໗. ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ

ອຖ ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສໍ ວກ຺ຂຕິ –

໔໙. ເມຖຸນມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ຕິສ຺ໂສ ເມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍ]

ວິຆາຕໍ ພ຺ຣູຫິ ມາຣິສ;

ສຸຕ຺ວານ ຕວ ສາສນໍ, ວິເວເກ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມເສ.

ເມຖຸນມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ. ເມຖຸນຘມ຺ໂມ ນາມ ໂຍ ໂສ ອສທ຺ຘມ຺ໂມ ຄາມຘມ຺ໂມ ວສລຘມ຺ໂມ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ໂລ ໂອທກນ຺ຕິໂກ ຣຫສ຺ໂສ ທ຺ວຍໍທ຺ວຍສມາປຕ຺ຕິ. ກິໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ? ອຸຠິນ຺ນໍ ຣຕ຺ຕານໍ ສາຣຕ຺ຕານໍ ອວສ຺ສຸຕານໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕານໍ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ຕານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ສທິສານໍ ຘມ຺ໂມຕິ – ຕໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ. ຍຖາ ອຸໂຠ ກລຫກາຣກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ຠສ຺ສກາຣກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ວິວາທກາຣກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ອຘິກຣຓກາຣກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ວາທິໂນ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ສລ຺ລາປກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ເອວເມວໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຣຕ຺ຕານໍ ສາຣຕ຺ຕານໍ ອວສ຺ສຸຕານໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕານໍ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ຕານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ສທິສານໍ ຘມ຺ໂມຕິ – ຕໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ.

ເມຖຸນມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ. ເມຖຸນຘມ຺ເມ ຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ສມາຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ຕພ຺ພຫຸລສ຺ສ ຕຄ຺ຄຣຸກສ຺ສ ຕນ຺ນິນ຺ນສ຺ສ ຕປ຺ໂປຓສ຺ສ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣສ຺ສ ຕທຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍສ຺ສາຕິ – ເມຖຸນມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ.

ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ຕິສ຺ໂສ ເມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍຕິ. ອິຈ຺ຈາຕິ ປທສນ຺ຘິ ປທສໍສຄ຺ໂຄ ປທປາຣິປູຣີ ອກ຺ຂຣສມວາໂຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາ ປທານຸປຸພ຺ພຕາເປຕໍ – ອິຈ຺ຈາຕິ. ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນໍ ຄຣຸວຈນໍ ສຄາຣວວຈນໍ ສປ຺ປຕິສ຺ສວຈນເມຕໍ – ອາຍສ຺ມາຕິ. ຕິສ຺ໂສຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ນາມໍ ສງ຺ຂາ ສມຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂວຫາໂຣ ນາມໍ ນາມກມ຺ມໍ ນາມເຘຍ຺ຍໍ ນິຣຸຕ຺ຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອຠິລາໂປ. ເມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ໂຄຕ຺ຕໍ ສງ຺ຂາ ສມຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂວຫາໂຣຕິ – ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ຕິສ຺ໂສ ເມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍ.

ວິຆາຕໍ ພ຺ຣູຫິ ມາຣິສາຕິ. ວິຆາຕນ຺ຕິ ວິຆາຕໍ ອຸປຆາຕໍ ປີຬນໍ ຆຏ຺ຏນໍ ອຸປທ຺ທວໍ ອຸປສຄ຺ຄໍ ພ຺ຣູຫິ ອາຈິກ຺ຂ ເທເສຫິ ປຎ຺ຎເປຫິ ປຏ຺ຐເປຫິ ວິວຣ ວິຠຊ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຫິ [ອຸຕ຺ຕານິໍ ກໂຣຫິ (ກ.)] ປກາເສຫິ. ມາຣິສາຕິ ປິຍວຈນໍ ຄຣຸວຈນໍ ສຄາຣວວຈນໍ ສປ຺ປຕິສ຺ສວຈນເມຕໍ ມາຣິສາຕິ – ວິຆາຕໍ ພ຺ຣູຫິ ມາຣິສ.

ສຸຕ຺ວານ ຕວ ສາສນນ຺ຕິ. ຕຸຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ພ຺ຍປ຺ປຖໍ ເທສນໍ ອນຸສາສນໍ ອນຸສິຏ຺ຐິໍ ສຸຕ຺ວາ ສຸຓິຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປຘາຣຍິຕ຺ວາ ອຸປລກ຺ຂຍິຕ຺ວາຕິ – ສຸຕ຺ວານ ຕວ ສາສນໍ.

ວິເວເກ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມເສຕິ. ວິເວໂກຕິ ຕໂຍ ວິເວກາ – ກາຍວິເວໂກ, ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ, ອຸປຘິວິເວໂກ. ກຕໂມ ກາຍວິເວໂກ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາສປຸຎ຺ຊໍ, ກາເຍນ ວິວິຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ໂສ ເອໂກ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອໂກ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອໂກ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ເອໂກ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ, ເອໂກ ປຏິກ຺ກມຕິ, ເອໂກ ຣໂຫ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ຈງ຺ກມໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ເອໂກ ຈຣຕິ, ເອໂກ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕິ – ອຍໍ ກາຍວິເວໂກ.

ກຕໂມ ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ? ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ນີວຣເຓຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ປີຕິຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຸຂທຸກ຺ເຂຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສຎ຺ຎາຍ ປຏິຆສຎ຺ຎາຍ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ສີລພ຺ພຕປຣາມາສາ ທິຏ຺ຐານຸສຍາ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍາ ຕເທກຏ຺ເຐຫິ ຈ ກິເລເສຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ສກທາຄາມິສ຺ສ ໂອຬາຣິກາ ກາມຣາຄສຎ຺ໂຎຊນາ ປຏິຆສຎ຺ໂຎຊນາ ໂອຬາຣິກາ ກາມຣາຄານຸສຍາ ປຏິຆານຸສຍາ ຕເທກຏ຺ເຐຫິ ຈ ກິເລເສຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອນາຄາມິສ຺ສ ອນຸສຫຄຕາ ກາມຣາຄສຎ຺ໂຎຊນາ ປຏິຆສຎ຺ໂຎຊນາ ອນຸສຫຄຕາ ກາມຣາຄານຸສຍາ ປຏິຆານຸສຍາ ຕເທກຏ຺ເຐຫິ ຈ ກິເລເສຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອຣຫໂຕ ຣູປຣາຄາ ອຣູປຣາຄາ ມານາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາ ອວິຊ຺ຊາຍ ມານານຸສຍາ ຠວຣາຄານຸສຍາ ອວິຊ຺ຊານຸສຍາ ຕເທກຏ຺ເຐຫິ ຈ ກິເລເສຫິ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພນິມິຕ຺ເຕຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອຍໍ ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ.

ກຕໂມ ອຸປຘິວິເວໂກ? ອຸປຘິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກິເລສາ ຈ ຂນ຺ຘາ ຈ ອຠິສງ຺ຂາຣາ ຈ. ອຸປຘິວິເວໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ. ໂຍ ໂສ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ – ອຍໍ ອຸປຘິວິເວໂກ. ກາຍວິເວໂກ ຈ ວິເວກຏ຺ຐກາຍານໍ ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕານໍ; ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ ຈ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕານໍ ປຣມໂວທານປຕ຺ຕານໍ; ອຸປຘິວິເວໂກ ຈ ນິຣູປຘີນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວິສງ຺ຂາຣຄຕານໍ. ວິເວເກ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມເສຕິ. ໂສ ເຖໂຣ ປກຕິຍາ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ໂຂ. ອປິ ຈ ຘມ຺ມເທສນໍ ອຸປາທາຍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສາເວນ຺ໂຕ [ຍາຈນ຺ໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເອວມາຫ – ວິເວເກ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມເສຕິ.

ເຕນາຫ ເຖໂຣ ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍ –

‘‘ເມຖຸນມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ຕິສ຺ໂສ ເມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍ]

ວິຆາຕໍ ພ຺ຣູຫິ ມາຣິສ;

ສຸຕ຺ວານ ຕວ ສາສນໍ, ວິເວເກ ສິກ຺ຂິສ຺ສາມເສ’’ຕິ.

໕໐. ເມຖຸນມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, [ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ຠຄວາ]

ມຸສ຺ສເຕ ວາປິ ສາສນໍ;

ມິຈ຺ຉາ ຈ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ເອຕໍ ຕສ຺ມິໍ ອນາຣິຍໍ.

ເມຖຸນມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ. ເມຖຸນຘມ຺ໂມ ນາມ ໂຍ ໂສ ອສທ຺ຘມ຺ໂມ ຄາມຘມ຺ໂມ ວສລຘມ຺ໂມ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ໂລ ໂອທກນ຺ຕິໂກ ຣຫສ຺ໂສ ທ຺ວຍໍທ຺ວຍສມາປຕ຺ຕິ. ກິໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ? ອຸຠິນ຺ນໍ ຣຕ຺ຕານໍ ສາຣຕ຺ຕານໍ ອວສ຺ສຸຕານໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕານໍ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ຕານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ສທິສານໍ ຘມ຺ໂມຕິ – ຕໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ. ຍຖາ ອຸໂຠ ກລຫກາຣກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ຠສ຺ສກາຣກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ວິວາທກາຣກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ອຘິກຣຓກາຣກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ວາທິໂນ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຸໂຠ ສລ຺ລາປກາ ເມຖຸນກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ເອວເມວໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຣຕ຺ຕານໍ ສາຣຕ຺ຕານໍ ອວສ຺ສຸຕານໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕານໍ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ຕານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ສທິສານໍ ຘມ຺ໂມຕິ – ຕໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ.

ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ຠຄວາ ຕໍ ເຖຣໍ ໂຄຕ຺ເຕນ ອາລປຕິ. ຠຄວາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນໍ. ອປິ ຈ ຠຄ຺ຄຣາໂຄຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄໂທໂສຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄໂມໂຫຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄມາໂນຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄທິຏ຺ຐີຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄກຓ຺ຑໂກຕິ [ຠຄ຺ຄກຓ຺ຑໂກຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄກິເລໂສຕິ ຠຄວາ, ຠຊິ ວິຠຊິ ປວິຠຊິ ຘມ຺ມຣຕນນ຺ຕິ ຠຄວາ, ຠວານໍ ອນ຺ຕກໂຣຕິ ຠຄວາ, ຠາວິຕກາໂຍ ຠາວິຕສີໂລ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎຕິ ຠຄວາ, ຠຊິ ວາ ຠຄວາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ [ອຣຎ຺ເຎ ວນປຕ຺ຖານິ (ສີ.)] ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ອປ຺ປສທ຺ທານິ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານິ ວິຊນວາຕານິ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍການິ [ມນຸສ຺ສຣາຫເສຍ຺ຍການິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປານີຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານນ຺ຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ອຕ຺ຖຣສສ຺ສ ຘມ຺ມຣສສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕິຣສສ຺ສ ອຘິສີລສ຺ສ ອຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິປຎ຺ຎາຍາຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອປ຺ປມຎ຺ຎານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອຠິຠາຍຕນານໍ ນວນ຺ນໍ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ທສນ຺ນໍ ສຎ຺ຎາຠາວນານໍ ທສນ຺ນໍ ກສິຓສມາປຕ຺ຕີນໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິສ຺ສ ອສຸຠສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສາຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ທສນ຺ນໍ ຕຖາຄຕພລານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ເວສາຣຊ຺ຊານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຏິສມ຺ຠິທານໍ ຉນ຺ນໍ ອຠິຎ຺ຎານໍ [ອຠິຎ຺ຎາຓານໍ (ສີ.)] ຉນ຺ນໍ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມານນ຺ຕິ ຠຄວາ. ຠຄວາຕິ ເນຕໍ ນາມໍ ມາຕຣາ ກຕໍ, ນ ປິຕຣາ ກຕໍ, ນ ຠາຕຣາ ກຕໍ, ນ ຠຄິນິຍາ ກຕໍ, ນ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈຫິ ກຕໍ, ນ ຎາຕິສາໂລຫິເຕຫິ ກຕໍ ນ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ກຕໍ, ນ ເທວຕາຫິ ກຕໍ. ວິໂມກ຺ຂນ຺ຕິກເມຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ໂພຘິຍາ ມູເລ ສຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຏິລາຠາ ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ – ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ຠຄວາ.

ມຸສ຺ສເຕ ວາປິ ສາສນນ຺ຕິ. ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ສາສນໍ ມຸສ຺ສຕິ – ປຣິຍຕ຺ຕິສາສນມ຺ປິ ມຸສ຺ສຕິ, ປຏິປຕ຺ຕິສາສນມ຺ປິ ມຸສ຺ສຕິ. ກຕມໍ ປຣິຍຕ຺ຕິສາສນໍ? ຍໍ ຕສ຺ສ ປຣິຍາປຸຏໍ – ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ຄາຖາ ອຸທານໍ ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ ຊາຕກໍ ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ ເວທລ຺ລໍ – ອິທໍ ປຣິຍຕ຺ຕິສາສນໍ. ຕມ຺ປິ ມຸສ຺ສຕິ ສມ຺ມຸສ຺ສຕິ ປມຸສ຺ສຕິ ສມ຺ປມຸສ຺ສຕິ ປຣິພາຫິໂຣ ໂຫຕີຕິ – ເອວມ຺ປິ ມຸສ຺ສເຕ ວາປິ ສາສນໍ.

ກຕມໍ ປຏິປຕ຺ຕິສາສນໍ? ສມ຺ມາປຏິປທາ ອນຸໂລມປຏິປທາ ອປຈ຺ຈນີກປຏິປທາ ອນ຺ວຕ຺ຖປຏິປທາ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປທາ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ ຊາຄຣິຍານຸໂຍໂຄ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ – ອິທໍ ປຏິປຕ຺ຕິສາສນໍ. ຕມ຺ປິ ມຸສ຺ສຕິ ສມ຺ມຸສ຺ສຕິ ປມຸສ຺ສຕິ ສມ຺ປມຸສ຺ສຕິ ປຣິພາຫິໂຣ ໂຫຕີຕິ. ເອວມ຺ປິ ມຸສ຺ສເຕ ວາປິ ສາສນໍ.

ມິຈ຺ຉາ ຈ ປຏິປຊ຺ຊຕີຕິ. ປາຓມ຺ປິ ຫນຕິ, ອທິນ຺ນມ຺ປິ ອາທິຍຕິ, ສນ຺ຘິມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ, ນິລ຺ໂລປມ຺ປິ ຫຣຕິ, ເອກາຄາຣິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ປຣິປນ຺ເຖປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຣທາຣມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ມຸສາປິ ຠຓຕີຕິ – ມິຈ຺ຉາ ຈ ປຏິປຊ຺ຊຕິ.

ເອຕໍ ຕສ຺ມິໍ ອນາຣິຍນ຺ຕິ. ເອຕໍ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ອນຣິຍຘມ຺ໂມ ພາລຘມ຺ໂມ ມູຬ຺ຫຘມ຺ໂມ ອຎ຺ຎາຓຘມ຺ໂມ ອມຣາວິກ຺ເຂປຘມ຺ໂມ, ຍທິທໍ ມິຈ຺ຉາປຏິປທາຕິ – ເອຕໍ ຕສ຺ມິໍ ອນາຣິຍໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ເມຖຸນມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, [ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ຠຄວາ]

ມຸສ຺ສເຕ ວາປິ ສາສນໍ;

ມິຈ຺ຉາ ຈ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ເອຕໍ ຕສ຺ມິໍ ອນາຣິຍ’’ນ຺ຕິ.

໕໑. ເອໂກ ປຸພ຺ເພ ຈຣິຕ຺ວານ, ເມຖຸນໍ ໂຍ ນິເສວຕິ;

ຍານໍ ຠນ຺ຕໍວ ຕໍ ໂລເກ, ຫີນມາຫຸ ປຸຖຸຊ຺ຊນໍ.

ເອໂກ ປຸພ຺ເພ ຈຣິຕ຺ວານາຕິ. ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ເອໂກ ປຸພ຺ເພ ຈຣິຕ຺ວານ – ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ວາ ຄຓາວວສ຺ສຄ຺ຄຏ຺ເຐນ ວາ. ກຖໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ ປຸພ຺ເພ ຈຣິຕ຺ວານ? ສພ຺ພໍ ຆຣາວາສປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຎາຕິປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສນ຺ນິຘິປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອກິຎ຺ຈນຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ເອໂກ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕິ. ເອວໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ ປຸພ຺ເພ ຈຣິຕ຺ວານ.

ກຖໍ ຄຓາວວສ຺ສຄ຺ຄຏ຺ເຐນ ເອໂກ ປຸພ຺ເພ ຈຣິຕ຺ວານ? ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ເອໂກ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວຕິ ອປ຺ປສທ຺ທານິ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານິ ວິຊນວາຕານິ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍການິ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປານິ. ໂສ ເອໂກ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອໂກ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອໂກ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ເອໂກ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ, ເອໂກ ປຏິກ຺ກມຕິ, ເອໂກ ຣໂຫ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ຈງ຺ກມໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ເອໂກ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕິ. ເອວໍ ຄຓາວວສ຺ສຄ຺ຄຏ຺ເຐນ ເອໂກ ປຸພ຺ເພ ຈຣິຕ຺ວານ.

ເມຖຸນໍ ໂຍ ນິເສວຕີຕິ. ເມຖຸນຘມ຺ໂມ ນາມ ໂຍ ໂສ ອສທ຺ຘມ຺ໂມ…ເປ… ຕໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ. ເມຖຸນໍ ໂຍ ນິເສວຕີຕິ. ໂຍ ອປເຣນ ສມເຍນ ພຸທ຺ຘໍ ຘມ຺ມໍ ສງ຺ຆໍ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ເສວຕິ ນິເສວຕິ ສໍເສວຕິ ປຏິເສວຕີຕິ – ເມຖຸນໍ ໂຍ ນິເສວຕິ.

ຍານໍ ຠນ຺ຕໍວ ຕໍ ໂລເກຕິ. ຍານນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິຍານໍ ອສ຺ສຍານໍ ໂຄຍານໍ ອຊຍານໍ ເມຓ຺ຑຍານໍ ໂອຏ຺ຐຍານໍ ຂຣຍານໍ ຠນ຺ຕໍ ອທນ຺ຕໍ ອກາຣິຕໍ ອວິນີຕໍ ອຸປ຺ປຖໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ວິສມໍ ຂາຓຸມ຺ປິ ປາສາຓມ຺ປິ ອຠິຣຸຫຕິ, ຍານມ຺ປິ ອາໂຣຫນກມ຺ປິ ຠຎ຺ຊຕິ, ປປາເຕປິ ປປຕຕິ. ຍຖາ ຕໍ ຠນ຺ຕໍ ຍານໍ ອທນ຺ຕໍ ອກາຣິຕໍ ອວິນີຕໍ ອຸປ຺ປຖໍ ຄຓ຺ຫາຕິ; ເອວເມວໍ ໂສ ວິພ຺ຠນ຺ຕໂກ ຠນ຺ຕຍານປຏິຠາໂຄ ອຸປ຺ປຖໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍຖາ ຕໍ ຠນ຺ຕໍ ຍານໍ ອທນ຺ຕໍ ອກາຣິຕໍ ອວິນີຕໍ ວິສມໍ ຂາຓຸມ຺ປິ ປາສາຓມ຺ປິ ອຠິຣຸຫຕິ; ເອວເມວໍ ໂສ ວິພ຺ຠນ຺ຕໂກ ຠນ຺ຕຍານປຏິຠາໂຄ ວິສມໍ ກາຍກມ຺ມໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ມໂນກມ຺ມໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ປາຓາຕິປາຕໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ອທິນ຺ນາທານໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ມຸສາວາທໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ປິສຸຓວາຈໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ຜຣຸສວາຈໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ອຠິຊ຺ຌໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ພ຺ຍາປາທໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສມໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສເມ ສງ຺ຂາເຣ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ອຠິຣຸຫຕິ, ວິສເມ ນີວຣເຓ ອຠິຣຸຫຕິ. ຍຖາ ຕໍ ຠນ຺ຕໍ ຍານໍ ອທນ຺ຕໍ ອກາຣິຕໍ ອວິນີຕໍ ຍານມ຺ປິ ອາໂຣຫນກມ຺ປິ ຠຎ຺ຊຕິ; ເອວເມວໍ ໂສ ວິພ຺ຠນ຺ຕໂກ ຠນ຺ຕຍານປຏິຠາໂຄ ນິຣເຍ ອຕ຺ຕານໍ ຠຎ຺ຊຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍໍ ອຕ຺ຕານໍ ຠຎ຺ຊຕິ, ເປຕ຺ຕິວິສເຍ ອຕ຺ຕານໍ ຠຎ຺ຊຕິ, ມນຸສ຺ສໂລເກ ອຕ຺ຕານໍ ຠຎ຺ຊຕິ, ເທວໂລເກ ອຕ຺ຕານໍ ຠຎ຺ຊຕິ. ຍຖາ ຕໍ ຠນ຺ຕໍ ຍານໍ ອທນ຺ຕໍ ອກາຣິຕໍ ອວິນີຕໍ ປປາເຕ ປປຕຕິ; ເອວເມວໍ ໂສ ວິພ຺ຠນ຺ຕໂກ ຠນ຺ຕຍານປຏິຠາໂຄ ຊາຕິປປາຕມ຺ປິ ປປຕຕິ, ຊຣາປປາຕມ຺ປິ ປປຕຕິ, ພ຺ຍາຘິປປາຕມ຺ປິ ປປຕຕິ, ມຣຓປປາຕມ຺ປິ ປປຕຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສປປາຕມ຺ປິ ປປຕຕິ. ໂລເກຕິ ອປາຍໂລເກ ມນຸສ຺ສໂລເກຕິ – ຍານໍ ຠນ຺ຕໍວ ຕໍ ໂລເກ.

ຫີນມາຫຸ ປຸຖຸຊ຺ຊນນ຺ຕິ. ປຸຖຸຊ຺ຊນາຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ? ປຸຖຸ ກິເລເສ ຊເນນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ອວິຫຕສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິກາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ສຕ຺ຖາຣານໍ ມຸຂຸລ຺ໂລກິກາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ສພ຺ພຄຕີຫິ ອວຸຏ຺ຐິຕາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ນານາຠິສງ຺ຂາເຣ [ນານາຠິສງ຺ຂາເຣຫິ (ສ຺ຍາ.)] ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ນານາໂອເຆຫິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ນານາສນ຺ຕາເປຫິ ສນ຺ຕປນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ນານາປຣິຬາເຫຫິ ປຣິທຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌສນ຺ນາ [ອຊ຺ໂຌປນ຺ນາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພຸທ຺ຘາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ປຎ຺ຈຫິ ນີວຣເຓຫິ ອາວຸຕາ ນິວຸຕາ ໂອວຸຕາ ປິຫິຕາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ຫີນມາຫຸ ປຸຖຸຊ຺ຊນນ຺ຕິ. ປຸຖຸຊ຺ຊນໍ ຫີນໍ ນິຫີນໍ ໂອມກໍ ລາມກໍ ຉຕຸກ຺ກໍ ປຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວມາຫໍສຸ ເອວໍ ກເຖນ຺ຕິ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕິ ເອວໍ ທີປຍນ຺ຕິ ເອວໍ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ຫີນມາຫຸ ປຸຖຸຊ຺ຊນໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ເອໂກ ປຸພ຺ເພ ຈຣິຕ຺ວານ, ເມຖຸນໍ ໂຍ ນິເສວຕິ;

ຍານໍ ຠນ຺ຕໍວ ຕໍ ໂລເກ, ຫີນມາຫຸ ປຸຖຸຊ຺ຊນ’’ນ຺ຕິ.

໕໒. ຍໂສ ກິຕ຺ຕິ ຈ ຍາ ປຸພ຺ເພ, ຫາຍເຕ ວາປິ ຕສ຺ສ ສາ;

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ສິກ຺ເຂຖ, ເມຖຸນໍ ວິປ຺ປຫາຕເວ.

ຍໂສ ກິຕ຺ຕິ ຈ ຍາ ປຸພ຺ເພ, ຫາຍເຕ ວາປິ ຕສ຺ສ ສາຕິ. ກຕໂມ ຍໂສ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸພ຺ເພ ສມຓຠາເວ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕິ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ – ອຍໍ ຍໂສ. ກຕມາ ກິຕ຺ຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸພ຺ເພ ສມຓຠາເວ ກິຕ຺ຕິວຓ຺ຓຄໂຕ ໂຫຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈິຕ຺ຕກຖີ ກລ຺ຍາຓປຏິຠາໂນ – ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກຕິ ວາ ວິນຍຘໂຣຕິ ວາ ຘມ຺ມກຖິໂກຕິ ວາ ອາຣຎ຺ຎິໂກຕິ ວາ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກຕິ ວາ ປໍສຸກູລິໂກຕິ ວາ ເຕຈີວຣິໂກຕິ ວາ ສປທານຈາຣິໂກຕິ ວາ ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິໂກຕິ ວາ ເນສຊ຺ຊິໂກຕິ ວາ ຍຖາສນ຺ຖຕິໂກຕິ ວາ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ ທຸຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ ຕຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ, ອຍໍ ກິຕ຺ຕີຕິ – ຍໂສ ກິຕ຺ຕິ ຈ ຍາ ປຸພ຺ເພ.

ຫາຍເຕ ວາປິ ຕສ຺ສ ສາຕິ. ຕສ຺ສ ອປເຣນ ສມເຍນ ພຸທ຺ຘໍ ຘມ຺ມໍ ສງ຺ຆໍ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕສ຺ສ ໂສ ຈ ຍໂສ ສາ ຈ ກິຕ຺ຕິ ຫາຍຕິ ປຣິຫາຍຕິ ປຣິຘໍສຕິ ປຣິປຕຕິ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ ວິປ຺ປລຸຊ຺ຊຕີຕິ – ຍໂສ ກິຕ຺ຕິ ຈ ຍາ ປຸພ຺ເພ ຫາຍເຕ ວາປິ ຕສ຺ສ ສາ.

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ສິກ຺ເຂຖ ເມຖຸນໍ ວິປ຺ປຫາຕເວຕິ. ເອຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ສມຓຠາເວ ຍໂສ ກິຕ຺ຕິ ຈ, ອປຣຠາເຄ ພຸທ຺ຘໍ ຘມ຺ມໍ ສງ຺ຆໍ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕສ຺ສ ອຍໂສ ຈ ອກິຕ຺ຕິ ຈ; ເອຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ວິປຕ຺ຕິໍ. ທິສ຺ວາຕິ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາຕິ – ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ. ສິກ຺ເຂຖາຕິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ – ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ. ກຕມາ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ຂຸທ຺ທໂກ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ, ມຫນ຺ໂຕ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ. ສີລໍ ປຕິຏ຺ຐາ ອາທິ ຈຣຓໍ ສໍຍໂມ ສໍວໂຣ ມຸຂໍ ປມຸຂໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ – ອຍໍ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ.

ກຕມາ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ.

ກຕມາ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍາຍ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ. ໂສ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິເມ ອາສວາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ – ອຍໍ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ. ເມຖຸນຘມ຺ໂມ ນາມ ໂຍ ໂສ ອສທ຺ຘມ຺ໂມ…ເປ… ຕໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ.

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ສິກ຺ເຂຖ, ເມຖຸນໍ ວິປ຺ປຫາຕເວຕິ. ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປຫານາຍ ວູປສມາຍ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອຘິສີລມ຺ປິ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອຘິຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອຘິປຎ຺ຎມ຺ປິ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ. ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາໂຍ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຊານນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ສທ຺ຘາຍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ວີຣິຍໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຈິຕ຺ຕໍ ສມາທຫນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ປຎ຺ຎາຍ ປຊານນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ອຠິຊານນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ປຣິຊານນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ປຫາຕພ຺ພໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຠາເວຕພ຺ພໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ ສຈ຺ຉິກໂຣນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ ອາຈເຣຍ຺ຍ ສມາຈເຣຍ຺ຍ ສມາທາຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ – ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ສິກ຺ເຂຖ, ເມຖຸນໍ ວິປ຺ປຫາຕເວ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຍໂສ ກິຕ຺ຕິ ຈ ຍາ ປຸພ຺ເພ, ຫາຍເຕ ວາປິ ຕສ຺ສ ສາ;

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ສິກ຺ເຂຖ, ເມຖຸນໍ ວິປ຺ປຫາຕເວ’’ຕິ.

໕໓. ສງ຺ກປ຺ເປຫິ ປເຣໂຕ ໂສ, ກປໂຓ ວິຍ ຌາຍຕິ;

ສຸຕ຺ວາ ປເຣສໍ ນິຄ຺ໂຆສໍ, ມງ຺ກຸ ໂຫຕິ ຕຖາວິໂຘ.

ສງ຺ກປ຺ເປຫິ ປເຣໂຕ ໂສ, ກປໂຓ ວິຍ ຌາຍຕີຕິ. ກາມສງ຺ກປ຺ເປນ ພ຺ຍາປາທສງ຺ກປ຺ເປນ ວິຫິໍສາສງ຺ກປ຺ເປນ ທິຏ຺ຐິສງ຺ກປ຺ເປນ ຜຸຏ຺ໂຐ ປເຣໂຕ ສໂມຫິໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປິຫິໂຕ ກປໂຓ ວິຍ ມນ຺ໂທ ວິຍ ໂມມູໂຫ ວິຍ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕິ [ອວຊ຺ຌາຍຕິ (ສ຺ຍາ.)]. ຍຖາ ອຸລູໂກ ຣຸກ຺ຂສາຂາຍໍ ມູສິກໍ ມຄຍມາໂນ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕິ, ຍຖາ ໂກຕ຺ຖຸ ນທີຕີເຣ ມຈ຺ເຉ ມຄຍມາໂນ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕິ, ຍຖາ ພິຬາໂຣ ສນ຺ຘິສມລສງ຺ກຏິເຣ ມູສິກໍ ມຄຍມາໂນ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕິ, ຍຖາ ຄທ຺ຣໂຠ ວຫຈ຺ຉິນ຺ໂນ ສນ຺ຘິສມລສງ຺ກຏິເຣ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕິ; ເອວເມວໍ ໂສ ວິພ຺ຠນ຺ຕໂກ ກາມສງ຺ກປ຺ເປນ ພ຺ຍາປາທສງ຺ກປ຺ເປນ ວິຫິໍສາສງ຺ກປ຺ເປນ ທິຏ຺ຐິສງ຺ກປ຺ເປນ ຜຸຏ຺ໂຐ ປເຣໂຕ ສໂມຫິໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປິຫິໂຕ ກປໂຓ ວິຍ ມນ຺ໂທ ວິຍ ໂມມູໂຫ ວິຍ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອປຊ຺ຌາຍຕີຕິ – ສງ຺ກປ຺ເປຫິ ປເຣໂຕ ໂສ ກປໂຓ ວິຍ ຌາຍຕິ.

ສຸຕ຺ວາ ປເຣສໍ ນິຄ຺ໂຆສໍ, ມງ຺ກຸ ໂຫຕິ ຕຖາວິໂຘຕິ. ປເຣສນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍາ ວາ ອາຈຣິຍາ ວາ ສມານຸປຊ຺ຌາຍກາ ວາ ສມານາຈຣິຍກາ ວາ ມິຕ຺ຕາ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ຐາ ວາ ສມ຺ຠຕ຺ຕາ ວາ ສຫາຍາ ວາ ໂຈເທນ຺ຕິ – ‘‘ຕສ຺ສ ເຕ, ອາວຸໂສ, ອລາຠາ, ຕສ຺ສ ເຕ ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ເອວຣູປໍ ອຸຬາຣໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ເອວໍ ສ຺ວາກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ເອວຣູປໍ ອຣິຍຄຓໍ ລຠິຕ຺ວາ ຫີນສ຺ສ ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ກາຣຓາ ພຸທ຺ຘໍ ຘມ຺ມໍ ສງ຺ຆໍ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ໂຕສິ. ສທ຺ຘາປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປມ຺ປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວີຣິຍມ຺ປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ສຕິປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປຎ຺ຎາປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູ’’ຕິ. ເຕສໍ ວຈນໍ ພ຺ຍປ຺ປຖໍ ເທສນໍ ອນຸສາສນໍ ອນຸສິຏ຺ຐິໍ ສຸຕ຺ວາ ສຸຓິຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປຘາຣຍິຕ຺ວາ ອຸປລກ຺ຂຍິຕ຺ວາ ມງ຺ກຸ ໂຫຕິ, ປີຬິໂຕ ຆຏ຺ຏິໂຕ ພ຺ຍາຘິໂຕ ໂທມນສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ຕຖາວິໂຘຕິ ຕຖາວິໂຘ ຕາທິໂສ ຕສ຺ສຓ຺ຐິໂຕ ຕປ຺ປກາໂຣ ຕປ຺ປຏິຠາໂຄ. ໂຍ ໂສ ວິພ຺ຠນ຺ຕໂກຕິ – ສຸຕ຺ວາ ປເຣສໍ ນິຄ຺ໂຆສໍ ມງ຺ກຸ ໂຫຕິ ຕຖາວິໂຘ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສງ຺ກປ຺ເປຫິ ປເຣໂຕ ໂສ, ກປໂຓ ວິຍ ຌາຍຕິ;

ສຸຕ຺ວາ ປເຣສໍ ນິຄ຺ໂຆສໍ, ມງ຺ກຸ ໂຫຕິ ຕຖາວິໂຘ’’ຕິ.

໕໔. ອຖ ສຕ຺ຖານິ ກຸຣຸເຕ, ປຣວາເທຫິ ໂຈທິໂຕ;

ເອສ ຂ຺ວສ຺ສ ມຫາເຄໂຘ, ໂມສວຊ຺ຊໍ ປຄາຫຕິ [ສໍຄາຫຕິ (ກ.)] .

ອຖ ສຕ຺ຖານິ ກຸຣຸເຕ, ປຣວາເທຫິ ໂຈທິໂຕຕິ. ອຖາຕິ ປທສນ຺ຘິ ປທສໍສຄ຺ໂຄ ປທປາຣິປູຣີ ອກ຺ຂຣສມວາໂຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາ ປທານຸປຸພ຺ພຕາເປຕໍ – ອຖາຕິ. ສຕ຺ຖານີຕິ ຕີຓິ ສຕ຺ຖານິ – ກາຍສຕ຺ຖໍ, ວຈີສຕ຺ຖໍ, ມໂນສຕ຺ຖໍ. ຕິວິຘໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກາຍສຕ຺ຖໍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວຈີສຕ຺ຖໍ, ຕິວິຘໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ມໂນສຕ຺ຖໍ. ປຣວາເທຫິ ໂຈທິໂຕຕິ. ອຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ວາ ອາຈຣິເຍຫິ ວາ ສມານຸປຊ຺ຌາຍເກຫິ ວາ ສມານາຈຣິຍເກຫິ ວາ ມິຕ຺ເຕຫິ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ເຐຫິ ວາ ສມ຺ຠຕ຺ເຕຫິ ວາ ສຫາເຍຫິ ວາ ໂຈທິໂຕ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສຕິ. ‘‘ອຠິຣໂຕ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອໂຫສິໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ. ມາຕາ ເມ ໂປເສຕພ຺ພາ, ເຕນມ຺ຫິ ວິພ຺ຠນ຺ໂຕ’’ຕິ ຠຓຕິ. ‘‘ປິຕາ ເມ ໂປເສຕພ຺ໂພ, ເຕນມ຺ຫິ ວິພ຺ຠນ຺ໂຕ’’ຕິ ຠຓຕິ. ‘‘ຠາຕາ ເມ ໂປເສຕພ຺ໂພ… ຠຄິນີ ເມ ໂປເສຕພ຺ພາ… ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ໂປເສຕພ຺ໂພ… ຘີຕາ ເມ ໂປເສຕພ຺ພາ… ມິຕ຺ຕາ ເມ ໂປເສຕພ຺ພາ… ອມຈ຺ຈາ ເມ ໂປເສຕພ຺ພາ… ຎາຕກາ ເມ ໂປເສຕພ຺ພາ… ສາໂລຫິຕາ ເມ ໂປເສຕພ຺ພາ, ເຕນມ຺ຫິ ວິພ຺ຠນ຺ໂຕ’’ຕິ ຠຓຕິ. ວຈີສຕ຺ຖໍ ກໂຣຕິ ສງ຺ກໂຣຕິ ຊເນຕິ ສຎ຺ຊເນຕິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ – ອຖ ສຕ຺ຖານິ ກຸຣຸເຕ, ປຣວາເທຫິ ໂຈທິໂຕ.

ເອສ ຂ຺ວສ຺ສ ມຫາເຄໂຘຕິ. ເອໂສ ຕສ຺ສ ມຫາເຄໂຘ ມຫາວນໍ ມຫາຄຫນໍ ມຫາກນ຺ຕາໂຣ ມຫາວິສໂມ ມຫາກຸຏິໂລ ມຫາປງ຺ໂກ ມຫາປລິໂປ ມຫາປລິໂພໂຘ ມຫາພນ຺ຘນໍ, ຍທິທໍ ສມ຺ປຊານມຸສາວາໂທຕິ – ເອສ ຂ຺ວສ຺ສ ມຫາເຄໂຘ.

ໂມສວຊ຺ຊໍ ປຄາຫຕີຕິ. ໂມສວຊ຺ຊໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຸສາວາໂທ. ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຠຄ຺ຄໂຕ ວາ ປຣິສຄ຺ຄໂຕ ວາ ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘‘ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’’ຕິ, ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ຊານາມີ’’ຕິ, ‘‘ຊານໍ’’ ວາ ອາຫ – ‘‘ນ ຊານາມີ’’ຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ປສ຺ສາມີ’’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ນ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອິຕິ ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສຕິ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂມສວຊ຺ຊໍ.

ອປິ ຈ ຕີຫາກາເຣຫິ ມຸສາວາໂທ ໂຫຕິ. ປຸພ຺ເພວສ຺ສ ໂຫຕິ – ‘‘ມຸສາ ຠຓິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ, ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ – ‘‘ມຸສາ ຠຓາມີ’’ຕິ, ຠຓິຕສ຺ສ ໂຫຕິ – ‘‘ມຸສາ ມຍາ ຠຓິຕ’’ນ຺ຕິ. ອິເມຫິ ຕີຫາກາເຣຫິ ມຸສາວາໂທ ໂຫຕິ. ອປິ ຈ ຈຕູຫາກາເຣຫິ ມຸສາວາໂທ ໂຫຕິ. ປຸພ຺ເພວສ຺ສ ໂຫຕິ – ‘‘ມຸສາ ຠຓິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ, ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ – ‘‘ມຸສາ ຠຓາມີ’’ຕິ, ຠຓິຕສ຺ສ ໂຫຕິ – ‘‘ມຸສາ ມຍາ ຠຓິຕ’’ນ຺ຕິ, ວິນິຘາຍ ທິຏ຺ຐິໍ. ອິເມຫິ ຈຕູຫາກາເຣຫິ ມຸສາວາໂທ ໂຫຕິ. ອປິ ຈ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ… ຉຫາກາເຣຫິ… ສຕ຺ຕຫາກາເຣຫິ… ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ມຸສາວາໂທ ໂຫຕິ. ປຸພ຺ເພວສ຺ສ ໂຫຕິ – ‘‘ມຸສາ ຠຓິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ, ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ – ‘‘ມຸສາ ຠຓາມີ’’ຕິ, ຠຓິຕສ຺ສ ໂຫຕິ – ‘‘ມຸສາ ມຍາ ຠຓິຕ’’ນ຺ຕິ, ວິນິຘາຍ ທິຏ຺ຐິໍ, ວິນິຘາຍ ຂນ຺ຕິໍ, ວິນິຘາຍ ຣຸຈິໍ, ວິນິຘາຍ ສຎ຺ຎໍ, ວິນິຘາຍ ຠາວໍ. ອິເມຫິ ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ມຸສາວາໂທ ໂຫຕິ. ໂມສວຊ຺ຊໍ ປຄາຫຕີຕິ. ໂມສວຊ຺ຊໍ ປຄາຫຕິ ໂອຄາຫຕິ ອຊ຺ໂຌຄາຫຕິ ປວິສຕີຕິ – ໂມສວຊ຺ຊໍ ປຄາຫຕິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອຖ ສຕ຺ຖານິ ກຸຣຸເຕ, ປຣວາເທຫິ ໂຈທິໂຕ;

ເອສ ຂ຺ວສ຺ສ ມຫາເຄໂຘ, ໂມສວຊ຺ຊໍ ປຄາຫຕີ’’ຕິ.

໕໕. ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ສມຎ຺ຎາໂຕ, ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ [ເອກຈຣິຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ອຘິຏ຺ຐິໂຕ;

ສ ຈາປິ ເມຖຸເນ ຍຸຕ຺ໂຕ, ມນ຺ໂທວ ປຣິກິສ຺ສຕິ.

ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ສມຎ຺ຎາໂຕຕິ. ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸພ຺ເພ ສມຓຠາເວ ກິຕ຺ຕິ ວຓ຺ຓຄໂຕ ໂຫຕິ – ‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈິຕ຺ຕກຖີ ກລ຺ຍາຓປຏິຠາໂນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກຕິ ວາ ວິນຍຘໂຣຕິ ວາ ຘມ຺ມກຖິໂກຕິ ວາ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ’’ຕິ ວາ. ເອວໍ ຎາໂຕ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາໂຕ ສມຎ຺ຎາໂຕ ໂຫຕີຕິ – ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ສມຎ຺ຎາໂຕ.

ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐິໂຕຕິ. ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐິໂຕ – ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ວາ ຄຓາວວສ຺ສຄ຺ຄຏ຺ເຐນ ວາ. ກຖໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐິໂຕ? ສພ຺ພໍ ຆຣາວາສປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ…ເປ… ເອວໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐິໂຕ. ກຖໍ ຄຓາວວສ຺ສຄ຺ຄຏ຺ເຐນ ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐິໂຕ? ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ເອໂກ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ…ເປ… ເອວໍ ຄຓາວວສ຺ສຄ຺ຄຏ຺ເຐນ ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐິໂຕຕິ – ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐິໂຕ.

ສ ຈາປິ ເມຖຸເນ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ. ເມຖຸນຘມ຺ໂມ ນາມ ໂຍ ໂສ ອສທ຺ຘມ຺ໂມ ຄາມຘມ຺ໂມ…ເປ… ຕໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ. ສ ຈາປິ ເມຖຸເນ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ພຸທ຺ຘໍ ຘມ຺ມໍ ສງ຺ຆໍ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເມຖຸນຘມ຺ເມ ຍຸຕ຺ໂຕ [ຍຸຕ຺ໂຕ ສໍຍຸຕ຺ໂຕ (ສີ.)] ປຍຸຕ຺ໂຕ ອາຍຸຕ຺ໂຕ ສມາຍຸຕ຺ໂຕຕິ – ສ ຈາປິ ເມຖຸເນ ຍຸຕ຺ໂຕ.

ມນ຺ໂທວ ປຣິກິສ຺ສຕີຕິ. ກປໂຓ ວິຍ ມນ຺ໂທ ວິຍ ໂມມູໂຫ ວິຍ ກິສ຺ສຕິ ປຣິກິສ຺ສຕິ ປຣິກິລິສ຺ສຕິ. ປາຓມ຺ປິ ຫນຕິ, ອທິນ຺ນມ຺ປິ ອາທິຍຕິ, ສນ຺ຘິມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ, ນິລ຺ໂລປມ຺ປິ ຫຣຕິ, ເອກາຄາຣິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ປຣິປນ຺ເຖປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຣທາຣມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ມຸສາປິ ຠຓຕິ. ເອວມ຺ປິ ກິສ຺ສຕິ ປຣິກິສ຺ສຕິ ປຣິກິລິສ຺ສຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ວິວິຘາ ກມ຺ມກາຣຓາ ກາເຣນ຺ຕິ – ກສາຫິປິ ຕາເຬນ຺ຕິ, ເວຕ຺ເຕຫິປິ ຕາເຬນ຺ຕິ, ອທ຺ຘທຓ຺ຑເກຫິປິ ຕາເຬນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ປາທມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖປາທມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ກຓ຺ຓມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ນາສມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ກຓ຺ຓນາສມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ພິລງ຺ຄຖາລິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ສງ຺ຂມຸຓ຺ຑິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຣາຫຸມຸຂມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂຊຕິມາລິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖປຊ຺ໂຊຕິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອຣກວຕ຺ຕິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຈິຣກວາສິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອເຓຍ຺ຍກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ພຬິສມໍສິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ກຫາປຓິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຂາຣາປຕຈ຺ຉິກມ຺ປິ [ຂາຣາປຏິຈ຺ຉກມ຺ປິ (ກ.)] ກໂຣນ຺ຕິ, ປລິຆປຣິວຕ຺ຕິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ປລາລປີຐກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕຕ຺ເຕນປິ ເຕເລນ ໂອສິຎ຺ຈນ຺ຕິ, ສຸນເຂຫິປິ ຂາທາເປນ຺ຕິ, ຊີວນ຺ຕມ຺ປິ ສູເລ ອຸຕ຺ຕາເສນ຺ຕິ, ອສິນາປິ ສີສໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ກິສ຺ສຕິ ປຣິກິສ຺ສຕິ ປຣິກິລິສ຺ສຕິ.

ອຖ ວາ ກາມຕຓ຺ຫາຍ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຠເຄ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ນາວາຍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ, ສີຕສ຺ສ ປຸຣກ຺ຂໂຕ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ປຸຣກ຺ຂໂຕ ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ເສຫິ ປີຬິຍມາໂນ ຂຸປ຺ປິປາສາຍ ມິຍ຺ຍມາໂນ ຕິຄຸມ຺ພໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕກ຺ໂກລໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕກ຺ກສີລໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ກາລມຸຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຸຣປູຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເວສຸງ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເວຣາປຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຊວໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕາມລິໍ [ກມລິໍ (ສ຺ຍາ.), ຕໍມລິໍ (ກ.)] ຄຈ຺ຉຕິ, ວງ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອຬພນ຺ຘນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຸວຓ຺ຓກູຏໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຸວຓ຺ຓຠູມິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕມ຺ພປາຓິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຸປ຺ປາທກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠາຣຸກຈ຺ຉໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຸຣຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠງ຺ຄໂລກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠງ຺ຄຓໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຣມຕໍ ຄຓໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂຍນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຣມໂຍນໍ [ປີນໍ (ສ຺ຍາ.)] ຄຈ຺ຉຕິ, ວິນກໍ [ນວກໍ (ສີ.)] ຄຈ຺ຉຕິ, ມູລປທໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ມຣຸກນ຺ຕາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຊຓ຺ຓຸປຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຊປຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເມຓ຺ຑປຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສງ຺ກຸປຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຉຕ຺ຕປຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ວໍສປຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສກຸຓປຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ມູສິກປຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ທຣິປຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເວຕ຺ຕາຈາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວມ຺ປິ ກິສ຺ສຕິ ປຣິກິສ຺ສຕິ ປຣິກິລິສ຺ສຕິ.

ຄເວສນ຺ໂຕ ນ ວິນ຺ທຕິ, ອລາຠມູລກມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ເອວມ຺ປິ ກິສ຺ສຕິ ປຣິກິສ຺ສຕິ ປຣິກິລິສ຺ສຕິ.

ຄເວສນ຺ໂຕ ວິນ຺ທຕິ, ລທ຺ຘາປິ ອາຣກ຺ຂມູລກມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ – ‘‘ກິນ຺ຕິ ເມ ໂຠເຄ ເນວ ຣາຊາໂນ ຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ນ ໂຈຣາ ຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ນ ອຄ຺ຄີ ທເຫຍ຺ຍຸໍ, ນ ອຸທກໍ ວເຫຍ຺ຍ, ນ ອປິຍາ ທາຍາທາ ຫເຣຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ອາຣກ຺ຂໂຕ ໂຄປຍໂຕ ເຕ ໂຠຄາ ວິປ຺ປລຸຊ຺ຊນ຺ຕິ. ໂສ ວິປ຺ປໂຍຄມູລກມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ເອວມ຺ປິ ກິສ຺ສຕິ ປຣິກິສ຺ສຕິ ປຣິກິລິສ຺ສຕີຕິ – ສ ຈາປິ ເມຖຸເນ ຍຸຕ຺ໂຕ, ມນ຺ໂທວ ປຣິກິສ຺ສຕິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ສມຎ຺ຎາໂຕ, ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐິໂຕ;

ສ ຈາປິ ເມຖຸເນ ຍຸຕ຺ໂຕ, ມນ຺ໂທວ ປຣິກິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

໕໖. ເອຕມາທີນວໍ ຎຕ຺ວາ, ມຸນິໍ ປຸພ຺ພາປເຣ ອິຘ;

ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກຍິຣາ, ນ ນິເສເວຖ ເມຖຸນໍ.

ເອຕມາທີນວໍ ຎຕ຺ວາ, ມຸນິ ປຸພ຺ພາປເຣ ອິຘາຕິ. ເອຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ສມຓຠາເວ ຍໂສ ຈ ກິຕ຺ຕິ ຈ, ອປຣຠາເຄ ພຸທ຺ຘໍ ຘມ຺ມໍ ສງ຺ຆໍ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕສ຺ສ ອຍໂສ ຈ ອກິຕ຺ຕິ ຈ; ເອຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ວິປຕ຺ຕິຎ຺ຈ. ຎຕ຺ວາຕິ ຊານິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ. ມຸນີຕິ. ໂມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ. ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ…ເປ… ສງ຺ຄຊາລມຕິຈ຺ຈ ໂສ ມຸນິ. ອິຘາຕິ ອິມິສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ອິມິສ຺ສາ ຂນ຺ຕິຍາ ອິມິສ຺ສາ ຣຸຈິຍາ ອິມສ຺ມິໍ ອາທາເຍ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອິມສ຺ມິໍ ວິນເຍ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອິມສ຺ມິໍ ປາວຈເນ ອິມສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ອິມສ຺ມິໍ ມນຸສ຺ສໂລເກຕິ – ເອຕມາທີນວໍ ຎຕ຺ວາ ມຸນິ ປຸພ຺ພາປເຣ ອິຘ.

ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກຍິຣາຕິ. ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ທຬຫໍ ກເຣຍ຺ຍ – ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ວາ ຄຓາວວສ຺ສຄ຺ຄຏ຺ເຐນ ວາ. ກຖໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກເຣຍ຺ຍ? ສພ຺ພໍ ຆຣາວາສປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຎາຕິປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສນ຺ນິຘິປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອກິຎ຺ຈນຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ເອໂກ ຈເຣຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ ອິຣິເຍຍ຺ຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ ປາເລຍ຺ຍ ຍເປຍ຺ຍ ຍາເປຍ຺ຍ. ເອວໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກເຣຍ຺ຍ.

ກຖໍ ຄຓາວວສ຺ສຄ຺ຄຏ຺ເຐນ ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກເຣຍ຺ຍ? ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ເອໂກ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສເວຍ຺ຍ ອປ຺ປສທ຺ທານິ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານິ ວິຊນວາຕານິ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍການິ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປານິ. ໂສ ເອໂກ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເອໂກ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ເອໂກ ນິສີເທຍ຺ຍ, ເອໂກ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ, ເອໂກ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິເສຍ຺ຍ, ເອໂກ ປຏິກ຺ກເມຍ຺ຍ, ເອໂກ ຣໂຫ ນິສີເທຍ຺ຍ, ເອໂກ ຈງ຺ກມໍ ອຘິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ເອໂກ ຈເຣຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ ອິຣິເຍຍ຺ຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ ປາເລຍ຺ຍ ຍເປຍ຺ຍ ຍາເປຍ຺ຍ. ເອວໍ ຄຓາວວສ຺ສຄ຺ຄຏ຺ເຐນ ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ – ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຖິຣໍ ກເຣຍ຺ຍ, ທຬ຺ຫໍ ສມາທາໂນ ອສ຺ສ, ອວຏ຺ຐິຕສມາທາໂນ ອສ຺ສ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ – ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກຍິຣາ.

ນ ນິເສເວຖ ເມຖຸນນ຺ຕິ. ເມຖຸນຘມ຺ໂມ ນາມ ໂຍ ໂສ ອສທ຺ຘມ຺ໂມ ຄາມຘມ຺ໂມ…ເປ… ຕໍກາຣຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ. ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ນ ເສເວຍ຺ຍ ນ ນິເສເວຍ຺ຍ ນ ສໍເສເວຍ຺ຍ ນ ປຏິເສເວຍ຺ຍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ ນ ສມາຈເຣຍ຺ຍ ນ ສມາທາຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ – ນ ນິເສເວຖ ເມຖຸນໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ເອຕມາທີນວໍ ຎຕ຺ວາ, ມຸນິ ປຸພ຺ພາປເຣ ອິຘ;

ເອກຈ຺ຈຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກຍິຣາ, ນ ນິເສເວຖ ເມຖຸນ’’ນ຺ຕິ.

໕໗. ວິເວກຎ຺ເຎວ ສິກ຺ເຂຖ, ເອຕໍ ອຣິຍານມຸຕ຺ຕມໍ;

ນ ເຕນ ເສຏ຺ໂຐ ມຎ຺ເຎຖ, ສ ເວ ນິພ຺ພານສນ຺ຕິເກ.

ວິເວກຎ຺ເຎວ ສິກ຺ເຂຖາຕິ. ວິເວໂກຕິ ຕໂຍ ວິເວກາ – ກາຍວິເວໂກ, ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ, ອຸປຘິວິເວໂກ. ກຕໂມ ກາຍວິເວໂກ…ເປ… ອຍໍ ອຸປຘິວິເວໂກ. ກາຍວິເວໂກ ຈ ວິເວກຏ຺ຐກາຍານໍ ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕານໍ. ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ ຈ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕານໍ ປຣມໂວທານປ຺ປຕ຺ຕານໍ. ອຸປຘິວິເວໂກ ຈ ນິຣູປຘີນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວິສງ຺ຂາຣຄຕານໍ. ສິກ຺ຂາຕິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ – ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ…ເປ… ອຍໍ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ. ວິເວກຎ຺ເຎວ ສິກ຺ເຂຖາຕິ ວິເວກຎ຺ເຎວ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ ອາຈເຣຍ຺ຍ ສມາຈເຣຍ຺ຍ ສມາທາຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ – ວິເວກຎ຺ເຎວ ສິກ຺ເຂຖ.

ເອຕໍ ອຣິຍານມຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ. ອຣິຍາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາ ຈ ພຸທ຺ຘສາວກາ ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ. ອຣິຍານໍ ເອຕໍ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣໍ ຍທິທໍ ວິເວກຈຣິຍາຕິ – ເອຕໍ ອຣິຍານມຸຕ຺ຕມໍ.

ນ ເຕນ ເສຏ຺ໂຐ ມຎ຺ເຎຖາຕິ. ກາຍວິເວກຈຣິຍາຍ ອຸນ຺ນຕິໍ ນ ກເຣຍ຺ຍ, ອຸນ຺ນມໍ ນ ກເຣຍ຺ຍ, ມານໍ ນ ກເຣຍ຺ຍ, ຖາມໍ ນ ກເຣຍ຺ຍ, ຖມ຺ຠໍ ນ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ເຕນ ມານໍ ຊເນຍ຺ຍ, ນ ເຕນ ຖທ຺ໂຘ ອສ຺ສ ປຕ຺ຖທ຺ໂຘ ປຄ຺ຄຫິຕສິໂຣຕິ – ເຕນ ເສຏ຺ໂຐ ນ ມຎ຺ເຎຖ.

ສ ເວ ນິພ຺ພານສນ຺ຕິເກຕິ. ໂສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສາມນ຺ຕາ ອາສນ຺ເນ ອວິທູເຣ ອຸປກຏ຺ເຐຕິ – ສ ເວ ນິພ຺ພານສນ຺ຕິເກ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ວິເວກຎ຺ເຎວ ສິກ຺ເຂຖ, ເອຕໍ ອຣິຍານມຸຕ຺ຕມໍ;

ນ ເຕນ ເສຏ຺ໂຐ ມຎ຺ເຎຖ, ສ ເວ ນິພ຺ພານສນ຺ຕິເກ’’ຕິ.

໕໘. ຣິຕ຺ຕສ຺ສ ມຸນິໂນ ຈຣໂຕ, ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂິໂນ;

ໂອຆຕິຓ຺ຓສ຺ສ ປິຫຍນ຺ຕິ, ກາເມສຸ ຄຘິຕາ ປຊາ.

ຣິຕ຺ຕສ຺ສ ມຸນິໂນ ຈຣໂຕຕິ. ຣິຕ຺ຕສ຺ສ ວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ, ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ຣິຕ຺ຕສ຺ສ ວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ. ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ…ເປ… ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ… ຣາເຄນ… ໂທເສນ… ໂມເຫນ… ໂກເຘນ… ອຸປນາເຫນ… ມກ຺ເຂນ… ປຬາເສນ… ອິສ຺ສາຍ… ມຈ຺ຉຣິເຍນ… ມາຍາຍ… ສາເຐຍ຺ເຍນ… ຖມ຺ເຠນ… ສາຣມ຺ເຠນ… ມາເນນ… ອຕິມາເນນ… ມເທນ… ປມາເທນ… ສພ຺ພກິເລເສຫິ… ສພ຺ພທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ… ສພ຺ພທຣເຖຫິ… ສພ຺ພປຣິຬາເຫຫິ… ສພ຺ພສນ຺ຕາເປຫິ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາເຣຫິ ຣິຕ຺ຕສ຺ສ ວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ. ມຸນິໂນຕິ. ໂມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ…ເປ… ສງ຺ຄຊາລມຕິຈ຺ຈ ໂສ ມຸນິ. ຈຣໂຕຕິ ຈຣໂຕ ວິຫຣໂຕ ອິຣິຍໂຕ ວຕ຺ຕໂຕ ປາລຍໂຕ ຍປຍໂຕ ຍາປຍໂຕຕິ – ຣິຕ຺ຕສ຺ສ ມຸນິໂນ ຈຣໂຕ.

ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂິໂນຕິ. ກາມາຕິ ອຸທ຺ທານໂຕ ທ຺ເວ ກາມາ – ວຕ຺ຖຸກາມາ ຈ ກິເລສກາມາ ຈ…ເປ… ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸກາມາ…ເປ… ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກິເລສກາມາ. ວຕ຺ຖຸກາເມ ປຣິຊານິຕ຺ວາ ກິເລສກາເມ ປຫາຍ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາ ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂມາໂນ ຈຕ຺ຕກາໂມ ວນ຺ຕກາໂມ ມຸຕ຺ຕກາໂມ ປຫີນກາໂມ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐກາໂມ, ວີຕຣາໂຄ ຈຕ຺ຕຣາໂຄ ວນ຺ຕຣາໂຄ ມຸຕ຺ຕຣາໂຄ ປຫີນຣາໂຄ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຣາໂຄ ນິຈ຺ຉາໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕ ສີຕິຠູໂຕ [ສີຕີຠູໂຕ (ສີ.)] ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ພ຺ຣຫ຺ມຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣຕີຕິ – ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂິໂນ.

ໂອຆຕິຓ຺ຓສ຺ສ ປິຫຍນ຺ຕິ, ກາເມສຸ ຄຘິຕາ ປຊາຕິ. ປຊາຕິ ສຕ຺ຕາຘິວຈນໍ ປຊາ ກາເມສຸ ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌສນ຺ນາ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພຸທ຺ຘາ. ເຕ ກາໂມຆໍ ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຠໂວຆໍ ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ທິຏ຺ໂຐຆໍ ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ອວິຊ຺ໂຊຆໍ ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣປຖໍ ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ນິຕ຺ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ອຕິກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ວີຕິວຕ຺ຕສ຺ສ ປາຣໍ ຄຕສ຺ສ ປາຣໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ຄຕສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ໂກຏິໍ ຄຕສ຺ສ ໂກຏິໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕໍ ຄຕສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ໂວສານໍ ຄຕສ຺ສ ໂວສານໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຕາຓໍ ຄຕສ຺ສ ຕາຓໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ເລຓໍ ຄຕສ຺ສ ເລຓໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຣຓໍ ຄຕສ຺ສ ສຣຓໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອຠຍໍ ຄຕສ຺ສ ອຠຍໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອຈ຺ຈຸຕໍ ຄຕສ຺ສ ອຈ຺ຈຸຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອມຕໍ ຄຕສ຺ສ ອມຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ນິພ຺ພານໍ ຄຕສ຺ສ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ສາທິຍນ຺ຕິ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕິ ປິຫຍນ຺ຕິ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ. ຍຖາ ອິຓາຍິກາ ອານຓ຺ຍໍ [ອາຓຓ຺ຍໍ (ອຏ຺ຐ.)] ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ ປິຫຍນ຺ຕິ, ຍຖາ ອາພາຘິກາ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ ປິຫຍນ຺ຕິ, ຍຖາ ພນ຺ຘນພທ຺ຘາ ພນ຺ຘນໂມກ຺ຂໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ ປິຫຍນ຺ຕິ, ຍຖາ ທາສາ ຠຸຊິສ຺ສໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ ປິຫຍນ຺ຕິ, ຍຖາ ກນ຺ຕາຣທ຺ຘານປກ຺ຂນ຺ທາ [ກນ຺ຕາຣທ຺ຘານປກ຺ຂນ຺ຕາ (ສີ.), ກນ຺ຕາຣທ຺ຘານປກ຺ຂນ຺ນາ (ສ຺ຍາ.)] ເຂມນ຺ຕຠູມິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ ປິຫຍນ຺ຕິ; ເອວເມວໍ ປຊາ ກາເມສຸ ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌສນ຺ນາ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພຸທ຺ຘາ ເຕ ກາໂມຆໍ ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຠໂວຆໍ ຕິຓ຺ຓສ຺ສ…ເປ… ນິພ຺ພານໍ ຄຕສ຺ສ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ສາທິຍນ຺ຕິ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕິ ປິຫຍນ຺ຕິ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕີຕິ – ໂອຆຕິຓ຺ຓສ຺ສ ປິຫຍນ຺ຕິ, ກາເມສຸ ຄຘິຕາ ປຊາ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຣິຕ຺ຕສ຺ສ ມຸນິໂນ ຈຣໂຕ, ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂິໂນ;

ໂອຆຕິຓ຺ຓສ຺ສ ປິຫຍນ຺ຕິ, ກາເມສຸ ຄຘິຕາ ປຊາ’’ຕິ.

ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ ສຕ຺ຕໂມ.