ຺ຎຕໂຣ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ກຸຫໂກ ລປໂກ ເນມິຕ຺ຕໂກ ກຸຫນລປນເນມິຕ຺ຕກຕ຺ຕໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ອປ຺ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ອນຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິ [ອນຸປຏ຺ຐິຕສຕິ (ສີ.)] ວິຫຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ອຠາວຍິຕ຺ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ສພ຺ພໂທສາປຄໂຕ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາວຍິຕ຺ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຎາຓໍ ເຫຕຸໂສ ຐານໂສ ອໂນຘິໂສ ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຐານາຏ຺ຐານຎາຓໍ ປຐມໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ອິຕິ ຐານາຏ຺ຐານຄຕາ ສພ຺ເພ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ ເກຈິ ສຄ຺ຄູປຄາ ເກຈິ ອປາຍູປຄາ ເກຈິ ນິພ຺ພານູປຄາ, ເອວໍ ຠຄວາ ອາຫ –

໕໘. ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ [ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໑.໑໓໓] ມຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຣຓນ຺ຕໍ ຫິ ຊີວິຕໍ;

ຍຖາກມ຺ມໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຸຎ຺ຎປາປຜລູປຄາ;

ນິຣຍໍ ປາປກມ຺ມນ຺ຕາ, ປຸຎ຺ຎກມ຺ມາ ຈ ສຸຄ຺ຄຕິໍ;

ອປເຣ ຈ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິນາສວາຕິ [ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິ ອນາສວາຕິ (ສີ. ກ.)].

ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາຕິ ອຣິຍາ ຈ ອນຣິຍາ ຈ ສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ນາ ຈ ສກ຺ກາຍວີຕິວຕ຺ຕາ ຈ. ມຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ທ຺ວີຫິ ມຣເຓຫິ ທນ຺ຘມຣເຓນ ຈ ອທນ຺ຘມຣເຓນ ຈ, ສກ຺ກາຍປຣິຍາປນ຺ນານໍ ອທນ຺ຘມຣຓໍ ສກ຺ກາຍວີຕິວຕ຺ຕານໍ ທນ຺ຘມຣຓໍ. ມຣຓນ຺ຕໍ ຫິ ຊີວິຕນ຺ຕິ ຂຍາ ອາຍຸສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຸປໂຣຘາ ຊີວິຕປຣິຍນ຺ໂຕ ມຣຓປຣິຍນ຺ໂຕ. ຍຖາກມ຺ມໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ກມ຺ມສ຺ສກຕາ. ປຸຎ຺ຎປາປຜລູປຄາຕິ ກມ຺ມານໍ ຜລທສ຺ສາວິຕາ ຈ ອວິປ຺ປວາໂສ ຈ.

ນິຣຍໍ ປາປກມ຺ມນ຺ຕາຕິ ອປຸຎ຺ຎສງ຺ຂາຣາ. ປຸຎ຺ຎກມ຺ມາ ຈ ສຸຄ຺ຄຕິນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສງ຺ຂາຣາ ສຸຄຕິໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ອປເຣ ຈ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິນາສວາຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ສມຕິກ຺ກມນໍ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ສພ຺ເພ…ເປ… ນາສວາ’’ຕິ.

‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຣຓນ຺ຕໍ ຫິ ຊີວິຕໍ. ຍຖາກມ຺ມໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຸຎ຺ຎປາປຜລູປຄາ. ນິຣຍໍ ປາປກມ຺ມນ຺ຕາ’’ຕິ ອາຄາຬ຺ຫາ ຈ ນິຊ຺ຌາມາ ຈ ປຏິປທາ. ‘‘ອປເຣ ຈ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິນາສວາ’’ຕິ ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ. ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຣຓນ຺ຕໍ ຫິ ຊີວິຕໍ, ຍຖາກມ຺ມໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຸຎ຺ຎປາປຜລູປຄາ, ນິຣຍໍ ປາປກມ຺ມນ຺ຕາ’’ຕິ ອຍໍ ສໍກິເລໂສ. ເອວໍ ສໍສາຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຍຕິ. ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣິສ຺ສນ຺ຕິ…ເປ… ນິຣຍໍ ປາປກມ຺ມນ຺ຕາ’’ຕິ ອິເມ ຕໂຍ ວຏ຺ຏາ ທຸກ຺ຂວຏ຺ໂຏ ກມ຺ມວຏ຺ໂຏ ກິເລສວຏ຺ໂຏ. ‘‘ອປເຣ ຈ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິນາສວາ’’ຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ວຏ຺ຏານໍ ວິວຏ຺ຏນາ. ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣິສ຺ສນ຺ຕິ…ເປ… ນິຣຍໍ ປາປກມ຺ມນ຺ຕາ’’ຕິ ອາທີນໂວ, ‘‘ປຸຎ຺ຎກມ຺ມາ ຈ ສຸຄ຺ຄຕິ’’ນ຺ຕິ ອສ຺ສາໂທ, ‘‘ອປເຣ ຈ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິນາສວາ’’ຕິ ນິສ຺ສຣຓໍ. ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣິສ຺ສນ຺ຕິ…ເປ… ນິຣຍໍ ປາປກມ຺ມນ຺ຕາ’’ຕິ ເຫຕຸ ຈ ຜລຎ຺ຈ, ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ຜລໍ, ຕຓ຺ຫາ ເຫຕຸ, ‘‘ອປເຣ ຈ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິນາສວາ’’ຕິ ມຄ຺ໂຄ ຈ ຜລຎ຺ຈ. ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຣຓນ຺ຕໍ ຫິ ຊີວິຕໍ. ຍຖາກມ຺ມໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຸຎ຺ຎປາປຜລູປຄາ, ນິຣຍໍ ປາປກມ຺ມນ຺ຕາ’’ຕິ ອຍໍ ສໍກິເລໂສ, ໂສ ສໍກິເລໂສ ຕິວິໂຘ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ ທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລໂສຕິ.

໕໙. ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ ຕີຫິ ຕຓ຺ຫາຫິ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ – ກາມຕຓ຺ຫາຍ ຠວຕຓ຺ຫາຍ ວິຠວຕຓ຺ຫາຍ. ເຍນ ເຍນ ວາ ປນ ວຕ຺ຖຸນາ ອຊ຺ໂຌສິໂຕ, ເຕນ ເຕເນວ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ສາ ວິຕ຺ຖາໂຣ ຉຕ຺ຕິໍສາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ຊາລິນິຍາ ວິຈຣິຕານິ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ ອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສເຕນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ, ເຍນ ເຍນ ວາ ປນ ວຕ຺ຖຸນາ ທິຏ຺ຐິວເສນ ອຠິນິວິສຕິ, ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ເຕນ ເຕເນວ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ສາ ວິຕ຺ຖາໂຣ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ. ຕຕ຺ຖ ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລໂສ ເຈຕນາ ເຈຕສິກກມ຺ເມນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ, ຕີຫິ ທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ, ຕສ຺ສາ ວິຕ຺ຖາໂຣ ທສ ອກຸສລກມ຺ມປຖາ. ອປເຣ ຈ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິນາສວາຕິ ອິທໍ ໂວທານໍ.

ຕຍິທໍ ໂວທານໍ ຕິວິຘໍ; ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ ສມເຖນ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂສ ສມໂຖ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ, ທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ ວິປສ຺ສນາຍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ສາ ວິປສ຺ສນາ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລໂສ ສຸຈຣິເຕນ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ສຸຈຣິຕໍ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ.

‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ມຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຣຓນ຺ຕໍ ຫິ ຊີວິຕໍ, ຍຖາກມ຺ມໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຸຎ຺ຎປາປຜລູປຄາ, ນິຣຍໍ ປາປກມ຺ມນ຺ຕາ’’ຕິ ອປຸຎ຺ຎປ຺ປຏິປທາ, ‘‘ປຸຎ຺ຎກມ຺ມາ ຈ ສຸຄ຺ຄຕິ’’ນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎປ຺ປຏິປທາ, ‘‘ອປເຣ ຈ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ປຣິນິພ຺ພນ຺ຕິນາສວາ’’ຕິ ປຸຎ຺ຎປາປສມຕິກ຺ກມປ຺ປຏິປທາ, ຕຕ຺ຖ ຍາ ຈ ປຸຎ຺ຎປ຺ປຏິປທາ ຍາ ຈ ອປຸຎ຺ຎປ຺ປຏິປທາ, ອຍໍ ເອກາ ປຏິປທາ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ເອກາ ອປາເຍສຸ, ເອກາ ເທເວສຸ, ຍາ ຈ ປຸຎ຺ຎປາປສມຕິກ຺ກມາ ປຏິປທາ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄາມິນີ ປຏິປທາ.

ຕໂຍ ຣາສີ – ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕ ຣາສິ, ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍໂຕ ຣາສິ, ອນິຍໂຕ ຣາສິ, ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍໂຕ ຣາສິ ໂຍ ຈ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍໂຕ ຣາສິ ເອກາ ປຏິປທາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄາມິນີ, ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອນິຍໂຕ ຣາສິ, ອຍໍ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ປຏິປທາ. ເກນ ກາຣເຓນ? ປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ໂຕ ນິຣເຍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ໂຕ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນີສຸ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ໂຕ ເປຕ຺ຕິວິສເຍສຸ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ໂຕ ອສຸເຣສຸ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ໂຕ ເທເວສຸ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ໂຕ ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຈ຺ຈຍໍ ລຠນ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາຍໍ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ປຏິປທາ, ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຎາຓໍ ເຫຕຸໂສ ຐານໂສ ອໂນຘິໂສ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ປຏິປທາ ຎາຓໍ ທຸຕິຍໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ອິຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນີ ປຏິປທາ ອເນກຘາຕຸໂລໂກ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄາມິນີ ປຏິປທາ ນານາຘາຕຸໂລໂກ. ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອເນກຘາຕຸໂລໂກ? ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ຣູປຘາຕຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ໂສຕຘາຕຸ ສທ຺ທຘາຕຸ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ຆານຘາຕຸ ຄນ຺ຘຘາຕຸ ຆານວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ຊິວ຺ຫາຘາຕຸ ຣສຘາຕຸ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ກາຍຘາຕຸ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕຸ ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ມໂນຘາຕຸ ຘມ຺ມຘາຕຸ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ປຖວີຘາຕຸ, ອາໂປຘາຕຸ, ເຕໂຊຘາຕຸ, ວາໂຍຘາຕຸ, ອາກາສຘາຕຸ, ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ກາມຘາຕຸ, ພ຺ຍາປາທຘາຕຸ, ວິຫິໍສາຘາຕຸ, ເນກ຺ຂມ຺ມຘາຕຸ, ອພ຺ຍາປາທຘາຕຸ, ອວິຫິໍສາຘາຕຸ, ທຸກ຺ຂຘາຕຸ, ໂທມນສ຺ສຘາຕຸ, ອວິຊ຺ຊາຘາຕຸ, ສຸຂຘາຕຸ, ໂສມນສ຺ສຘາຕຸ, ອຸເປກ຺ຂາຘາຕຸ, ຣູປຘາຕຸ, ອຣູປຘາຕຸ, ນິໂຣຘຘາຕຸ, ສງ຺ຂາຣຘາຕຸ, ນິພ຺ພານຘາຕຸ, ອຍໍ ອເນກຘາຕຸໂລໂກ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ນານາຘາຕຸໂລໂກ? ອຎ຺ຎາ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ, ອຎ຺ຎາ ຣູປຘາຕຸ, ອຎ຺ຎາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ເອວໍ ສພ຺ພາ. ອຎ຺ຎາ ນິພ຺ພານຘາຕຸ. ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຎາຓໍ ເຫຕຸໂສ ຐານໂສ ອໂນຘິໂສ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອເນກຘາຕຸ ນານາຘາຕຸ ຎາຓໍ ຕຕິຍໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

໖໐. ອິຕິ ອເນກຘາຕຸ ນານາຘາຕຸກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ຍໍ ຍເທວ ຘາຕຸໍ ສຕ຺ຕາ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕໍ ຕເທວ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ອຠິນິວິສນ຺ຕິ, ເກຈິ ຣູປາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ສທ຺ທາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ຄນ຺ຘາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ຣສາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ຘມ຺ມາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ອິຕ຺ຖາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ປຸຣິສາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ຈາຄາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ປຓີຕາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ເທວາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ມນຸສ຺ສາຘິມຸຕ຺ຕາ, ເກຈິ ນິພ຺ພານາຘິມຸຕ຺ຕາ. ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຎາຓໍ ເຫຕຸໂສ ຐານໂສ ອໂນຘິໂສ, ອຍໍ ເວເນຍ຺ໂຍ, ອຍໍ ນ ເວເນຍ຺ໂຍ, ອຍໍ ສຄ຺ຄຄາມີ, ອຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິຄາມີຕິ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕາ ຎາຓໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ອິຕິ ເຕ ຍຖາຘິມຸຕ຺ຕາ ຈ ຠວນ຺ຕິ, ຕໍ ຕໍ ກມ຺ມສມາທານໍ ສມາທິຍນ຺ຕິ. ເຕ ຉພ຺ພິຘໍ ກມ຺ມໍ ສມາທິຍນ຺ຕິ – ເກຈິ ໂລຠວເສນ, ເກຈິ ໂທສວເສນ, ເກຈິ ໂມຫວເສນ, ເກຈິ ສທ຺ຘາວເສນ, ເກຈິ ວີຣິຍວເສນ, ເກຈິ ປຎ຺ຎາວເສນ. ຕໍ ວິຠຊ຺ຊມານໍ ທຸວິຘໍ – ສໍສາຣຄາມິ ຈ ນິພ຺ພານຄາມິ ຈ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ໂລຠວເສນ ໂທສວເສນ ໂມຫວເສນ ຈ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ອິທໍ ກມ຺ມໍ ກຓ຺ຫໍ ກຓ຺ຫວິປາກໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ສທ຺ຘາວເສນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ອິທໍ ກມ຺ມໍ ສຸກ຺ກໍ ສຸກ຺ກວິປາກໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ໂລຠວເສນ ໂທສວເສນ ໂມຫວເສນ ສທ຺ຘາວເສນ ຈ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ອິທໍ ກມ຺ມໍ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກໍ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກວິປາກໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວີຣິຍວເສນ ປຎ຺ຎາວເສນ ຈ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ອິທໍ ກມ຺ມໍ ອກຓ຺ຫໍ ອສຸກ຺ກໍ ອກຓ຺ຫອສຸກ຺ກວິປາກໍ ກມ຺ມຸຕ຺ຕມໍ ກມ຺ມເສຏ຺ຐໍ ກມ຺ມກ຺ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

ຈຕ຺ຕາຣິ ກມ຺ມສມາທານານິ. ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມສມາທານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸຂໍ ອາຍຕິໍ ທຸກ຺ຂວິປາກໍ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມສມາທານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນທຸກ຺ຂໍ ອາຍຕິໍ ສຸຂວິປາກໍ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມສມາທານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນທຸກ຺ຂຎ຺ເຈວ ອາຍຕິໍ ຈ ທຸກ຺ຂວິປາກໍ, ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມສມາທານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຸຂຎ຺ເຈວ ອາຍຕິໍ ຈ ສຸຂວິປາກໍ. ຍໍ ເອວໍ ຊາຕິຍໍ ກມ຺ມສມາທານໍ, ອິມິນາ ປຸຄ຺ຄເລນ ອກຸສລກມ຺ມສມາທານໍ ອຸປຈິຕໍ ອວິປກ຺ກໍ ວິປາກາຍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ນ ຈ ຠພ຺ໂພ ອຠິນິພ຺ພິຘາ ຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ຕໍ ຠຄວາ ນ ໂອວທຕິ. ຍຖາ ເທວທຕ຺ຕໍ ໂກກາລິກໍ ສຸນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ລິຈ຺ຉວິປຸຕ຺ຕໍ, ເຍ ວາ ປນຎ຺ເຎປິ ສຕ຺ຕາ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕາ ອິເມສຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຸປຈິຕໍ ອກຸສລໍ ນ ຈ ຕາວ ປາຣິປູຣິໍ ຄຕໍ, ປຸຣາ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ປຸຣາ ຜລໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຍຕິ, ປຸຣາ ມຄ຺ຄມາວາຣຍຕິ, ປຸຣາ ເວເນຍ຺ຍຕ຺ຕໍ ສມຕິກ຺ກມຕີຕິ ເຕ ຠຄວາ ອສມຕ຺ເຕ ໂອວທຕິ. ຍຖາ ປຸຓ຺ຓຎ຺ຈ ໂຄວຕິກໍ ອເຈລຎ຺ຈ ກຸກ຺ກຸຣວຕິກໍ.

໖໑. ອິມສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອກຸສລກມ຺ມສມາທານໍ ປຣິປູຣມານໍ ມຄ຺ຄໍ ອາວາຣຍິສ຺ສຕິ ປຸຣາ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຸຣາ ຜລໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຍຕິ, ປຸຣາ ມຄ຺ຄມາວາຣຍຕິ, ປຸຣາ ເວເນຍ຺ຍຕ຺ຕໍ ສມຕິກ຺ກມຕີຕິ ຕໍ ຠຄວາ ອສມຕ຺ຕໍ ໂອວທຕິ. ຍຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອງ຺ຄຸລິມາລໍ.

ສພ຺ເພສໍ ມຸທຸມຊ຺ຌາຘິມຕ຺ຕຕາ. ຕຕ຺ຖ ມຸທຸ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣາ ມຊ຺ຌໍ ອວເສສກຸສລສງ຺ຂາຣາ, ອຘິມຕ຺ຕໍ ອກຸສລສງ຺ຂາຣາ, ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຎາຓໍ ເຫຕຸໂສ ຐານໂສ ອໂນຘິໂສ, ອິທໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ, ອິທໍ ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍໍ, ອິທໍ ອປຣາປຣິຍເວທນີຍໍ, ອິທໍ ນິຣຍເວທນີຍໍ, ອິທໍ ຕິຣຈ຺ຉານເວທນີຍໍ, ອິທໍ ເປຕ຺ຕິວິສຍເວທນີຍໍ, ອິທໍ ອສຸຣເວທນີຍໍ, ອິທໍ ເທວເວທນີຍໍ, ອິທໍ ມນຸສ຺ສເວທນີຍນ຺ຕິ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກມ຺ມສມາທານານໍ ເຫຕຸໂສ ຐານໂສ ອໂນຘິໂສ ວິປາກເວມຕ຺ຕຕາ ຎາຓໍ ປຎ຺ຈມໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

໖໒. ອິຕິ ຕຖາ ສມາທິນ຺ນານໍ ກມ຺ມານໍ ສມາທິນ຺ນານໍ ຌານານໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ ສມາຘີນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ອຍໍ ສໍກິເລໂສ, ອິທໍ ໂວທານໍ, ອິທໍ ວຸຏ຺ຐານໍ, ເອວໍ ສໍກິລິສ຺ສຕິ, ເອວໍ ໂວທາຍຕິ, ເອວໍ ວຸຏ຺ຐຫຕີຕິ ຎາຓໍ ອນາວຣຓໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕິ ຌານານິ? ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ. ກຕິ ວິໂມກ຺ຂາ? ເອກາທສ ຈ ອຏ຺ຐ ຈ ສຕ຺ຕ ຈ ຕໂຍ ຈ ທ຺ເວ ຈ. ກຕິ ສມາຘີ? ຕໂຍ ສມາຘີ – ສວິຕກ຺ໂກ ສວິຈາໂຣ ສມາຘິ, ອວິຕກ຺ໂກ ວິຈາຣມຕ຺ໂຕ ສມາຘິ, ອວິຕກ຺ໂກ ອວິຈາໂຣ ສມາຘິ. ກຕິ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ? ປຎ຺ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ – ສຎ຺ຎາສມາປຕ຺ຕິ ອສຎ຺ຎາສມາປຕ຺ຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາສມາປຕ຺ຕິ ວິຠູຕສຎ຺ຎາສມາປຕ຺ຕິ [ວິຠູຕສມາປຕ຺ຕິ (ສີ. ກ.)] ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ສໍກິເລໂສ? ປຐມຊ຺ຌານສ຺ສ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທາ ສໍກິເລໂສ. ເຍ ຈ ກຸກ຺ກຸຏຌາຍີ ທ຺ເວ ປຐມກາ ໂຍ ວາ ປນ ໂກຈິ ຫານຠາຄິໂຍ ສມາຘິ, ອຍໍ ສໍກິເລໂສ. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ໂວທານໍ, ນີວຣຓປາຣິສຸທ຺ຘິ, ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ເຍ ຈ ກຸກ຺ກຸຏຌາຍີ ທ຺ເວ ປຈ຺ຉິມກາ ໂຍ ວາ ປນ ໂກຈິ ວິເສສຠາຄິໂຍ ສມາຘິ, ອິທໍ ໂວທານໍ. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ວຸຏ຺ຐານໍ? ຍໍ ສມາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານໂກສລ຺ລໍ, ອິທໍ ວຸຏ຺ຐານໍ. ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຎາຓໍ ເຫຕຸໂສ ຐານໂສ ອໂນຘິໂສ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສພ຺ເພສໍ ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕີນໍ ສໍກິເລສໂວທານວຸຏ຺ຐານຎາຓໍ ຉຏ຺ຐໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

໖໓. ອິຕິ ຕສ຺ເສວ ສມາຘິສ຺ສ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ປຣິວາຣາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ພລານິ ວີຣິຍມິຕິ, ຕານິເຍວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວີຣິຍວເສນ ພລານິ ຠວນ຺ຕິ, ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ພລານິ, ອິຕິ ເຕສໍ ມຸທຸມຊ຺ຌາຘິມຕ຺ຕຕາ ອຍໍ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອຍໍ ມຊ຺ຌິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອຍໍ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ໂອວາເທນ ໂອວທຕິ, ມຊ຺ຌິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ຕວິຕ຺ຖາເຣນ ໂອວທຕິ, ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠຄວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ໂອວທຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ມຸທຸກໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອຸປທິສຕິ, ມຊ຺ຌິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠຄວາ ມຸທຸຕິກ຺ຂຘມ຺ມເທສນໍ ອຸປທິສຕິ, ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠຄວາ ຕິກ຺ຂໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອຸປທິສຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ສມຖໍ ອຸປທິສຕິ, ມຊ຺ຌິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠຄວາ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ອຸປທິສຕິ, ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠຄວາ ວິປສ຺ສນໍ ອຸປທິສຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ອຸປທິສຕິ, ມຊ຺ຌິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠຄວາ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ອຸປທິສຕິ, ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠຄວາ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ອຸປທິສຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຍ ປຎ຺ຎາປຍຕິ, ມຊ຺ຌິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠຄວາ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາຍ ປຎ຺ຎາປຍຕິ, ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠຄວາ ອຘິສີລສິກ຺ຂາຍ ປຎ຺ຎາປຍຕິ.

ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຎາຓໍ ເຫຕຸໂສ ຐານໂສ ອໂນຘິໂສ ອຍໍ ອິມໍ ຠູມິໍ ຠາວນຎ຺ຈ ຄໂຕ, ອິມາຍ ເວລາຍ ອິມາຍ ອນຸສາສນິຍາ ເອວໍ ຘາຕຸໂກ ຈາຍໍ ອຍໍ ຈສ຺ສ ອາສໂຍ ອຍຎ຺ຈ ອນຸສໂຍ ອິຕິ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕເວມຕ຺ຕຕາ ຎາຓໍ ສຕ຺ຕມໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ອິຕິ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາຣີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນການິປິ ຊາຕິສຕານິ ອເນການິປິ ຊາຕິສຫສ຺ສານິ ອເນການິປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສານິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ. ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ. ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນຕິ, ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ.

໖໔. ຕຕ຺ຖ ສຄ຺ຄູປເຄສຸ ຈ ສຕ຺ເຕສຸ ມນຸສ຺ສູປເຄສຸ ຈ ສຕ຺ເຕສຸ ອປາຍູປເຄສຸ ຈ ສຕ຺ເຕສຸ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂລຠາທໂຍ ອຸສ຺ສນ຺ນາ ອໂລຠາທໂຍ ມນ຺ທາ, ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອໂລຠາທໂຍ ອຸສ຺ສນ຺ນາ ໂລຠາທໂຍ ມນ຺ທາ, ເຍ ວາ ປນ ອຸສ຺ສນ຺ນາ ເຍ ວາ ປນ ມນ຺ທາ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອິມານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຸປຈິຕານິ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອິມານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອນຸປຈິຕານິ ອມຸກາຍ ວາ ກປ຺ປໂກຏິຍໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ເສ ວາ ກປ຺ປສຫສ຺ເສ ວາ ກປ຺ປສເຕ ວາ ກປ຺ເປ ວາ ອນ຺ຕຣກປ຺ເປ ວາ ອຸປຑ຺ຒກປ຺ເປ ວາ ສໍວຈ຺ຉເຣ ວາ ອຸປຑ຺ຒສໍວຈ຺ຉເຣ ວາ ມາເສ ວາ ປກ຺ເຂ ວາ ທິວເສ ວາ ມຸຫຸຕ຺ເຕ ວາ ອິມິນາ ປມາເທນ ວາ ປສາເທນ ວາຕິ. ຕໍ ຕໍ ຠວໍ ຠຄວາ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ ອເສສໍ ຊານາຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍໍ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ.

ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ, ຕຕ຺ຖ ສຄ຺ຄູປເຄສຸ ຈ ສຕ຺ເຕສຸ ມນຸສ຺ສູປເຄສຸ ຈ ສຕ຺ເຕສຸ ອປາຍູປເຄສຸ ຈ ສຕ຺ເຕສຸ ອິມິນາ ປຸຄ຺ຄເລນ ເອວຣູປໍ ກມ຺ມໍ ອມຸກາຍ ກປ຺ປໂກຏິຍໍ ອຸປຈິຕໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ເສ ວາ ກປ຺ປສຫສ຺ເສ ວາ ກປ຺ປສເຕ ວາ ກປ຺ເປ ວາ ອນ຺ຕຣກປ຺ເປ ວາ ອຸປຑ຺ຒກປ຺ເປ ວາ ສໍວຈ຺ຉເຣ ວາ ອຸປຑ຺ຒສໍວຈ຺ຉເຣ ວາ ມາເສ ວາ ປກ຺ເຂ ວາ ທິວເສ ວາ ມຸຫຸຕ຺ເຕ ວາ ອິມິນາ ປມາເທນ ວາ ປສາເທນ ວາຕິ. ອິມານິ ຠຄວໂຕ ທ຺ເວ ຎາຓານິ – ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓຎ຺ຈ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ຈ ອຏ຺ຐມໍ ນວມໍ ຕຖາຄຕພລໍ.

ອິຕິ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາ ປຕ຺ຕາ ວິທິຕາ ສພ຺ພຘມ຺ມາ ວິຣຊໍ ວີຕມລໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎາຓໍ ນິຫໂຕ ມາໂຣ ໂພຘິມູເລ, ອິທໍ ຠຄວໂຕ ທສມໍ ພລໍ ສພ຺ພາສວປຣິກ຺ຂຍໍ ຎາຓໍ. ທສພລສມນ຺ນາຄຕາ ຫິ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕຕິ.

ນິຍຸຕ຺ໂຕ ວິຈໂຍ ຫາຣສມ຺ປາໂຕ.