໒. ຄຸຫຏ຺ຐກສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ

ອຖ ຄຸຫຏ຺ຐກສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສໍ ວກ຺ຂຕິ –

໗. ສຕ຺ໂຕ ຄຸຫາຍໍ ພຫຸນາຠິຉນ຺ໂນ, ຕິຏ຺ຐໍ ນໂຣ ໂມຫນສ຺ມິໍ ປຄາຬ຺ໂຫ;

ທູເຣ ວິເວກາ ຫິ ຕຖາວິໂຘ ໂສ, ກາມາ ຫິ ໂລເກ ນ ຫິ ສຸປ຺ປຫາຍາ.

ສຕ຺ໂຕ ຄຸຫາຍໍ ພຫຸນາຠິຉນ຺ໂນຕິ. ສຕ຺ໂຕຕິ ຫິ ໂຂ ວຸຕ຺ຕໍ, ອປິ ຈ ຄຸຫາ ຕາວ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ຄຸຫາ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາໂຍ. ກາໂຍຕິ ວາ ຄຸຫາຕິ ວາ ເທໂຫຕິ ວາ ສນ຺ເທໂຫຕິ ວາ ນາວາຕິ ວາ ຣໂຖຕິ ວາ ຘໂຊຕິ ວາ ວມ຺ມິໂກຕິ ວາ ນຄຣນ຺ຕິ ວາ ນິຑ຺ຑນ຺ຕິ ວາ ກຸຏີຕິ ວາ ຄຓ຺ໂຑຕິ ວາ ກຸມ຺ໂຠຕິ ວາ ນາໂຄຕິ ວາ ກາຍສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສຕ຺ໂຕ ຄຸຫາຍນ຺ຕິ ຄຸຫາຍໍ ສຕ຺ໂຕ ວິສຕ຺ໂຕ ອາສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ໂຄ ລຄ຺ຄິໂຕ ປລິພຸທ຺ໂຘ. ຍຖາ ຠິຕ຺ຕິຂິເລ ວາ ນາຄທນ຺ເຕ ວາ ຄຓ຺ຑໍ ສຕ຺ຕໍ ວິສຕ຺ຕໍ ອາສຕ຺ຕໍ ລຄ຺ຄໍ ລຄ຺ຄິຕໍ ປລິພຸທ຺ຘໍ; ເອວເມວ ຄຸຫາຍໍ ສຕ຺ໂຕ ວິສຕ຺ໂຕ ອາສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ໂຄ ລຄ຺ຄິໂຕ ປລິພຸທ຺ໂຘ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ຣູເປ ໂຂ, ຣາຘ, ໂຍ ຉນ຺ໂທ ໂຍ ຣາໂຄ ຍາ ນນ຺ທີ ຍາ ຕຓ຺ຫາ ເຍ ອຸປຍູປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ, ຕຕ຺ຣ ສຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຣ ວິສຕ຺ໂຕ; ຕສ຺ມາ ສຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເວທນາຍ ໂຂ, ຣາຘ…ເປ… ສຎ຺ຎາຍ ໂຂ, ຣາຘ… ສງ຺ຂາເຣສຸ ໂຂ, ຣາຘ… ວິຎ຺ຎາເຓ ໂຂ, ຣາຘ, ໂຍ ຉນ຺ໂທ ໂຍ ຣາໂຄ ຍາ ນນ຺ທີ ຍາ ຕຓ຺ຫາ ເຍ ອຸປຍູປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ, ຕຕ຺ຣ ສຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຣ ວິສຕ຺ໂຕ; ຕສ຺ມາ ສຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຕ຺ໂຕຕິ ລຄ຺ຄນາຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ – ສຕ຺ໂຕ ຄຸຫາຍໍ. ພຫຸນາຠິຉນ຺ໂນຕິ ພຫຸເກຫິ ກິເລເສຫິ ຉນ຺ໂນ, ຣາເຄນ ຉນ຺ໂນ ໂທເສນ ຉນ຺ໂນ ໂມເຫນ ຉນ຺ໂນ ໂກເຘນ ຉນ຺ໂນ ອຸປນາເຫນ ຉນ຺ໂນ ມກ຺ເຂນ ຉນ຺ໂນ ປຬາເສນ ຉນ຺ໂນ ອິສ຺ສາຍ ຉນ຺ໂນ ມຈ຺ຉຣິເຍນ ຉນ຺ໂນ ມາຍາຍ ຉນ຺ໂນ ສາເຐຍ຺ເຍນ ຉນ຺ໂນ ຖມ຺ເຠນ ຉນ຺ໂນ ສາຣມ຺ເຠນ ຉນ຺ໂນ ມາເນນ ຉນ຺ໂນ ອຕິມາເນນ ຉນ຺ໂນ ມເທນ ຉນ຺ໂນ ປມາເທນ ຉນ຺ໂນ. ສພ຺ພກິເລເສຫິ ສພ຺ພທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ ສພ຺ພທຣເຖຫິ ສພ຺ພປຣິຬາເຫຫິ ສພ຺ພສນ຺ຕາເປຫິ ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາເຣຫິ ຉນ຺ໂນ ວິຉນ຺ໂນ ອຸຈ຺ຉນ຺ໂນ ອາວຸໂຕ ນິວຸໂຕ ໂອວຸໂຕ [ໂອຜຸໂຕ (ສ຺ຍາ.)] ປິຫິໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ປຏິກຸຊ຺ຊິໂຕຕິ – ສຕ຺ໂຕ ຄຸຫາຍໍ ພຫຸນາຠິຉນ຺ໂນ.

ຕິຏ຺ຐໍ ນໂຣ ໂມຫນສ຺ມິໍ ປຄາຬ຺ໂຫຕິ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ນໂຣ ຣຕ຺ໂຕ ຣາຄວເສນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ທຸຏ຺ໂຐ ໂທສວເສນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ມູຬ຺ໂຫ ໂມຫວເສນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ວິນິພທ຺ໂຘ ມານວເສນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຣາມຏ຺ໂຐ ທິຏ຺ຐິວເສນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ວິກ຺ເຂປຄໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈວເສນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕ ວິຈິກິຈ຺ຉາວເສນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຖາມຄໂຕ ອນຸສຍວເສນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕິຏ຺ຐໍ ນໂຣ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ…ເປ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ… ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕິຏ຺ຐໍ ນໂຣ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ຣູປູປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐມານໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຣູປປຕິຏ຺ຐໍ ນນ຺ທູປເສຈນໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເວທນູປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ສຎ຺ຎູປຍໍ… ສງ຺ຂາຣູປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐມານໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໍ ສງ຺ຂາຣປຕິຏ຺ຐໍ ນນ຺ທູປເສຈນໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕິຏ຺ຐໍ ນໂຣ.

ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ກພຬີກາເຣ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາເຣ ອຕ຺ຖິ ຣາໂຄ ອຕ຺ຖິ ນນ຺ທີ ອຕ຺ຖິ ຕຓ຺ຫາ, ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຣູຬ຺ຫໍ. ຍຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຣູຬ຺ຫໍ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ນາມຣູປສ຺ສາວກ຺ກນ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ນາມຣູປສ຺ສາວກ຺ກນ຺ຕິ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣານໍ ວຸທ຺ຘິ. ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ສງ຺ຂາຣານໍ ວຸທ຺ຘິ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ. ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ, ສໂສກໍ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຣຊໍ ສອຸປາຍາສນ຺ຕິ ວທາມີ’’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕິຏ຺ຐໍ ນໂຣ.

‘‘ຜສ຺ເສ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາເຣ…ເປ… ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາເຣ… ວິຎ຺ຎາເຓ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາເຣ ອຕ຺ຖິ ຣາໂຄ ອຕ຺ຖິ ນນ຺ທີ ອຕ຺ຖິ ຕຓ຺ຫາ, ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຣູຬ຺ຫໍ. ຍຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຣູຬ຺ຫໍ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ນາມຣູປສ຺ສາວກ຺ກນ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ນາມຣູປສ຺ສາວກ຺ກນ຺ຕິ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣານໍ ວຸທ຺ຘິ. ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ສງ຺ຂາຣານໍ ວຸທ຺ຘິ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ. ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ, ສໂສກໍ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຣຊໍ ສອຸປາຍາສນ຺ຕິ ວທາມີ’’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕິຏ຺ຐໍ ນໂຣ.

ໂມຫນສ຺ມິໍ ປຄາຬ຺ໂຫຕິ. ໂມຫນາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ; ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ກິໍ ກາຣຓາ ໂມຫນາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ? ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເທວມນຸສ຺ສາ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ມຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ສມ຺ປມຸຍ຺ຫນ຺ຕິ, ມູຬ຺ຫາ ສມ຺ມູຬ຺ຫາ ສມ຺ປມູຬ຺ຫາ ອວິຊ຺ຊາຍ ອນ຺ຘີກຕາ ອາວຸຕາ ນິວຸຕາ ໂອວຸຕາ ປິຫິຕາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕາ, ຕໍ ກາຣຓາ ໂມຫນາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ໂມຫນສ຺ມິໍ ປຄາຬ຺ໂຫຕິ ໂມຫນສ຺ມິໍ ປຄາຬ຺ໂຫ ໂອຄາຬ຺ໂຫ ອຊ຺ໂຌຄາຬ຺ໂຫ ນິມຸຄ຺ໂຄຕິ – ຕິຏ຺ຐໍ ນໂຣ ໂມຫນສ຺ມິໍ ປຄາຬ຺ໂຫ.

ທູເຣ ວິເວກາ ຫິ ຕຖາວິໂຘ ໂສຕິ. ວິເວກາຕິ ຕໂຍ ວິເວກາ – ກາຍວິເວໂກ, ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ, ອຸປຘິວິເວໂກ. ກຕໂມ ກາຍວິເວໂກ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ກາເຍນ ວິວິຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ໂສ ເອໂກ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອໂກ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອໂກ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ເອໂກ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ, ເອໂກ ປຏິກ຺ກມຕິ, ເອໂກ ຣໂຫ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ຈງ຺ກມໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ເອໂກ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕິ. ອຍໍ ກາຍວິເວໂກ.

ກຕໂມ ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ? ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ນີວຣເຓຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ປີຕິຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຸຂທຸກ຺ເຂຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຣູປສຎ຺ຎາຍ ປຏິຆສຎ຺ຎາຍ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ສີລພ຺ພຕປຣາມາສາ ທິຏ຺ຐານຸສຍາ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍາ, ຕເທກຏ຺ເຐຫິ ຈ ກິເລເສຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສກທາຄາມິສ຺ສ ໂອຬາຣິກາ ກາມຣາຄສຎ຺ໂຎຊນາ ປຏິຆສຎ຺ໂຎຊນາ ໂອຬາຣິກາ ກາມຣາຄານຸສຍາ ປຏິຆານຸສຍາ, ຕເທກຏ຺ເຐຫິ ຈ ກິເລເສຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນາຄາມິສ຺ສ ອນຸສຫຄຕາ ກາມຣາຄສຎ຺ໂຎຊນາ ປຏິຆສຎ຺ໂຎຊນາ ອນຸສຫຄຕາ ກາມຣາຄານຸສຍາ ປຏິຆານຸສຍາ, ຕເທກຏ຺ເຐຫິ ຈ ກິເລເສຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຣຫໂຕ ຣູປາຣູປຣາຄາ ມານາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາ ອວິຊ຺ຊາຍ ມານານຸສຍາ ຠວຣາຄານຸສຍາ ອວິຊ຺ຊານຸສຍາ, ຕເທກຏ຺ເຐຫິ ຈ ກິເລເສຫິ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພນິມິຕ຺ເຕຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຍໍ ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ.

ກຕໂມ ອຸປຘິວິເວໂກ? ອຸປຘິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກິເລສາ ຈ ຂນ຺ຘາ ຈ ອຠິສງ຺ຂາຣາ ຈ. ອຸປຘິວິເວໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ. ໂຍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ອຍໍ ອຸປຘິວິເວໂກ. ກາຍວິເວໂກ ຈ ວິເວກຏ຺ຐກາຍານໍ [ວູປກຏ຺ຐກາຍານໍ (ສ຺ຍາ.)] ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕານໍ, ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ ຈ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕານໍ ປຣມໂວທານປ຺ປຕ຺ຕານໍ, ອຸປຘິວິເວໂກ ຈ ນິຣູປຘີນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວິສງ຺ຂາຣຄຕານໍ.

ທູເຣ ວິເວກາ ຫີຕິ. ໂຍ ໂສ ເອວໍ ຄຸຫາຍໍ ສຕ຺ໂຕ, ເອວໍ ພຫຸເກຫິ ກິເລເສຫິ ຉນ຺ໂນ, ເອວໍ ໂມຫນສ຺ມິໍ ປຄາຬ຺ໂຫ, ໂສ ກາຍວິເວກາປິ ທູເຣ, ຈິຕ຺ຕວິເວກາປິ ທູເຣ, ອຸປຘິວິເວກາປິ ທູເຣ ວິທູເຣ ສຸວິທູເຣ ນ ສນ຺ຕິເກ ນ ສາມນ຺ຕາ ອນາສນ຺ເນ ວິເວກຏ຺ເຐ [ວວກຏ຺ເຐ (ສີ.), ອນຸປກຏ຺ເຐ (ສ຺ຍາ.)]. ຕຖາວິໂຘຕິ ຕາທິໂສ ຕສ຺ສຓ຺ຐິໂຕ ຕປ຺ປກາໂຣ ຕປ຺ປຏິຠາໂຄ ໂຍ ໂສ ໂມຫນສ຺ມິໍ ປຄາຬ຺ໂຫຕິ – ທູເຣ ວິເວກາ ຫິ ຕຖາວິໂຘ ໂສ.

ກາມາ ຫິ ໂລເກ ນ ຫິ ສຸປ຺ປຫາຍາຕິ. ກາມາຕິ ອຸທ຺ທານໂຕ ທ຺ເວ ກາມາ – ວຕ຺ຖຸກາມາ ຈ ກິເລສກາມາ ຈ. ກຕເມ ວຕ຺ຖຸກາມາ? ມນາປິກາ ຣູປາ ມນາປິກາ ສທ຺ທາ ມນາປິກາ ຄນ຺ຘາ ມນາປິກາ ຣສາ ມນາປິກາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ, ອຕ຺ຖຣຓາ ປາວຸຣຓາ ທາສິທາສາ ອເຊຬກາ ກຸກ຺ກຸຏສູກຣາ ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວາ, ເຂຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ຫິຣຎ຺ຎໍ ສຸວຓ຺ຓໍ, ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ຣຏ຺ຐຎ຺ຈ ຊນປໂທ ຈ ໂກໂສ ຈ ໂກຏ຺ຐາຄາຣຎ຺ຈ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣຊນີຍໍ ວຕ຺ຖຸ – ວຕ຺ຖຸກາມາ. ອປິ ຈ ອຕີຕາ ກາມາ ອນາຄຕາ ກາມາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ກາມາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕາ ກາມາ ພຫິທ຺ຘາ ກາມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ກາມາ, ຫີນາ ກາມາ ມຊ຺ຌິມາ ກາມາ ປຓີຕາ ກາມາ, ອາປາຍິກາ ກາມາ ມານຸສິກາ ກາມາ ທິພ຺ພາ ກາມາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ກາມາ, ນິມ຺ມິຕາ ກາມາ ອນິມ຺ມິຕາ ກາມາ ປຣນິມ຺ມິຕາ ກາມາ, ປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ກາມາ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ກາມາ, ມມາຍິຕາ ກາມາ ອມມາຍິຕາ ກາມາ, ສພ຺ເພປິ ກາມາວຈຣາ ຘມ຺ມາ, ສພ຺ເພປິ ຣູປາວຈຣາ ຘມ຺ມາ, ສພ຺ເພປິ ອຣູປາວຈຣາ ຘມ຺ມາ, ຕຓ຺ຫາວຕ຺ຖຸກາ ຕຓ຺ຫາຣມ຺ມຓາ ກາມນີຍຏ຺ເຐນ ຣຊນີຍຏ຺ເຐນ ມທນີຍຏ຺ເຐນ ກາມາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸກາມາ.

ກຕເມ ກິເລສກາມາ? ຉນ຺ໂທ ກາໂມ ຣາໂຄ ກາໂມ ຉນ຺ທຣາໂຄ ກາໂມ, ສງ຺ກປ຺ໂປ ກາໂມ ຣາໂຄ ກາໂມ ສງ຺ກປ຺ປຣາໂຄ ກາໂມ, ໂຍ ກາເມສຸ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ກາມຣາໂຄ ກາມນນ຺ທີ ກາມຕຓ຺ຫາ ກາມສ຺ເນໂຫ ກາມປຣິຬາໂຫ ກາມມຸຈ຺ຉາ ກາມຊ຺ໂຌສານໍ ກາໂມໂຆ ກາມໂຍໂຄ ກາມຸປາທານໍ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ.

‘‘ອທ຺ທສໍ ກາມ ເຕ ມູລໍ, ສງ຺ກປ຺ປາ ກາມ ຊາຍສິ;

ນ ຕໍ ສງ຺ກປ຺ປຍິສ຺ສາມິ, ເອວໍ ກາມ ນ ໂຫຫິສີ’’ຕິ. –

ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກິເລສກາມາ. ໂລເກຕິ ອປາຍໂລເກ ມນຸສ຺ສໂລເກ ເທວໂລເກ, ຂນ຺ຘໂລເກ ຘາຕຸໂລເກ ອາຍຕນໂລເກ. ກາມາ ຫິ ໂລເກ ນ ຫິ ສຸປ຺ປຫາຍາຕິ. ກາມາ ຫິ ໂລເກ ທຸປ຺ປຫາຍາ ທຸຈ຺ຈຊ຺ຊາ ທຸປ຺ປຣິຈ຺ຈຊ຺ຊາ ທຸນ຺ນິມ຺ມທຍາ ທຸນ຺ນິເວຐຍາ ທຸພ຺ພິນິເວຐຍາ ທຸຕ຺ຕຣາ ທຸປ຺ປຕຣາ ທຸສ຺ສມຕິກ຺ກມາ ທຸພ຺ພິນິວຕ຺ຕາຕິ – ກາມາ ຫິ ໂລເກ ນ ຫິ ສຸປ຺ປຫາຍາ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສຕ຺ໂຕ ຄຸຫາຍໍ ພຫຸນາຠິຉນ຺ໂນ, ຕິຏ຺ຐໍ ນໂຣ ໂມຫນສ຺ມິໍ ປຄາຬ຺ໂຫ;

ທູເຣ ວິເວກາ ຫິ ຕຖາວິໂຘ ໂສ, ກາມາ ຫິ ໂລເກ ນ ຫິ ສຸປ຺ປຫາຍາ’’ຕິ.

໘. ອິຈ຺ຉານິທານາ ຠວສາຕພທ຺ຘາ, ເຕ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ ນ ຫິ ອຎ຺ຎໂມກ຺ຂາ;

ປຈ຺ຉາ ປຸເຣ ວາປິ ອເປກ຺ຂມານາ, ອິເມ ວ ກາເມ ປຸຣິເມ ວ ຊປ຺ປໍ.

ອິຈ຺ຉານິທານາ ຠວສາຕພທ຺ຘາຕິ. ອິຈ຺ຉາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ ອນຸນໂຍ ອນຸໂຣໂຘ ນນ຺ທີ ນນ຺ທິຣາໂຄ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສາຣາໂຄ ອິຈ຺ຉາ ມຸຈ຺ຉາ ອຊ຺ໂຌສານໍ ເຄໂຘ ປລິເຄໂຘ ສງ຺ໂຄ ປງ຺ໂກ, ເອຊາ ມາຍາ ຊນິກາ ສຎ຺ຊນນີ ສິພ຺ພິນີ ຊາລິນີ ສຣິຕາ ວິສຕ຺ຕິກາ, ສຸຕ຺ຕໍ ວິສຏາ ອາຍູຫິນີ ທຸຕິຍາ ປຓິຘິ ຠວເນຕ຺ຕິ, ວນໍ ວນໂຖ ສນ຺ຘໂວ ສ຺ເນໂຫ ອເປກ຺ຂາ ປຏິພນ຺ຘຸ, ອາສາ ອາສີສນາ ອາສີສິຕຕ຺ຕໍ, ຣູປາສາ ສທ຺ທາສາ ຄນ຺ຘາສາ ຣສາສາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາສາ, ລາຠາສາ ຘນາສາ ປຸຕ຺ຕາສາ ຊີວິຕາສາ, ຊປ຺ປາ ປຊປ຺ປາ ອຠິຊປ຺ປາ ຊປ຺ປນາ ຊປ຺ປິຕຕ຺ຕໍ ໂລລຸປ຺ປໍ ໂລລຸປ຺ປາຍນາ ໂລລຸປ຺ປາຍິຕຕ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉຎ຺ຉິກຕາ ສາຘຸກມ຺ຍຕາ, ອຘມ຺ມຣາໂຄ ວິສມໂລໂຠ ນິກນ຺ຕິ ນິກາມນາ ປຕ຺ຖນາ ປິຫນາ ສມ຺ປຕ຺ຖນາ, ກາມຕຓ຺ຫາ ຠວຕຓ຺ຫາ ວິຠວຕຓ຺ຫາ, ຣູປຕຓ຺ຫາ ອຣູປຕຓ຺ຫາ ນິໂຣຘຕຓ຺ຫາ, ຣູປຕຓ຺ຫາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ ຣສຕຓ຺ຫາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ, ໂອໂຆ ໂຍໂຄ ຄນ຺ໂຖ ອຸປາທານໍ ອາວຣຓໍ ນີວຣຓໍ ຉທນໍ ພນ຺ຘນໍ, ອຸປກ຺ກິເລໂສ ອນຸສໂຍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ລຕາ ເວວິຈ຺ຉໍ, ທຸກ຺ຂມູລໍ ທຸກ຺ຂນິທານໍ ທຸກ຺ຂປ຺ປຠໂວ ມາຣປາໂສ ມາຣພຬິສໍ ມາຣວິສໂຍ, ຕຓ຺ຫານທີ ຕຓ຺ຫາຊາລໍ ຕຓ຺ຫາຄທ຺ທຸລໍ ຕຓ຺ຫາສມຸທ຺ໂທ ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ. ອິຈ຺ຉານິທານາຕິ ອິຈ຺ຉານິທານກາ ອິຈ຺ຉາເຫຕຸກາ ອິຈ຺ຉາປຈ຺ຈຍາ ອິຈ຺ຉາກາຣຓາ ອິຈ຺ຉາປຠວາຕິ – ອິຈ຺ຉານິທານາ.

ຠວສາຕພທ຺ຘາຕິ. ເອກໍ ຠວສາຕໍ – ສຸຂາ ເວທນາ. ທ຺ເວ ຠວສາຕານິ – ສຸຂາ ຈ ເວທນາ ອິຏ຺ຐຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸ. ຕີຓິ ຠວສາຕານິ – ໂຍພ຺ພຎ຺ຎໍ, ອາໂຣຄ຺ຍໍ, ຊີວິຕໍ. ຈຕ຺ຕາຣິ ຠວສາຕານິ – ລາໂຠ, ຍໂສ, ປສໍສາ, ສຸຂໍ. ປຎ຺ຈ ຠວສາຕານິ – ມນາປິກາ ຣູປາ, ມນາປິກາ ສທ຺ທາ, ມນາປິກາ ຄນ຺ຘາ, ມນາປິກາ ຣສາ, ມນາປິກາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ. ຉ ຠວສາຕານິ – ຈກ຺ຂຸສມ຺ປທາ, ໂສຕສມ຺ປທາ, ຆານສມ຺ປທາ, ຊິວ຺ຫາສມ຺ປທາ, ກາຍສມ຺ປທາ, ມໂນສມ຺ປທາ. ຠວສາຕພທ຺ຘາ, ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສາຕພທ຺ຘາ, ອິຏ຺ຐສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ພທ຺ຘາ, ໂຍພ຺ພຎ຺ເຎ ພທ຺ຘາ, ອາໂຣຄ຺ເຍ ພທ຺ຘາ, ຊີວິເຕ ພທ຺ຘາ, ລາເຠ ພທ຺ຘາ, ຍເສ ພທ຺ຘາ, ປສໍສາຍໍ ພທ຺ຘາ, ສຸເຂ ພທ຺ຘາ, ມນາປິເກສຸ ຣູເປສຸ ພທ຺ຘາ, ສທ຺ເທສຸ… ຄນ຺ເຘສຸ… ຣເສສຸ… ມນາປິເກສຸ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພສຸ ພທ຺ຘາ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ປທາຍ ພທ຺ຘາ, ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍມໂນສມ຺ປທາຍ ພທ຺ຘາ, ວິພທ຺ຘາ ອາພທ຺ຘາ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພທ຺ຘາຕິ – ອິຈ຺ຉານິທານາ ຠວສາຕພທ຺ຘາ.

ເຕ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ ນ ຫິ ອຎ຺ຎໂມກ຺ຂາຕິ ເຕ ວາ ຠວສາຕວຕ຺ຖູ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ, ສຕ຺ຕາ ວາ ເອຕ຺ໂຕ ທຸມ຺ໂມຈຍາ. ກຖໍ ເຕ ຠວສາຕວຕ຺ຖູ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ? ສຸຂາ ເວທນາ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ, ອິຏ຺ຐໍ ວຕ຺ຖຸ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈໍ, ໂຍພ຺ພຎ຺ຎໍ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈໍ, ອາໂຣຄ຺ຍໍ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈໍ, ຊີວິຕໍ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈໍ, ລາໂຠ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ໂຈ, ຍໂສ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ໂຈ, ປສໍສາ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ, ສຸຂໍ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈໍ, ມນາປິກາ ຣູປາ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ, ມນາປິກາ ສທ຺ທາ… ຄນ຺ຘາ… ຣສາ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ປທາ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ, ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍມໂນສມ຺ປທາ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ ທຸມ຺ໂມຈຍາ ທຸປ຺ປໂມຈຍາ ທຸນ຺ນິເວຐຍາ ທຸພ຺ພິນິເວຐຍາ, ທຸຕ຺ຕຣາ ທຸປ຺ປຕຣາ ທຸສ຺ສມຕິກ຺ກມາ ທຸພ຺ພິນິວຕ຺ຕາ. ເອວໍ ເຕ ຠວສາຕວຕ຺ຖູ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ.

ກຖໍ ສຕ຺ຕາ ເອຕ຺ໂຕ ທຸມ຺ໂມຈຍາ? ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສຕ຺ຕາ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ອິຏ຺ຐສ຺ມາ ວຕ຺ຖຸສ຺ມາ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ໂຍພ຺ພຎ຺ຎາ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ອາໂຣຄ຺ຍາ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ຊີວິຕາ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ລາຠາ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ຍສາ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ປສໍສາຍ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ສຸຂາ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ມນາປິເກຫິ ຣູເປຫິ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ມນາປິເກຫິ ສທ຺ເທຫິ… ຄນ຺ເຘຫິ… ຣເສຫິ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພຫິ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ປທາຍ ທຸມ຺ໂມຈຍາ, ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍມໂນສມ຺ປທາຍ ທຸມ຺ໂມຈຍາ ທຸຣຸທ຺ຘຣາ [ທຸທ຺ຘຣາ (ກ.)], ທຸສ຺ສມຸທ຺ຘຣາ ທຸພ຺ພຸຏ຺ຐາປຍາ ທຸສ຺ສມຸຏ຺ຐາປຍາ ທຸນ຺ນິເວຐຍາ ທຸພ຺ພິນິເວຐຍາ ທຸຕ຺ຕຣາ ທຸປ຺ປຕຣາ ທຸສ຺ສມຕິກ຺ກມາ ທຸພ຺ພິນິວຕ຺ຕາ. ເອວໍ ສຕ຺ຕາ ເອຕ຺ໂຕ ທຸມ຺ໂມຈຍາຕິ – ເຕ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ.

ນ ຫິ ອຎ຺ຎໂມກ຺ຂາຕິ ເຕ ອຕ຺ຕນາ ປລິປປລິປນ຺ນາ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ປຣໍ ປລິປປລິປນ຺ນໍ ອຸທ຺ຘຣິຕຸໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ໂສ ວຕ, ຈຸນ຺ທ, ອຕ຺ຕນາ ປລິປປລິປນ຺ໂນ ປຣໍ ປລິປປລິປນ຺ນໍ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ໂສ ວຕ, ຈຸນ຺ທ, ອຕ຺ຕນາ ອທນ຺ໂຕ ອວິນີໂຕ ອປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ປຣໍ ທເມສ຺ສຕິ ວິເນສ຺ສຕິ ປຣິນິພ຺ພາເປສ຺ສຕີຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ນ ຫິ ອຎ຺ຎໂມກ຺ຂາ.

ອຖ ວາ ນຕ຺ຖຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ໂມເຈຕາ. ເຕ ຍທິ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ, ສເກນ ຖາເມນ ສເກນ ພເລນ ສເກນ ວີຣິເຍນ ສເກນ ປຣກ຺ກເມນ ສເກນ ປຸຣິສຖາເມນ ສເກນ ປຸຣິສພເລນ ສເກນ ປຸຣິສວີຣິເຍນ ສເກນ ປຸຣິສປຣກ຺ກເມນ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ມາປຏິປທໍ ອນຸໂລມປຏິປທໍ ອປຈ຺ຈນີກປຏິປທໍ ອນ຺ວຕ຺ຖປຏິປທໍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປທໍ ປຏິປຊ຺ຊມານາ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍຸນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ນ ຫິ ອຎ຺ຎໂມກ຺ຂາ.

ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ນາຫໍ ສຫິສ຺ສາມິ ປໂມຈນາຍ, ກຖໍກຖິໍ ໂຘຕກ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ;

ຘມ຺ມຎ຺ຈ ເສຏ຺ຐໍ ອຠິຊານມາໂນ, ເອວໍ ຕຸວໍ ໂອຆມິມໍ ຕເຣສີ’’ຕິ.

ເອວມ຺ປິ ນ ຫິ ອຎ຺ຎໂມກ຺ຂາ.

ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ອຕ຺ຕນາວ ກຕໍ ປາປໍ, ອຕ຺ຕນາ ສໍກິລິສ຺ສຕິ;

ອຕ຺ຕນາ ອກຕໍ ປາປໍ, ອຕ຺ຕນາວ ວິສຸຊ຺ຌຕິ;

ສຸທ຺ຘີ ອສຸທ຺ຘິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ, ນາຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎໍ ວິໂສຘເຍ’’ຕິ.

ເອວມ຺ປິ ນ ຫິ ອຎ຺ຎໂມກ຺ຂາ.

ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕິຏ຺ຐເຕວ ນິພ຺ພານໍ, ຕິຏ຺ຐຕິ ນິພ຺ພານຄາມິມຄ຺ໂຄ, ຕິຏ຺ຐາມຫໍ ສມາທເປຕາ. ອຖ ຈ ປນ ມມ ສາວກາ ມຍາ ເອວໍ ໂອວທິຍມານາ ເອວໍ ອນຸສາສິຍມານາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ຐໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣາເຘນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ເຈ ນາຣາເຘນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ກ຺ຍາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກໂຣມິ? ມຄ຺ຄກ຺ຂາຍີ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄໂຕ. ມຄ຺ຄໍ ພຸທ຺ໂຘ ອາຈິກ຺ຂຕິ. ອຕ຺ຕນາ ປຏິປຊ຺ຊມານາ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ນ ຫິ ອຎ຺ຎໂມກ຺ຂາຕິ – ເຕ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ ນ ຫິ ອຎ຺ຎໂມກ຺ຂາ.

ປຈ຺ຉາ ປຸເຣ ວາປິ ອເປກ຺ຂມານາຕິ. ປຈ຺ຉາ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນາຄຕໍ, ປຸເຣ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຕີຕໍ. ອປິ ຈ ອຕີຕໍ ອຸປາທາຍ ອນາຄຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ປຈ຺ຉາ, ອນາຄຕໍ ອຸປາທາຍ ອຕີຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ປຸເຣ. ກຖໍ ປຸເຣ ອເປກ຺ຂໍ ກໂຣຕິ? ‘‘ເອວໍຣູໂປ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ນາເນຕິ. ‘‘ເອວໍເວທໂນ ອໂຫສິໍ… ເອວໍສຎ຺ໂຎ ອໂຫສິໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ອໂຫສິໍ… ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ນາເນຕິ. ເອວມ຺ປິ ປຸເຣ ອເປກ຺ຂໍ ກໂຣຕິ.

ອຖ ວາ ‘‘ອິຕິ ເມ ຈກ຺ຂຸ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ຣູປາ’’ຕິ – ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາຄປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ຉນ຺ທຣາຄປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຕທຠິນນ຺ທຕິ. ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ເອວມ຺ປິ ປຸເຣ ອເປກ຺ຂໍ ກໂຣຕິ. ‘‘ອິຕິ ເມ ໂສຕໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ສທ຺ທາ’’ຕິ…ເປ… ‘‘ອິຕິ ເມ ຆານໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ຄນ຺ຘາ’’ຕິ… ‘‘ອິຕິ ເມ ຊິວ຺ຫາ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ຣສາ’’ຕິ… ‘‘ອິຕິ ເມ ກາໂຍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ… ‘‘ອິຕິ ເມ ມໂນ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ຘມ຺ມາ’’ຕິ – ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາຄປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ຉນ຺ທຣາຄປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຕທຠິນນ຺ທຕິ. ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ເອວມ຺ປິ ປຸເຣ ອເປກ຺ຂໍ ກໂຣຕິ.

ອຖ ວາ ຍານິສ຺ສ ຕານິ ປຸພ຺ເພ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຫສິຕລປິຕກີຬິຕານິ ຕທສ຺ສາເທຕິ ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວມ຺ປິ ປຸເຣ ອເປກ຺ຂໍ ກໂຣຕິ.

ກຖໍ ປຈ຺ຉາ ອເປກ຺ຂໍ ກໂຣຕິ? ‘‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ນາເນຕິ. ‘‘ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ… ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ… ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ນາເນຕິ. ເອວມ຺ປິ ປຈ຺ຉາ ອເປກ຺ຂໍ ກໂຣຕິ.

ອຖ ວາ ‘‘ອິຕິ ເມ ຈກ຺ຂຸ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ຣູປາ’’ຕິ – ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫຕິ. ເຈຕໂສ ປຓິຘານປຈ຺ຈຍາ ຕທຠິນນ຺ທຕິ. ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ເອວມ຺ປິ ປຈ຺ຉາ ອເປກ຺ຂໍ ກໂຣຕິ. ‘‘ອິຕິ ເມ ໂສຕໍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ສທ຺ທາ’’ຕິ… ‘‘ອິຕິ ເມ ຆານໍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ຄນ຺ຘາ’’ຕິ… ‘‘ອິຕິ ເມ ຊິວ຺ຫາ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ຣສາ’’ຕິ… ‘‘ອິຕິ ເມ ກາໂຍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ… ‘‘ອິຕິ ເມ ມໂນ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ຘມ຺ມາ’’ຕິ – ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫຕິ. ເຈຕໂສ ປຓິຘານປຈ຺ຈຍາ ຕທຠິນນ຺ທຕິ. ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ເອວມ຺ປິ ປຈ຺ຉາ ອເປກ຺ຂໍ ກໂຣຕິ.

ອຖ ວາ ‘‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ວາ ວເຕນ ວາ ຕເປນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ວາ ເທໂວ ວາ ຠວິສ຺ສາມິ ເທວຎ຺ຎຕໂຣ ວາ’’ຕິ – ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫຕິ. ເຈຕໂສ ປຓິຘານປຈ຺ຈຍາ ຕທຠິນນ຺ທຕິ. ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ ເອວມ຺ປິ ປຈ຺ຉາ ອເປກ຺ຂໍ ກໂຣຕີຕິ – ປຈ຺ຉາ ປຸເຣ ວາປິ ອເປກ຺ຂມານາ.

ອິເມ ວ ກາເມ ປຸຣິເມ ວ ຊປ຺ປນ຺ຕິ. ອິເມ ວ ກາເມຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ອິຈ຺ຉນ຺ຕາ ສາທິຍນ຺ຕາ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕາ ປິຫຍນ຺ຕາ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕາ. ປຸຣິເມ ວ ຊປ຺ປນ຺ຕິ ອຕີເຕ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ຊປ຺ປນ຺ຕາ ປຊປ຺ປນ຺ຕາ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕາຕິ – ອິເມ ວ ກາເມ ປຸຣິເມ ວ ຊປ຺ປໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອິຈ຺ຉານິທານາ ຠວສາຕພທ຺ຘາ, ເຕ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈາ ນ ຫິ ອຎ຺ຎໂມກ຺ຂາ;

ປຈ຺ຉາ ປຸເຣ ວາປິ ອເປກ຺ຂມານາ, ອິເມ ວ ກາເມ ປຸຣິເມ ວ ຊປ຺ປ’’ນ຺ຕິ.

໙. ກາເມສຸ ຄິທ຺ຘາ ປສຸຕາ ປມູຬ຺ຫາ, ອວທານິຍາ ເຕ ວິສເມ ນິວິຏ຺ຐາ;

ທຸກ຺ຂູປນີຕາ ປຣິເທວຍນ຺ຕິ, ກິໍສູ ຠວິສ຺ສາມ ອິໂຕ ຈຸຕາເສ.

ກາເມສຸ ຄິທ຺ຘາ ປສຸຕາ ປມູຬ຺ຫາຕິ. ກາມາຕິ ອຸທ຺ທານໂຕ ທ຺ເວ ກາມາ – ວຕ຺ຖຸກາມາ ຈ ກິເລສກາມາ ຈ…ເປ… ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸກາມາ…ເປ… ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກິເລສກາມາ. ເຄໂຘ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ. ກິເລສກາເມນ ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌສນ຺ນາ [ອຊ຺ໂຌປນ຺ນາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພຸທ຺ຘາຕິ – ກາເມສຸ ຄິທ຺ຘາ.

ປສຸຕາຕິ ເຍປິ ກາເມ ເອສນ຺ຕິ ຄເວສນ຺ຕິ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ຕຈ຺ຈຣິຕາ ຕພ຺ພຫຸລາ ຕຄ຺ຄຣຸກາ, ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຕທຘິມຸຕ຺ຕາ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ກາມປສຸຕາ. ເຍປິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ຣູເປ ເອສນ຺ຕິ ຄເວສນ຺ຕິ ປຣິເຍສນ຺ຕິ… ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ… ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ…ເປ… ປຣິເຍສນ຺ຕິ ຕຈ຺ຈຣິຕາ ຕພ຺ພຫຸລາ ຕຄ຺ຄຣຸກາ, ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຕທຘິມຸຕ຺ຕາ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ກາມປສຸຕາ. ເຍປິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ຣູເປ ປຏິລຠນ຺ຕິ… ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ … ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ປຏິລຠນ຺ຕິ ຕຈ຺ຈຣິຕາ ຕພ຺ພຫຸລາ ຕຄ຺ຄຣຸກາ, ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຕທຘິມຸຕ຺ຕາ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ກາມປສຸຕາ. ເຍປິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ຣູເປ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ … ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ… ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ຕຈ຺ຈຣິຕາ ຕພ຺ພຫຸລາ ຕຄ຺ຄຣຸກາ, ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຕທຘິມຸຕ຺ຕາ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ກາມປສຸຕາ. ຍຖາ ກລຫກາຣໂກ ກລຫປສຸໂຕ, ກມ຺ມກາຣໂກ ກມ຺ມປສຸໂຕ, ໂຄຈເຣ ຈຣນ຺ໂຕ ໂຄຈຣປສຸໂຕ, ຌາຍີ ຌານປສຸໂຕ; ເອວເມວ ເຍປິ ກາເມ ເອສນ຺ຕິ ຄເວສຕິ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ຕຈ຺ຈຣິຕາ ຕພ຺ພຫຸລາ ຕຄ຺ຄຣຸກາ ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຕທຘິມຸຕ຺ຕາ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ກາມປສຸຕາ. ເຍປິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ຣູເປ ເອສນ຺ຕິ ຄເວສນ຺ຕິ ປຣິເຍສນ຺ຕິ… ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ… ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ…ເປ… ປຣິເຍສນ຺ຕິ ຕຈ຺ຈຣິຕາ ຕພ຺ພຫຸລາ ຕຄ຺ຄຣຸກາ ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຕທຘິມຸຕ຺ຕາ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ກາມປສຸຕາ. ເຍປິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ຣູເປ ປຏິລຠນ຺ຕິ… ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ… ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ປຏິລຠນ຺ຕິ ຕຈ຺ຈຣິຕາ ຕພ຺ພຫຸລາ ຕຄ຺ຄຣຸກາ, ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຕທຘິມຸຕ຺ຕາ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ກາມປສຸຕາ. ເຍປິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ຣູເປ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ… ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ… ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ຕຈ຺ຈຣິຕາ ຕພ຺ພຫຸລາ ຕຄ຺ຄຣຸກາ, ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຕທຘິມຸຕ຺ຕາ ຕທຘິປເຕຍ຺ຍາ, ເຕປິ ກາມປສຸຕາ.

ປມູຬ຺ຫາຕິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເທວມນຸສ຺ສາ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ມຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ສມ຺ມຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ສມ຺ປມຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ມູຬ຺ຫາ ສມ຺ມູຬ຺ຫາ ສມ຺ປມູຬ຺ຫາ ອວິຊ຺ຊາຍ ອນ຺ຘີກຕາ ອາວຸຕາ ນິວຸຕາ ໂອວຸຕາ ປິຫິຕາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕາຕິ – ກາເມສຸ ຄິທ຺ຘາ ປສຸຕາ ປມູຬ຺ຫາ.

ອວທານິຍາ ເຕ ວິສເມ ນິວິຏ຺ຐາຕິ. ອວທານິຍາຕິ ອວຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິປິ ອວທານິຍາ, ມຈ຺ຉຣິໂນປິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອວທານິຍາ, ພຸທ຺ຘານໍ ສາວການໍ ວຈນໍ ພ຺ຍປ຺ປຖໍ ເທສນໍ ອນຸສິຏ຺ຐິໍ ນາທິຍນ຺ຕີຕິ – ອວທານິຍາ. ກຖໍ ອວຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອວທານິຍາ? ນິຣຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ, ເອວໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ – ອວທານິຍາ. ກຖໍ ມຈ຺ຉຣິໂນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອວທານິຍາ? ປຎ຺ຈ ມຈ຺ຉຣິຍານິ – ອາວາສມຈ຺ຉຣິຍໍ, ກຸລມຈ຺ຉຣິຍໍ, ລາຠມຈ຺ຉຣິຍໍ, ວຓ຺ຓມຈ຺ຉຣິຍໍ, ຘມ຺ມມຈ຺ຉຣິຍໍ. ຍໍ ເອວຣູປໍ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ມຈ຺ຉຣາຍນາ ມຈ຺ຉຣາຍິຕຕ຺ຕໍ ເວວິຈ຺ຉໍ ກທຣິຍໍ ກຏຸກຎ຺ຈຸກຕາ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ. ອປິ ຈ, ຂນ຺ຘມຈ຺ຉຣິຍມ຺ປິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ຘາຕຸມຈ຺ຉຣິຍມ຺ປິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາຍຕນມຈ຺ຉຣິຍມ຺ປິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ຄາໂຫ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ. ອິມິນາ ມຈ຺ຉຣິເຍນ ອວທຎ຺ຎຸຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຊນາ ປມຕ຺ຕາ. ເອວໍ ມຈ຺ຉຣິໂນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອວທານິຍາ. ກຖໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາວການໍ ວຈນໍ ພ຺ຍປ຺ປຖໍ ເທສນໍ ອນຸສິຏ຺ຐິໍ ນາທິຍນ຺ຕີຕິ – ອວທານິຍາ? ພຸທ຺ຘານໍ ສາວການໍ ວຈນໍ ພ຺ຍປ຺ປຖໍ ເທສນໍ ອນຸສິຏ຺ຐິໍ ນ ອາທິຍນ຺ຕິ ນ ສຸສ຺ສຸສນ຺ຕິ, ນ ໂສຕໍ ໂອທຫນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ຕິ, ອນສ຺ສວາ ອວຈນກຣາ ປຏິໂລມວຸຕ຺ຕິໂນ, ອຎ຺ເຎເນວ ມຸຂໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາວການໍ [ພຸທ຺ຘານໍ ພຸທ຺ຘສາວການໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ວຈນໍ ພ຺ຍປ຺ປຖໍ ເທສນໍ ອນຸສິຏ຺ຐິໍ ນາທິຍນ຺ຕີຕິ ອວທານິຍາຕິ – ອວທານິຍາ.

ເຕ ວິສເມ ນິວິຏ຺ຐາຕິ ວິສເມ ກາຍກມ຺ເມ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສເມ ວຈີກມ຺ເມ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສເມ ມໂນກມ຺ເມ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສເມ ປາຓາຕິປາເຕ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສເມ ອທິນ຺ນາທາເນ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສເມ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາເຣ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສເມ ມຸສາວາເທ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສມາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສມາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ… ວິສເມ ສມ຺ຜປ຺ປລາເປ… ວິສມາຍ ອຠິຊ຺ຌາຍ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສເມ ພ຺ຍາປາເທ… ວິສມາຍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສເມສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ນິວິຏ຺ຐາ, ວິສເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນີວຣເຓສຸ ນິວິຏ຺ຐາ ວິນິວິຏ຺ຐາ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ອລ຺ລີນາ ອຸປຄຕາ ອຊ຺ໂຌສິຕາ ອຘິມຸຕ຺ຕາ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພຸທ຺ຘາຕິ – ອວທານິຍາ ເຕ ວິສເມ ນິວິຏ຺ຐາ.

ທຸກ຺ຂູປນີຕາ ປຣິເທວຍນ຺ຕີຕິ. ທຸກ຺ຂູປນີຕາຕິ ທຸກ຺ຂປ຺ປຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂສມ຺ປຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂູປຄຕາ, ມາຣປ຺ປຕ຺ຕາ ມາຣສມ຺ປຕ຺ຕາ ມາຣູປຄຕາ, ມຣຓປ຺ປຕ຺ຕາ ມຣຓສມ຺ປຕ຺ຕາ ມຣຓູປຄຕາ. ປຣິເທວຍນ຺ຕີຕິ ລປນ຺ຕິ ລາລປນ຺ຕິ [ສລ຺ລປນ຺ຕິ (ສີ.)], ໂສຈນ຺ຕິ ກິລມນ຺ຕິ ປຣິເທວນ຺ຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທນ຺ຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ – ທຸກ຺ຂູປນີຕາ ປຣິເທວຍນ຺ຕິ.

ກິໍສູ ຠວິສ຺ສາມ ອິໂຕ ຈຸຕາເສຕິ ອິໂຕ ຈຸຕາ ກິໍ ຠວິສ຺ສາມ? ເນຣຍິກາ ຠວິສ຺ສາມ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິກາ ຠວິສ຺ສາມ, ເປຕ຺ຕິວິສຍິກາ ຠວິສ຺ສາມ, ມນຸສ຺ສາ ຠວິສ຺ສາມ, ເທວາ ຠວິສ຺ສາມ, ຣູປີ ຠວິສ຺ສາມ, ອຣູປີ ຠວິສ຺ສາມ, ສຎ຺ຎີ ຠວິສ຺ສາມ, ອສຎ຺ຎີ ຠວິສ຺ສາມ, ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີ ຠວິສ຺ສາມ, ‘‘ຠວິສ຺ສາມ ນຸ ໂຂ ມຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ນນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ຠວິສ຺ສາມ ນຸ ໂຂ ມຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ສໍສຍປກ຺ຂນ຺ທາ ວິມຕິປກ຺ຂນ຺ທາ ທ຺ເວຬ຺ຫກຊາຕາ ລປນ຺ຕິ ລາລປນ຺ຕິ, ໂສຈນ຺ຕິ ກິລມນ຺ຕິ ປຣິເທວນ຺ຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທນ຺ຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ – ກິໍສູ ຠວິສ຺ສາມ ອິໂຕ ຈຸຕາເສ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ກາເມສຸ ຄິທ຺ຘາ ປສຸຕາ ປມູຬ຺ຫາ, ອວທານິຍາ ເຕ ວິສເມ ນິວິຏ຺ຐາ;

ທຸກ຺ຂູປນີຕາ ປຣິເທວຍນ຺ຕິ, ກິໍສູ ຠວິສ຺ສາມ ອິໂຕ ຈຸຕາເສ’’ຕິ.

໑໐. ຕສ຺ມາ ຫິ ສິກ຺ເຂຖ ອິເຘວ ຊນ຺ຕຸ,ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຊຎ຺ຎາ ວິສມນ຺ຕິ ໂລເກ;

ນ ຕສ຺ສ ເຫຕູ ວິສມໍ ຈເຣຍ຺ຍ, ອປ຺ປຎ຺ຫິທໍ ຊີວິຕມາຫຸ ຘີຣາ.

ຕສ຺ມາ ຫິ ສິກ຺ເຂຖ ອິເຘວ ຊນ຺ຕູຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຕໍກາຣຓາ ຕໍເຫຕຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຕນ຺ນິທານາ, ເອຕມາທີນວໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ກາເມສູຕິ – ຕສ຺ມາ. ສິກ຺ເຂຖາຕິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ – ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ.

ກຕມາ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ, ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ຂຸທ຺ທໂກ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ, ມຫນ຺ໂຕ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສີລໍ ປຕິຏ຺ຐາ ອາທິ ຈຣຓໍ ສໍຍໂມ ສໍວໂຣ ໂມກ຺ຂໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ – ອຍໍ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ.

ກຕມາ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ.

ກຕມາ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຣິຍາຍ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ສມ຺ມາທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ. ໂສ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ‘‘ອິເມ ອາສວາ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ – ອຍໍ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ.

ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາໂຍ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຊານນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ສທ຺ຘາຍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ວີຣິຍໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຈິຕ຺ຕໍ ສມາທຫນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ປຎ຺ຎາຍ ປຊານນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ອຠິຊານນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ປຣິຊານນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ປຫາຕພ຺ພໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຠາເວຕພ຺ພໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ ສຈ຺ຉິກໂຣນ຺ໂຕ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ ອາຈເຣຍ຺ຍ ສມາຈເຣຍ຺ຍ ສມາທາຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ.

ອິຘາຕິ ອິມິສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ອິມິສ຺ສາ ຂນ຺ຕິຍາ ອິມິສ຺ສາ ຣຸຈິຍາ ອິມສ຺ມິໍ ອາທາເຍ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອິມສ຺ມິໍ ວິນເຍ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອິມສ຺ມິໍ ປາວຈເນ ອິມສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ອິມສ຺ມິໍ ມນຸສ຺ສໂລເກ – ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ອິຘາຕິ. ຊນ຺ຕູຕິ ສຕ຺ໂຕ ນໂຣ…ເປ… ມນຸໂຊຕິ – ຕສ຺ມາ ຫິ ສິກ຺ເຂຖ ອິເຘວ ຊນ຺ຕຸ.

ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຊຎ຺ຎາ ວິສມນ຺ຕິ ໂລເກຕິ. ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອເສສໍ ນິສ຺ເສສໍ ປຣິຍາທິຍນວຈນເມຕໍ [ປຣິທາຍວຈນເມຕໍ (ສ຺ຍາ.)] – ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ. ວິສມນ຺ຕິ ຊຎ຺ຎາຕິ ວິສມໍ ກາຍກມ຺ມໍ ວິສມນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ວິສມນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ມໂນກມ຺ມໍ ວິສມນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ປາຓາຕິປາຕໍ ວິສໂມຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ອທິນ຺ນາທານໍ ວິສມນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ວິສໂມຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ມຸສາວາທໍ ວິສໂມຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ວິສມາຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ວິສມາຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ວິສໂມຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ອຠິຊ຺ຌໍ ວິສມາຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ພ຺ຍາປາທໍ ວິສໂມຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສມໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ວິສມາຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສເມ ສງ຺ຂາເຣ ວິສມາຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ວິສມາຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ວິສເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ວິສມາຕິ ຊາເນຍ຺ຍ ອາຊາເນຍ຺ຍ ວິຊາເນຍ຺ຍ ປຏິວິຊາເນຍ຺ຍ ປຏິວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ໂລເກຕິ ອປາຍໂລເກ…ເປ… ອາຍຕນໂລເກຕິ – ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຊຎ຺ຎາ ວິສມນ຺ຕິ ໂລເກ.

ນ ຕສ຺ສ ເຫຕູ ວິສມໍ ຈເຣຍ຺ຍາຕິ. ວິສມສ຺ສ ກາຍກມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມສ຺ສ ວຈີກມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມສ຺ສ ມໂນກມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມສ຺ສ ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມສ຺ສ ອທິນ຺ນາທານສ຺ສ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມສ຺ສ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣສ຺ສ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມສ຺ສ ມຸສາວາທສ຺ສ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມສ຺ສ ສມ຺ຜປ຺ປລາປສ຺ສ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມາຍ ອຠິຊ຺ຌາຍ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມສ຺ສ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມາຍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມານໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກາມຄຸຓານໍ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ນີວຣຓານໍ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມາຍ ເຈຕນາຍ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມາຍ ປຕ຺ຖນາຍ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ, ວິສມາຍ ປຓິຘິຍາ ເຫຕຸ ວິສມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ ນ ອາຈເຣຍ຺ຍ ນ ສມາຈເຣຍ຺ຍ ນ ສມາທາຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ – ນ ຕສ຺ສ ເຫຕູ ວິສມໍ ຈເຣຍ຺ຍ.

ອປ຺ປຎ຺ຫິທໍ ຊີວິຕມາຫຸ ຘີຣາຕິ. ຊີວິຕນ຺ຕິ ອາຍຸ ຐິຕິ ຍປນາ ຍາປນາ ອິຣິຍນາ ວຕ຺ຕນາ ປາລນາ ຊີວິຕໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອປິ ຈ, ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ – ຐິຕິປຣິຕ຺ຕຕາຍ ວາ ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ, ສຣສປຣິຕ຺ຕຕາຍ ວາ ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ. ກຖໍ ຐິຕິປຣິຕ຺ຕຕາຍ ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ? ອຕີເຕ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ຊີວິຕ຺ຖ, ນ ຊີວຕິ ນ ຊີວິສ຺ສຕິ; ອນາຄເຕ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ຊີວິສ຺ສຕິ, ນ ຊີວຕິ ນ ຊີວິຕ຺ຖ; ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ຊີວຕິ, ນ ຊີວິຕ຺ຖ ນ ຊີວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຊີວິຕໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ຈ, ສຸຂທຸກ຺ຂາ ຈ ເກວລາ;

ເອກຈິຕ຺ຕສມາຍຸຕ຺ຕາ, ລຫຸໂສ ວຕ຺ຕເຕ ຂໂຓ.

‘‘ຈຸລ຺ລາສີຕິສຫສ຺ສານິ, ກປ຺ປາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເຍ ມຣູ;

ນຕ຺ເວວ ເຕປິ ຊີວນ຺ຕິ, ທ຺ວີຫິ ຈິຕ຺ເຕຫິ ສໍຍຸຕາ.

‘‘ເຍ ນິຣຸທ຺ຘາ ມຣນ຺ຕສ຺ສ, ຕິຏ຺ຐມານສ຺ສ ວາ ອິຘ;

ສພ຺ເພປິ ສທິສາ ຂນ຺ຘາ, ຄຕາ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກາ.

‘‘ອນນ຺ຕຣາ ຈ ເຍ ຠຄ຺ຄາ [ຠງ຺ຄາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ເຍ ຈ ຠຄ຺ຄາ ອນາຄຕາ;

ຕທນ຺ຕເຣ ນິຣຸທ຺ຘານໍ, ເວສມໍ ນຕ຺ຖິ ລກ຺ຂເຓ.

‘‘ອນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ນ ຊາໂຕ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ຊີວຕິ;

ຈິຕ຺ຕຠຄ຺ຄາ ມໂຕ ໂລໂກ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປຣມຕ຺ຖິຍາ.

‘‘ຍຖາ ນິນ຺ນາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຉນ຺ເທນ ປຣິຓາມິຕາ;

ອຈ຺ຉິນ຺ນຘາຣາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ.

‘‘ອນິຘານຄຕາ ຠຄ຺ຄາ, ປຸຎ຺ໂຊ ນຕ຺ຖິ ອນາຄເຕ;

ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ເຍ ຈ [ນິພ຺ພຕ຺ຕາເຍວ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອາຣຄ຺ເຄ ສາສປູປມາ.

‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ, ຠງ຺ໂຄ ເນສໍ ປຸຣກ຺ຂໂຕ;

ປໂລກຘມ຺ມາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ປຸຣາເຓຫິ ອມິສ຺ສິຕາ.

‘‘ອທສ຺ສນໂຕ ອາຍນ຺ຕິ, ຠງ຺ຄາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ທສ຺ສນໍ;

ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາໂທວ ອາກາເສ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວຍນ຺ຕິ ຈາ’’ຕິ.

ເອວໍ ຐິຕິປຣິຕ຺ຕຕາຍ ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ.

ກຖໍ ສຣສປຣິຕ຺ຕຕາຍ ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ? ອສ຺ສາສູປນິພນ຺ຘໍ ຊີວິຕໍ, ປສ຺ສາສູປນິພນ຺ຘໍ ຊີວິຕໍ, ອສ຺ສາສປສ຺ສາສູປນິພນ຺ຘໍ ຊີວິຕໍ, ມຫາຠູຕູປນິພນ຺ຘໍ ຊີວິຕໍ, ກພຬີກາຣາຫາຣູປນິພນ຺ຘໍ ຊີວິຕໍ, ອຸສ຺ມູປນິພນ຺ຘໍ ຊີວິຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓູປນິພນ຺ຘໍ ຊີວິຕໍ. ມູລມ຺ປິ ອິເມສໍ ທຸພ຺ພລໍ, ປຸພ຺ພເຫຕູປິ ອິເມສໍ ທຸພ຺ພລາ. ເຍ ປຈ຺ຈຍາ ເຕປິ ທຸພ຺ພລາ, ເຍປິ ປຠາວິກາ ເຕປິ ທຸພ຺ພລາ. ສຫຠູມິ ອິເມສໍ ທຸພ຺ພລາ, ສມ຺ປໂຍຄາປິ ອິເມສໍ ທຸພ຺ພລາ, ສຫຊາປິ ອິເມສໍ ທຸພ຺ພລາ, ຍາປິ ປໂຍຊິກາ ສາປິ ທຸພ຺ພລາ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອິເມ ນິຈ຺ຈທຸພ຺ພລາ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອນວຏ຺ຐິຕາ ອິເມ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຣິປາຕຍນ຺ຕິ ອິເມ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຫິ ນຕ຺ຖິ ຕາຍິຕາ, ນ ຈາປິ ຐເປນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອິເມ. ໂຍປິ ນິພ຺ພຕ຺ຕໂກ ໂສ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ນ ຈ ເກນຈິ ໂກຈິ ຫາຍຕິ, ຄນ຺ຘພ຺ພາ ຈ ອິເມ ຫິ ສພ຺ພໂສ;

ປຸຣິເມຫິ ປຠາວິກາ ອິເມ, ເຍປິ ປຠາວິກາ ເຕ ປຸເຣ ມຕາ;

ປຸຣິມາປິ ຈ ປຈ຺ຉິມາປິ ຈ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນ ກທາຈິ ມທ຺ທສໍສູ’’ຕິ.

ເອວໍ ສຣສປຣິຕ຺ຕຕາຍ ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ.

ອປິ ຈ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ຊີວິຕໍ ອຸປາທາຍ ມນຸສ຺ສານໍ ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ ປຣິຕ຺ຕກໍ ຊີວິຕໍ ໂຖກໍ [ໂຖກກໍ (ກ.)] ຊີວິຕໍ ຂຓິກໍ ຊີວິຕໍ ລຫຸກໍ ຊີວິຕໍ ອິຕ຺ຕຣໍ ຊີວິຕໍ ອນທ຺ຘນີຍໍ ຊີວິຕໍ ນຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ຊີວິຕໍ. ຕາວຕິໍສານໍ ເທວານໍ…ເປ… ຍາມານໍ ເທວານໍ… ຕຸສິຕານໍ ເທວານໍ… ນິມ຺ມານຣຕີນໍ ເທວານໍ… ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ເທວານໍ… ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ຊີວິຕໍ ອຸປາທາຍ ມນຸສ຺ສານໍ ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ ປຣິຕ຺ຕກໍ ຊີວິຕໍ ໂຖກໍ ຊີວິຕໍ ຂຓິກໍ ຊີວິຕໍ ລຫຸກໍ ຊີວິຕໍ ອິຕ຺ຕຣໍ ຊີວິຕໍ ອນທ຺ຘນີຍໍ ຊີວິຕໍ ນຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ຊີວິຕໍ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ອປ຺ປມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນຸສ຺ສານໍ ອາຍຸ. ຄມນິໂຍ ສມ຺ປຣາໂຍ ມນ຺ຕາຍ ໂພທ຺ຘພ຺ພໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ, ຈຣິຕພ຺ພໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓໍ. ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຣໍ ຊີວຕິ ໂສ ວສ຺ສສຕໍ ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ’’.

‘‘ອປ຺ປມາຍຸ ມນຸສ຺ສານໍ, ຫີເຬຍ຺ຍ ນໍ ສຸໂປຣິໂສ;

ຈເຣຍ຺ຍາທິຕ຺ຕສີໂສວ ນຕ຺ຖິ ມຈ຺ຈຸສ຺ສນາຄໂມ.

‘‘ອຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອໂຫຣຕ຺ຕາ, ຊີວິຕໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕິ;

ອາຍຸ ຂິຍ຺ຍຕິ ມຈ຺ຈານໍ, ກຸນ຺ນທີນໍວ ໂອທກ’’ນ຺ຕິ.

ອປ຺ປຎ຺ຫິທໍ ຊີວິຕມາຫຸ ຘີຣາຕິ. ຘີຣາຕິ ຘີຣາ, ຘິຕິມາຕິ ຘີຣາ, ຘິຕິສມ຺ປນ຺ນາຕິ ຘີຣາ, ຘີກຕປາປາຕິ ຘີຣາ. ຘີ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ. ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ ວິຈໂຍ ປວິຈໂຍ ຘມ຺ມວິຈໂຍ ສລ຺ລກ຺ຂຓາ ອຸປລກ຺ຂຓາ ປຈ຺ຈຸປລກ຺ຂຓາ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈໍ ໂກສລ຺ລໍ ເນປຸຎ຺ຎໍ ເວຠພ຺ຍາ ຈິນ຺ຕາ ອຸປປຣິກ຺ຂາ ຠູຣິ ເມຘາ ປຣິຓາຍິກາ ວິປສ຺ສນາ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປໂຕໂທ ປຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ປຎ຺ຎາສຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຎາປາສາໂທ ປຎ຺ຎາອາໂລໂກ ປຎ຺ຎາໂອຠາໂສ ປຎ຺ຎາປຊ຺ໂຊໂຕ ປຎ຺ຎາຣຕນໍ ອໂມໂຫ ຘມ຺ມວິຈໂຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຘີຣາ. ອປິ ຈ ຂນ຺ຘຘີຣາ ຘາຕຸຘີຣາ ອາຍຕນຘີຣາ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທຘີຣາ ສຕິປຏ຺ຐານຘີຣາ ສມ຺ມປ຺ປຘານຘີຣາ ອິທ຺ຘິປາທຘີຣາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍຘີຣາ ພລຘີຣາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຘີຣາ ມຄ຺ຄຘີຣາ ຜລຘີຣາ ນິພ຺ພານຘີຣາ. ເຕ ຘີຣາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ມນຸສ຺ສານໍ ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ, ປຣິຕ຺ຕກໍ ຊີວິຕໍ, ໂຖກໍ ຊີວິຕໍ, ຂຓິກໍ ຊີວິຕໍ, ລຫຸກໍ ຊີວິຕໍ, ອິຕ຺ຕຣໍ ຊີວິຕໍ, ອນທ຺ຘນີຍໍ ຊີວິຕໍ, ນຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ຊີວິຕ’’ນ຺ຕິ. ເອວມາຫໍສຸ ເອວໍ ກເຖນ຺ຕິ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕິ ເອວໍ ທີປຍນ຺ຕິ ເອວໍ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ອປ຺ປຎ຺ຫິທໍ ຊີວິຕມາຫຸ ຘີຣາ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຕສ຺ມາ ຫິ ສິກ຺ເຂຖ ອິເຘວ ຊນ຺ຕຸ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຊຎ຺ຎາ ວິສມນ຺ຕິ ໂລເກ;

ນ ຕສ຺ສ ເຫຕູ ວິສມໍ ຈເຣຍ຺ຍ, ອປ຺ປຎ຺ຫິທໍ ຊີວິຕມາຫຸ ຘີຣາ’’ຕິ.

໑໑. ປສ຺ສາມິ ໂລເກ ປຣິຜນ຺ທມານໍ, ປຊໍ ອິມໍ ຕຓ຺ຫຄຕໍ ຠເວສຸ;

ຫີນາ ນຣາ ມຈ຺ຈຸມຸເຂ ລປນ຺ຕິ, ອວີຕຕຓ຺ຫາເສ ຠວາຠເວສຸ.

ປສ຺ສາມິ ໂລເກ ປຣິຜນ຺ທມານນ຺ຕິ. ປສ຺ສາມີຕິ ມໍສຈກ຺ຂຸນາປິ ປສ຺ສາມິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາປິ ປສ຺ສາມິ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາປິ ປສ຺ສາມິ, ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາປິ ປສ຺ສາມິ, ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາປິ ປສ຺ສາມິ ທກ຺ຂາມິ ໂອໂລເກມິ ນິຊ຺ຌາຍາມິ ອຸປປຣິກ຺ຂາມິ. ໂລເກຕິ ອປາຍໂລເກ ມນຸສ຺ສໂລເກ ເທວໂລເກ ຂນ຺ຘໂລເກ ຘາຕຸໂລເກ ອາຍຕນໂລເກ.

ປຣິຜນ຺ທມານນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາຜນ຺ທນາຍ ຜນ຺ທມານໍ, ທິຏ຺ຐິຜນ຺ທນາຍ ຜນ຺ທມານໍ, ກິເລສຜນ຺ທນາຍ ຜນ຺ທມານໍ, ປໂຍຄຜນ຺ທນາຍ ຜນ຺ທມານໍ, ວິປາກຜນ຺ທນາຍ ຜນ຺ທມານໍ, ທຸຈ຺ຈຣິຕຜນ຺ທນາຍ ຜນ຺ທມານໍ, ຣຕ຺ຕໍ ຣາເຄນ ຜນ຺ທມານໍ, ທຸຏ຺ຐໍ ໂທເສນ ຜນ຺ທມານໍ, ມູຬ຺ຫໍ ໂມເຫນ ຜນ຺ທມານໍ, ວິນິພທ຺ຘໍ ມາເນນ ຜນ຺ທມານໍ, ປຣາມຏ຺ຐໍ ທິຏ຺ຐິຍາ ຜນ຺ທມານໍ, ວິກ຺ເຂປຄຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ຜນ຺ທມານໍ, ອນິຏ຺ຐງ຺ຄຕໍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຜນ຺ທມານໍ, ຖາມຄຕໍ ອນຸສເຍຫິ ຜນ຺ທມານໍ, ລາເຠນ ຜນ຺ທມານໍ, ອລາເຠນ ຜນ຺ທມານໍ, ຍເສນ ຜນ຺ທມານໍ, ອຍເສນ ຜນ຺ທມານໍ, ປສໍສາຍ ຜນ຺ທມານໍ, ນິນ຺ທາຍ ຜນ຺ທມານໍ, ສຸເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ຊາຕິຍາ ຜນ຺ທມານໍ, ຊຣາຍ ຜນ຺ທມານໍ, ພ຺ຍາຘິນາ ຜນ຺ທມານໍ, ມຣເຓນ ຜນ຺ທມານໍ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ຜນ຺ທມານໍ, ເນຣຍິເກນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິເກນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ເປຕ຺ຕິວິສຍິເກນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ມານຸສິເກນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິມູລເກນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ຄພ຺ເຠ ຐິຕິມູລເກນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ຄພ຺ຠາ ວຸຏ຺ຐານມູລເກນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ຊາຕສ຺ສູປນິພນ຺ຘເກນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ຊາຕສ຺ສ ປຣາເຘຍ຺ຍເກນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ອຕ຺ຕູປກ຺ກເມນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ປຣູປກ຺ກເມນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ທຸກ຺ຂທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ວິປຣິຓາມທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ຈກ຺ຂຸໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ໂສຕໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ, ຆານໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ…ເປ… ຊິວ຺ຫາໂຣເຄນ… ກາຍໂຣເຄນ… ສີສໂຣເຄນ… ກຓ຺ຓໂຣເຄນ… ມຸຂໂຣເຄນ… ທນ຺ຕໂຣເຄນ… ກາເສນ… ສາເສນ… ປິນາເສນ… ທາເຫນ… ຊເຣນ… ກຸຈ຺ຉິໂຣເຄນ… ມຸຈ຺ຉາຍ… ປກ຺ຂນ຺ທິກາຍ… ສູລາຍ … ວິສຸຈິກາຍ… ກຸຏ຺ເຐນ… ຄຓ຺ເຑນ… ກິລາເສນ… ໂສເສນ… ອປມາເຣນ… ທທ຺ທຸຍາ… ກຓ຺ຑຸຍາ… ກຈ຺ຉຸຍາ… ຣຂສາຍ… ວິຕຈ຺ຉິກາຍ… ໂລຫິເຕນ… ປິຕ຺ເຕນ… ມຘຸເມເຫນ… ອໍສາຍ… ປິຬກາຍ… ຠຄນ຺ທເລນ [ຠຄນ຺ທລາຍ (ສ຺ຍາ.)] … ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐາເນນ ອາພາເຘນ… ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐາເນນ ອາພາເຘນ… ວາຕສມຸຏ຺ຐາເນນ ອາພາເຘນ… ສນ຺ນິປາຕິເກນ ອາພາເຘນ… ອຸຕຸປຣິຓາມເຊນ ອາພາເຘນ… ວິສມປຣິຫາຣເຊນ ອາພາເຘນ… ໂອປກ຺ກມິເກນ ອາພາເຘນ … ກມ຺ມວິປາກເຊນ ອາພາເຘນ… ສີເຕນ… ອຸຓ຺ເຫນ… ຊິຆຈ຺ຉາຍ… ປິປາສາຍ … ອຸຈ຺ຈາເຣນ… ປສ຺ສາເວນ… ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ເສນ ທຸກ຺ເຂນ… ມາຕຸມຣເຓນ ທຸກ຺ເຂນ… ປິຕຸມຣເຓນ ທຸກ຺ເຂນ… ຠາຕຸມຣເຓນ ທຸກ຺ເຂນ… ຠຄິນິມຣເຓນ ທຸກ຺ເຂນ… ປຸຕ຺ຕມຣເຓນ ທຸກ຺ເຂນ… ຘີຕຸມຣເຓນ ທຸກ຺ເຂນ… ຎາຕິພ຺ຍສເນນ… ໂຠຄພ຺ຍສເນນ… ໂຣຄພ຺ຍສເນນ… ສີລພ຺ຍສເນນ… ທິຏ຺ຐິພ຺ຍສເນນ ທຸກ຺ເຂນ ຜນ຺ທມານໍ ສມ຺ຜນ຺ທມານໍ ວິປ຺ຜນ຺ທມານໍ ເວຘມານໍ ປເວຘມານໍ ສມ຺ປເວຘມານໍ ປສ຺ສາມິ ທກ຺ຂາມິ ໂອໂລເກມິ ນິຊ຺ຌາຍາມິ ອຸປປຣິກ຺ຂາມີຕິ – ປສ຺ສາມິ ໂລເກ ປຣິຜນ຺ທມານໍ.

ປຊໍ ອິມໍ ຕຓ຺ຫຄຕໍ ຠເວສູຕິ. ປຊາຕິ ສຕ຺ຕາຘິວຈນໍ. ຕຓ຺ຫາຕິ ຣູປຕຓ຺ຫາ, ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ, ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ, ຣສຕຓ຺ຫາ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ, ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ. ຕຓ຺ຫຄຕນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາຄຕໍ ຕຓ຺ຫານຸຄຕໍ ຕຓ຺ຫາຍານຸສຏໍ ຕຓ຺ຫາຍາສນ຺ນໍ ຕຓ຺ຫາຍ ປາຕິຕໍ ອຠິຠູຕໍ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ຕໍ. ຠເວສູຕິ ກາມຠເວ ຣູປຠເວ ອຣູປຠເວຕິ – ປຊໍ ອິມໍ ຕຓ຺ຫຄຕໍ ຠເວສຸ.

ຫີນາ ນຣາ ມຈ຺ຈຸມຸເຂ ລປນ຺ຕີຕິ. ຫີນາ ນຣາຕິ ຫີນາ ນຣາ ຫີເນນ ກາຍກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ຫີນາ ນຣາ, ຫີເນນ ວຈີກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ຫີນາ ນຣາ, ຫີເນນ ມໂນກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ຫີນາ ນຣາ, ຫີເນນ ປາຓາຕິປາເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ຫີນາ ນຣາ, ຫີເນນ ອທິນ຺ນາທາເນນ…ເປ… ຫີເນນ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາເຣນ… ຫີເນນ ມຸສາວາເທນ… ຫີນາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ… ຫີນາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ… ຫີເນນ ສມ຺ຜປ຺ປລາເປນ… ຫີນາຍ ອຠິຊ຺ຌາຍ… ຫີເນນ ພ຺ຍາປາເທນ… ຫີນາຍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ… ຫີເນຫິ ສງ຺ຂາເຣຫິ… ຫີເນຫິ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ນີວຣເຓຫິ… ຫີນາຍ ເຈຕນາຍ… ຫີນາຍ ປຕ຺ຖນາຍ… ຫີນາຍ ປຓິຘິຍາ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ຫີນາ ນຣາ ຫີນາ ນິຫີນາ ໂອຫີນາ ໂອມກາ ລາມກາ ຉຕຸກ຺ກາ ປຣິຕ຺ຕາຕິ – ຫີນາ ນຣາ. ມຈ຺ຈຸມຸເຂ ລປນ຺ຕີຕິ. ມຈ຺ຈຸມຸເຂຕິ ມາຣມຸເຂ ມຣຓມຸເຂ, ມຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕາ ມຈ຺ຈຸສມ຺ປຕ຺ຕາ ມຈ຺ຈູປາຄຕາ, ມາຣປ຺ປຕ຺ຕາ ມາຣສມ຺ປຕ຺ຕາ ມາຣູປາຄຕາ, ມຣຓປ຺ປຕ຺ຕາ ມຣຓສມ຺ປຕ຺ຕາ ມຣຓູປາຄຕາ ລປນ຺ຕິ ລາລປນ຺ຕິ ໂສຈນ຺ຕິ ກິລມນ຺ຕິ ປຣິເທວນ຺ຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທນ຺ຕິ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ – ຫີນາ ນຣາ ມຈ຺ຈຸມຸເຂ ລປນ຺ຕິ.

ອວີຕຕຓ຺ຫາເສ ຠວາຠເວສູຕິ. ຕຓ຺ຫາຕິ ຣູປຕຓ຺ຫາ…ເປ… ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ. ຠວາຠເວສູຕິ ຠວາຠເວ ກມ຺ມຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ກາມຠເວ, ກມ຺ມຠເວ ກາມຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ຣູປຠເວ, ກມ຺ມຠເວ ຣູປຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ອຣູປຠເວ, ກມ຺ມຠເວ ອຣູປຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ປຸນປ຺ປຸນພ຺ຠເວ, ປຸນປ຺ປຸນຄຕິຍາ ປຸນປ຺ປຸນອຸປປຕ຺ຕິຍາ ປຸນປ຺ປຸນປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຸນປ຺ປຸນອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ, ອວີຕຕຓ຺ຫາ ອວິຄຕຕຓ຺ຫາ ອຈຕ຺ຕຕຓ຺ຫາ ອວນ຺ຕຕຓ຺ຫາ. ອມຸຕ຺ຕຕຓ຺ຫາ ອປ຺ປຫີນຕຓ຺ຫາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕຓ຺ຫາຕິ – ອວີຕຕຓ຺ຫາເສ ຠວາຠເວສຸ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ປສ຺ສາມິ ໂລເກ ປຣິຜນ຺ທມານໍ, ປຊໍ ອິມໍ ຕຓ຺ຫຄຕໍ ຠເວສຸ;

ຫີນາ ນຣາ ມຈ຺ຈຸມຸເຂ ລປນ຺ຕິ, ອວີຕຕຓ຺ຫາເສ ຠວາຠເວສູ’’ຕິ.

໑໒. ມມາຍິເຕ ປສ຺ສຖ ຜນ຺ທມາເນ,ມຈ຺ເຉວ [ມຈ຺ໂຉວ (ສີ.)] ອປ຺ໂປທເກ ຂີຓໂສເຕ;

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ອມໂມ ຈເຣຍ຺ຍ, ຠເວສຸ ອາສຕ຺ຕິມກຸພ຺ພມາໂນ.

ມມາຍິເຕ ປສ຺ສຖ ຜນ຺ທມາເນຕິ. ມມຕ຺ຕາຕິ ທ຺ເວ ມມຕ຺ຕາ – ຕຓ຺ຫາມມຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິມມຕ຺ຕຎ຺ຈ. ກຕມໍ ຕຓ຺ຫາມມຕ຺ຕໍ? ຍາວຕາ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາເຕນ ສີມກຕໍ ມຣິຍາທິກຕໍ ໂອຘິກຕໍ ປຣິຍນ຺ຕກຕໍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ມມາຍິຕໍ. ອິທໍ ມມໍ, ເອຕໍ ມມໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ມມໍ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ມມໍ, ມມ ຣູປາ ສທ຺ທາ ຄນ຺ຘາ ຣສາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ, ອຕ຺ຖຣຓາ ປາວຸຣຓາ ທາສິທາສາ ອເຊຬກາ ກຸກ຺ກຸຏສູກຣາ ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວາ ເຂຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ຫິຣຎ຺ຎໍ ສຸວຓ຺ຓໍ ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ຣຏ຺ຐຎ຺ຈ ຊນປໂທ ຈ ໂກໂສ ຈ ໂກຏ຺ຐາຄາຣຎ຺ຈ, ເກວລມ຺ປິ ມຫາປຖວິໍ ຕຓ຺ຫາວເສນ ມມາຍຕິ. ຍາວຕາ ອຏ຺ຐສຕໍ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕໍ, ອິທໍ ຕຓ຺ຫາມມຕ຺ຕໍ.

ກຕມໍ ທິຏ຺ຐິມມຕ຺ຕໍ? ວີສຕິວຕ຺ຖຸກາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ, ທສວຕ຺ຖຸກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ທສວຕ຺ຖຸກາ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາ ທິຏ຺ຐິ; ຍາ ເອວຣູປາ ທິຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຫນໍ ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕາໂຣ ທິຏ຺ຐິວິສູກາຍິກໍ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິກໍ ທິຏ຺ຐິສຎ຺ໂຎຊນໍ ຄາໂຫ ປຏິຄ຺ຄາໂຫ ອຠິນິເວໂສ ປຣາມາໂສ ກຸມ຺ມຄ຺ໂຄ ມິຈ຺ຉາປໂຖ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຕິຕ຺ຖາຍຕນໍ ວິປຣິເຍສຄ຺ຄາໂຫ ວິປຣີຕຄ຺ຄາໂຫ ວິປລ຺ລາສຄ຺ຄາໂຫ ມິຈ຺ຉາຄາໂຫ ‘‘ອຍາຖາວກສ຺ມິໍ ຍາຖາວກ’’ນ຺ຕິ ຄາໂຫ. ຍາວຕາ ທ຺ວາສຏ຺ຐິທິຏ຺ຐິຄຕານິ, ອິທໍ ທິຏ຺ຐິມມຕ຺ຕໍ. ມມາຍິເຕ ປສ຺ສຖ ຜນ຺ທມາເນຕິ ມມາຍິຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອຈ຺ເຉທສໍກິໂນປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ເຕປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ເນປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ມມາຍິຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປຣິຓາມສໍກິໂນປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ວິປຣິຓາມນ຺ເຕປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ວິປຣິຓເຕປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ ປຜນ຺ທນ຺ຕິ ສມ຺ຜນ຺ທນ຺ຕິ ວິປ຺ຜນ຺ທນ຺ຕິ ເວຘນ຺ຕິ [ເວເຘນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ປເວຘນ຺ຕິ ສມ຺ປເວຘນ຺ຕິ. ເອວໍ ຜນ຺ທມາເນ ປຜນ຺ທມາເນ ສມ຺ຜນ຺ທມາເນ ວິປ຺ຜນ຺ທມາເນ ເວຘມາເນ ປເວຘມາເນ ສມ຺ປເວຘມາເນ ປສ຺ສຖ ທກ຺ຂຖ ໂອໂລເກຖ ນິຊ຺ຌາຍຖ ອຸປປຣິກ຺ຂຖາຕິ – ມມາຍິເຕ ປສ຺ສຖ ຜນ຺ທມາເນ.

ມຈ຺ເຉວ ອປ຺ໂປທເກ ຂີຓໂສເຕຕິ. ຍຖາ ມຈ຺ຉາ ອປ຺ໂປທເກ ປຣິຕ຺ໂຕທເກ ອຸທກປຣິຍາທາເນ ກາເກຫິ ວາ ກຸລເລຫິ ວາ ພລາກາຫິ ວາ ປຣິປາຕິຍມານາ ອຸກ຺ຂິປິຍມານາ ຂຊ຺ຊມານາ ຜນ຺ທນ຺ຕິ ປຜນ຺ທນ຺ຕິ ສມ຺ຜນ຺ທນ຺ຕິ ວິປ຺ຜນ຺ທນ຺ຕິ ເວຘນ຺ຕິ ປເວຘນ຺ຕິ ສມ຺ປເວຘນ຺ຕິ; ເອວເມວ ປຊາ ມມາຍິຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອຈ຺ເຉທສໍກິໂນປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ເຕປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ເນປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ມມາຍິຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປຣິຓາມສໍກິໂນປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ວິປຣິຓາມນ຺ເຕປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ, ວິປຣິຓເຕປິ ຜນ຺ທນ຺ຕິ ປຜນ຺ທນ຺ຕິ ສມ຺ຜນ຺ທນ຺ຕິ ວິປ຺ຜນ຺ທນ຺ຕິ ເວຘນ຺ຕິ ປເວຘນ຺ຕິ ສມ຺ປເວຘນ຺ຕີຕິ – ມຈ຺ເຉວ ອປ຺ໂປທເກ ຂີຓໂສເຕ.

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ອມໂມ ຈເຣຍ຺ຍາຕິ. ເອຕໍ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ [ຕິຣຍິຕ຺ວາ (ກ.)] ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ມມຕ຺ເຕສູຕິ – ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ. ອມໂມ ຈເຣຍ຺ຍາຕິ ມມຕ຺ຕາຕິ ທ຺ເວ ມມຕ຺ຕາ – ຕຓ຺ຫາມມຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິມມຕ຺ຕຎ຺ຈ…ເປ… ອິທໍ ຕຓ຺ຫາມມຕ຺ຕໍ…ເປ… ອິທໍ ທິຏ຺ຐິມມຕ຺ຕໍ. ຕຓ຺ຫາມມຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ທິຏ຺ຐິມມຕ຺ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈກ຺ຂຸໍ ອມມາຍນ຺ໂຕ ໂສຕໍ ອມມາຍນ຺ໂຕ ຆານໍ ອມມາຍນ຺ໂຕ ຊິວ຺ຫໍ ອມມາຍນ຺ໂຕ ກາຍໍ ອມມາຍນ຺ໂຕ ມນໍ ອມມາຍນ຺ໂຕ ຣູເປ… ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ… ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ… ຘມ຺ເມ… ກຸລໍ… ຄຓໍ… ອາວາສໍ… ລາຠໍ… ຍສໍ… ປສໍສໍ… ສຸຂໍ… ຈີວຣໍ… ປິຓ຺ຑປາຕໍ… ເສນາສນໍ… ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ… ກາມຘາຕຸໍ… ຣູປຘາຕຸໍ… ອຣູປຘາຕຸໍ… ກາມຠວໍ… ຣູປຠວໍ… ອຣູປຠວໍ… ສຎ຺ຎາຠວໍ… ອສຎ຺ຎາຠວໍ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຠວໍ… ເອກໂວກາຣຠວໍ… ຈຕຸໂວກາຣຠວໍ… ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວໍ… ອຕີຕໍ… ອນາຄຕໍ… ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ… ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ອມມາຍນ຺ໂຕ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອປຣາມສນ຺ໂຕ ອນຠິນິວິສນ຺ໂຕ ຈເຣຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ ອິຣິເຍຍ຺ຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ ປາເລຍ຺ຍ ຍເປຍ຺ຍ ຍາເປຍ຺ຍາຕິ – ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ອມໂມ ຈເຣຍ຺ຍ.

ຠເວສຸ ອາສຕ຺ຕິມກຸພ຺ພມາໂນຕິ. ຠເວສູຕິ ກາມຠເວ ຣູປຠເວ ອຣູປຠເວ. ອາສຕ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ. ຠເວສຸ ອາສຕ຺ຕິມກຸພ຺ພມາໂນຕິ. ຠເວສຸ ອາສຕ຺ຕິໍ ອກຸພ຺ພມາໂນ, ຉນ຺ທໍ ເປມໍ ຣາຄໍ ຂນ຺ຕິໍ ອກຸພ຺ພມາໂນ ອຊນຍມາໂນ ອສຎ຺ຊນຍມາໂນ ອນິພ຺ພຕ຺ຕຍມາໂນ ອນຠິນິພ຺ພຕ຺ຕຍມາໂນຕິ – ຠເວສຸ ອາສຕ຺ຕິມກຸພ຺ພມາໂນ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ມມາຍິເຕ ປສ຺ສຖ ຜນ຺ທມາເນ, ມຈ຺ເຉວ ອປ຺ໂປທເກ ຂີຓໂສເຕ;

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ອມໂມ ຈເຣຍ຺ຍ, ຠເວສຸ ອາສຕ຺ຕິມກຸພ຺ພມາໂນ’’ຕິ.

໑໓. ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ວິເນຍ຺ຍ ຉນ຺ທໍ, ຜສ຺ສໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນານຸຄິທ຺ໂຘ;

ຍທຕ຺ຕຄຣຫີ ຕທກຸພ຺ພມາໂນ, ນ ລິມ຺ປຕີ [ນ ລິປ຺ປຕິ (ສີ.)] ທິຏ຺ຐສຸເຕສຸ ຘີໂຣ.

ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ວິເນຍ຺ຍ ຉນ຺ທນ຺ຕິ. ອນ຺ຕາຕິ ຜສ຺ໂສ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ ຜສ຺ສສມຸທໂຍ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ, ອຕີໂຕ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ ອນາຄໂຕ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ, ສຸຂາ ເວທນາ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ, ນາມໍ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ ຣູປໍ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ, ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ ຉ ພາຫິຣານິ ອາຍຕນານິ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ, ສກ຺ກາໂຍ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ. ຉນ຺ໂທຕິ ໂຍ ກາເມສຸ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ກາມຣາໂຄ ກາມນນ຺ທີ ກາມຕຓ຺ຫາ ກາມສ຺ເນໂຫ ກາມປຣິຬາໂຫ ກາມມຸຈ຺ຉາ ກາມຊ຺ໂຌສານໍ ກາໂມໂຆ ກາມໂຍໂຄ ກາມຸປາທານໍ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ. ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ວິເນຍ຺ຍ ຉນ຺ທນ຺ຕິ ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ຉນ຺ທໍ ວິເນຍ຺ຍ ປຏິວິເນຍ຺ຍ ປຊເຫຍ຺ຍ ວິໂນເທຍ຺ຍ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກເຣຍ຺ຍ ອນຠາວໍ ຄເມຍ຺ຍາຕິ – ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ວິເນຍ຺ຍ ຉນ຺ທໍ.

ຜສ຺ສໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນານຸຄິທ຺ໂຘຕິ. ຜສ຺ໂສຕິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ໂສຕສມ຺ຜສ຺ໂສ ຆານສມ຺ຜສ຺ໂສ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສ ກາຍສມ຺ຜສ຺ໂສ ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອຘິວຈນສມ຺ຜສ຺ໂສ, ປຏິຆສມ຺ຜສ຺ໂສ, ສຸຂເວທນີໂຍ ສມ຺ຜສ຺ໂສ ທຸກ຺ຂເວທນີໂຍ ສມ຺ຜສ຺ໂສ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນີໂຍ ສມ຺ຜສ຺ໂສ, ກຸສໂລ ຜສ຺ໂສ ອກຸສໂລ ຜສ຺ໂສ ອພ຺ຍາກໂຕ ຜສ຺ໂສ, ກາມາວຈໂຣ ຜສ຺ໂສ ຣູປາວຈໂຣ ຜສ຺ໂສ ອຣູປາວຈໂຣ ຜສ຺ໂສ, ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສ ອນິມິຕ຺ໂຕ ຜສ຺ໂສ ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ຜສ຺ໂສ, ໂລກິໂຍ ຜສ຺ໂສ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ຜສ຺ໂສ, ອຕີໂຕ ຜສ຺ໂສ ອນາຄໂຕ ຜສ຺ໂສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ຜສ຺ໂສ, ໂຍ ເອວຣູໂປ ຜສ຺ໂສ ຜຸສນາ ສມ຺ຜຸສນາ ສມ຺ຜຸສິຕຕ຺ຕໍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຜສ຺ໂສ.

ຜສ຺ສໍ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ຜສ຺ສໍ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານິຕ຺ວາ – ຎາຕປຣິຎ຺ຎາຍ, ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ [ຕິຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ (ສ຺ຍາ.)], ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ. ກຕມາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ? ຜສ຺ສໍ ຊານາຕິ – ອຍໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ໂສຕສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ຆານສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ກາຍສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ອຘິວຈນສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ປຏິຆສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ສຸຂເວທນີໂຍ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂເວທນີໂຍ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນີໂຍ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ກຸສໂລ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ອກຸສໂລ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ອພ຺ຍາກໂຕ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ກາມາວຈໂຣ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ຣູປາວຈໂຣ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ອຣູປາວຈໂຣ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ອນິມິຕ຺ໂຕ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ໂລກິໂຍ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ອຕີໂຕ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ອນາຄໂຕ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ຜສ຺ໂສຕິ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ອຍໍ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ.

ກຕມາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ? ເອວໍ ຎາຕໍ ກຕ຺ວາ ຜສ຺ສໍ ຕີເຣຕິ. ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ອີຕິໂຕ ອຸປທ຺ທວໂຕ ຠຍໂຕ ອຸປສຄ຺ຄໂຕ ຈລໂຕ ປຠງ຺ຄຸໂຕ ອຘຸວໂຕ ອຕາຓໂຕ ອເລຓໂຕ ອສຣຓໂຕ ຣິຕ຺ຕໂຕ ຕຸຈ຺ຉໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ອາທີນວໂຕ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໂຕ ອສາຣກໂຕ ອຆມູລໂຕ ວຘກໂຕ ວິຠວໂຕ ສາສວໂຕ ສງ຺ຂຕໂຕ ມາຣາມິສໂຕ ຊາຕິຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓຘມ຺ມໂຕ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມໂຕ ສໍກິເລສຘມ຺ມໂຕ ສມຸທຍໂຕ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ອສ຺ສາທໂຕ ອາທີນວໂຕ ນິສ຺ສຣຓໂຕ ຕີເຣຕິ – ອຍໍ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ.

ກຕມາ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ? ເອວໍ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ຜສ຺ເສ ຉນ຺ທຣາຄໍ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ເສສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຕໍ ປຊຫຖ. ເອວໍ ໂສ ຜສ຺ໂສ ປຫີໂນ ຠວິສ຺ສຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວໍ ກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ’’ຕິ – ອຍໍ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ. ຜສ຺ສໍ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ. ຜສ຺ສໍ ອິມາຫິ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານິຕ຺ວາ. ອນານຸຄິທ຺ໂຘຕິ. ເຄໂຘວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ. ຍສ຺ເສໂສ ເຄໂຘ ປຫີໂນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ ວູປສນ຺ໂຕ ປຏິປສ຺ສທ຺ໂຘ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິໂກ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ໂຒ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຄິທ຺ໂຘ. ໂສ ຣູເປ ອຄິທ຺ໂຘ ສທ຺ເທ ອຄິທ຺ໂຘ ຄນ຺ເຘ ອຄິທ຺ໂຘ ຣເສ ອຄິທ຺ໂຘ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ອຄິທ຺ໂຘ ກຸເລ… ຄເຓ… ອາວາເສ… ລາເຠ… ຍເສ… ປສໍສາຍ… ສຸເຂ… ຈີວເຣ… ປິຓ຺ຑປາເຕ… ເສນາສເນ… ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣ ອຄິທ຺ໂຘ ກາມຘາຕຸຍາ… ຣູປຘາຕຸຍາ… ອຣູປຘາຕຸຍາ… ກາມຠເວ… ຣູປຠເວ… ອຣູປຠເວ… ສຎ຺ຎາຠເວ… ອສຎ຺ຎາຠເວ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຠເວ… ເອກໂວກາຣຠເວ… ຈຕຸໂວກາຣຠເວ… ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ… ອຕີເຕ… ອນາຄເຕ… ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ… ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຄິທ຺ໂຘ ອຄຘິໂຕ ອມຸຈ຺ຉິໂຕ ອນຊ຺ຌາປນ຺ໂນ ວີຕເຄໂຘ ວິຄຕເຄໂຘ ຈຕ຺ຕເຄໂຘ ວນ຺ຕເຄໂຘ ມຸຕ຺ຕເຄໂຘ ປຫີນເຄໂຘ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐເຄໂຘ ວີຕຣາໂຄ ວິຄຕຣາໂຄ ຈຕ຺ຕຣາໂຄ ວນ຺ຕຣາໂຄ ມຸຕ຺ຕຣາໂຄ ປຫີນຣາໂຄ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຣາໂຄ ນິຈ຺ຉາໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕ ສີຕິຠູໂຕ ສຸຂປຏິສໍເວທີ ພ຺ຣຫ຺ມຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣຕີຕິ – ຜສ຺ສໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນານຸຄິທ຺ໂຘ.

ຍທຕ຺ຕຄຣຫີ ຕທກຸພ຺ພມາໂນຕິ. ຍທນ຺ຕິ ຍໍ. ອຕ຺ຕຄຣຫີຕິ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ – ກຕຕ຺ຕາ ຈ ອກຕຕ຺ຕາ ຈ. ກຖໍ ກຕຕ຺ຕາ ຈ ອກຕຕ຺ຕາ ຈ ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ? ກຕໍ ເມ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ອກຕໍ ເມ ກາຍສຸຈຣິຕນ຺ຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກຕໍ ເມ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ອກຕໍ ເມ ວຈີສຸຈຣິຕນ຺ຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກຕໍ ເມ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ອກຕໍ ເມ ມໂນສຸຈຣິຕນ຺ຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກໂຕ ເມ ປາຓາຕິປາໂຕ, ອກຕາ ເມ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກຕໍ ເມ ອທິນ຺ນາທານໍ, ອກຕາ ເມ ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກໂຕ ເມ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ, ອກຕາ ເມ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກໂຕ ເມ ມຸສາວາໂທ, ອກຕາ ເມ ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກຕາ ເມ ປິສຸຓາ ວາຈາ, ອກຕາ ເມ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກຕາ ເມ ຜຣຸສາ ວາຈາ, ອກຕາ ເມ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກໂຕ ເມ ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ, ອກຕາ ເມ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກຕາ ເມ ອຠິຊ຺ຌາ, ອກຕາ ເມ ອນຠິຊ຺ຌາຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກໂຕ ເມ ພ຺ຍາປາໂທ, ອກໂຕ ເມ ອພ຺ຍາປາໂທຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ກຕາ ເມ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ອກຕາ ເມ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ເອວໍ ກຕຕ຺ຕາ ຈ ອກຕຕ຺ຕາ ຈ ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ອຖ ວາ, ສີເລສຸມ຺ຫິ ນ ປຣິປູຣກາຣີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸມ຺ຫິ ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ໂຠຊເນມ຺ຫິ [ໂຠຊເນ (ສ຺ຍາ.)] ອມຕ຺ຕຎ຺ຎູຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ຊາຄຣິຍໍ ອນນຸຍຸຕ຺ໂຕຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ອສມນ຺ນາຄໂຕຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ອຠາວິຕາ ເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ອຠາວິຕາ ເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ອຠາວິຕາ ເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ອຠາວິຕານິ ເມ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ອຠາວິຕານິ ເມ ປຎ຺ຈ ພລານີຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ອຠາວິຕາ ເມ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ອຠາວິໂຕ ເມ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ເມ ອປຣິຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ສມຸທໂຍ ເມ ອປ຺ປຫີໂນຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ມຄ຺ໂຄ ເມ ອຠາວິໂຕຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ນິໂຣໂຘ ເມ ອສຈ຺ຉິກໂຕຕິ – ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ເອວໍ ກຕຕ຺ຕາ ຈ ອກຕຕ຺ຕາ ຈ ອຕ຺ຕານໍ ຄຣຫຕິ. ເອວໍ ອຕ຺ຕຄຣຫິຕໍ ກມ຺ມໍ ອກຸພ຺ພມາໂນ ອຊນຍມາໂນ ອສຎ຺ຊນຍມາໂນ ອນິພ຺ພຕ຺ຕຍມາໂນ ອນຠິນິພ຺ພຕ຺ຕຍມາໂນຕິ – ຍທຕ຺ຕຄຣຫີ ຕທກຸພ຺ພມາໂນ. ນ ລິມ຺ປຕີ ທິຏ຺ຐສຸເຕສຸ ຘີໂຣຕິ. ເລໂປຕິ ທ຺ເວ ເລປາ – ຕຓ຺ຫາເລໂປ ຈ ທິຏ຺ຐິເລໂປ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາເລໂປ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິເລໂປ. ຘີໂຣຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ ປຎ຺ຎວາ ພຸທ຺ຘິມາ ຎາຓີ ວິຠາວີ ເມຘາວີ. ຘີໂຣ ຕຓ຺ຫາເລປໍ ປຫາຍ ທິຏ຺ຐິເລປໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທິຏ຺ເຐ ນ ລິມ຺ປຕິ, ສຸເຕ ນ ລິມ຺ປຕິ, ມຸເຕ ນ ລິມ຺ປຕິ, ວິຎ຺ຎາເຕ ນ ລິມ຺ປຕິ, ນ ປລິມ຺ປຕິ [ນ ສໍລິມ຺ປຕິ (ສ຺ຍາ.)], ນ ອຸປລິມ຺ປຕິ. ອລິຕ຺ໂຕ ອປລິຕ຺ໂຕ [ອສໍລິຕ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ.)] ອນຸປລິຕ຺ໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕີຕິ – ນ ລິມ຺ປຕີ ທິຏ຺ຐສຸເຕສຸ ຘີໂຣຕິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ວິເນຍ຺ຍ ຉນ຺ທໍ, ຜສ຺ສໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອນານຸຄິທ຺ໂຘ;

ຍທຕ຺ຕຄຣຫີ ຕທກຸພ຺ພມາໂນ, ນ ລິມ຺ປຕີ ທິຏ຺ຐສຸເຕສຸ ຘີໂຣ’’ຕິ.

໑໔. ສຎ຺ຎໍ ປຣິຎ຺ຎາ ວິຕເຣຍ຺ຍ ໂອຆໍ, ປຣິຄ຺ຄເຫສຸ ມຸນິ ໂນປລິຕ຺ໂຕ;

ອພ຺ພູຬ຺ຫສລ຺ໂລ ຈຣມປ຺ປມຕ຺ໂຕ, ນາສີສຕີ ໂລກມິມໍ ປຣຎ຺ຈ.

ສຎ຺ຎໍ ປຣິຎ຺ຎາ ວິຕເຣຍ຺ຍ ໂອຆນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາຕິ ກາມສຎ຺ຎາ ພ຺ຍາປາທສຎ຺ຎາ ວິຫິໍສາສຎ຺ຎາ ເນກ຺ຂມ຺ມສຎ຺ຎາ ອພ຺ຍາປາທສຎ຺ຎາ ອວິຫິໍສາສຎ຺ຎາ ຣູປສຎ຺ຎາ ສທ຺ທສຎ຺ຎາ ຄນ຺ຘສຎ຺ຎາ ຣສສຎ຺ຎາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສຎ຺ຎາ ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ – ຍາ ເອວຣູປາ ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຊານນາ ສຎ຺ຊານິຕຕ຺ຕໍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຎ຺ຎາ. ສຎ຺ຎໍ ປຣິຎ຺ຎາຕິ ສຎ຺ຎໍ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານິຕ຺ວາ – ຎາຕປຣິຎ຺ຎາຍ, ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ, ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ.

ກຕມາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ? ສຎ຺ຎໍ ຊານາຕິ – ອຍໍ ກາມສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ພ຺ຍາປາທສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ວິຫິໍສາສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ອພ຺ຍາປາທສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ອວິຫິໍສາສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ຣູປສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ສທ຺ທສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ຄນ຺ຘສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ຣສສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ຘມ຺ມສຎ຺ຎາຕິ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ອຍໍ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ.

ກຕມາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ? ເອວໍ ຎາຕໍ ກຕ຺ວາ ສຎ຺ຎໍ ຕີເຣຕິ. ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ອີຕິໂຕ ອຸປທ຺ທວໂຕ ຠຍໂຕ ອຸປສຄ຺ຄໂຕ ຈລໂຕ ປຠງ຺ຄຸໂຕ…ເປ… ສມຸທຍໂຕ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ອສ຺ສາທໂຕ ອາທີນວໂຕ ນິສ຺ສຣຓໂຕ ຕີເຣຕິ – ອຍໍ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ.

ກຕມາ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ? ເອວໍ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ສຎ຺ຎາຍ ຉນ຺ທຣາຄໍ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎາຍ ຉນ຺ທຣາໂຄ, ຕໍ ປຊຫຖ. ເອວໍ ສາ ສຎ຺ຎາ ປຫີນາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍ ກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ’’ຕິ – ອຍໍ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ. ສຎ຺ຎໍ ປຣິຎ຺ຎາຕິ ສຎ຺ຎໍ ອິມາຫິ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານິຕ຺ວາ. ວິຕເຣຍ຺ຍ ໂອຆນ຺ຕິ ກາໂມຆໍ ຠໂວຆໍ ທິຏ຺ໂຐຆໍ ອວິຊ຺ໂຊຆໍ ຕເຣຍ຺ຍ ອຸຕ຺ຕເຣຍ຺ຍ ປຕເຣຍ຺ຍ ສມຕິກ຺ກເມຍ຺ຍ ວີຕິວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ – ສຎ຺ຎໍ ປຣິຎ຺ຎາ ວິຕເຣຍ຺ຍ ໂອຆໍ.

ປຣິຄ຺ຄເຫສຸ ມຸນິ ໂນປລິຕ຺ໂຕຕິ. ປຣິຄ຺ຄຫາຕິ ທ຺ເວ ປຣິຄ຺ຄຫາ – ຕຓ຺ຫາປຣິຄ຺ຄໂຫ ຈ ທິຏ຺ຐິປຣິຄ຺ຄໂຫ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາປຣິຄ຺ຄໂຫ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິປຣິຄ຺ຄໂຫ. ມຸນີຕິ. ໂມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ. ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ…ເປ… ອໂມໂຫ ຘມ຺ມວິຈໂຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ເຕນ ຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມຸນິ ໂມນປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ. ຕີຓິ ໂມເນຍ຺ຍານິ – ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ, ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ, ມໂນໂມເນຍ຺ຍໍ.

ກຕມໍ ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ? ຕິວິຘກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ ປຫານໍ ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ, ຕິວິຘໍ ກາຍສຸຈຣິຕໍ ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ, ກາຍາຣມ຺ມເຓ ຎາຓໍ ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ, ກາຍປຣິຎ຺ຎາ ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ, ປຣິຎ຺ຎາສຫຄໂຕ ມຄ຺ໂຄ ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ, ກາເຍ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ປຫານໍ ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ, ກາຍສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິ ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ – ອິທໍ ກາຍໂມເນຍ຺ຍໍ.

ກຕມໍ ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ? ຈຕຸພ຺ພິຘວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ ປຫານໍ ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ, ວາຈາຣມ຺ມເຓ ຎາຓໍ ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ, ວາຈາປຣິຎ຺ຎາ ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ, ປຣິຎ຺ຎາສຫຄໂຕ ມຄ຺ໂຄ ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ, ວາຈາຍ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ປຫານໍ ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ, ວຈີສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ ທຸຕິຍຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິ ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ – ອິທໍ ວຈີໂມເນຍ຺ຍໍ.