໓. ທຸຏ຺ຐຏ຺ຐກສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ

ອຖ ທຸຏ຺ຐຏ຺ຐກສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສໍ ວກ຺ຂຕິ –

໑໕. ວທນ຺ຕິ ເວ ທຸຏ຺ຐມນາປິ ເອເກ,ອໂຖປິ [ອຎ຺ເຎປິ ເຕ (ສີ.), ອຎ຺ເຎປິ (ສ຺ຍາ.)] ເວ ສຈ຺ຈມນາ ວທນ຺ຕິ;

ວາທຎ຺ຈ ຊາຕໍ ມຸນິ ໂນ ອຸເປຕິ, ຕສ຺ມາ ມຸນີ ນຕ຺ຖິ ຂິໂລ ກຸຫິຎ຺ຈິ.

ວທນ຺ຕິ ເວ ທຸຏ຺ຐມນາປິ ເອເກຕິ ເຕ ຕິຕ຺ຖິຍາ ທຸຏ຺ຐມນາ ວິຣຸທ຺ຘມນາ ປຏິວິຣຸທ຺ຘມນາ ອາຫຕມນາ ປຈ຺ຈາຫຕມນາ ອາຆາຕິຕມນາ ປຈ຺ຈາຆາຕິຕມນາ ວທນ຺ຕິ ອຸປວທນ຺ຕິ ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ ອຠູເຕນາຕິ – ວທນ຺ຕິ ເວ ທຸຏ຺ຐມນາປິ ເອເກ.

ອໂຖປິ ເວ ສຈ຺ຈມນາ ວທນ຺ຕີຕິ ເຍ ເຕສໍ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ສທ຺ທຫນ຺ຕາ ໂອກປ຺ເປນ຺ຕາ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ຕາ ສຈ຺ຈມນາ ສຈ຺ຈສຎ຺ຎິໂນ ຠູຕມນາ ຠູຕສຎ຺ຎິໂນ ຕຖມນາ ຕຖສຎ຺ຎິໂນ ຍາຖາວມນາ ຍາຖາວສຎ຺ຎິໂນ ອວິປຣີຕມນາ ອວິປຣີຕສຎ຺ຎິໂນ ວທນ຺ຕິ ອຸປວທນ຺ຕິ ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ ອຠູເຕນາຕິ – ອໂຖປິ ເວ ສຈ຺ຈມນາ ວທນ຺ຕິ.

ວາທຎ຺ຈ ຊາຕໍ ມຸນິ ໂນ ອຸເປຕີຕິ. ໂສ ວາໂທ ຊາໂຕ ໂຫຕິ ສຎ຺ຊາໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ປາຕຸຠູໂຕ ປຣໂຕໂຆໂສ ອກ຺ໂກໂສ ອຸປວາໂທ ຠຄວໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ອຠູເຕນາຕິ – ວາທຎ຺ຈ ຊາຕໍ. ມຸນິ ໂນ ອຸເປຕີຕິ. ມຸນີຕິ. ໂມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ. ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ ອໂມໂຫ ຘມ຺ມວິຈໂຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ເຕນ ຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມຸນິ ໂມນປ຺ປຕ຺ໂຕ…ເປ… ສງ຺ຄຊາລມຕິຈ຺ຈ ໂສ ມຸນິ. ໂຍ ວາທໍ ອຸເປຕິ ໂສ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ວາທໍ ອຸເປຕິ – ກາຣໂກ ກາຣກຕາຍ ວາທໍ ອຸເປຕິ, ອຖ ວາ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ອຸປວທິຍມາໂນ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຏ຺ຐິຍຕິ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ອກາຣໂກມ຺ຫີຕິ ໂຍ ວາທໍ ອຸເປຕິ ໂສ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ວາທໍ ອຸເປຕິ. ມຸນິ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ວາທໍ ນ ອຸເປຕິ – ອກາຣໂກ ມຸນິ ອກາຣກຕາຍ ວາທໍ ນ ອຸເປຕິ, ອຖ ວາ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ອຸປວທິຍມາໂນ ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ນ ປຕິຏ຺ຐິຍຕິ ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ອກາຣໂກມ຺ຫີຕິ ມຸນິ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ວາທໍ ນ ອຸເປຕິ ນ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ ນ ປຣາມສຕິ ນ ອຠິນິວິສຕີຕິ – ວາທຎ຺ຈ ຊາຕໍ ມຸນິ ໂນ ອຸເປຕິ.

ຕສ຺ມາ ມຸນີ ນຕ຺ຖິ ຂິໂລ ກຸຫິຎ຺ຈີຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຕສ຺ມາ ຕໍກາຣຓາ ຕໍເຫຕຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຕໍນິທານໍ ມຸນິໂນ ອາຫຕຈິຕ຺ຕຕາ ຂິລຊາຕຕາປິ ນຕ຺ຖິ. ປຎ຺ຈປິ ເຈໂຕຂິລາ ນຕ຺ຖິ, ຕໂຍປິ ຂິລາ ນຕ຺ຖິ. ຣາຄຂິໂລ ໂທສຂິໂລ ໂມຫຂິໂລ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ນຸປລພ຺ຠຕິ, ປຫີໂນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ ວູປສນ຺ໂຕ ປຏິປສ຺ສທ຺ໂຘ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິໂກ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ໂຒ. ກຸຫິຎ຺ຈີຕິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ກິມ຺ຫິຈິ ກຕ຺ຖຈິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ວາຕິ – ຕສ຺ມາ ມຸນີ ນຕ຺ຖິ ຂິໂລ ກຸຫິຎ຺ຈີຕິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ວທນ຺ຕິ ເວ ທຸຏ຺ຐມນາປິ ເອເກ, ອໂຖປິ ເວ ສຈ຺ຈມນາ ວທນ຺ຕິ;

ວາທຎ຺ຈ ຊາຕໍ ມຸນິ ໂນ ອຸເປຕິ, ຕສ຺ມາ ມຸນີ ນຕ຺ຖິ ຂິໂລ ກຸຫິຎ຺ຈີ’’ຕິ.

໑໖. ສກຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິໍ ກຖມຈ຺ຈເຍຍ຺ຍ, ຉນ຺ທານຸນີໂຕ ຣຸຈິຍາ ນິວິຏ຺ໂຐ;

ສຍໍ ສມຕ຺ຕານິ ປກຸພ຺ພມາໂນ, ຍຖາ ຫິ ຊາເນຍ຺ຍ ຕຖາ ວເທຍ຺ຍ.

ສກຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິໍ ກຖມຈ຺ຈເຍຍ຺ຍາຕິ. ຍໍ ເຕ ຕິຕ຺ຖິຍາ ສຸນ຺ທຣິປຣິພ຺ພາຊິກໍ ຫນ຺ຕ຺ວາ ສມຓານໍ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍານໍ ອວຓ຺ຓໍ ປກາສຍິຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ເອຕໍ ລາຠໍ ຍສສກ຺ກາຣໍ ສມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈາຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເຕ ເອວໍທິຏ຺ຐິກາ ເອວໍຂນ຺ຕິກາ ເອວໍຣຸຈິກາ ເອວໍລທ຺ຘິກາ ເອວໍອຊ຺ຌາສຍາ ເອວໍອຘິປ຺ປາຍາ, ເຕ ນາສກ຺ຂິໍສຸ ສກໍ ທິຏ຺ຐິໍ ສກໍ ຂນ຺ຕິໍ ສກໍ ຣຸຈິໍ ສກໍ ລທ຺ຘິໍ ສກໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ສກໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ; ອຖ ໂຂ ສ຺ເວວ ອຍໂສ ເຕ ປຈ຺ຈາຄໂຕຕິ, ເອວມ຺ປິ – ສກຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິໍ ກຖມຈ຺ຈເຍຍ຺ຍ. ອຖ ວາ ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ໂຍ ໂສ ເອວໍວາໂທ, ໂສ ສກໍ ທິຏ຺ຐິໍ ສກໍ ຂນ຺ຕິໍ ສກໍ ຣຸຈິໍ ສກໍ ລທ຺ຘິໍ ສກໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ສກໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ກຖໍ ອຈ຺ຈເຍຍ຺ຍ ອຕິກ຺ກເມຍ຺ຍ ສມຕິກ຺ກເມຍ຺ຍ ວີຕິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ? ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕສ຺ສ ສາ ທິຏ຺ຐິ ຕຖາ ສມຕ຺ຕາ ສມາທິນ຺ນາ ຄຫິຕາ ປຣາມຏ຺ຐາ ອຠິນິວິຏ຺ຐາ ອຊ຺ໂຌສິຕາ ອຘິມຸຕ຺ຕາຕິ. ເອວມ຺ປິ – ສກຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິໍ ກຖມຈ຺ຈເຍຍ຺ຍ? ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ…ເປ… ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ… ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ… ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ… ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ… ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ໂຍ ໂສ ເອວໍ ວາໂທ, ໂສ ສກໍ ທິຏ຺ຐິໍ ສກໍ ຂນ຺ຕິໍ ສກໍ ຣຸຈິໍ ສກໍ ລທ຺ຘິໍ ສກໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ສກໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ກຖໍ ອຈ຺ຈເຍຍ຺ຍ ອຕິກ຺ກເມຍ຺ຍ ສມຕິກ຺ກເມຍ຺ຍ ວີຕິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ? ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕສ຺ສ ສາ ທິຏ຺ຐິ ຕຖາ ສມຕ຺ຕາ ສມາທິນ຺ນາ ຄຫິຕາ ປຣາມຏ຺ຐາ ອຠິນິວິຏ຺ຐາ ອຊ຺ໂຌສິຕາ ອຘິມຸຕ຺ຕາຕິ. ເອວມ຺ປິ – ສກຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິໍ ກຖມຈ຺ຈເຍຍ຺ຍ.

ຉນ຺ທານຸນີໂຕ ຣຸຈິຍາ ນິວິຏ຺ໂຐຕິ. ຉນ຺ທານຸນີໂຕຕິ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສກາຍ ຂນ຺ຕິຍາ ສກາຍ ຣຸຈິຍາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາ ຍາຍຕິ ນິຍ຺ຍຕິ ວຸຍ຺ຫຕິ ສໍຫຣີຍຕິ. ຍຖາ ຫຕ຺ຖິຍາເນນ ວາ ອສ຺ສຍາເນນ ວາ ຣຖຍາເນນ ວາ ໂຄຍາເນນ ວາ ອຊຍາເນນ ວາ ເມຓ຺ຑຍາເນນ ວາ ໂອຏ຺ຐຍາເນນ ວາ ຂຣຍາເນນ ວາ ຍາຍຕິ ນິຍ຺ຍຕິ ວຸຍ຺ຫຕິ ສໍຫຣີຍຕິ, ເອວເມວ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສກາຍ ຂນ຺ຕິຍາ ສກາຍ ຣຸຈິຍາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາ ຍາຍຕິ ນິຍ຺ຍຕິ ວຸຍ຺ຫຕິ ສໍຫຣີຍຕີຕິ – ຉນ຺ທານຸນີໂຕ. ຣຸຈິຍາ ນິວິຏ຺ໂຐຕິ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສກາຍ ຣຸຈິຍາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາ ນິວິຏ຺ໂຐ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ອລ຺ລີໂນ ອຸປຄໂຕ ອຊ຺ໂຌສິໂຕ ອຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ – ຉນ຺ທານຸນີໂຕ ຣຸຈິຍາ ນິວິຏ຺ໂຐ.

ສຍໍ ສມຕ຺ຕານິ ປກຸພ຺ພມາໂນຕິ. ສຍໍ ສມຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກໂຣຕິ ອໂນມໍ ກໂຣຕິ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣໍ ກໂຣຕິ. ‘‘ອຍໍ ສຕ຺ຖາ ສພ຺ພຎ຺ຎູ’’ຕິ ສຍໍ ສມຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກໂຣຕິ ອໂນມໍ ກໂຣຕິ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣໍ ກໂຣຕິ. ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ…ເປ… ອຍໍ ຄໂຓ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ ຠທ຺ທິກາ… ອຍໍ ປຏິປທາ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕາ… ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ນິຍ຺ຍານິໂກ’’ຕິ ສຍໍ ສມຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກໂຣຕິ ອໂນມໍ ກໂຣຕິ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣໍ ກໂຣຕິ ຊເນຕິ ສຎ຺ຊເນຕິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ – ສຍໍ ສມຕ຺ຕານິ ປກຸພ຺ພມາໂນ.

ຍຖາ ຫິ ຊາເນຍ຺ຍ ຕຖາ ວເທຍ຺ຍາຕິ ຍຖາ ຊາເນຍ຺ຍ, ຕຖາ ວເທຍ຺ຍ ກເຖຍ຺ຍ ຠເຓຍ຺ຍ ທີປເຍຍ຺ຍ ໂວຫເຣຍ຺ຍ. ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ຍຖາ ຊາເນຍ຺ຍ, ຕຖາ ວເທຍ຺ຍ ກເຖຍ຺ຍ ຠເຓຍ຺ຍ ທີປເຍຍ຺ຍ ໂວຫເຣຍ຺ຍ. ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ…ເປ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ຍຖາ ຊາເນຍ຺ຍ, ຕຖາ ວເທຍ຺ຍ ກເຖຍ຺ຍ ຠເຓຍ຺ຍ ທີປເຍຍ຺ຍ ໂວຫເຣຍ຺ຍາຕິ – ຍຖາ ຫິ ຊາເນຍ຺ຍ ຕຖາ ວເທຍ຺ຍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສກຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິໍ ກຖມຈ຺ຈເຍຍ຺ຍ, ຉນ຺ທານຸນີໂຕ ຣຸຈິຍາ ນິວິຏ຺ໂຐ;

ສຍໍ ສມຕ຺ຕານິ ປກຸພ຺ພມາໂນ, ຍຖາ ຫິ ຊາເນຍ຺ຍ ຕຖາ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ.

໑໗. ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ສີລວຕານິ ຊນ຺ຕຸ, ອນານຸປຸຏ຺ໂຐວ [ອນານຸປຸຏ຺ໂຐ ຈ (ສ຺ຍາ.)] ປເຣສ ປາວ ປາວາ (ສີ. ສ຺ຍາ.) ;

ອນຣິຍຘມ຺ມໍ ກຸສລາ ຕມາຫຸ, ໂຍ ອາຕຸມານໍ ສຍເມວ ປາວ [ປາວາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] .

ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ສີລວຕານິ ຊນ຺ຕູຕິ. ໂຍຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ ຍຖາຍຸຕ຺ໂຕ ຍຖາວິຫິໂຕ ຍຖາປກາໂຣ ຍໍຐານປ຺ປຕ຺ໂຕ ຍໍຘມ຺ມສມນ຺ນາຄໂຕ ຂຕ຺ຕິໂຍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເວສ຺ໂສ ວາ ສຸທ຺ໂທ ວາ ຄຫຏ຺ໂຐ ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ເທໂວ ວາ ມນຸສ຺ໂສ ວາ. ສີລວຕານີຕິ ອຕ຺ຖິ ສີລຎ຺ເຈວ ວຕຎ຺ຈ [ວຕ຺ຕຎ຺ຈ (ສ຺ຍາ.), ເອວມຸປຣິປິ], ອຕ຺ຖິ ວຕໍ ນ ສີລໍ. ກຕມໍ ສີລຎ຺ເຈວ ວຕຎ຺ຈ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂຍ ຕຕ຺ຖ ສໍຍໂມ ສໍວໂຣ ອວີຕິກ຺ກໂມ, ອິທໍ ສີລໍ. ຍໍ ສມາທານໍ ຕໍ ວຕໍ. ສໍວຣຏ຺ເຐນ ສີລໍ; ສມາທານຏ຺ເຐນ ວຕໍ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສີລຎ຺ເຈວ ວຕຎ຺ຈ. ກຕມໍ ວຕໍ, ນ ສີລໍ? ອຏ຺ຐ ຘຸຕງ຺ຄານິ – ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄໍ, ປິຓ຺ຑປາຕິກງ຺ຄໍ, ປໍສຸກູລິກງ຺ຄໍ, ເຕຈີວຣິກງ຺ຄໍ, ສປທານຈາຣິກງ຺ຄໍ, ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິກງ຺ຄໍ, ເນສຊ຺ຊິກງ຺ຄໍ, ຍຖາສນ຺ຖຕິກງ຺ຄໍ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຕໍ, ນ ສີລໍ. ວີຣິຍສມາທານມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຕໍ, ນ ສີລໍ. ‘‘ກາມໍ ຕໂຈ ຈ ນ຺ຫາຣຸ [ນຫາຣຸ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຈ ອຏ຺ຐິ ຈ ອວສິສ຺ສຕຸ [ອວສຸສ຺ສຕຸ (ສ຺ຍາ.)], ສຣີເຣ ອຸປສ຺ສຸສ຺ສຕຸ ມໍສໂລຫິຕໍ. ຍໍ ຕໍ ປຸຣິສຖາເມນ ປຸຣິສພເລນ ປຸຣິສວີຣິເຍນ ປຸຣິສປຣກ຺ກເມນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ນ ຕໍ ອປາປຸຓິຕ຺ວາ ວີຣິຍສ຺ສ ສຓ຺ຐານໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ – ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ເອວຣູປໍ ວີຣິຍສມາທານໍ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຕໍ, ນ ສີລໍ.

‘‘ນາສິສ຺ສໍ ນ ປິວິສ຺ສາມິ, ວິຫາຣໂຕ ນ ນິກ຺ຂເມ;

ນປິ ປສ຺ສໍ ນິປາເຕສ຺ສໍ, ຕຓ຺ຫາສລ຺ເລ ອນູຫເຕ’’ຕິ.

ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ເອວຣູປມ຺ປິ ວີຣິຍສມາທານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຕໍ, ນ ສີລໍ. ‘‘ນ ຕາວາຫໍ ອິມໍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມິ ຍາວ ເມ ນ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕີ’’ຕິ – ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ເອວຣູປມ຺ປິ ວີຣິຍສມາທານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຕໍ, ນ ສີລໍ. ‘‘ນ ຕາວາຫໍ ອິມມ຺ຫາ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ, ຈງ຺ກມາ ໂອໂຣຫິສ຺ສາມິ, ວິຫາຣາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ອຑ຺ຒໂຍຄາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ປາສາທາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ຫມ຺ມິຍາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ຄຸຫາຍ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ເລຓາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ກຸຏິຍາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ກູຏາຄາຣາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ອຏ຺ຏາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ມາຬາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ອຸທ຺ທຓ຺ຑາ [ອຸຏ຺ຏຓ຺ຑາ (ກ.)] ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ ມຓ຺ຑປາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ຣຸກ຺ຂມູລາ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ ຍາວ ເມ ນ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕີ’’ຕິ – ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ເອວຣູປມ຺ປິ ວີຣິຍສມາທານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຕໍ, ນ ສີລໍ. ‘‘ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ອຣິຍຘມ຺ມໍ ອາຫຣິສ຺ສາມິ ສມາຫຣິສ຺ສາມິ ອຘິຄຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ຜສ຺ສຍິສ຺ສາມິ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ – ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ເອວຣູປມ຺ປິ ວີຣິຍສມາທານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຕໍ, ນ ສີລໍ. ‘‘ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມຍໍ, ສາຍນ຺ຫສມຍໍ, ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ, ປຸຣິມໍ ຍາມໍ, ມຊ຺ຌິມໍ ຍາມໍ, ປຈ຺ຉິມໍ ຍາມໍ, ກາເຬ, ຊຸຓ຺ເຫ, ວສ຺ເສ, ເຫມນ຺ເຕ, ຄິມ຺ເຫ, ປຸຣິເມ ວໂຍຂນ຺ເຘ, ມຊ຺ຌິເມ ວໂຍຂນ຺ເຘ, ປຈ຺ຉິເມ ວໂຍຂນ຺ເຘ ອຣິຍຘມ຺ມໍ ອາຫຣິສ຺ສາມິ ສມາຫຣິສ຺ສາມິ ອຘິຄຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ຜສ຺ສຍິສ຺ສາມິ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ – ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ເອວຣູປມ຺ປິ ວີຣິຍສມາທານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຕໍ, ນ ສີລໍ. ຊນ຺ຕູຕິ ສຕ຺ໂຕ ນໂຣ ມານໂວ [ມາຓໂວ (ກ.)] ໂປໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຊີໂວ ຊາຄຸ ຊນ຺ຕຸ ອິນ຺ທຄຸ ມນຸໂຊຕິ – ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ສີລວຕານິ ຊນ຺ຕຸ.

ອນານຸປຸຏ຺ໂຐວ ປເຣສ ປາວາຕິ. ປເຣສນ຺ຕິ ປເຣສໍ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເວສ຺ສານໍ ສຸທ຺ທານໍ ຄຫຏ຺ຐານໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ເທວານໍ ມນຸສ຺ສານໍ. ອນານຸປຸຏ຺ໂຐຕິ ອປຸຏ຺ໂຐ ອປຸຈ຺ຉິໂຕ ອຍາຈິໂຕ ອນຊ຺ເຌສິໂຕ ອປສາທິໂຕ. ປາວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ວາ ວຕໍ ວາ ສີລພ຺ພຕໍ ວາ ປາວທຕິ. ອຫມສ຺ມິ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ, ວຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ, ສີລພ຺ພຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ ໂກລປຸຕ຺ຕິເຍນ ວາ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ວາ ຘເນນ ວາ ອຊ຺ເຌເນນ ວາ ກມ຺ມາຍຕເນນ ວາ ສິປ຺ປາຍຕເນນ ວາ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐາເນນ [ວິຊ຺ຊຏ຺ຐາເນນ (ສ຺ຍາ.)] ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຏິຠາເນນ [ປຏິຠາເຓນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.)] ວາ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາ, ອຸຈ຺ຈາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ, ມຫາກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ, ມຫາໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ, ອຸຬາຣໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ, ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ສຄຫຏ຺ຐປພ຺ພຊິຕານນ຺ຕິ ວາ, ລາຠິມ຺ຫິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ ວາ, ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກຕິ ວາ, ວິນຍຘໂຣຕິ ວາ, ຘມ຺ມກຖິໂກຕິ ວາ, ອາຣຎ຺ຎິໂກຕິ ວາ, ປິຓ຺ຑປາຕິໂກຕິ ວາ, ປໍສຸກູລິໂກຕິ ວາ, ເຕຈີວຣິໂກຕິ ວາ, ສປທານຈາຣິໂກຕິ ວາ, ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິໂກຕິ ວາ, ເນສຊ຺ຊິໂກຕິ ວາ, ຍຖາສນ຺ຖຕິໂກຕິ ວາ, ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ, ທຸຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ, ຕຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ, ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ ປາວທຕິ ກເຖຕິ ຠຓຕິ ທີປຍຕິ ໂວຫຣຕີຕິ – ອນານຸປຸຏ຺ໂຐວ ປເຣສໍ ປາວ.

ອນຣິຍຘມ຺ມໍ ກຸສລາ ຕມາຫູຕິ. ກຸສລາຕິ ເຍ ເຕ ຂນ຺ຘກຸສລາ ຘາຕຸກຸສລາ ອາຍຕນກຸສລາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສລາ ສຕິປຏ຺ຐານກຸສລາ ສມ຺ມປ຺ປຘານກຸສລາ ອິທ຺ຘິປາທກຸສລາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຸສລາ ພລກຸສລາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄກຸສລາ ມຄ຺ຄກຸສລາ ຜລກຸສລາ ນິພ຺ພານກຸສລາ, ເຕ ກຸສລາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ອນຣິຍານໍ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນໂສ ຘມ຺ໂມ ອຣິຍານໍ; ພາລານໍ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນໂສ ຘມ຺ໂມ ປຓ຺ຑິຕານໍ; ອສປ຺ປຸຣິສານໍ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນໂສ ຘມ຺ໂມ ສປ຺ປຸຣິສານ’’ນ຺ຕິ. ເອວມາຫໍສຸ ເອວໍ ກເຖນ຺ຕິ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕິ ເອວໍ ທີປຍນ຺ຕິ ເອວໍ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ອນຣິຍຘມ຺ມໍ ກຸສລາ ຕມາຫຸ.

ໂຍ ອາຕຸມານໍ ສຍເມວ ປາວາຕິ. ອາຕຸມາ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຕ຺ຕາ. ສຍເມວ ປາວາຕິ ສຍເມວ ອຕ຺ຕານໍ ປາວທຕິ – ‘‘ອຫມສ຺ມິ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ, ວຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ, ສີລພ຺ພຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ, ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ ໂກລປຸຕ຺ຕິເຍນ ວາ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ວາ ຘເນນ ວາ ອຊ຺ເຌເນນ ວາ ກມ຺ມາຍຕເນນ ວາ ສິປ຺ປາຍຕເນນ ວາ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐາເນນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຏິຠາເນນ ວາ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາ, ອຸຈ຺ຈາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ, ມຫາກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ, ມຫາໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ, ອຸຬາຣໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ, ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ສຄຫຏ຺ຐປພ຺ພຊິຕານນ຺ຕິ ວາ, ລາຠິມ຺ຫິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານນ຺ຕິ ວາ, ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກຕິ ວາ, ວິນຍຘໂຣຕິ ວາ, ຘມ຺ມກຖິໂກຕິ ວາ, ອາຣຎ຺ຎິໂກຕິ ວາ, ປິຓ຺ຑປາຕິໂກຕິ ວາ, ປໍສຸກູລິໂກຕິ ວາ, ເຕຈີວຣິໂກຕິ ວາ, ສປທານຈາຣິໂກຕິ ວາ, ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິໂກຕິ ວາ, ເນສຊ຺ຊິໂກຕິ ວາ, ຍຖາສນ຺ຖຕິໂກຕິ ວາ, ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ, ທຸຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ, ຕຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ, ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ,

ວິຠວຎ຺ຈ ຠວຎ຺ຈ ວິປ຺ປຫາຍ, ວຸສິຕວາ ຂີຓປຸນພ຺ຠໂວ ສ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ.

ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ’’ ປາວທຕິ ກເຖຕິ ຠຓຕິ ທີປຍຕິ ໂວຫຣຕີຕິ – ໂຍ ອາຕຸມານໍ ສຍເມວ ປາວາຕິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ສີລວຕານິ ຊນ຺ຕຸ, ອນານຸປຸຏ຺ໂຐວ ປເຣສ ປາວ;

ອນຣິຍຘມ຺ມໍ ກຸສລາ ຕມາຫຸ, ໂຍ ອາຕຸມານໍ ສຍເມວ ປາວາ’’ຕິ.

໑໘. ສນ຺ໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕ,ອິຕິຫນ຺ຕິ ສີເລສຸ ອກຕ຺ຖມາໂນ;

ຕມຣິຍຘມ຺ມໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ, ຍສ຺ສຸສ຺ສທາ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ.

ສນ຺ໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕຕິ. ສນ຺ໂຕຕິ ຣາຄສ຺ສ ສມິຕຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ, ໂທສສ຺ສ ສມິຕຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ, ໂມຫສ຺ສ ສມິຕຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ, ໂກຘສ຺ສ…ເປ… ອຸປນາຫສ຺ສ… ມກ຺ຂສ຺ສ… ປຬາສສ຺ສ [ປລາສສ຺ສ (ສີ. ກ.)] … ອິສ຺ສາຍ… ມຈ຺ຉຣິຍສ຺ສ… ມາຍາຍ… ສາເຐຍ຺ຍສ຺ສ… ຖມ຺ຠສ຺ສ… ສາຣມ຺ຠສ຺ສ… ມານສ຺ສ… ອຕິມານສ຺ສ… ມທສ຺ສ… ປມາທສ຺ສ… ສພ຺ພກິເລສານໍ… ສພ຺ພທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ… ສພ຺ພທຣຖານໍ… ສພ຺ພປຣິຬາຫານໍ… ສພ຺ພສນ຺ຕາປານໍ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣານໍ ສນ຺ຕຕ຺ຕາ ສມິຕຕ຺ຕາ ວູປສມິຕຕ຺ຕາ ວິຊ຺ຌາຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພຸຕຕ຺ຕາ ວິຄຕຕ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ ອຸປສນ຺ໂຕ ວູປສນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕ ປຏິປສ຺ສທ຺ໂຘຕິ – ສນ຺ໂຕ. ຠິກ຺ຂູຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸ – ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ຠິນ຺ນາ ໂຫຕິ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຠິນ຺ນາ ໂຫຕິ, ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ ຠິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຣາໂຄ ຠິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂທໂສ ຠິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂມໂຫ ຠິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ມາໂນ ຠິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຠິນ຺ນາສ຺ສ ໂຫນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສໍກິເລສິກາ ໂປໂນຠວິກາ [ໂປໂນພ຺ຠວິກາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສທຣາ ທຸກ຺ຂວິປາກາ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓິຍາ.

‘‘ປຊ຺ເຊນ ກເຕນ ອຕ຺ຕນາ, [ສຠິຍາຕິ ຠຄວາ]

ປຣິນິພ຺ພານຄໂຕ ວິຕິຓ຺ຓກງ຺ໂຂ;

ວິຠວຎ຺ຈ [ວິຠວໍ (ສີ. ກ.) ສຸ. ນິ. ໕໑໙] ຠວຎ຺ຈ ວິປ຺ປຫາຍ,

ວຸສິຕວາ ຂີຓປຸນພ຺ຠໂວ ສ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ.

ສນ຺ໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕຕິ ຣາຄສ຺ສ ນິພ຺ພາປິຕຕ຺ຕາ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕ, ໂທສສ຺ສ ນິພ຺ພາປິຕຕ຺ຕາ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕ, ໂມຫສ຺ສ ນິພ຺ພາປິຕຕ຺ຕາ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕ, ໂກຘສ຺ສ…ເປ… ອຸປນາຫສ຺ສ… ມກ຺ຂສ຺ສ… ປຬາສສ຺ສ… ອິສ຺ສາຍ… ມຈ຺ຉຣິຍສ຺ສ… ມາຍາຍ… ສາເຐຍ຺ຍສ຺ສ… ຖມ຺ຠສ຺ສ… ສາຣມ຺ຠສ຺ສ… ມານສ຺ສ… ອຕິມານສ຺ສ… ມທສ຺ສ… ປມາທສ຺ສ… ສພ຺ພກິເລສານໍ… ສພ຺ພທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ… ສພ຺ພທຣຖານໍ… ສພ຺ພປຣິຬາຫານໍ… ສພ຺ພສນ຺ຕາປານໍ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣານໍ ນິພ຺ພາປິຕຕ຺ຕາ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕຕິ – ສນ຺ໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕ.

ອິຕິຫນ຺ຕິ ສີເລສຸ ອກຕ຺ຖມາໂນຕິ. ອິຕິຫນ຺ຕິ ປທສນ຺ຘິ ປທສໍສຄ຺ໂຄ ປທປາຣິປູຣີ ອກ຺ຂຣສມວາໂຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາ ປທານຸປຸພ຺ພຕາເປຕໍ [ປທານຸປຸພ຺ພຕາ ເມຕໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] – ອິຕິຫນ຺ຕິ. ສີເລສຸ ອກຕ຺ຖມາໂນຕິ. ອິເຘກຈ຺ໂຈ ກຕ຺ຖີ ໂຫຕິ ວິກຕ຺ຖີ. ໂສ ກຕ຺ຖຕິ ວິກຕ຺ຖຕິ. ອຫມສ຺ມິ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ, ວຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ, ສີລພ຺ພຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ, ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ ໂກລປຸຕ຺ຕິເຍນ ວາ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ວາ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ ກຕ຺ຖຕິ ວິກຕ຺ຖຕິ. ເອວໍ ນ ກຕ຺ຖຕິ ນ ວິກຕ຺ຖຕິ. ກຕ຺ຖນາ ອາຣໂຕ ວິຣໂຕ ປຏິວິຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕີຕິ – ອິຕິຫນ຺ຕິ ສີເລສຸ ອກຕ຺ຖມາໂນ.

ຕມຣິຍຘມ຺ມໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕີຕິ. ກຸສລາຕິ ເຍ ເຕ ຂນ຺ຘກຸສລາ ຘາຕຸກຸສລາ ອາຍຕນກຸສລາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສລາ ສຕິປຏ຺ຐານກຸສລາ ສມ຺ມປ຺ປຘານກຸສລາ ອິທ຺ຘິປາທກຸສລາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຸສລາ ພລກຸສລາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄກຸສລາ ມຄ຺ຄກຸສລາ ຜລກຸສລາ ນິພ຺ພານກຸສລາ, ເຕ ກຸສລາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອຣິຍານໍ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນໂສ ຘມ຺ໂມ ອນຣິຍານໍ; ປຓ຺ຑິຕານໍ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນໂສ ຘມ຺ໂມ ພາລານໍ; ສປ຺ປຸຣິສານໍ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນໂສ ຘມ຺ໂມ ອສປ຺ປຸຣິສານ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວທນ຺ຕິ, ອຣິຍານໍ ເອວໍ ກເຖນ຺ຕິ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕິ ເອວໍ ທີປຍນ຺ຕິ ເອວໍ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ຕມຣິຍຘມ຺ມໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ.

ຍສ຺ສຸສ຺ສທາ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກຕິ. ຍສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ອຸສ຺ສທາຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທາ – ຣາຄຸສ຺ສໂທ, ໂທສຸສ຺ສໂທ, ໂມຫຸສ຺ສໂທ, ມານຸສ຺ສໂທ, ທິຏ຺ຐຸສ຺ສໂທ, ກິເລສຸສ຺ສໂທ, ກມ຺ມຸສ຺ສໂທ. ຍສ຺ສິເມ [ຕສ຺ສິເມ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ອຸສ຺ສທາ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ. ກຸຫິຎ຺ຈີຕິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ກິມ຺ຫິຈິ ກຕ຺ຖຈິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ວາ. ໂລເກຕິ ອປາຍໂລເກ ມນຸສ຺ສໂລເກ ເທວໂລເກ ຂນ຺ຘໂລເກ ຘາຕຸໂລເກ ອາຍຕນໂລເກຕິ – ຍສ຺ສຸສ຺ສທາ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສນ຺ໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕ, ອິຕິຫນ຺ຕິ ສີເລສຸ ອກຕ຺ຖມາໂນ;

ຕມຣິຍຘມ຺ມໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ, ຍສ຺ສຸສ຺ສທາ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ’’ຕິ.

໑໙. ປກປ຺ປິຕາ ສງ຺ຂຕາ ຍສ຺ສ ຘມ຺ມາ,ປຸຣກ຺ຂຕາ [ປຸເຣກ຺ຂຕາ (ສີ. ກ.)] ສນ຺ຕິ ອວີວທາຕາ;

ຍທຕ຺ຕນິ ປສ຺ສຕິ ອານິສໍສໍ, ຕໍ ນິສ຺ສິໂຕ ກຸປ຺ປປຏິຈ຺ຈສນ຺ຕິໍ.

ປກປ຺ປິຕາ ສງ຺ຂຕາ ຍສ຺ສ ຘມ຺ມາຕິ. ປກປ຺ປນາຕິ ທ຺ເວ ປກປ຺ປນາ – ຕຓ຺ຫາປກປ຺ປນາ ຈ ທິຏ຺ຐິປກປ຺ປນາ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາປກປ຺ປນາ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິປກປ຺ປນາ. ສງ຺ຂຕາຕິ ສງ຺ຂຕາ ອຠິສງ຺ຂຕາ ສຓ຺ຐປິຕາຕິປິ – ສງ຺ຂຕາ. ອຖ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາຕິປິ – ສງ຺ຂຕາ. ຍສ຺ສາຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ. ຘມ຺ມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານີຕິ – ປກປ຺ປິຕາ ສງ຺ຂຕາ ຍສ຺ສ ຘມ຺ມາ.

ປຸຣກ຺ຂຕາ ສນ຺ຕິ ອວີວທາຕາຕິ. ປຸຣກ຺ຂຕາຕິ ທ຺ເວ ປຸເຣກ຺ຂາຣາ – ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ຈ ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາໂຣ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ. ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ອປ຺ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ. ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ໂສ ຕຓ຺ຫໍ ວາ ທິຏ຺ຐິໍ ວາ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ຈຣຕິ ຕຓ຺ຫາຘໂຊ ຕຓ຺ຫາເກຕຸ ຕຓ຺ຫາຘິປເຕຍ຺ໂຍ, ທິຏ຺ຐິຘໂຊ ທິຏ຺ຐິເກຕຸ ທິຏ຺ຐາຘິປເຕຍ຺ໂຍ, ຕຓ຺ຫາຍ ວາ ທິຏ຺ຐິຍາ ວາ ປຣິວາຣິໂຕ ຈຣຕີຕິ – ປຸຣກ຺ຂຕາ. ສນ຺ຕີຕິ ສນ຺ຕິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອວີວທາຕາຕິ ອເວວທາຕາ ອໂວທາຕາ ອປຣິສຸທ຺ຘາ ສໍກິລິຏ຺ຐາ ສໍກິເລສິກາຕິ – ປຸຣກ຺ຂຕາ ສນ຺ຕິ ອວີວທາຕາ.

ຍທຕ຺ຕນິ ປສ຺ສຕິ ອານິສໍສນ຺ຕິ. ຍທຕ຺ຕນີຕິ ຍໍ ອຕ຺ຕນິ. ອຕ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐິຍາ ທ຺ເວ ອານິສໍເສ ປສ຺ສຕິ – ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກຎ຺ຈ ອານິສໍສໍ, ສມ຺ປຣາຍິກຎ຺ຈ ອານິສໍສໍ. ກຕໂມ ທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິໂກ ອານິສໍໂສ? ຍໍທິຏ຺ຐິໂກ ສຕ຺ຖາ ໂຫຕິ, ຕໍທິຏ຺ຐິກາ ສາວກາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໍທິຏ຺ຐິກໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ [ຄຣຸກໂຣນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕິ ອປຈິຕິໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ລຠຕິ ຈ ຕໂຕນິທານໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ – ອຍໍ ທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິໂກ ອານິສໍໂສ. ກຕໂມ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ປຣາຍິໂກ ອານິສໍໂສ? ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ ອລໍ ນາຄຕ຺ຕາຍ ວາ ສຸປຓ຺ຓຕ຺ຕາຍ ວາ ຍກ຺ຂຕ຺ຕາຍ ວາ ອສຸຣຕ຺ຕາຍ ວາ ຄນ຺ຘພ຺ພຕ຺ຕາຍ ວາ ມຫາຣາຊຕ຺ຕາຍ ວາ ອິນ຺ທຕ຺ຕາຍ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕາຍ ວາ ເທວຕ຺ຕາຍ ວາ. ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ ສຸທ຺ຘິຍາ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘິຍາ, ມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິມຸຕ຺ຕິຍາ. ອິມາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ປຣິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິມາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸຊ຺ຌິສ຺ສາມິ ວິສຸຊ຺ຌິສ຺ສາມິ ປຣິສຸຊ຺ຌິສ຺ສາມິ, ມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມິ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມິ ປຣິມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມີຕິ ອາຍຕິໍ ຜລປາຏິກງ຺ຂີ ໂຫຕິ – ອຍໍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ປຣາຍິໂກ ອານິສໍໂສ. ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐິຍາ ອິເມ ທ຺ເວ ອານິສໍເສ ປສ຺ສຕິ ທກ຺ຂຕິ ໂອໂລເກຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂຕີຕິ – ຍທຕ຺ຕນິ ປສ຺ສຕິ ອານິສໍສໍ.

ຕໍ ນິສ຺ສິໂຕ ກຸປ຺ປປຏິຈ຺ຈສນ຺ຕິນ຺ຕິ. ຕິສ຺ໂສ ສນ຺ຕິໂຍ – ອຈ຺ຈນ຺ຕສນ຺ຕິ, ຕທງ຺ຄສນ຺ຕິ, ສມ຺ມຸຕິສນ຺ຕິ. ກຕມາ ອຈ຺ຈນ຺ຕສນ຺ຕິ? ອຈ຺ຈນ຺ຕສນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ. ໂຍ ໂສ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ອຍໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕສນ຺ຕິ. ກຕມາ ຕທງ຺ຄສນ຺ຕິ? ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ນີວຣຓາ ສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ປີຕິ ສນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຸຂທຸກ຺ຂາ ສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສຎ຺ຎາ ປຏິຆສຎ຺ຎາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ສນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ສນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ສນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ສນ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອຍໍ ຕທງ຺ຄສນ຺ຕິ. ກຕມາ ສມ຺ມຸຕິສນ຺ຕິ? ສມ຺ມຸຕິສນ຺ຕິໂຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ທິຏ຺ຐິສນ຺ຕິໂຍ. ອປິ ຈ ສມ຺ມຸຕິສນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປຕາ ສນ຺ຕີຕິ. ຕໍ ນິສ຺ສິໂຕ ກຸປ຺ປປຏິຈ຺ຈສນ຺ຕິນ຺ຕິ. ກຸປ຺ປສນ຺ຕິໍ ປກຸປ຺ປສນ຺ຕິໍ ເອຣິຕສນ຺ຕິໍ ສເມຣິຕສນ຺ຕິໍ ຈລິຕສນ຺ຕິໍ ຆຏ຺ຏິຕສນ຺ຕິໍ ກປ຺ປິຕສນ຺ຕິໍ ປກປ຺ປິຕສນ຺ຕິໍ ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມໍ, ສນ຺ຕິໍ ນິສ຺ສິໂຕ ອສິໂຕ ອລ຺ລີໂນ ອຸປຄໂຕ ອຊ຺ໂຌສິໂຕ ອຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ – ຕໍ ນິສ຺ສິໂຕ ກຸປ຺ປປຏິຈ຺ຈສນ຺ຕິໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ປກປ຺ປິຕາ ສງ຺ຂຕາ ຍສ຺ສ ຘມ຺ມາ, ປຸຣກ຺ຂຕາ ສນ຺ຕິ ອວີວທາຕາ;

ຍທຕ຺ຕນິ ປສ຺ສຕິ ອານິສໍສໍ, ຕໍ ນິສ຺ສິໂຕ ກຸປ຺ປປຏິຈ຺ຈສນ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ.

໒໐. ທິຏ຺ຐີນິເວສາ ນ ຫິ ສ຺ວາຕິວຕ຺ຕາ, ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕໍ;

ຕສ຺ມາ ນໂຣ ເຕສຸ ນິເວສເນສຸ, ນິຣສ຺ສຕີ ອາທິຍຕີ ຈ ຘມ຺ມໍ.

ທິຏ຺ຐີນິເວສາ ນ ຫິ ສ຺ວາຕິວຕ຺ຕາຕິ. ທິຏ຺ຐີນິເວສາຕິ ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ອຠິນິເວສປຣາມາໂສ ທິຏ຺ຐິນິເວສນໍ. ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ…ເປ… ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ… ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ … ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ… ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ… ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ອຠິນິເວສປຣາມາໂສ ທິຏ຺ຐິນິເວສນນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐີນິເວສາ ນ ຫິ ສ຺ວາຕິວຕ຺ຕາຕິ ທິຏ຺ຐິນິເວສາ ນ ຫິ ສ຺ວາຕິວຕ຺ຕາ ທຸຣຕິວຕ຺ຕາ ທຸຕ຺ຕຣາ ທຸປ຺ປຕຣາ ທຸສ຺ສມຕິກ຺ກມາ ທຸພ຺ພິນິວຕ຺ຕາຕິ – [ທຸພ຺ພີຕິວຕ຺ຕາຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.)] ທິຏ຺ຐີນິເວສາ ນ ຫິ ສ຺ວາຕິວຕ຺ຕາ.

ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕິ. ຘມ຺ເມສູຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄເຕສຸ. ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ວິຈິນິຕ຺ວາ ປວິຈິນິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ. ສມຸຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕິ ນິເວສເນສຸ ໂອຘິຄ຺ຄາໂຫ ພິລຄ຺ຄາໂຫ ວຣຄ຺ຄາໂຫ ໂກຏ຺ຐາສຄ຺ຄາໂຫ ອຸຈ຺ຈຍຄ຺ຄາໂຫ ສມຸຈ຺ຈຍຄ຺ຄາໂຫ. ອິທໍ ສຈ຺ຈໍ ຕຈ຺ຉໍ ຕຖໍ ຠູຕໍ ຍາຖາວໍ ອວິປຣີຕໍ ຄຫິຕໍ ປຣາມຏ຺ຐໍ ອຠິນິວິຏ຺ຐໍ ອຊ຺ໂຌສິຕໍ ອຘິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ – ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕໍ.

ຕສ຺ມາ ນໂຣ ເຕສຸ ນິເວສເນສູຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຕສ຺ມາ ຕໍກາຣຓາ ຕໍເຫຕຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຕໍນິທານໍ. ນໂຣຕິ ສຕ຺ໂຕ ນໂຣ ມານໂວ ໂປໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຊີໂວ ຊາຄຸ ຊນ຺ຕຸ ອິນ຺ທຄຸ ມນຸໂຊ. ເຕສຸ ນິເວສເນສູຕິ ເຕສຸ ທິຏ຺ຐິນິເວສເນສູຕິ – ຕສ຺ມາ ນໂຣ ເຕສຸ ນິເວສເນສຸ.

ນິຣສ຺ສຕີ ອາທິຍຕີ ຈ ຘມ຺ມນ຺ຕິ. ນິຣສ຺ສຕີຕິ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ນິຣສ຺ສຕິ – ປຣວິຈ຺ຉິນ຺ທນາຍ ວາ ນິຣສ຺ສຕິ, ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ວາ ນິຣສ຺ສຕິ. ກຖໍ ປຣວິຈ຺ຉິນ຺ທນາຍ ນິຣສ຺ສຕິ? ປໂຣ ວິຈ຺ຉິນ຺ເທຕິ – ໂສ ສຕ຺ຖາ ນ ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ຘມ຺ໂມ ນ ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ, ຄໂຓ ນ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ, ທິຏ຺ຐິ ນ ຠທ຺ທິກາ, ປຏິປທາ ນ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ມຄ຺ໂຄ ນ ນິຍ຺ຍານິໂກ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘິ ວາ ວິສຸທ຺ຘິ ວາ ປຣິສຸທ຺ຘິ ວາ ມຸຕ຺ຕິ ວາ ວິມຸຕ຺ຕິ ວາ ປຣິມຸຕ຺ຕິ ວາ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວາ ປຣິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວາ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ, ຫີນາ ນິຫີນາ ໂອມກາ ລາມກາ ຉຕຸກ຺ກາ [ຊຕຸກ຺ກາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຣິຕ຺ຕາຕິ – ເອວໍ ປໂຣ ວິຈ຺ຉິນ຺ເທຕິ. ເອວໍ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຍມາໂນ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິຣສ຺ສຕິ, ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ນິຣສ຺ສຕິ, ຄຓໍ ນິຣສ຺ສຕິ, ທິຏ຺ຐິໍ ນິຣສ຺ສຕິ, ປຏິປທໍ ນິຣສ຺ສຕິ, ມຄ຺ຄໍ ນິຣສ຺ສຕິ. ເອວໍ ປຣວິຈ຺ຉິນ຺ທນາຍ ນິຣສ຺ສຕິ. ກຖໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ນິຣສ຺ສຕິ? ສີລໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ສີລໍ ນິຣສ຺ສຕິ, ວຕໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ວຕໍ ນິຣສ຺ສຕິ, ສີລພ຺ພຕໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ສີລພ຺ພຕໍ ນິຣສ຺ສຕິ. ເອວໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ນິຣສ຺ສຕິ. ອາທິຍຕີ ຈ ຘມ຺ມນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາຣໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຄຓໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຏິປທໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ມຄ຺ຄໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ປຣາມສຕິ ອຠິນິວິສຕີຕິ – ນິຣສ຺ສຕີ ອາທິຍຕີ ຈ ຘມ຺ມໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ທິຏ຺ຐີນິເວສາ ນ ຫິ ສ຺ວາຕິວຕ຺ຕາ, ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕໍ;

ຕສ຺ມາ ນໂຣ ເຕສຸ ນິເວສເນສຸ, ນິຣສ຺ສຕີ ອາທິຍຕີ ຈ ຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ.

໒໑. ໂຘນສ຺ສ ຫິ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ,ປກປ຺ປິຕາ ທິຏ຺ຐິ ຠວາຠເວສຸ;

ມາຍຎ຺ຈ ມານຎ຺ຈ ປຫາຍ ໂຘໂນ, ສ ເກນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອນູປໂຍ ໂສ.

ໂຘນສ຺ສ ຫິ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ ປກປ຺ປິຕາ ທິຏ຺ຐິ ຠວາຠເວສູຕິ. ໂຘໂນຕິ. ໂຘນາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ – ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ ວິຈໂຍ ປວິຈໂຍ ຘມ຺ມວິຈໂຍ ສລ຺ລກ຺ຂຓາ ອຸປລກ຺ຂຓາ ປຈ຺ຈຸປລກ຺ຂຓາ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈໍ ໂກສລ຺ລໍ ເນປຸຎ຺ຎໍ ເວຠພ຺ຍາ ຈິນ຺ຕາ ອຸປປຣິກ຺ຂາ ຠູຣິ ເມຘາ ປຣິຓາຍິກາ ວິປສ຺ສນາ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປໂຕໂທ ປຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ປຎ຺ຎາສຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຎາປາສາໂທ ປຎ຺ຎາອາໂລໂກ ປຎ຺ຎາໂອຠາໂສ ປຎ຺ຎາປຊ຺ໂຊໂຕ ປຎ຺ຎາຣຕນໍ ອໂມໂຫ ຘມ຺ມວິຈໂຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ກິໍກາຣຓາ ໂຘນາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ? ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຘຸຕຎ຺ຈ ໂຘຕຎ຺ຈ ສນ຺ໂຘຕຎ຺ຈ ນິທ຺ໂຘຕຎ຺ຈ; ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ… ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຘຸຕຎ຺ຈ ໂຘຕຎ຺ຈ ສນ຺ໂຘຕຎ຺ຈ ນິທ຺ໂຘຕຎ຺ຈ; ຣາໂຄ ຘຸໂຕ ຈ ໂຘໂຕ ຈ ສນ຺ໂຘໂຕ ຈ ນິທ຺ໂຘໂຕ ຈ; ໂທໂສ…ເປ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ ຘຸໂຕ ຈ ໂຘໂຕ ຈ ສນ຺ໂຘໂຕ ຈ ນິທ຺ໂຘໂຕ ຈ; ອິສ຺ສາ ຘຸຕາ ຈ ໂຘຕາ ຈ ສນ຺ໂຘຕາ ຈ ນິທ຺ໂຘຕາ ຈ; ມຈ຺ຉຣິຍໍ ຘຸຕຎ຺ຈ ໂຘຕຎ຺ຈ ສນ຺ໂຘຕຎ຺ຈ ນິທ຺ໂຘຕຎ຺ຈ; ມາຍາ ຘຸຕາ ຈ ໂຘຕາ ຈ ສນ຺ໂຘຕາ ຈ ນິທ຺ໂຘຕາ ຈ; ສາເຐຍ຺ຍໍ ຘຸຕຎ຺ຈ ໂຘຕຎ຺ຈ ສນ຺ໂຘຕຎ຺ຈ ນິທ຺ໂຘຕຎ຺ຈ; ຖມ຺ໂຠ ຘຸໂຕ ຈ ໂຘໂຕ ຈ ສນ຺ໂຘໂຕ ຈ ນິທ຺ໂຘໂຕ ຈ; ສາຣມ຺ໂຠ… ມາໂນ… ອຕິມາໂນ… ມໂທ… ປມາໂທ ຘຸໂຕ ຈ ໂຘໂຕ ຈ ສນ຺ໂຘໂຕ ຈ ນິທ຺ໂຘໂຕ ຈ; ສພ຺ເພ ກິເລສາ, ສພ຺ເພ ທຸຈ຺ຈຣິຕາ, ສພ຺ເພ ທຣຖາ, ສພ຺ເພ ປຣິຬາຫາ, ສພ຺ເພ ສນ຺ຕາປາ, ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣາ ຘຸຕາ ຈ ໂຘຕາ ຈ ສນ຺ໂຘຕາ ຈ ນິທ຺ໂຘຕາ ຈ. ຕໍກາຣຓາ ໂຘນາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ.

ອຖ ວາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຘຸຕາ ຈ ໂຘຕາ ຈ ສນ຺ໂຘຕາ ຈ ນິທ຺ໂຘຕາ ຈ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ເປນ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ຘຸໂຕ ຈ ໂຘໂຕ ຈ ສນ຺ໂຘໂຕ ຈ ນິທ຺ໂຘໂຕ ຈ; ສມ຺ມາວາຈາຍ ມິຈ຺ຉາວາຈາ ຘຸຕາ ຈ ໂຘຕາ ຈ…ເປ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ເຕນ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ຘຸໂຕ ຈ… ສມ຺ມາອາຊີເວນ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ຘຸໂຕ ຈ… ສມ຺ມາວາຍາເມນ ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ຘຸໂຕ ຈ… ສມ຺ມາສຕິຍາ ມິຈ຺ຉາສຕິ ຘຸຕາ ຈ… ສມ຺ມາສມາຘິນາ ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ຘຸໂຕ ຈ ໂຘໂຕ ຈ ສນ຺ໂຘໂຕ ຈ ນິທ຺ໂຘໂຕ ຈ; ສມ຺ມາຎາເຓນ ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ຘຸຕໍ ຈ… ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ຘຸຕາ ຈ ໂຘຕາ ຈ ສນ຺ໂຘຕາ ຈ ນິທ຺ໂຘຕາ ຈ.

ອຖ ວາ ອຣິເຍນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ ສພ຺ເພ ກິເລສາ, ສພ຺ເພ ທຸຈ຺ຈຣິຕາ, ສພ຺ເພ ທຣຖາ, ສພ຺ເພ ປຣິຬາຫາ, ສພ຺ເພ ສນ຺ຕາປາ, ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣາ ຘຸຕາ ຈ ໂຘຕາ ຈ ສນ຺ໂຘຕາ ຈ ນິທ຺ໂຘຕາ ຈ. ອຣຫາ ອິເມຫິ ໂຘເນຍ຺ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອຸເປໂຕ ສມຸເປໂຕ ອຸປຄໂຕ ສມຸປຄໂຕ ອຸປປນ຺ໂນ ສມຸປປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ; ຕສ຺ມາ ອຣຫາ ໂຘໂນ. ໂສ ຘຸຕຣາໂຄ ຘຸຕປາໂປ ຘຸຕກິເລໂສ ຘຸຕປຣິຬາໂຫຕິ – ໂຘໂນ. ກຸຫິຎ຺ຈີຕິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ກິມ຺ຫິຈິ ກຕ຺ຖຈິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ວາ. ໂລເກຕິ ອປາຍໂລເກ…ເປ… ອາຍຕນໂລເກ.

ປກປ຺ປິຕາຕິ ທ຺ເວ ປກປ຺ປນາ – ຕຓ຺ຫາປກປ຺ປນາ ຈ ທິຏ຺ຐິປກປ຺ປນາ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາປກປ຺ປນາ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິປກປ຺ປນາ. ຠວາຠເວສູຕິ ຠວາຠເວ ກມ຺ມຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ກາມຠເວ, ກມ຺ມຠເວ ກາມຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ຣູປຠເວ, ກມ຺ມຠເວ ຣູປຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ອຣູປຠເວ, ກມ຺ມຠເວ ອຣູປຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ປຸນປ຺ປຸນຠເວ ປຸນປ຺ປຸນຄຕິຍາ ປຸນປ຺ປຸນອຸປປຕ຺ຕິຍາ ປຸນປ຺ປຸນປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຸນປ຺ປຸນອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ. ໂຘນສ຺ສ ຫິ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ ປກປ຺ປິຕາ ທິຏ຺ຐິ ຠວາຠເວສູຕິ ໂຘນສ຺ສ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ ຠວາຠເວສຸ ຈ ກປ຺ປິຕາ ປກປ຺ປິຕາ ອຠິສງ຺ຂຕາ ສຓ຺ຐປິຕາ ທິຏ຺ຐິ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ນຸປລພ຺ຠຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ – ໂຘນສ຺ສ ຫິ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ ປກປ຺ປິຕາ ທິຏ຺ຐິ ຠວາຠເວສຸ.

ມາຍຎ຺ຈ ມານຎ຺ຈ ປຫາຍ ໂຘໂນຕິ. ມາຍາ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຎ຺ຈນິກາ ຈຣິຍາ. ອິເຘກຈ຺ໂຈ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ, ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ, ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຏິຈ຺ຉາທນເຫຕຸ ປາປິກໍ ອິຈ຺ຉໍ ປຓິທຫຕິ – ‘‘ມາ ມໍ ຊຎ຺ຎາ’’ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ‘‘ມາ ມໍ ຊຎ຺ຎາ’’ຕິ ສງ຺ກປ຺ເປຕິ, ‘‘ມາ ມໍ ຊຎ຺ຎາ’’ຕິ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ‘‘ມາ ມໍ ຊຎ຺ຎາ’’ຕິ ກາເຍນ ປຣກ຺ກມຕິ. ຍາ ເອວຣູປາ ມາຍາ ມາຍາວິຕາ ອຈ຺ຈສຣາ ວຎ຺ຈນາ ນິກຕິ ນິກິຣຓາ ປຣິຫຣຓາ ຄູຫນາ ປຣິຄູຫນາ ຉາທນາ ປຣິຈ຺ຉາທນາ ອນຸຕ຺ຕານິກມ຺ມໍ ອນາວິກມ຺ມໍ ໂວຈ຺ຉາທນາ ປາປກິຣິຍາ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມາຍາ.

ມາໂນຕິ ເອກວິເຘນ ມາໂນ – ຍາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸນ຺ນຕິ [ອຸຓ຺ຓຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.)]. ທຸວິເຘນ ມາໂນ – ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສນມາໂນ, ປຣວມ຺ຠນມາໂນ. ຕິວິເຘນ ມາໂນ – ‘‘ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີ’’ຕິ ມາໂນ, ‘‘ສທິໂສຫມສ຺ມີ’’ຕິ ມາໂນ, ‘‘ຫີໂນຫມສ຺ມີ’’ຕິ ມາໂນ. ຈຕຸພ຺ພິເຘນ ມາໂນ – ລາເຠນ ມານໍ ຊເນຕິ, ຍເສນ ມານໍ ຊເນຕິ, ປສໍສາຍ ມານໍ ຊເນຕິ, ສຸເຂນ ມານໍ ຊເນຕິ. ປຎ຺ຈວິເຘນ ມາໂນ – ‘‘ລາຠິມ຺ຫິ ມນາປິການໍ ຣູປານ’’ນ຺ຕິ ມານໍ ຊເນຕິ, ‘‘ລາຠິມ຺ຫິ ມນາປິການໍ ສທ຺ທານໍ…ເປ… ຄນ຺ຘານໍ… ຣສານໍ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ມານໍ ຊເນຕິ. ຉພ຺ພິເຘນ ມາໂນ – ຈກ຺ຂຸສມ຺ປທາຍ ມານໍ ຊເນຕິ, ໂສຕສມ຺ປທາຍ… ຆານສມ຺ປທາຍ… ຊິວ຺ຫາສມ຺ປທາຍ… ກາຍສມ຺ປທາຍ… ມໂນສມ຺ປທາຍ ມານໍ ຊເນຕິ. ສຕ຺ຕວິເຘນ ມາໂນ – ມາໂນ, ອຕິມາໂນ, ມານາຕິມາໂນ, ໂອມາໂນ, ອຘິມາໂນ, ອສ຺ມິມາໂນ, ມິຈ຺ຉາມາໂນ. ອຏ຺ຐວິເຘນ ມາໂນ – ລາເຠນ ມານໍ ຊເນຕິ, ອລາເຠນ ໂອມານໍ ຊເນຕິ, ຍເສນ ມານໍ ຊເນຕິ, ອຍເສນ ໂອມານໍ ຊເນຕິ, ປສໍສາຍ ມານໍ ຊເນຕິ, ນິນ຺ທາຍ ໂອມານໍ ຊເນຕິ, ສຸເຂນ ມານໍ ຊເນຕິ, ທຸກ຺ເຂນ ໂອມານໍ ຊເນຕິ. ນວວິເຘນ ມາໂນ – ເສຍ຺ຍສ຺ສ ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີຕິ ມາໂນ, ເສຍ຺ຍສ຺ສ ສທິໂສຫມສ຺ມີຕິ ມາໂນ, ເສຍ຺ຍສ຺ສ ຫີໂນຫມສ຺ມີຕິ ມາໂນ, ສທິສສ຺ສ ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີຕິ ມາໂນ, ສທິສສ຺ສ ສທິໂສຫມສ຺ມີຕິ ມາໂນ, ສທິສສ຺ສ ຫີໂນຫມສ຺ມີຕິ ມາໂນ, ຫີນສ຺ສ ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີຕິ ມາໂນ, ຫີນສ຺ສ ສທິໂສຫມສ຺ມີຕິ ມາໂນ, ຫີນສ຺ສ ຫີໂນຫມສ຺ມີຕິ ມາໂນ. ທສວິເຘນ ມາໂນ – ອິເຘກຈ຺ໂຈ ມານໍ ຊເນຕິ ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ ໂກລປຸຕ຺ຕິເຍນ ວາ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ວາ ຘເນນ ວາ ອຊ຺ເຌເນນ ວາ ກມ຺ມາຍຕເນນ ວາ ສິປ຺ປາຍຕເນນ ວາ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐາເນນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຏິຠາເນນ ວາ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາ. ໂຍ ເອວຣູໂປ ມາໂນ ມຎ຺ຎນາ ມຎ຺ຎິຕຕ຺ຕໍ ອຸນ຺ນຕິ ອຸນ຺ນາໂມ [ອຸຓ຺ຓໂມ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຘໂຊ ສມ຺ປຄ຺ຄາໂຫ ເກຕຸກມ຺ຍຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມາໂນ. ມາຍຎ຺ຈ ມານຎ຺ຈ ປຫາຍ ໂຘໂນຕິ. ໂຘໂນ ມາຍຎ຺ຈ ມານຎ຺ຈ ປຫາຍ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາຕິ – ມາຍຎ຺ຈ ມານຎ຺ຈ ປຫາຍ ໂຘໂນ.

ສ ເກນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອນູປໂຍ ໂສຕິ. ອຸປຍາຕິ ທ຺ເວ ອຸປຍາ – ຕຓ຺ຫູປໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐູປໂຍ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫູປໂຍ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐູປໂຍ. ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫູປໂຍ ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐູປໂຍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ. ຕຓ຺ຫູປຍສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐູປຍສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອນູປໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ເກນ ຣາເຄນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເກນ ໂທເສນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເກນ ໂມເຫນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເກນ ມາເນນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເກນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ກາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເກຫິ ອນຸສເຍຫິ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ຣຕ຺ໂຕຕິ ວາ ທຸຏ຺ໂຐຕິ ວາ ມູຬ຺ໂຫຕິ ວາ ວິນິພທ຺ໂຘຕິ ວາ ປຣາມຏ຺ໂຐຕິ ວາ ວິກ຺ເຂປຄໂຕຕິ ວາ ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕຕິ ວາ ຖາມຄໂຕຕິ ວາ. ເຕ ອຠິສງ຺ຂາຣາ ປຫີນາ. ອຠິສງ຺ຂາຣານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ຄຕິໂຍ ເກນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ເນຣຍິໂກຕິ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໂກຕິ ວາ ເປຕ຺ຕິວິສຍິໂກຕິ ວາ ມນຸສ຺ໂສຕິ ວາ ເທໂວຕິ ວາ ຣູປີຕິ ວາ ອຣູປີຕິ ວາ ສຎ຺ຎີຕິ ວາ ອສຎ຺ຎີຕິ ວາ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຕິ ວາ. ໂສ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ເຍນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ – ສ ເກນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອນູປໂຍ ໂສ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ໂຘນສ຺ສ ຫິ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ, ປກປ຺ປິຕາ ທິຏ຺ຐິ ຠວາຠເວສຸ;

ມາຍຎ຺ຈ ມານຎ຺ຈ ປຫາຍ ໂຘໂນ, ສ ເກນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອນູປໂຍ ໂສ’’ຕິ.

໒໒. ອຸປໂຍ ຫິ ຘມ຺ເມສຸ ອຸເປຕິ ວາທໍ,ອນູປຍໍ ເກນ ກຖໍ ວເທຍ຺ຍ;

ອຕ຺ຕາ ນິຣຕ຺ຕາ ນ ຫິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ອໂຘສິ ໂສ ທິຏ຺ຐິມິເຘວ ສພ຺ພໍ.

ອຸປໂຍ ຫິ ຘມ຺ເມສຸ ອຸເປຕິ ວາທນ຺ຕິ. ອຸປຍາຕິ ທ຺ເວ ອຸປຍາ – ຕຓ຺ຫູປໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐູປໂຍ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫູປໂຍ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐູປໂຍ. ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫູປໂຍ ອປ຺ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐູປໂຍ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ. ຕຓ຺ຫູປຍສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐູປຍສ຺ສ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຘມ຺ເມສຸ ວາທໍ ອຸເປຕິ – ຣຕ຺ໂຕຕິ ວາ ທຸຏ຺ໂຐຕິ ວາ ມູຬ຺ໂຫຕິ ວາ ວິນິພທ຺ໂຘຕິ ວາ ປຣາມຏ຺ໂຐຕິ ວາ ວິກ຺ເຂປຄໂຕຕິ ວາ ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕຕິ ວາ ຖາມຄໂຕຕິ ວາ. ເຕ ອຠິສງ຺ຂາຣາ ອປ຺ປຫີນາ. ອຠິສງ຺ຂາຣານໍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ຄຕິຍາ ວາທໍ ອຸເປຕິ. ເນຣຍິໂກຕິ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໂກຕິ ວາ ເປຕ຺ຕິວິສຍິໂກຕິ ວາ ມນຸສ຺ໂສຕິ ວາ ເທໂວຕິ ວາ ຣູປີຕິ ວາ ອຣູປີຕິ ວາ ສຎ຺ຎີຕິ ວາ ອສຎ຺ຎີຕິ ວາ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຕິ ວາ ວາທໍ ອຸເປຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ ປຣາມສຕິ ອຠິນິວິສຕີຕິ – ອຸປໂຍ ຫິ ຘມ຺ເມສຸ ອຸເປຕິ ວາທໍ.

ອນູປຍໍ ເກນ ກຖໍ ວເທຍ຺ຍາຕິ. ອຸປຍາຕິ ທ຺ເວ ອຸປຍາ – ຕຓ຺ຫູປໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐູປໂຍ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫູປໂຍ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐູປໂຍ. ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫູປໂຍ ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐູປໂຍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ. ຕຓ຺ຫູປຍສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐູປຍສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອນູປຍໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເກນ ຣາເຄນ ວເທຍ຺ຍ, ເກນ ໂທເສນ ວເທຍ຺ຍ, ເກນ ໂມເຫນ ວເທຍ຺ຍ, ເກນ ມາເນນ ວເທຍ຺ຍ, ກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ວເທຍ຺ຍ, ເກນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ວເທຍ຺ຍ, ກາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ວເທຍ຺ຍ, ເກຫິ ອນຸສເຍຫິ ວເທຍ຺ຍ – ຣຕ຺ໂຕຕິ ວາ ທຸຏ຺ໂຐຕິ ວາ ມູຬ຺ໂຫຕິ ວາ ວິນິພທ຺ໂຘຕິ ວາ ປຣາມຏ຺ໂຐຕິ ວາ ວິກ຺ເຂປຄໂຕຕິ ວາ ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕຕິ ວາ ຖາມຄໂຕຕິ ວາ. ເຕ ອຠິສງ຺ຂາຣາ ປຫີນາ. ອຠິສງ຺ຂາຣານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ຄຕິໂຍ ເກນ ວເທຍ຺ຍ – ເນຣຍິໂກຕິ ວາ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຕິ ວາ. ໂສ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ, ປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ, ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ເຍນ ວເທຍ຺ຍ ກເຖຍ຺ຍ ຠເຓຍ຺ຍ ທີປເຍຍ຺ຍ ໂວຫເຣຍ຺ຍາຕິ – ອນູປຍໍ ເກນ ກຖໍ ວເທຍ຺ຍ.

ອຕ຺ຕາ ນິຣຕ຺ຕາ ນ ຫິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ. ອຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິ ນຕ຺ຖິ. ນິຣຕ຺ຕາຕິ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ນຕ຺ຖິ. ອຕ຺ຕາຕິ ຄຫິຕໍ ນຕ຺ຖິ. ນິຣຕ຺ຕາຕິ ມຸຎ຺ຈິຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ຍສ຺ສຕ຺ຖິ ຄຫິຕໍ, ຕສ຺ສຕ຺ຖິ ມຸຎ຺ຈິຕພ຺ພໍ; ຍສ຺ສຕ຺ຖິ ມຸຎ຺ຈິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສຕ຺ຖິ ຄຫິຕໍ. ຄຫຓໍ ມຸຎ຺ຈນາ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ອຣຫາ ພຸທ຺ຘິປຣິຫານິວີຕິວຕ຺ໂຕ. ໂສ ວຸຏ຺ຐວາໂສ ຈິຓ຺ຓຈຣໂຓ ຄຕທ຺ໂຘ ຄຕທິໂສ ຊາຕິມຣຓສໍສາໂຣ, ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ປຸນພ຺ຠໂວຕິ – ອຕ຺ຕາ ນິຣຕ຺ຕາ ນ ຫິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິ.

ອໂຘສິ ໂສ ທິຏ຺ຐິມິເຘວ ສພ຺ພນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ປຫີນານິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນານິ ວູປສນ຺ຕານິ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘານິ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິການິ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒານິ. ໂສ ສພ຺ພທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອິເຘວ ອໂຘສິ ຘຸນິ ສນ຺ຘຸນິ ນິທ຺ຘຸນິ ປຊຫິ ວິໂນເທສິ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ອກາສິ ອນຠາວໍ ຄເມສີຕິ – ອໂຘສິ ໂສ ທິຏ຺ຐິມິເຘວ ສພ຺ພໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອຸປໂຍ ຫິ ຘມ຺ເມສຸ ອຸເປຕິ ວາທໍ, ອນູປຍໍ ເກນ ກຖໍ ວເທຍ຺ຍ;

ອຕ຺ຕາ ນິຣຕ຺ຕາ ນ ຫິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ອໂຘສິ ໂສ ທິຏ຺ຐິມິເຘວ ສພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ທຸຏ຺ຐຏ຺ຐກສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ ຕຕິໂຍ.