໕. ປຣມຏ຺ຐກສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ

ອຖ ປຣມຏ຺ຐກສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສໍ ວກ຺ຂຕິ –

໓໑. ປຣມນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐີສຸ ປຣິພ຺ພສາໂນ, ຍທຸຕ຺ຕຣິໍ ກຸຣຸເຕ ຊນ຺ຕຸ ໂລເກ;

ຫີນາຕິ ອຎ຺ເຎ ຕໂຕ ສພ຺ພມາຫ, ຕສ຺ມາ ວິວາທານິ ອວີຕິວຕ຺ໂຕ.

ປຣມນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐີສຸ ປຣິພ຺ພສາໂນຕິ. ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ. ເຕ ທ຺ວາສຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕຣໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ‘‘ອິທໍ ປຣມໍ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຣາມສິຕ຺ວາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ສກາຍ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ວສນ຺ຕິ ປວສນ຺ຕິ ອາວສນ຺ຕິ ປຣິວສນ຺ຕິ. ຍຖາ ອາຄາຣິກາ ວາ ຆເຣສຸ ວສນ຺ຕິ, ສາປຕ຺ຕິກາ ວາ ອາປຕ຺ຕີສຸ ວສນ຺ຕິ, ສກິເລສາ ວາ ກິເລເສສຸ ວສນ຺ຕິ; ເອວເມວ ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ. ເຕ ທ຺ວາສຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕຣໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ‘‘ອິທໍ ປຣມໍ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຣາມສິຕ຺ວາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ສກາຍ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ວສນ຺ຕິ ປວສນ຺ຕິ [ສໍວສນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.) ນຕ຺ຖິ ສີຫຬໂປຕ຺ຖເກ] ອາວສນ຺ຕິ ປຣິວສນ຺ຕີຕິ – ປຣມນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐີສຸ ປຣິພ຺ພສາໂນ.

ຍທຸຕ຺ຕຣິໍ ກຸຣຸເຕ ຊນ຺ຕຸ ໂລເກຕິ. ຍທນ຺ຕິ ຍໍ. ອຸຕ຺ຕຣິໍ ກຸຣຸເຕຕິ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ກໂຣຕິ, ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣໍ ກໂຣຕິ ‘‘ອຍໍ ສຕ຺ຖາ ສພ຺ພຎ຺ຎູ’’ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ກໂຣຕິ, ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣໍ ກໂຣຕິ. ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ…, ອຍໍ ຄໂຓ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ…, ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ ຠທ຺ທິກາ…, ອຍໍ ປຏິປທາ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕາ…, ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ນິຍ຺ຍານິໂກ’’ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ກໂຣຕິ, ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣໍ ກໂຣຕິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ຊນ຺ຕູຕິ ສຕ຺ໂຕ ນໂຣ…ເປ… ມນຸໂຊ. ໂລເກຕິ ອປາຍໂລເກ…ເປ… ອາຍຕນໂລເກຕິ – ຍທຸຕ຺ຕຣິໍ ກຸຣຸເຕ ຊນ຺ຕຸ ໂລເກ.

ຫີນາຕິ ອຎ຺ເຎ ຕໂຕ ສພ຺ພມາຫາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສຕ຺ຖາຣໍ ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ຄຓໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິປທໍ ມຄ຺ຄໍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ປຣປ຺ປວາເທ ຂິປຕິ ອຸກ຺ຂິປຕິ ປຣິກ຺ຂິປຕິ. ‘‘ໂສ ສຕ຺ຖາ ນ ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ຘມ຺ໂມ ນ ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ, ຄໂຓ ນ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ, ທິຏ຺ຐິ ນ ຠທ຺ທິກາ, ປຏິປທາ ນ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ມຄ຺ໂຄ ນ ນິຍ຺ຍານິໂກ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘິ ວາ ວິສຸທ຺ຘິ ວາ ປຣິສຸທ຺ຘິ ວາ ມຸຕ຺ຕິ ວາ ວິມຸຕ຺ຕິ ວາ ປຣິມຸຕ຺ຕິ ວາ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວາ ປຣິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວາ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ, ຫີນາ ນິຫີນາ ໂອມກາ ລາມກາ ຉຕຸກ຺ກາ ປຣິຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວມາຫ ເອວໍ ກເຖຕິ ເອວໍ ຠຓຕິ ເອວໍ ທີປຍຕິ ເອວໍ ໂວຫຣຕີຕິ – ຫີນາຕິ ອຎ຺ເຎ ຕໂຕ ສພ຺ພມາຫ.

ຕສ຺ມາ ວິວາທານິ ອວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຕໍກາຣຓາ ຕໍເຫຕຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຕໍນິທານາ. ວິວາທານີຕິ ທິຏ຺ຐິກລຫານິ ທິຏ຺ຐິຠຓ຺ຑນານິ ທິຏ຺ຐິວິຄ຺ຄຫານິ ທິຏ຺ຐິວິວາທານິ ທິຏ຺ຐິເມຘຄານິ ຈ. ອວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ ອນຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ອສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ອວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ – ຕສ຺ມາ ວິວາທານິ ອວີຕິວຕ຺ໂຕ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ປຣມນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐີສຸ ປຣິພ຺ພສາໂນ, ຍທຸຕ຺ຕຣິໍ ກຸຣຸເຕ ຊນ຺ຕຸ ໂລເກ;

ຫີນາຕິ ອຎ຺ເຎ ຕໂຕ ສພ຺ພມາຫ, ຕສ຺ມາ ວິວາທານິ ອວີຕິວຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

໓໒. ຍທຕ຺ຕນີ ປສ຺ສຕິ ອານິສໍສໍ, ທິຏ຺ເຐ ສຸເຕ ສີລວເຕ ມຸເຕ ວາ;

ຕເທວ ໂສ ຕຕ຺ຖ ສມຸຄ຺ຄຫາຍ, ນິຫີນໂຕ ປສ຺ສຕິ ສພ຺ພມຎ຺ຎໍ.

ຍທຕ຺ຕນີ ປສ຺ສຕິ ອານິສໍສໍ, ທິຏ຺ເຐ ສຸເຕ ສີລວເຕ ມຸເຕ ວາຕິ. ຍທຕ຺ຕນີຕິ ຍໍ ອຕ຺ຕນິ. ອຕ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐິຍາ ທ຺ເວ ອານິສໍເສ ປສ຺ສຕິ – ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກຎ຺ຈ ອານິສໍສໍ, ສມ຺ປຣາຍິກຎ຺ຈ ອານິສໍສໍ. ກຕໂມ ທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິໂກ ອານິສໍໂສ? ຍໍທິຏ຺ຐິໂກ ສຕ຺ຖາ ໂຫຕິ, ຕໍທິຏ຺ຐິກາ ສາວກາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໍທິຏ຺ຐິກໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ, ລຠຕິ ຈ ຕໂຕນິທານໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ. ອຍໍ ທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິໂກ ອານິສໍໂສ. ກຕໂມ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ປຣາຍິໂກ ອານິສໍໂສ? ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ ອລໍ ນາຄຕ຺ຕາຍ ວາ ສຸປຓ຺ຓຕ຺ຕາຍ ວາ ຍກ຺ຂຕ຺ຕາຍ ວາ ອສຸຣຕ຺ຕາຍ ວາ ຄນ຺ຘພ຺ພຕ຺ຕາຍ ວາ ມຫາຣາຊຕ຺ຕາຍ ວາ ອິນ຺ທຕ຺ຕາຍ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕາຍ ວາ ເທວຕ຺ຕາຍ ວາ; ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ ອລໍ ສຸທ຺ຘິຍາ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘິຍາ ມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິມຸຕ຺ຕິຍາ; ອິມາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ປຣິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ອິມາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸຊ຺ຌິສ຺ສາມິ ວິສຸຊ຺ຌິສ຺ສາມິ ປຣິສຸຊ຺ຌິສ຺ສາມິ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມິ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມິ ປຣິມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມິ ອາຍຕິໍ ຜລປາຏິກງ຺ຂີ ໂຫຕິ. ອຍໍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ປຣາຍິໂກ ອານິສໍໂສ. ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐິຍາ ອິເມ ທ຺ເວ ອານິສໍເສ ປສ຺ສຕິ, ທິຏ຺ຐສຸທ຺ຘິຍາປິ ທ຺ເວ ອານິສໍເສ ປສ຺ສຕິ, ສຸຕສຸທ຺ຘິຍາປິ ທ຺ເວ ອານິສໍເສ ປສ຺ສຕິ, ສີລສຸທ຺ຘິຍາປິ ທ຺ເວ ອານິສໍເສ ປສ຺ສຕິ, ວຕສຸທ຺ຘິຍາປິ ທ຺ເວ ອານິສໍເສ ປສ຺ສຕິ, ມຸຕສຸທ຺ຘິຍາປິ ທ຺ເວ ອານິສໍເສ ປສ຺ສຕິ – ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກຎ຺ຈ ອານິສໍສໍ ສມ຺ປຣາຍິກຎ຺ຈ ອານິສໍສໍ. ກຕໂມ ມຸຕສຸທ຺ຘິຍາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິໂກ ອານິສໍໂສ? ຍໍທິຏ຺ຐິໂກ ສຕ຺ຖາ ໂຫຕິ ຕໍທິຏ຺ຐິກາ ສາວກາ ໂຫນ຺ຕິ…ເປ… ອຍໍ ມຸຕສຸທ຺ຘິຍາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິໂກ ອານິສໍໂສ. ກຕໂມ ມຸຕສຸທ຺ຘິຍາ ສມ຺ປຣາຍິໂກ ອານິສໍໂສ? ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ ອລໍ ນາຄຕ຺ຕາຍ ວາ…ເປ… ອຍໍ ມຸຕສຸທ຺ຘິຍາ ສມ຺ປຣາຍິໂກ ອານິສໍໂສ. ມຸຕສຸທ຺ຘິຍາປິ ອິເມ ທ຺ເວ ອານິສໍເສ ປສ຺ສຕິ ທກ຺ຂຕິ ໂອໂລເກຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂຕີຕິ – ຍທຕ຺ຕນີ ປສ຺ສຕິ ອານິສໍສໍ ທິຏ຺ເຐ ສຸເຕ ສີລວເຕ ມຸເຕ ວາ.

ຕເທວ ໂສ ຕຕ຺ຖ ສມຸຄ຺ຄຫາຍາຕິ. ຕເທວາຕິ ຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສກາຍ ຂນ຺ຕິຍາ ສກາຍ ຣຸຈິຍາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາ. ສມຸຄ຺ຄຫາຍາຕິ ອິທໍ ປຣມໍ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຣາມສິຕ຺ວາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາຕິ – ຕເທວ ໂສ ຕຕ຺ຖ ສມຸຄ຺ຄຫາຍ.

ນິຫີນໂຕ ປສ຺ສຕິ ສພ຺ພມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ຄຓໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິປທໍ ມຄ຺ຄໍ ຫີນໂຕ ນິຫີນໂຕ ໂອມກໂຕ ລາມກໂຕ ຉຕຸກ຺ກໂຕ ປຣິຕ຺ຕໂຕ ທິສ຺ສຕິ ປສ຺ສຕິ ທກ຺ຂຕິ ໂອໂລເກຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂຕີຕິ – ນິຫີນໂຕ ປສ຺ສຕິ ສພ຺ພມຎ຺ຎໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຍທຕ຺ຕນີ ປສ຺ສຕິ ອານິສໍສໍ, ທິຏ຺ເຐ ສຸເຕ ສີລວເຕ ມຸເຕ ວາ;

ຕເທວ ໂສ ຕຕ຺ຖ ສມຸຄ຺ຄຫາຍ, ນິຫີນໂຕ ປສ຺ສຕິ ສພ຺ພມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ.

໓໓. ຕໍ ວາປິ [ຈາປິ (ສີ.)] ຄນ຺ຖໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ, ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕ ປສ຺ສຕິ ຫີນມຎ຺ຎໍ;

ຕສ຺ມາ ຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ຠິກ຺ຂຸ ນ ນິສ຺ສເຍຍ຺ຍ.

ຕໍ ວາປິ ຄນ຺ຖໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕີຕິ. ກຸສລາຕິ ເຍ ເຕ ຂນ຺ຘກຸສລາ ຘາຕຸກຸສລາ ອາຍຕນກຸສລາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສລາ ສຕິປຏ຺ຐານກຸສລາ ສມ຺ມປ຺ປຘານກຸສລາ ອິທ຺ຘິປາທກຸສລາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຸສລາ ພລກຸສລາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄກຸສລາ ມຄ຺ຄກຸສລາ ຜລກຸສລາ ນິພ຺ພານກຸສລາ, ເຕ ກຸສລາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຄນ຺ໂຖ ເອໂສ, ລຄ຺ຄນໍ ເອຕໍ, ພນ຺ຘນໍ ເອຕໍ, ປລິໂພໂຘ ເອໂສ’’ຕິ. ເອວໍ ວທນ຺ຕິ ເອວໍ ກເຖນ຺ຕິ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕິ ເອວໍ ທີປຍນ຺ຕິ ເອວໍ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ຕໍ ວາປິ ຄນ຺ຖໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ.

ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕ ປສ຺ສຕິ ຫີນມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕຕິ ຍໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ຄຓໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິປທໍ ມຄ຺ຄໍ ນິສ຺ສິໂຕ ສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ອລ຺ລີໂນ ອຸປຄໂຕ ອຊ຺ໂຌສິໂຕ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ. ປສ຺ສຕິ ຫີນມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ຄຓໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິປທໍ ມຄ຺ຄໍ ຫີນໂຕ ນິຫີນໂຕ ໂອມກໂຕ ລາມກໂຕ ຉຕຸກ຺ກໂຕ ປຣິຕ຺ຕໂຕ ທິສ຺ສຕິ ປສ຺ສຕິ ທກ຺ຂຕິ ໂອໂລເກຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂຕີຕິ – ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕ ປສ຺ສຕິ ຫີນມຎ຺ຎໍ.

ຕສ຺ມາ ຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ຠິກ຺ຂຸ ນ ນິສ຺ສເຍຍ຺ຍາຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຕສ຺ມາ ຕໍກາຣຓາ ຕໍເຫຕຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຕໍນິທານາ ທິຏ຺ຐໍ ວາ ທິຏ຺ຐສຸທ຺ຘິໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ ສຸຕສຸທ຺ຘິໍ ວາ ມຸຕໍ ວາ ມຸຕສຸທ຺ຘິໍ ວາ ສີລໍ ວາ ສີລສຸທ຺ຘິໍ ວາ ວຕໍ ວາ ວຕສຸທ຺ຘິໍ ວາ ນ ນິສ຺ສເຍຍ຺ຍ ນ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ນ ປຣາມເສຍ຺ຍ ນາຠິນິເວເສຍ຺ຍາຕິ – ຕສ຺ມາ ຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ ສີລພ຺ພຕໍ ຠິກ຺ຂຸ ນ ນິສ຺ສເຍຍ຺ຍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຕໍ ວາປິ ຄນ຺ຖໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ, ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕ ປສ຺ສຕິ ຫີນມຎ຺ຎໍ;

ຕສ຺ມາ ຫິ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ, ສີລພ຺ພຕໍ ຠິກ຺ຂຸ ນ ນິສ຺ສເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ.

໓໔. ທິຏ຺ຐິມ຺ປິ ໂລກສ຺ມິໍ ນ ກປ຺ປເຍຍ຺ຍ, ຎາເຓນ ວາ ສີລວເຕນ ວາປິ;

ສໂມຕິ ອຕ຺ຕານມນູປເນຍ຺ຍ, ຫີໂນ ນ ມຎ຺ເຎຖ ວິເສສິ ວາປິ.

ທິຏ຺ຐິມ຺ປິ ໂລກສ຺ມິໍ ນ ກປ຺ປເຍຍ຺ຍ, ຎາເຓນ ວາ ສີລວເຕນ ວາປີຕິ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິຎາເຓນ ວາ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາຎາເຓນ ວາ ມິຈ຺ຉາຎາເຓນ ວາ, ສີເລນ ວາ ວເຕນ ວາ ສີລພ຺ພເຕນ ວາ, ທິຏ຺ຐິໍ ນ ກປ຺ປເຍຍ຺ຍ ນ ຊເນຍ຺ຍ ນ ສຎ຺ຊເນຍ຺ຍ ນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ ນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ໂລກສ຺ມິນ຺ຕິ ອປາຍໂລເກ…ເປ… ອາຍຕນໂລເກຕິ – ທິຏ຺ຐິມ຺ປິ ໂລກສ຺ມິໍ ນ ກປ຺ປເຍຍ຺ຍ ຎາເຓນ ວາ ສີລວເຕນ ວາປິ.

ສໂມຕິ ອຕ຺ຕານມນູປເນຍ຺ຍາຕິ. ສທິໂສຫມສ຺ມີຕິ ອຕ຺ຕານໍ ນ ອຸປເນຍ຺ຍ ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ ໂກລປຸຕ຺ຕິເຍນ ວາ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ວາ ຘເນນ ວາ ອຊ຺ເຌເນນ ວາ ກມ຺ມາຍຕເນນ ວາ ສິປ຺ປາຍຕເນນ ວາ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐາເນນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຏິຠາເນນ ວາ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາຕິ – ສໂມຕິ ອຕ຺ຕານມນູປເນຍ຺ຍ.

ຫີໂນ ນ ມຎ຺ເຎຖ ວິເສສິ ວາປີຕິ. ຫີໂນຫມສ຺ມີຕິ ອຕ຺ຕານໍ ນ ອຸປເນຍ຺ຍ ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ…ເປ… ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາ. ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີຕິ ອຕ຺ຕານໍ ນ ອຸປເນຍ຺ຍ ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ…ເປ… ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາຕິ – ຫີໂນ ນ ມຎ຺ເຎຖ ວິເສສິ ວາປິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ທິຏ຺ຐິມ຺ປິ ໂລກສ຺ມິໍ ນ ກປ຺ປເຍຍ຺ຍ, ຎາເຓນ ວາ ສີລວເຕນ ວາປິ;

ສໂມຕິ ອຕ຺ຕານມນູປເນຍ຺ຍ, ຫີໂນ ນ ມຎ຺ເຎຖ ວິເສສິ ວາປີ’’ຕິ.

໓໕. ອຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ອນຸປາທິຍາໂນ, ຎາເຓນປິ ໂສ ນິສ຺ສຍໍ ໂນ ກໂຣຕິ;

ສ ເວ ວິຍຕ຺ເຕສຸ ນ ວຄ຺ຄສາຣີ, ທິຏ຺ຐິມ຺ປິ ໂສ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ກິຎ຺ຈິ.

ອຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ອນຸປາທິຍາໂນຕິ. ອຕ຺ຕໍ ປຫາຍາຕິ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຍ. ອຕ຺ຕໍ ປຫາຍາຕິ ຄາຫໍ [ອຕ຺ຕຄາຫໍ (ສີ. ກ.)] ປຫາຍ. ອຕ຺ຕໍ ປຫາຍາຕິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ທິຏ຺ຐິວເສນ ຄຫິຕໍ ປຣາມຏ຺ຐໍ ອຠິນິວິຏ຺ຐໍ ອຊ຺ໂຌສິຕໍ ອຘິມຸຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາຕິ – ອຕ຺ຕໍ ປຫາຍ. ອນຸປາທິຍາໂນຕິ ຈຕູຫິ ອຸປາທາເນຫິ ອນຸປາທິຍມາໂນ ອຄຓ຺ຫມາໂນ ອປຣາມາສມາໂນ ອນຠິນິວິສມາໂນຕິ – ອຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ອນຸປາທິຍາໂນ.

ຎາເຓນປິ ໂສ ນິສ຺ສຍໍ ໂນ ກໂຣຕີຕິ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິຎາເຓນ ວາ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາຎາເຓນ ວາ ມິຈ຺ຉາຎາເຓນ ວາ ຕຓ຺ຫານິສ຺ສຍໍ ວາ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍໍ ວາ ນ ກໂຣຕິ ນ ຊເນຕິ ນ ສຎ຺ຊເນຕິ ນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ – ຎາເຓນປິ ໂສ ນິສ຺ສຍໍ ໂນ ກໂຣຕິ.

ສ ເວ ວິຍຕ຺ເຕສຸ ນ ວຄ຺ຄສາຣີຕິ ສ ເວ ວິຍຕ຺ເຕສຸ ຠິນ຺ເນສຸ ທ຺ເວຊ຺ຌາປນ຺ເນສຸ ທ຺ເວຬ຺ຫກຊາເຕສຸ ນານາທິຏ຺ຐິເກສຸ ນານາຂນ຺ຕິເກສຸ ນານາຣຸຈິເກສຸ ນານາລທ຺ຘິເກສຸ ນານາທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍໍ ນິສ຺ສິເຕສຸ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ໂທສາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ໂມຫາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ຠຍາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ນ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ໂທສາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ໂມຫາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ຠຍາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ຣາຄວເສນ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ໂທສວເສນ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ໂມຫວເສນ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ມານວເສນ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ທິຏ຺ຐິວເສນ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈວເສນ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາວເສນ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ອນຸສຍວເສນ ຄຈ຺ຉຕິ ນ ວຄ຺ເຄຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຍາຍຕິ ນິຍ຺ຍຕິ ວຸຍ຺ຫຕິ ສໍຫຣີຍຕີຕິ – ສ ເວ ວິຍຕ຺ເຕສຸ ນ ວຄ຺ຄສາຣີ.

ທິຏ຺ຐິມ຺ປິ ໂສ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ກິຎ຺ຈີຕິ. ຕສ຺ສ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ປຫີນານິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນານິ ວູປສນ຺ຕານິ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘານິ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິການິ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒານິ. ໂສ ກິຎ຺ຈິ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕີຕິ – ທິຏ຺ຐິມ຺ປິ ໂສ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ກິຎ຺ຈິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ອນຸປາທິຍາໂນ, ຎາເຓນປິ ໂສ ນິສ຺ສຍໍ ໂນ ກໂຣຕິ;

ສ ເວ ວິຍຕ຺ເຕສຸ ນ ວຄ຺ຄສາຣີ, ທິຏ຺ຐິມ຺ປິ ໂສ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ.

໓໖. ຍສ຺ສູຠຍນ຺ເຕ ປຓິຘີຘ ນຕ຺ຖິ, ຠວາຠວາຍ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາ;

ນິເວສນາ ຕສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ ເກຈິ, ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕໍ.

ຍສ຺ສູຠຍນ຺ເຕ ປຓິຘີຘ ນຕ຺ຖິ, ຠວາຠວາຍ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາຕິ ຍສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ອນ຺ໂຕຕິ [ອນ຺ຕາຕິ (ສ຺ຍາ.)] ຜສ຺ໂສ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ, ຜສ຺ສສມຸທໂຍ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ; ອຕີໂຕ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ, ອນາຄໂຕ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ; ສຸຂາ ເວທນາ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ; ນາມໍ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ, ຣູປໍ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ; ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ, ຉ ພາຫິຣານິ ອາຍຕນານິ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ; ສກ຺ກາໂຍ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ, ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ. ປຓິຘິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ.

ຠວາຠວາຍາຕິ ຠວາຠວາຍ ກມ຺ມຠວາຍ ປຸນພ຺ຠວາຍ ກາມຠວາຍ, ກມ຺ມຠວາຍ ກາມຠວາຍ ປຸນພ຺ຠວາຍ ຣູປຠວາຍ, ກມ຺ມຠວາຍ ຣູປຠວາຍ ປຸນພ຺ຠວາຍ ອຣູປຠວາຍ, ກມ຺ມຠວາຍ ອຣູປຠວາຍ ປຸນພ຺ຠວາຍ ປຸນປ຺ປຸນຠວາຍ ປຸນປ຺ປຸນຄຕິຍາ ປຸນປ຺ປຸນອຸປປຕ຺ຕິຍາ ປຸນປ຺ປຸນປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຸນປ຺ປຸນອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ. ອິຘາຕິ ສກຕ຺ຕຠາໂວ, ຫຸຣາຕິ ປຣຕ຺ຕຠາໂວ; ອິຘາຕິ ສກຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓໍ, ຫຸຣາຕິ ປຣຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓໍ; ອິຘາຕິ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ, ຫຸຣາຕິ ຉ ພາຫິຣານິ ອາຍຕນານິ; ອິຘາຕິ ມນຸສ຺ສໂລໂກ, ຫຸຣາຕິ ເທວໂລໂກ; ອິຘາຕິ ກາມຘາຕຸ, ຫຸຣາຕິ ຣູປຘາຕຸ ອຣູປຘາຕຸ; ອິຘາຕິ ກາມຘາຕຸ ຣູປຘາຕຸ. ຫຸຣາຕິ ອຣູປຘາຕຸ. ຍສ຺ສູຠຍນ຺ເຕ ປຓິຘີຘ ນຕ຺ຖິ ຠວາຠວາຍ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາຕິ. ຍສ຺ສ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ຈ ຠວາຠວາຍ ຈ ອິຘ ຫຸຣຎ຺ຈ ປຓິຘິ ຕຓ຺ຫາ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ – ຍສ຺ສູຠຍນ຺ເຕ ປຓິຘີຘ ນຕ຺ຖິ ຠວາຠວາຍ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາ.

ນິເວສນາ ຕສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ ເກຈີຕິ. ນິເວສນາຕິ ທ຺ເວ ນິເວສນາ – ຕຓ຺ຫານິເວສນາ ຈ ທິຏ຺ຐິນິເວສນາ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫານິເວສນາ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິນິເວສນາ. ຕສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ນິເວສນາ ຕສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ ເກຈີຕິ ນິເວສນາ ຕສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ ເກຈິ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ – ນິເວສນາ ຕສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ ເກຈິ.

ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕິ. ຘມ຺ເມສູຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິຄເຕສຸ. ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ວິຈິນິຕ຺ວາ ປວິຈິນິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ. ສມຸຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕິ ໂອຘິຄ຺ຄາໂຫ ພິລຄ຺ຄາໂຫ ວຣຄ຺ຄາໂຫ ໂກຏ຺ຐາສຄ຺ຄາໂຫ ອຸຈ຺ຈຍຄ຺ຄາໂຫ ສມຸຈ຺ຈຍຄ຺ຄາໂຫ, ‘‘ອິທໍ ສຈ຺ຈໍ ຕຈ຺ຉໍ ຕຖໍ ຠູຕໍ ຍາຖາວໍ ອວິປຣີຕ’’ນ຺ຕິ ຄຫິຕໍ ປຣາມຏ຺ຐໍ ອຠິນິວິຏ຺ຐໍ ອຊ຺ໂຌສິຕໍ ອຘິມຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ປຫີນໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວູປສນ຺ຕໍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘໍ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກໍ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒນ຺ຕິ – ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຍສ຺ສູຠຍນ຺ເຕ ປຓິຘີຘ ນຕ຺ຖິ, ຠວາຠວາຍ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາ;

ນິເວສນາ ຕສ຺ສ ນ ສນ຺ຕິ ເກຈິ, ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕ’’ນ຺ຕິ.

໓໗. ຕສ຺ສີຘ ທິຏ຺ເຐ ວ ສຸເຕ ມຸເຕ ວາ, ປກປ຺ປິຕາ ນຕ຺ຖິ ອຓູປິ ສຎ຺ຎາ;

ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິຏ຺ຐິມນາທິຍານໍ, ເກນີຘ ໂລກສ຺ມິໍ ວິກປ຺ປເຍຍ຺ຍ.

ຕສ຺ສີຘ ທິຏ຺ເຐ ວ ສຸເຕ ມຸເຕ ວາ, ປກປ຺ປິຕາ ນຕ຺ຖິ ອຓູປິ ສຎ຺ຎາຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐ ວາ ທິຏ຺ຐສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ສຸເຕ ວາ ສຸຕສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ມຸເຕ ວາ ມຸຕສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ສຎ຺ຎາປຸພ຺ພງ຺ຄມຕາ ສຎ຺ຎາວິກປ຺ປເຍຍ຺ຍຕາ ສຎ຺ຎາວິຄ຺ຄເຫນ ສຎ຺ຎາຍ ອຸຏ຺ຐປິຕາ ສມຸຏ຺ຐປິຕາ ກປ຺ປິຕາ ປກປ຺ປິຕາ ສງ຺ຂຕາ ອຠິສງ຺ຂຕາ ສຓ຺ຐປິຕາ, ທິຏ຺ຐິ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ – ຕສ຺ສີຘ ທິຏ຺ເຐ ວ ສຸເຕ ມຸເຕ ວາ ປກປ຺ປິຕາ ນຕ຺ຖິ ອຓູປິ ສຎ຺ຎາ.

ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິຏ຺ຐິມນາທິຍານນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ພາຫິຕຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ພາຫິຕາ ໂຫຕິ…ເປ… ອສິໂຕ ຕາທິ ປວຸຈ຺ຈເຕ ສ ພ຺ຣຫ຺ມາ. ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິຏ຺ຐິມນາທິຍານນ຺ຕິ. ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິຏ຺ຐິມນາທິຍນ຺ຕໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ອປຣາມສນ຺ຕໍ ອນຠິນິເວສນ຺ຕນ຺ຕິ – ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິຏ຺ຐິມນາທິຍານໍ.

ເກນີຘ ໂລກສ຺ມິໍ ວິກປ຺ປເຍຍ຺ຍາຕິ. ກປ຺ປາຕິ ທ຺ເວ ກປ຺ປາ – ຕຓ຺ຫາກປ຺ໂປ ຈ ທິຏ຺ຐິກປ຺ໂປ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາກປ຺ໂປ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິກປ຺ໂປ. ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາກປ຺ໂປ ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐິກປ຺ໂປ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ. ຕຓ຺ຫາກປ຺ປສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐິກປ຺ປສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເກນ ຣາເຄນ ກປ຺ເປຍ຺ຍ ເກນ ໂທເສນ ກປ຺ເປຍ຺ຍ ເກນ ໂມເຫນ ກປ຺ເປຍ຺ຍ ເກນ ມາເນນ ກປ຺ເປຍ຺ຍ ກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ກປ຺ເປຍ຺ຍ ເກນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ກປ຺ເປຍ຺ຍ ກາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ ເກຫິ ອນຸສເຍຫິ ກປ຺ເປຍ຺ຍ – ຣຕ຺ໂຕຕິ ວາ ທຸຏ຺ໂຐຕິ ວາ ມູຬ຺ໂຫຕິ ວາ ວິນິພທ຺ໂຘຕິ ວາ ປຣາມຏ຺ໂຐຕິ ວາ ວິກ຺ເຂປຄໂຕຕິ ວາ ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕຕິ ວາ ຖາມຄໂຕຕິ ວາ. ເຕ ອຠິສງ຺ຂາຣາ ປຫີນາ. ອຠິສງ຺ຂາຣານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ຄຕິໂຍ ເກນ ກປ຺ເປຍ຺ຍ – ເນຣຍິໂກຕິ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໂກຕິ ວາ ເປຕ຺ຕິວິສຍິໂກຕິ ວາ ມນຸສ຺ໂສຕິ ວາ ເທໂວຕິ ວາ ຣູປີຕິ ວາ ອຣູປີຕິ ວາ ສຎ຺ຎີຕິ ວາ ອສຎ຺ຎີຕິ ວາ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຕິ ວາ. ໂສ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ເຍນ ກປ຺ເປຍ຺ຍ ວິກປ຺ເປຍ຺ຍ ວິກປ຺ປໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ໂລກສ຺ມິນ຺ຕິ ອປາຍໂລເກ…ເປ… ອາຍຕນໂລເກຕິ – ເກນີຘ ໂລກສ຺ມິໍ ວິກປ຺ປເຍຍ຺ຍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຕສ຺ສີຘ ທິຏ຺ເຐ ວ ສຸເຕ ມຸເຕ ວາ, ປກປ຺ປິຕາ ນຕ຺ຖິ ອຓູປິ ສຎ຺ຎາ;

ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິຏ຺ຐິມນາທິຍານໍ, ເກນີຘ ໂລກສ຺ມິໍ ວິກປ຺ປເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ.

໓໘. ນ ກປ຺ປຍນ຺ຕິ ນ ປຸເຣກ຺ຂໂຣນ຺ຕິ, ຘມ຺ມາປິ ເຕສໍ ນ ປຏິຈ຺ຉິຕາເສ;

ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສີລວເຕນ ເນຍ຺ໂຍ, ປາຣງ຺ຄໂຕ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ຕາທີ.

ນ ກປ຺ປຍນ຺ຕິ ນ ປຸເຣກ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ. ກປ຺ປາຕິ ທ຺ເວ ກປ຺ປາ – ຕຓ຺ຫາກປ຺ໂປ ຈ ທິຏ຺ຐິກປ຺ໂປ ຈ. ກຕໂມ ຕຓ຺ຫາກປ຺ໂປ? ຍາວຕາ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາເຕນ ສີມກຕໍ ມຣິຍາທິກຕໍ ໂອຘິກຕໍ ປຣິຍນ຺ຕກຕໍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ມມາຍິຕໍ – ‘‘ອິທໍ ມມໍ, ເອຕໍ ມມໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ມມໍ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ມມໍ, ມມ ຣູປາ ສທ຺ທາ ຄນ຺ຘາ ຣສາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ, ອຕ຺ຖຣຓາ ປາວຸຣຓາ ທາສິທາສາ [ທາສີທາສາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ອເຊຬກາ ກຸກ຺ກຸຏສູກຣາ ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວາ ເຂຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ຫິຣຎ຺ຎໍ ສຸວຓ຺ຓໍ ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ຣຏ຺ຐຎ຺ຈ ຊນປໂທ ຈ ໂກໂສ ຈ ໂກຏ຺ຐາຄາຣຎ຺ຈ, ເກວລມ຺ປິ ມຫາປຖວິໍ ຕຓ຺ຫາວເສນ ມມາຍຕິ, ຍາວຕາ ອຏ຺ຐສຕຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕໍ – ອຍໍ ຕຓ຺ຫາກປ຺ໂປ. ກຕໂມ ທິຏ຺ຐິກປ຺ໂປ? ວີສຕິວຕ຺ຖຸກາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ, ທສວຕ຺ຖຸກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ທສວຕ຺ຖຸກາ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາທິຏ຺ຐິ, ຍາ ເອວຣູປາ ທິຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຫນໍ ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕາຣໍ ທິຏ຺ຐິວິສູກາຍິກໍ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ທິຏ຺ຐິສຎ຺ໂຎຊນໍ ຄາໂຫ ປຏິຄ຺ຄາໂຫ ອຠິນິເວໂສ ປຣາມາໂສ ກຸມ຺ມຄ຺ໂຄ ມິຈ຺ຉາປໂຖ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຕິຕ຺ຖາຍຕນໍ ວິປຣິຍາສຄ຺ຄາໂຫ [ວິປຣິເຍສຄ຺ຄາໂຫ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.)] ວິປຣີຕຄ຺ຄາໂຫ ວິປລ຺ລາສຄ຺ຄາໂຫ ມິຈ຺ຉາຄາໂຫ, ອຍາຖາວກສ຺ມິໍ ຍາຖາວກນ຺ຕິ ຄາໂຫ, ຍາວຕາ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ – ອຍໍ ທິຏ຺ຐິກປ຺ໂປ. ເຕສໍ ຕຓ຺ຫາກປ຺ໂປ ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐິກປ຺ໂປ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ. ຕຓ຺ຫາກປ຺ປສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐິກປ຺ປສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາກປ຺ປໍ ວາ ທິຏ຺ຐິກປ຺ປໍ ວາ ນ ກປ຺ເປນ຺ຕິ ນ ຊເນນ຺ຕິ ນ ສຎ຺ຊເນນ຺ຕິ ນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ ນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ – ນ ກປ຺ປຍນ຺ຕິ.

ນ ປຸເຣກ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ. ປຸເຣກ຺ຂາຣາຕິ ທ຺ເວ ປຸເຣກ຺ຂາຣາ – ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ຈ ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາໂຣ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ. ເຕສໍ ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ. ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນ ຕຓ຺ຫໍ ວາ ນ ທິຏ຺ຐິໍ ວາ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ຈຣນ຺ຕິ ນ ຕຓ຺ຫາຘຊາ ນ ຕຓ຺ຫາເກຕູ ນ ຕຓ຺ຫາຘິປເຕຍ຺ຍາ ນ ທິຏ຺ຐິຘຊາ ນ ທິຏ຺ຐິເກຕູ ນ ທິຏ຺ຐາຘິປເຕຍ຺ຍາ. ນ ຕຓ຺ຫາຍ ວາ ນ ທິຏ຺ຐິຍາ ວາ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຈຣນ຺ຕີຕິ – ນ ກປ຺ປຍນ຺ຕິ ນ ປຸເຣກ຺ຂໂຣນ຺ຕິ.

ຘມ຺ມາປິ ເຕສໍ ນ ປຏິຈ຺ຉິຕາເສຕິ. ຘມ຺ມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ. ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ອຣຫນ຺ຕານໍ ຂີຓາສວານໍ. ນ ປຏິຈ຺ຉິຕາເສຕິ ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ນ ປຏິຈ຺ຉິຕາເສ. ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ… ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ… ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ… ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ… ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ… ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ນ ປຏິຈ຺ຉິຕາເສຕິ – ຘມ຺ມາປິ ເຕສໍ ນ ປຏິຈ຺ຉິຕາເສ.

ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສີລວເຕນ ເນຍ຺ໂຍຕິ. ນາຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ພາຫິຕຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ພາຫິຕາ ໂຫຕິ…ເປ… ອສິໂຕ ຕາທິ ວຸຈ຺ຈເຕ ສ ພ຺ຣຫ຺ມາ. ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສີລວເຕນ ເນຍ຺ໂຍຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສີເລນ ວາ ວເຕນ ວາ ສີລພ຺ພເຕນ ວາ ນ ຍາຍຕິ ນ ນິຍ຺ຍຕິ ນ ວຸຍ຺ຫຕິ ນ ສໍຫຣີຍຕີຕິ – ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສີລວເຕນ ເນຍ຺ໂຍ.

ປາຣງ຺ຄໂຕ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ຕາທີຕິ. ປາຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ. ໂຍ ໂສ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ໂສ ປາຣງ຺ຄໂຕ ປາຣປ຺ປຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຄໂຕ ອນ຺ຕປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂກຏິຄໂຕ ໂກຏິປ຺ປຕ຺ໂຕ [ວິຕ຺ຖາໂຣ] ຊາຕິມຣຓສໍສາໂຣ, ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ປຸນພ຺ຠໂວຕິ – ປາຣງ຺ຄໂຕ. ນ ປຈ຺ເຈຕີຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ເຍ ກິເລສາ ປຫີນາ, ເຕ ກິເລເສ ນ ປຸເນຕິ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕິ. ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄນ ເຍ ກິເລສາ ປຫີນາ, ເຕ ກິເລເສ ນ ປຸເນຕິ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕິ. ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ເຍ ກິເລສາ ປຫີນາ, ເຕ ກິເລເສ ນ ປຸເນຕິ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕິ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ເຍ ກິເລສາ ປຫີນາ, ເຕ ກິເລເສ ນ ປຸເນຕິ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕີຕິ – ປາຣງ຺ຄໂຕ ນ ປຈ຺ເຈຕິ. ຕາທີຕິ ອຣຫາ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ຕາທີ – ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐ ຕາທີ, ຈຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ, ຕິຓ຺ຓາວີຕິ ຕາທີ, ມຸຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ, ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ.

ກຖໍ ອຣຫາ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐ ຕາທີ? ອຣຫາ ລາເຠປິ ຕາທີ, ອລາເຠປິ ຕາທີ, ຍເສປິ ຕາທີ, ອຍເສປິ ຕາທີ, ປສໍສາຍປິ ຕາທີ, ນິນ຺ທາຍປິ ຕາທີ, ສຸເຂປິ ຕາທີ, ທຸກ຺ເຂປິ ຕາທີ. ເອກຈ຺ເຈ ພາຫໍ [ອງ຺ຄໍ (ສີ.)] ຄນ຺ເຘນ ລິມ຺ເປຍ຺ຍຸໍ, ເອກຈ຺ເຈ ພາຫໍ [ອງ຺ຄໍ (ສີ.)] ວາສິຍາ ຕຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ອມຸສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖິ ຣາໂຄ, ອມຸສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖິ ປຏິຆໍ, ອນຸນຍປຏິຆວິປ຺ປຫີໂນ ອຸຄ຺ຆາຕິນິຆາຕິວີຕິວຕ຺ໂຕ ອນຸໂຣຘວິໂຣຘສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ. ເອວໍ ອຣຫາ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐ ຕາທີ.

ກຖໍ ອຣຫາ ຈຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ? ອຣຫໂຕ ຣາໂຄ ຈຕ຺ໂຕ ວນ຺ໂຕ ມຸຕ຺ໂຕ ປຫີໂນ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ. ໂທໂສ…ເປ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ອິສ຺ສາ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ມາຍາ… ສາເຐຍ຺ຍໍ… ຖມ຺ໂຠ… ສາຣມ຺ໂຠ… ມາໂນ… ອຕິມາໂນ… ມໂທ… ປມາໂທ… ສພ຺ເພ ກິເລສາ… ສພ຺ເພ ທຸຈ຺ຈຣິຕາ… ສພ຺ເພ ທຣຖາ… ສພ຺ເພ ປຣິຬາຫາ… ສພ຺ເພ ສນ຺ຕາປາ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣາ ຈຕ຺ຕາ ວນ຺ຕາ ມຸຕ຺ຕາ ປຫີນາ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐາ. ເອວໍ ອຣຫາ ຈຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ.

ກຖໍ ອຣຫາ ຕິຓ຺ຓາວີຕິ ຕາທີ? ອຣຫາ ກາໂມຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ ຠໂວຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ ທິຏ຺ໂຐຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ ອວິຊ຺ໂຊຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ ສພ຺ພໍ ສໍສາຣປຖໍ ຕິຓ຺ໂຓ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ ນິຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ວີຕິວຕ຺ໂຕ. ໂສ ວຸຏ຺ຐວາໂສ ຈິຓ຺ຓຈຣໂຓ ຊາຕິມຣຓສໍສາໂຣ, ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ປຸນພ຺ຠໂວຕິ. ເອວໍ ອຣຫາ ຕິຓ຺ຓາວີຕິ ຕາທີ.

ກຖໍ ອຣຫາ ມຸຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ? ອຣຫໂຕ ຣາຄາ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ, ໂທສາ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ, ໂມຫາ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ, ໂກຘາ…ເປ… ອຸປນາຫາ… ມກ຺ຂາ… ປຬາສາ… ອິສ຺ສາຍ… ມຈ຺ຉຣິຍາ… ມາຍາຍ… ສາເຐຍ຺ຍາ… ຖມ຺ຠາ… ສາຣມ຺ຠາ… ມານາ… ອຕິມານາ… ມທາ… ປມາທາ… ສພ຺ພກິເລເສຫິ… ສພ຺ພທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ… ສພ຺ພທຣເຖຫິ… ສພ຺ພປຣິຬາເຫຫິ… ສພ຺ພສນ຺ຕາເປຫິ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ອຣຫາ ມຸຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ.

ກຖໍ ອຣຫາ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ? ອຣຫາ ສີເລ ສຕິ ສີລວາຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ; ສທ຺ຘາຍ ສຕິ ສທ຺ໂຘຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ; ວີຣິເຍ ສຕິ ວີຣິຍວາຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ; ສຕິຍາ ສຕິ ສຕິມາຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ; ສມາຘິມ຺ຫິ ສຕິ ສມາຫິໂຕຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ; ປຎ຺ຎາຍ ສຕິ ປຎ຺ຎວາຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ; ວິຊ຺ຊາຍ ສຕິ ເຕວິຊ຺ໂຊຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ; ອຠິຎ຺ຎາຍ ສຕິ ຉຬຠິຎ຺ໂຎຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ. ເອວໍ ອຣຫາ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີຕິ – ປາຣງ຺ຄໂຕ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ຕາທີ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ນ ກປ຺ປຍນ຺ຕິ ນ ປຸເຣກ຺ຂໂຣນ຺ຕິ, ຘມ຺ມາປິ ເຕສໍ ນ ປຏິຈ຺ຉິຕາເສ;

ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສີລວເຕນ ເນຍ຺ໂຍ, ປາຣງ຺ຄໂຕ ນ ປຈ຺ເຈຕິ ຕາທີ’’ຕິ.

ປຣມຏ຺ຐກສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ ປຎ຺ຈໂມ.