໑໖. ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ

ອຖ ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສໍ ວກ຺ຂຕິ –

໑໙໐. ນ ເມ ທິຏ຺ໂຐ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ]

ນ ສຸໂຕ ອຸທ ກສ຺ສຈິ;

ເອວໍ ວຄ຺ຄຸວໂທ ສຕ຺ຖາ, ຕຸສິຕາ ຄຓິມາຄໂຕ.

ນ ເມ ທິຏ຺ໂຐ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພຕິ. ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ເມ ມຍາ ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ ໂສ ຠຄວາ ອິມິນາ ຈກ຺ຂຸນາ ອິມິນາ ອຕ຺ຕຠາເວນ. ຍທາ ຠຄວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກມູເລ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາຍໍ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ໂຖ [ວສ຺ສໍວຸຏ຺ໂຐ (ສ຺ຍາ.)] ເທວຄຓປຣິວຸໂຕ ມຊ຺ເຌ ມຓິມເຍນ ໂສປາເຓນ ສງ຺ກສ຺ສນຄຣໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ອິມໍ ທສ຺ສນໍ ປຸພ຺ເພ ນ ທິຏ຺ໂຐຕິ – ນ ເມ ທິຏ຺ໂຐ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ.

ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິ. ອິຈ຺ຈາຕິ ປທສນ຺ຘິ ປທສໍສຄ຺ໂຄ ປທປາຣິປູຣີ ອກ຺ຂຣສມວາໂຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາ ປທານຸປຸພ຺ພຕາເປຕໍ – ອິຈ຺ຈາຕິ. ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນໍ ຄຣຸວຈນໍ ສຄາຣວສປ຺ປຕິສ຺ສວຈນເມຕໍ – ອາຍສ຺ມາຕິ. ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ນາມໍ ສງ຺ຂາ ສມຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂວຫາໂຣ ນາມໍ ນາມກມ຺ມໍ ນາມເຘຍ຺ຍໍ ນິຣຸຕ຺ຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອຠິລາໂປຕິ – ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ.

ນ ສຸໂຕ ອຸທ ກສ຺ສຈີຕິ. ນາຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ອຸທາຕິ ປທສນ຺ຘິ ປທສໍສຄ຺ໂຄ ປທປາຣິປູຣີ ອກ຺ຂຣສມວາໂຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາ ປທານຸປຸພ຺ພຕາເປຕໍ – ອຸທາຕິ. ກສ຺ສຈີຕິ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ເວສ຺ສສ຺ສ ວາ ສຸທ຺ທສ຺ສ ວາ ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ວາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ ເທວສ຺ສ ວາ ມນຸສ຺ສສ຺ສ ວາຕິ – ນ ສຸໂຕ ອຸທ ກສ຺ສຈິ.

ເອວໍ ວຄ຺ຄຸວໂທ ສຕ຺ຖາຕິ. ເອວໍ ວຄ຺ຄຸວໂທ ມຘຸຣວໂທ ເປມນີຍວໂທ ຫທຍງ຺ຄມວໂທ ກຣວີກຣຸຕມຎ຺ຊຸໂຆໂສ [ກຣວິກຣຸທມຎ຺ຊຸສ຺ສໂຣ (ສ຺ຍາ.)]. ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຂ ປນ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ມຸຂໂຕ ໂຆໂສ ນິຈ຺ຉຣຕິ – ວິສຏ຺ໂຐ ຈ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຈ ມຎ຺ຊຸ ຈ ສວນີໂຍ ຈ ພິນ຺ທຸ ຈ ອວິສາຣີ ຈ ຄມ຺ຠີໂຣ ຈ ນິນ຺ນາທິ ຈ. ຍຖາ ປຣິສໍ ໂຂ ປນ ໂສ ຠຄວາ ສເຣນ ວິຎ຺ຎາເປຕິ, ນ ອສ຺ສ ພຫິທ຺ຘາ ປຣິສາຍ ໂຆໂສ ນິຈ຺ຉຣຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສໂຣ ໂຂ ປນ ໂສ ຠຄວາ ກຣວີກຠາຓີຕິ – ເອວໍ ວຄ຺ຄຸວໂທ.

ສຕ຺ຖາຕິ ສຕ຺ຖາ ຠຄວາ ສຕ຺ຖວາໂຫ. ຍຖາ ສຕ຺ຖວາໂຫ ສຕ຺ເຕ ກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ, ໂຈຣກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ, ວາຬກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ, ທຸພ຺ຠິກ຺ຂກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ, ນິຣຸທກກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ ອຸຕ຺ຕາເຣຕິ ນິຕ຺ຕາເຣຕິ ປຕາເຣຕິ ເຂມນ຺ຕຠູມິໍ ສມ຺ປາເປຕິ; ເອວເມວ ຠຄວາ ສຕ຺ຖວາໂຫ ສຕ຺ເຕ ກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ, ຊາຕິກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ, ຊຣາກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ, ພ຺ຍາຘິກນ຺ຕາຣໍ…ເປ… ມຣຓກນ຺ຕາຣໍ… ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ ຣາຄກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ ໂທສກນ຺ຕາຣໍ… ໂມຫກນ຺ຕາຣໍ… ມານກນ຺ຕາຣໍ… ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕາຣໍ… ກິເລສກນ຺ຕາຣໍ… ທຸຈ຺ຈຣິຕກນ຺ຕາຣໍ ຕາເຣຕິ, ຣາຄຄຫນໍ ຕາເຣຕິ, ໂທສຄຫນໍ… ໂມຫຄຫນໍ… ມານຄຫນໍ… ທິຏ຺ຐິຄຫນໍ… ກິເລສຄຫນໍ… ທຸຈ຺ຈຣິຕຄຫນໍ ຕາເຣຕິ ອຸຕ຺ຕາເຣຕິ ນິຕ຺ຕາເຣຕິ ປຕາເຣຕິ ເຂມນ຺ຕໍ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ ສມ຺ປາເປຕີຕິ. ເອວມ຺ປິ ຠຄວາ ສຕ຺ຖວາໂຫ.

ອຖ ວາ ຠຄວາ ເນຕາ ວິເນຕາ ອນຸເນຕາ ປຎ຺ຎເປຕາ ນິຊ຺ຌາເປຕາ ເປກ຺ເຂຕາ ປສາເທຕາຕິ. ເອວມ຺ປິ ຠຄວາ ສຕ຺ຖວາໂຫ.

ອຖ ວາ ຠຄວາ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທຕາ, ອສຎ຺ຊາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສຎ຺ຊເນຕາ, ອນກ຺ຂາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອກ຺ຂາຕາ, ມຄ຺ຄຎ຺ຎູ ມຄ຺ຄວິທູ ມຄ຺ຄໂກວິໂທ ມຄ຺ຄານຸຄາ ຈ ປນ ເອຕຣຫິ ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ. ເອວມ຺ປິ ຠຄວາ ສຕ຺ຖວາໂຫຕິ – ເອວໍ ວຄ຺ຄຸວໂທ ສຕ຺ຖາ.

ຕຸສິຕາ ຄຓິມາຄໂຕຕິ. ຠຄວາ ຕຸສິຕກາຍາ ຈວິຕ຺ວາ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕຸສິຕາ ຄຓິມາຄໂຕ.

ອຖ ວາ ເທວາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕຸສິຕາ. ເຕ ຕຸຏ຺ຐາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ ອຕ຺ຕມນາ ປມຸທິຕາ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາຕາ ເທວໂລກໂຕ ຄຓິໍ ອາຄໂຕຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕຸສິຕາ ຄຓິມາຄໂຕ. ອຖ ວາ ອຣຫນ຺ໂຕ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕຸສິຕາ. ເຕ ຕຸຏ຺ຐາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐາ ອຕ຺ຕມນາ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປາ ອຣຫນ຺ຕານໍ ຄຓິໍ ອາຄໂຕຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕຸສິຕາ ຄຓິມາຄໂຕ. ຄຓີຕິ ຄຓີ ຠຄວາ. ຄຓາຈຣິໂຍຕິ ຄຓີ, ຄຓສ຺ສ ສຕ຺ຖາຕິ ຄຓີ, ຄຓໍ ປຣິຫຣຕີຕິ ຄຓີ, ຄຓໍ ໂອວທຕີຕິ ຄຓີ, ຄຓມນຸສາສຕີຕິ ຄຓີ, ວິສາຣໂທ ຄຓໍ ອຸປສງ຺ກມຕີຕິ ຄຓີ, ຄຓສ຺ສ [ຄໂຓສ຺ສ (ສີ.)] ສຸສ຺ສູສຕິ ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕີຕິ ຄຓີ, ຄຓໍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕີຕິ ຄຓີ, ຠິກ຺ຂຸຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ຠິກ຺ຂຸນິຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ອຸປາສກຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ອຸປາສິກາຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ຣາຊຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ຂຕ຺ຕິຍຄຓສ຺ສ… ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຓສ຺ສ… ເວສ຺ສຄຓສ຺ສ… ສຸທ຺ທຄຓສ຺ສ… ເທວຄຓສ຺ສ… ພ຺ຣຫ຺ມຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ສງ຺ຆີ ຄຓີ ຄຓາຈຣິໂຍ. ອາຄໂຕຕິ ອຸປຄໂຕ ສມຸປຄໂຕ ສມຸປປນ຺ໂນ [ສມ຺ປຕ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສງ຺ກສ຺ສນຄຣນ຺ຕິ – ຕຸສິຕາ ຄຓິມາຄໂຕ.

ເຕນາຫ ເຖໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ –

‘‘ນ ເມ ທິຏ຺ໂຐ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ, [ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ]

ນ ສຸໂຕ ອຸທ ກສ຺ສຈິ;

ເອວໍ ວຄ຺ຄຸວໂທ ສຕ຺ຖາ, ຕຸສິຕາ ຄຓິມາຄໂຕ’’ຕິ.

໑໙໑. ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ, ຍຖາ ທິສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸມາ;

ສພ຺ພໍ ຕມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ, ເອໂກວ ຣຕິມຊ຺ຌຄາ.

ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສາຕິ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສມາຣກສ຺ສ ສພ຺ຣຫ຺ມກສ຺ສ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍາຕິ – ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ.

ຍຖາ ທິສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸມາຕິ ຍຖາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຕາວຕິໍສຠວເນ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກມູເລ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາຍໍ ນິສິນ຺ນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕໍ ເທວຕາ ປສ຺ສນ຺ຕິ ຕຖາ ມນຸສ຺ສາ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຍຖາ ມນຸສ຺ສາ ປສ຺ສນ຺ຕິ ຕຖາ ເທວຕາ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຍຖາ ເທວານໍ ທິສ຺ສຕິ ຕຖາ ມນຸສ຺ສານໍ ທິສ຺ສຕິ. ຍຖາ ມນຸສ຺ສານໍ ທິສ຺ສຕິ ຕຖາ ເທວານໍ ທິສ຺ສຕີຕິ. ເອວມ຺ປິ ຍຖາ ທິສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸມາ. ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອທນ຺ຕາ ທນ຺ຕວຓ຺ເຓນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອສນ຺ຕາ ສນ຺ຕວຓ຺ເຓນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອນຸປສນ຺ຕາ ອຸປສນ຺ຕວຓ຺ເຓນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອນິພ຺ພຸຕາ ນິພ຺ພຸຕວຓ຺ເຓນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ.

‘‘ປຕິຣູປໂກ ມຕ຺ຕິກາກຸຓ຺ຑໂລວ, ໂລຫຑ຺ຒມາໂສວ [ໂລຫມາໂສວ (ສ຺ຍາ.)] ສຸວຓ຺ຓຉນ຺ໂນ;

ຈຣນ຺ຕິ ໂລເກ ປຣິວາຣຉນ຺ນາ, ອນ຺ໂຕ ອສຸທ຺ຘາ ພຫິ ໂສຠມານາ’’ຕິ [ອຍໍ ຄາຖາ ສໍ. ນິ. ໑.໑໒໒ ທິສ຺ສຕິ].

ນ ຠຄວາ ເອວໍ ທິສ຺ສຕິ. ຠຄວາ ຠູເຕນ ຕຈ຺ເຉນ ຕເຖນ ຍາຖາເວນ ອວິປຣີເຕນ ສຠາເວນ ທນ຺ໂຕ ທນ຺ຕວຓ຺ເຓນ ທິສ຺ສຕິ, ສນ຺ໂຕ ສນ຺ຕວຓ຺ເຓນ ທິສ຺ສຕິ, ອຸປສນ຺ໂຕ ອຸປສນ຺ຕວຓ຺ເຓນ ທິສ຺ສຕິ, ນິພ຺ພຸໂຕ ນິພ຺ພຸຕວຓ຺ເຓນ ທິສ຺ສຕິ, ອກປ຺ປິຕອິຣິຍາປຖາ ຈ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ ປຓິຘິສມ຺ປນ຺ນາຕິ. ເອວມ຺ປິ ຍຖາ ທິສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸມາ.

ອຖ ວາ ຠຄວາ ວິສຸທ຺ຘສທ຺ໂທ ຄຕກິຕ຺ຕິສທ຺ທສິໂລໂກ [ຠຏກິຕ຺ຕິສທ຺ທສິໂລໂກ (ສ຺ຍາ.)] ນາຄຠວເນ ຈ ສຸປຓ຺ຓຠວເນ ຈ ຍກ຺ຂຠວເນ ຈ ອສຸຣຠວເນ ຈ ຄນ຺ຘພ຺ພຠວເນ ຈ ມຫາຣາຊຠວເນ ຈ ອິນ຺ທຠວເນ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຠວເນ ຈ ເທວຠວເນ ຈ ເອທິໂສ ຈ ຕາທິໂສ ຈ ຕໂຕ ຈ ຠິຍ຺ໂຍຕິ. ເອວມ຺ປິ ຍຖາ ທິສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸມາ.

ອຖ ວາ ຠຄວາ ທສຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ຈຕູຫິ ເວສາຣຊ຺ເຊຫິ, ຈຕູຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ, ຉຫິ ອຠິຎ຺ຎາຫິ, ຉຫິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ເມຫິ, ເຕເຊນ ຈ ພເລນ ຈ ຄຸເຓນ ຈ ວີຣິເຍນ ຈ ປຎ຺ຎາຍ ຈ ທິສ຺ສຕິ ຎາຍຕິ ປຎ຺ຎາຍຕິ.

‘‘ທູເຣ ສນ຺ໂຕ ປກາເສນ຺ຕິ, ຫິມວນ຺ໂຕວ ປພ຺ພໂຕ;

ອສນ຺ເຕຕ຺ຖ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຕ຺ຕິໍ ຂິຕ຺ຕາ [ຣຕ຺ຕິຂິຕ຺ຕາ (ສີ.) ຘ. ປ. ໓໐໔] ຍຖາ ສຣາ’’ຕິ.

ເອວມ຺ປິ ຍຖາ ທິສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸມາ.

ຈກ຺ຂຸມາຕິ ຠຄວາ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມາ – ມໍສຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ, ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ, ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ.

ກຖໍ ຠຄວາ ມໍສຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ? ມໍສຈກ຺ຂຸມ຺ຫິ ຠຄວໂຕ ປຎ຺ຈ ວຓ຺ຓາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ – ນີໂລ ຈ ວຓ຺ໂຓ, ປີຕໂກ ຈ ວຓ຺ໂຓ, ໂລຫິຕໂກ ຈ ວຓ຺ໂຓ, ກຓ຺ໂຫ ຈ ວຓ຺ໂຓ, ໂອທາໂຕ ຈ ວຓ຺ໂຓ. ອກ຺ຂິໂລມານິ ຈ ຠຄວໂຕ. ຍຕ຺ຖ ຈ ອກ຺ຂິໂລມານິ ປຕິຏ຺ຐິຕານິ ຕໍ ນີລໍ ໂຫຕິ ສຸນີລໍ ປາສາທິກໍ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ ອຸມາປຸປ຺ຜສມານໍ. ຕສ຺ສ ປຣໂຕ ປີຕກໍ ໂຫຕິ ສຸປີຕກໍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ປາສາທິກໍ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜສມານໍ. ອຸຠໂຕ ອກ຺ຂິກູຏານິ ຠຄວໂຕ ໂລຫິຕການິ ໂຫນ຺ຕິ ສຸໂລຫິຕການິ ປາສາທິການິ ທສ຺ສເນຍ຺ຍານິ ອິນ຺ທໂຄປກສມານານິ. ມຊ຺ເຌ ກຓ຺ຫໍ ໂຫຕິ ສຸກຓ຺ຫໍ ອລູຂໍ ສຸທ຺ຘໍ ປາສາທິກໍ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ ອທ຺ທາຣິຏ຺ຐກສມານໍ. ຕສ຺ສ ປຣໂຕ ໂອທາຕໍ ໂຫຕິ ສຸໂອທາຕໍ ເສຕໍ ປຓ຺ຑຣໍ ປາສາທິກໍ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ ໂອສຘິຕາຣກສມານໍ. ເຕນ ຠຄວາ ປາກຕິເກນ ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ອຕ຺ຕຠາວປຣິຍາປນ຺ເນນ ປຸຣິມສຸຈຣິຕກມ຺ມາຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນໍ ປສ຺ສຕິ ທິວາ ເຈວ ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈ. ຍທາປິ ຈຕຸຣງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕ ອນ຺ຘກາໂຣ ໂຫຕິ ສູຣິໂຍ ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂຕ ໂຫຕິ; ກາຬປກ຺ໂຂ ຈ ອຸໂປສໂຖ ໂຫຕິ, ຕິພ຺ໂພ ຈ ວນສຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ, ມຫາ ຈ ກາຬເມໂຆ ອພ຺ຠຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ເອວຣູເປປິ ຈຕຸຣງ຺ຄສມນ຺ນາຄເຕ ອນ຺ຘກາເຣ ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນໍ ປສ຺ສຕິ. ນຕ຺ຖິ ໂສ ກຸຏ຺ໂຏ ວາ ກວາຏໍ ວາ ປາກາໂຣ ວາ ປພ຺ພໂຕ ວາ ຄຈ຺ໂຉ ວາ ລຕາ ວາ ອາວຣຓໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສນາຍ. ເອກຎ຺ເຈ ຕິລຜລໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຕິລວາເຫ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ຕຎ຺ເຎວ ຕິລຜລໍ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ. ເອວໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ຠຄວໂຕ ປາກຕິກມໍສຈກ຺ຂຸ. ເອວໍ ຠຄວາ ມໍສຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ.

ກຖໍ ຠຄວາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ? ຠຄວາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ; ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ – ‘‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ; ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ; ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ ຈ ຠຄວາ ເອກມ຺ປິ ໂລກຘາຕຸໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ທ຺ເວປິ ໂລກຘາຕຸໂຍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ຕິສ຺ໂສປິ ໂລກຘາຕຸໂຍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ຈຕສ຺ໂສປິ ໂລກຘາຕຸໂຍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ປຎ຺ຈປິ ໂລກຘາຕຸໂຍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ທສປິ ໂລກຘາຕຸໂຍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ວີສມ຺ປິ [ວີສຕິມ຺ປິ (ສີ.)] ໂລກຘາຕຸໂຍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ຕິໍສມ຺ປິ ໂລກຘາຕຸໂຍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ໂລກຘາຕຸໂຍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ໂລກຘາຕຸໂຍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ສຕມ຺ປິ ໂລກຘາຕຸໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ສຫສ຺ສິມ຺ປິ ຈູຬນິກໍ ໂລກຘາຕຸໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ທ຺ວິສຫສ຺ສິມ຺ປິ ມຊ຺ຌິມິກໍ ໂລກຘາຕຸໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ຕິສຫສ຺ສິມ຺ປິ ໂລກຘາຕຸໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ມຫາສຫສ຺ສິມ຺ປິ ໂລກຘາຕຸໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ຍາວຕກໍ ປນ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ຕາວຕກໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ. ເອວໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ຠຄວໂຕ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ. ເອວໍ ຠຄວາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ.

ກຖໍ ຠຄວາ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ? ຠຄວາ ມຫາປຎ຺ໂຎ ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ ຫາສປຎ຺ໂຎ ຊວນປຎ຺ໂຎ ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎ ປຎ຺ຎາປເຠທກຸສໂລ ປຠິນ຺ນຎາໂຓ ອຘິຄຕປຏິສມ຺ຠິໂທ ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ທສພລຘາຣີ ປຸຣິສາສໂຠ ປຸຣິສສີໂຫ ປຸຣິສນາໂຄ ປຸຣິສາຊຎ຺ໂຎ ປຸຣິສໂຘຣຍ຺ໂຫ ອນນ຺ຕຎາໂຓ ອນນ຺ຕເຕໂຊ ອນນ຺ຕຍໂສ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ຘນວາ ເນຕາ ວິເນຕາ ອນຸເນຕາ ປຎ຺ຎເປຕາ ນິຊ຺ຌາເປຕາ ເປກ຺ເຂຕາ ປສາເທຕາ. ໂສ ຫິ ຠຄວາ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທຕາ, ອສຎ຺ຊາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສຎ຺ຊເນຕາ, ອນກ຺ຂາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອກ຺ຂາຕາ, ມຄ຺ຄຎ຺ຎູ ມຄ຺ຄວິທູ ມຄ຺ຄໂກວິໂທ ມຄ຺ຄານຸຄາ ຈ ປນ ເອຕຣຫິ ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາ ສມນ຺ນາຄຕາ.

ໂສ ຫິ ຠຄວາ ຊານໍ ຊານາຕິ, ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕິ, ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ ຎາຓຠູໂຕ ຘມ຺ມຠູໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ ວຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິນ຺ເນຕາ ອມຕສ຺ສ ທາຕາ ຘມ຺ມສ຺ສາມີ ຕຖາຄໂຕ. ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຎ຺ຎາຕໍ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ. ອຕີຕໍ ອນາຄຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຸປາທາຍ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ສພ຺ພາກາເຣນ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຎາຓມຸເຂ ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເນຍ຺ຍໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ ຊານິຕພ຺ພໍ [ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ມໍ ຊານິຕພ຺ພໍ (ກ.) ມຫານິ. ໑໕໖] ອຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ວາ, ປຣຕ຺ໂຖ ວາ, ອຸຠຍຕ຺ໂຖ ວາ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິໂກ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ສມ຺ປຣາຍິໂກ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ອຸຕ຺ຕາໂນ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ຄມ຺ຠີໂຣ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ຄູຬ຺ໂຫ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ເນຍ຺ໂຍ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ນີໂຕ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ອນວຊ຺ໂຊ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ນິກ຺ກິເລໂສ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ໂວທາໂນ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ປຣມຕ຺ໂຖ ວາ ອຕ຺ໂຖ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ອນ຺ໂຕພຸທ຺ຘຎາເຓ ປຣິວຕ຺ຕຕິ.

ອຕີເຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອປ຺ປຏິຫຕໍ ຎາຓໍ, ອນາຄເຕ ອປ຺ປຏິຫຕໍ ຎາຓໍ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອປ຺ປຏິຫຕໍ ຎາຓໍ. ສພ຺ພໍ ກາຍກມ຺ມໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຎາຓານຸປຣິວຕ຺ຕິ. ສພ຺ພໍ ວຈີກມ຺ມໍ… ສພ຺ພໍ ມໂນກມ຺ມໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຎາຓານຸປຣິວຕ຺ຕິ. ຍາວຕກໍ ເນຍ຺ຍໍ ຕາວຕກໍ ຎາຓໍ, ຍາວຕກໍ ຎາຓໍ ຕາວຕກໍ ເນຍ຺ຍໍ; ເນຍ຺ຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ຎາຓໍ, ຎາຓປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເນຍ຺ຍໍ; ເນຍ຺ຍໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຎາຓໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ຎາຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເນຍ຺ຍປໂຖ ນຕ຺ຖິ; ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຣິຍນ຺ຕຏ຺ຐາຍິໂນ ເຕ ຘມ຺ມາ. ຍຖາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສມຸຄ຺ຄປຏລານໍ ສມ຺ມາຜຸສິຕານໍ ເຫຏ຺ຐິມໍ ສມຸຄ຺ຄປຏລໍ ອຸປຣິມໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ, ອຸປຣິມໍ ສມຸຄ຺ຄປຏລໍ ເຫຏ຺ຐິມໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຣິຍນ຺ຕຏ຺ຐາຍິໂນ; ເອວເມວໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເນຍ຺ຍຎ຺ຈ ຎາຓຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຣິຍນ຺ຕຏ຺ຐາຍິໂນ. ຍາວຕກໍ ເນຍ຺ຍໍ ຕາວຕກໍ ຎາຓໍ, ຍາວຕກໍ ຎາຓໍ ຕາວຕກໍ ເນຍ຺ຍໍ, ເນຍ຺ຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ຎາຓໍ, ຎາຓປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເນຍ຺ຍໍ; ເນຍ຺ຍໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຎາຓໍ ນ ປວຕ຺ຕຕິ, ຎາຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເນຍ຺ຍປໂຖ ນຕ຺ຖິ; ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຣິຍນ຺ຕຏ຺ຐາຍິໂນ ເຕ ຘມ຺ມາ.

ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອາວຊ຺ຊນປຏິພທ຺ຘາ ອາກງ຺ຂປຏິພທ຺ຘາ ມນສິກາຣປຏິພທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທປຏິພທ຺ຘາ. ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຠຄວາ ອາສຍໍ ຊານາຕິ, ອນຸສຍໍ ຊານາຕິ, ຈຣິຕໍ ຊານາຕິ, ອຘິມຸຕ຺ຕິໍ ຊານາຕິ, ອປ຺ປຣຊກ຺ເຂ ມຫາຣຊກ຺ເຂ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິເຍ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສ຺ວາກາເຣ ທ຺ວາກາເຣ ສຸວິຎ຺ຎາປເຍ ທຸວິຎ຺ຎາປເຍ ຠພ຺ພາຠພ຺ເພ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ສເທວໂກ ໂລໂກ ສມາຣໂກ ສພ຺ຣຫ຺ມໂກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ປຊາ ສເທວມນຸສ຺ສາ ອນ຺ໂຕພຸທ຺ຘຎາເຓ ປຣິວຕ຺ຕຕິ.

ຍຖາ ເຍ ເກຈິ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປາ ອນ຺ຕມໂສ ຕິມິຕິມິງ຺ຄລໍ ອຸປາທາຍ ອນ຺ໂຕມຫາສມຸທ຺ເທ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ; ເອວເມວ ສເທວໂກ ໂລໂກ ສມາຣໂກ ສພ຺ຣຫ຺ມໂກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ປຊາ ສເທວມນຸສ຺ສາ ອນ຺ໂຕພຸທ຺ຘຎາເຓ ປຣິວຕ຺ຕຕິ. ຍຖາ ເຍ ເກຈິ ປກ຺ຂີ ອນ຺ຕມໂສ ຄຣຸຬໍ ເວນເຕຍ຺ຍໍ ອຸປາທາຍ ອາກາສສ຺ສ ປເທເສ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ; ເອວເມວ ເຍປິ ເຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສມາ ປຎ຺ຎາຍ ເຕປິ ພຸທ຺ຘຎາຓສ຺ສ ປເທເສ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ; ພຸທ຺ຘຎາຓໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ປຎ຺ຎໍ ຜຣິຕ຺ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເຍປິ ເຕ ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຓ຺ຑິຕາ ຄຫປຕິປຓ຺ຑິຕາ ສມຓປຓ຺ຑິຕາ ນິປຸຓາ ກຕປຣປ຺ປວາທາ ວາລເວຘິຣູປາ ໂວຠິນ຺ທນ຺ຕາ ມຎ຺ເຎ ຈຣນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຄເຕນ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ, ເຕ ປຎ຺ເຫ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ຕຖາຄຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ຄູຬ຺ຫານິ ຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານິ ຈ. ກຖິຕາ ວິສຊ຺ຊິຕາວ ເຕ ປຎ຺ຫາ ຠຄວຕາ ໂຫນ຺ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐກາຣຓາ ອຸປກ຺ຂິຕ຺ຕກາ ຈ. ເຕ ຠຄວໂຕ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາວ ຕຕ຺ຖ ອຕິໂຣຈຕິ, ຍທິທໍ ປຎ຺ຎາຍາຕິ. ເອວໍ ຠຄວາ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ.

ກຖໍ ຠຄວາ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ? ຠຄວາ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ [ໂອໂລເກນ຺ໂຕ (ສີ.)] ອທ຺ທສ ສຕ຺ເຕ ອປ຺ປຣຊກ຺ເຂ ມຫາຣຊກ຺ເຂ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິເຍ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສ຺ວາກາເຣ ທ຺ວາກາເຣ ສຸວິຎ຺ຎາປເຍ ທຸວິຎ຺ຎາປເຍ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິໂນ ວິຫຣນ຺ເຕ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ນປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິໂນ ວິຫຣນ຺ເຕ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຸປ຺ປລິນິຍໍ ວາ ປທຸມິນິຍໍ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີກິນິຍໍ ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ຈານິ ອຸປ຺ປລານິ ວາ ປທຸມານິ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການິ ວາ ອຸທເກ ຊາຕານິ ອຸທເກ ສໍວຑ຺ຒານິ ອຸທການຸຄ຺ຄຕານິ ອນ຺ໂຕນິມຸຄ຺ຄໂປສີນິ, ອປ຺ເປກຈ຺ຈານິ ອຸປ຺ປລານິ ວາ ປທຸມານິ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການິ ວາ ອຸທເກ ຊາຕານິ ອຸທເກ ສໍວຑ຺ຒານິ ສໂມທກໍ ຐິຕານິ, ອປ຺ເປກຈ຺ຈານິ ອຸປ຺ປລານິ ວາ ປທຸມານິ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການິ ວາ ອຸທເກ ຊາຕານິ ອຸທເກ ສໍວຑ຺ຒານິ ອຸທກໍ ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄມ຺ມ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອນຸປລິຕ຺ຕານິ ອຸທເກນ; ເອວເມວໍ ຠຄວາ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ ສຕ຺ເຕ ອປ຺ປຣຊກ຺ເຂ ມຫາຣຊກ຺ເຂ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິເຍ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສ຺ວາກາເຣ ທ຺ວາກາເຣ ສຸວິຎ຺ຎາປເຍ ທຸວິຎ຺ຎາປເຍ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິໂນ ວິຫຣນ຺ເຕ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ນປຣໂລກວຊ຺ຊຠຍທສ຺ສາວິໂນ ວິຫຣນ຺ເຕ. ຊານາຕິ ຠຄວາ – ‘‘ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຣາຄຈຣິໂຕ, ອຍໍ ໂທສຈຣິໂຕ, ອຍໍ ໂມຫຈຣິໂຕ, ອຍໍ ວິຕກ຺ກຈຣິໂຕ, ອຍໍ ສທ຺ຘາຈຣິໂຕ, ອຍໍ ຎາຓຈຣິໂຕ’’ຕິ. ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ຠຄວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອສຸຠກຖໍ ກເຖຕິ; ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ຠຄວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເມຕ຺ຕາຠາວນໍ ອາຈິກ຺ຂຕິ; ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ຠຄວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸທ຺ເທເສ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ ຄຣຸສໍວາເສ ນິເວເສຕິ; ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ສ ຠຄວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອານາປານສ຺ສຕິໍ ອາຈິກ຺ຂຕິ; ສທ຺ຘາຈຣິຕສ຺ສ ຠຄວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປສາທນີຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຈິກ຺ຂຕິ ພຸທ຺ຘສຸໂພຘິໍ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕໍ ສງ຺ຆສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ສີລານິ ຈ ອຕ຺ຕໂນ; ຎາຓຈຣິຕສ຺ສ ຠຄວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວິປສ຺ສນານິມິຕ຺ຕໍ ອາຈິກ຺ຂຕິ ອນິຈ຺ຈາກາຣໍ ທຸກ຺ຂາກາຣໍ ອນຕ຺ຕາກາຣໍ.

‘‘ເສເລ ຍຖາ ປພ຺ພຕມຸທ຺ຘນິຏ຺ຐິໂຕ, ຍຖາປິ ປສ຺ເສ ຊນຕໍ ສມນ຺ຕໂຕ;

ຕຖູປມໍ ຘມ຺ມມຍໍ ສຸເມຘ, ປາສາທມາຣຸຍ຺ຫ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸ;

ໂສກາວຕິຓ຺ຓໍ ຊນຕມເປຕໂສໂກ, ອເວກ຺ຂສ຺ສຸ ຊາຕິຊຣາຠິຠູຕ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ.

ກຖໍ ຠຄວາ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາ? ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸ ວຸຈ຺ຈຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎາຓໍ. ຠຄວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎາເຓນ ອຸເປໂຕ ສມຸເປໂຕ ອຸປຄໂຕ ສມຸປຄໂຕ ອຸປປນ຺ໂນ ສມຸປປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ.

‘‘ນ ຕສ຺ສ ອທິຏ຺ຐມິຘຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ, ອໂຖ ອວິຎ຺ຎາຕມຊານິຕພ຺ພໍ;

ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ຎາສິ ຍທຕ຺ຖິ ເນຍ຺ຍໍ, ຕຖາຄໂຕ ເຕນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂູ’’ຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາປິ ຈກ຺ຂຸມາຕິ – ຍຖາ ທິສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸມາ.

ສພ຺ພໍ ຕມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພໍ ຣາຄຕມໍ ໂທສຕມໍ ໂມຫຕມໍ ມານຕມໍ ທິຏ຺ຐິຕມໍ ກິເລສຕມໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕຕມໍ ອນ຺ຘກຣຓໍ ອຈກ຺ຂຸກຣຓໍ ອຎ຺ຎາຓກຣຓໍ ປຎ຺ຎານິໂຣຘິກໍ ວິຆາຕປກ຺ຂິກໍ ອນິພ຺ພານສໍວຕ຺ຕນິກໍ ນຸທິຕ຺ວາ ປນຸທິຕ຺ວາ ຊຫິຕ຺ວາ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາຕິ – ສພ຺ພໍ ຕມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ.

ເອໂກວ ຣຕິມຊ຺ຌຄາຕິ. ເອໂກຕິ ຠຄວາ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ, ອທຸຕິຍຏ຺ເຐນ ເອໂກ, ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານຏ຺ເຐນ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕວີຕໂທໂສຕິ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕວີຕໂມໂຫຕິ ເອໂກ, ເອກນ຺ຕນິກ຺ກິເລໂສຕິ ເອໂກ, ເອກາຍນມຄ຺ຄໍ ຄໂຕຕິ ເອໂກ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ເອໂກ.

ກຖໍ ຠຄວາ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ? ຠຄວາ ທຫໂຣວ ສມາໂນ ສຸສຸ ກາຬເກໂສ ຠທ຺ເຣນ [ຠທ຺ເທນ (ສ຺ຍາ.)] ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຐເມນ ວຍສາ ອກາມການໍ ມາຕາປິຕູນໍ ອສ຺ສຸມຸຂານໍ ຣຸທນ຺ຕານໍ ວິລປນ຺ຕານໍ ຎາຕິສງ຺ຆໍ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ ຆຣາວາສປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຎາຕິປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສນ຺ນິຘິປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອກິຎ຺ຈນຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ເອໂກ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕິ – ເອວໍ ຠຄວາ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ເອໂກ.

ກຖໍ ຠຄວາ ອທຸຕິຍຏ຺ເຐນ ເອໂກ? ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ເອໂກ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວຕິ ອປ຺ປສທ຺ທານິ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານິ ວິຊນວາຕານິ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍການິ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປານິ. ໂສ ເອໂກ ຈຣຕິ, ເອໂກ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອໂກ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອໂກ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ເອໂກ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ, ເອໂກ ປຏິກ຺ກມຕິ, ເອໂກ ຣໂຫ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ຈງ຺ກມໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ເອໂກ ຈຣຕິ ວິຫຣຕິ ອິຣິຍຕິ ວຕ຺ຕຕິ ປາເລຕິ ຍເປຕິ ຍາເປຕິ – ເອວໍ ຠຄວາ ອທຸຕິຍຏ຺ເຐນ ເອໂກ.

ກຖໍ ຠຄວາ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານຏ຺ເຐນ ເອໂກ? ໂສ ເອວໍ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນຊ຺ຊາ ເນຣຎ຺ຊຣາຍ ຕີເຣ ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ ມຫາປຘານໍ ປທຫນ຺ໂຕ ມາຣໍ ສເສນໍ ກຓ຺ຫໍ ນມຸຈິໍ ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫາຊາລິນິໍ ວິສຣິຕໍ ວິສຕ຺ຕິກໍ ປຊຫສິ ວິໂນເທສິ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ອກາສິ ອນຠາວໍ ຄເມສິ.

‘‘ຕຓ຺ຫາທຸຕິໂຍ ປຸຣິໂສ, ທີຆມທ຺ຘານສໍສຣໍ;

ອິຕ຺ຖຠາວຎ຺ຎຖາຠາວໍ [ອິຕ຺ຖໍ ຠາວຎ຺ຎຖາຠາວໍ (ກ.) ອິຕິວຸ. ໑໕, ໑໐໕], ສໍສາຣໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ເອຕມາທີນວໍ ຎຕ຺ວາ, ຕຓ຺ຫໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມ຺ຠວໍ;

ວີຕຕຓ຺ໂຫ ອນາທາໂນ, ສໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິພ຺ພເຊ’’ຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫານຏ຺ເຐນ ເອໂກ.

ກຖໍ ຠຄວາ ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ? ຣາຄສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ເອໂກ, ໂທສສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕວີຕໂທໂສຕິ ເອໂກ, ໂມຫສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕວີຕໂມໂຫຕິ ເອໂກ, ກິເລສານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ເອກນ຺ຕນິກ຺ກິເລໂສຕິ ເອໂກ.

ກຖໍ ຠຄວາ ເອກາຍນມຄ຺ຄໍ ຄໂຕຕິ ເອໂກ? ເອກາຍນມຄ຺ໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ.

‘‘ເອກາຍນໍ ຊາຕິຂຍນ຺ຕທສ຺ສີ, ມຄ຺ຄໍ ປຊານາຕິ ຫິຕານຸກມ຺ປີ;

ເອເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຕຣິໍສຸ [ອຕຣິໍສຸ (ສ຺ຍາ.)] ປຸພ຺ເພ, ຕຣິສ຺ສນ຺ຕິ ເຍ ຈ ຕຣນ຺ຕິ ໂອຆ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ເອກາຍນມຄ຺ຄໍ ຄໂຕຕິ ເອໂກ.

ກຖໍ ຠຄວາ ເອໂກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ເອໂກ? ໂພຘິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ຎາຓໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ວີມໍສາ ວິປສ຺ສນາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ຠຄວາ ເຕນ ໂພຘິຎາເຓນ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ…ເປ… ‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ; ‘‘ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ…ເປ… ‘‘ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ; ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ; ‘‘ອິເມ ອາສວາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ…ເປ… ‘‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ; ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ ພຸຊ຺ຌິ… ປຫາຕພ຺ພາຕິ… ຠາເວຕພ຺ພາຕິ… ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພາຕິ ພຸຊ຺ຌິ, ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌິ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ພຸຊ຺ຌິ, ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ພຸຊ຺ຌິ.

ອຖ ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ອນຸພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ຜສ຺ສິຕພ຺ພໍ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ເຕນ ໂພຘິຎາເຓນ ພຸຊ຺ຌິ ອນຸພຸຊ຺ຌິ ປຏິພຸຊ຺ຌິ ສມ຺ພຸຊ຺ຌິ ສມ຺ມາພຸຊ຺ຌິ ອຘິຄຈ຺ຉິ ຜສ຺ເສສິ ສຈ຺ຉາກາສິ. ເອວໍ ຠຄວາ ເອໂກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ເອໂກ.

ຣຕິມຊ຺ຌຄາຕິ. ຣຕິນ຺ຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມຣຕິໍ ວິເວກຣຕິໍ ອຸປສມຣຕິໍ ສມ຺ໂພຘິຣຕິໍ ອຊ຺ຌຄາ ສມຊ຺ຌຄາ ອຘິຄຈ຺ຉິ ຜສ຺ເສສິ ສຈ຺ຉາກາສີຕິ – ເອໂກວ ຣຕິມຊ຺ຌຄາ.

ເຕນາຫ ເຖໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ –

‘‘ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ, ຍຖາ ທິສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸມາ;

ສພ຺ພໍ ຕມໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ, ເອໂກວ ຣຕິມຊ຺ຌຄາ’’ຕິ.

໑໙໒. ຕໍ ພຸທ຺ຘໍ ອສິຕໍ ຕາທິໍ, ອກຸຫໍ ຄຓິມາຄຕໍ;

ພຫູນມິຘ ພທ຺ຘານໍ, ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມໍ.

ຕໍ ພຸທ຺ຘໍ ອສິຕໍ ຕາທິນ຺ຕິ. ພຸທ຺ໂຘຕິ ໂຍ ໂສ ຠຄວາ ສຍມ຺ຠູ ອນາຈຣິຍໂກ ປຸພ຺ເພ ອນນຸສ຺ສຸເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສາມໍ ສຈ຺ຈານິ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປາປຸຓິ [ປຕ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ.)], ພເລສຸ ຈ ວສີຠາວໍ ປາປຸຓິ. ພຸທ຺ໂຘຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ພຸທ຺ໂຘ? ພຸຊ຺ຌິຕາ ສຈ຺ຈານີຕິ ພຸທ຺ໂຘ, ໂພເຘຕາ ປຊາຍາຕິ ພຸທ຺ໂຘ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາຍ ພຸທ຺ໂຘ, ສພ຺ພທສ຺ສາວິຕາຍ ພຸທ຺ໂຘ, ອນຎ຺ຎເນຍ຺ຍຕາຍ ພຸທ຺ໂຘ, ວິສວິຕາຍ ພຸທ຺ໂຘ, ຂີຓາສວສງ຺ຂາເຕນ ພຸທ຺ໂຘ, ນິຣຸປກ຺ກິເລສສງ຺ຂາເຕນ ພຸທ຺ໂຘ, ເອກນ຺ຕວີຕຣາໂຄຕິ ພຸທ຺ໂຘ, ເອກນ຺ຕວີຕໂທໂສຕິ ພຸທ຺ໂຘ, ເອກນ຺ຕວີຕໂມໂຫຕິ ພຸທ຺ໂຘ, ເອກນ຺ຕນິກ຺ກິເລໂສຕິ ພຸທ຺ໂຘ, ເອກາຍນມຄ຺ຄໍ ຄໂຕຕິ ພຸທ຺ໂຘ, ເອໂກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ພຸທ຺ໂຘ, ອພຸທ຺ຘິວິຫຕຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘິປຏິລາຠຕ຺ຕາ ພຸທ຺ໂຘ. ພຸທ຺ໂຘຕິ ເນຕໍ ມາຕຣາ ກຕໍ ນ ປິຕຣາ ກຕໍ, ນ ຠາຕຣາ ກຕໍ, ນ ຠຄິນິຍາ ກຕໍ, ນ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈຫິ ກຕໍ, ນ ຎາຕິສາໂລຫິເຕຫິ ກຕໍ, ນ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ກຕໍ, ນ ເທວຕາຫິ ກຕໍ. ວິໂມກ຺ຂນ຺ຕິກເມຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ໂພຘິຍາ ມູເລ ສຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎາຓສ຺ສ ປຏິລາຠາ ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຍທິທໍ ພຸທ຺ໂຘຕິ – ຕໍ ພຸທ຺ຘໍ. ອສິຕນ຺ຕິ ທ຺ເວ ນິສ຺ສຍາ – ຕຓ຺ຫານິສ຺ສໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍ ຈ. ກຕໂມ ຕຓ຺ຫານິສ຺ສໂຍ? ຍາວ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາເຕນ ສີມກຕໍ ໂອຘິກຕໍ [ປຣິຍາທິກຕໍ (ສ຺ຍາ.)] ປຣິຍນ຺ຕກຕໍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ມມາຍິຕໍ – ອິທໍ ມມ, ເອຕໍ ມມ, ເອຕ຺ຕກໍ ມມ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ມມ, ມມ ຣູປາ ສທ຺ທາ ຄນ຺ຘາ ຣສາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ, ອຕ຺ຖຣຓາ ປາວຸຣຓາ ທາສິທາສາ ອເຊຬກາ ກຸກ຺ກຸຏສູກຣາ ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສວຬວາ, ເຂຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ຫິຣຎ຺ຎໍ ສຸວຓ຺ຓໍ, ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ຣຏ຺ຐຎ຺ຈ ຊນປໂທ ຈ ໂກໂສ ຈ ໂກຏ຺ຐາຄາຣຎ຺ຈ, ເກວລມ຺ປິ ມຫາປຖວິໍ ຕຓ຺ຫາວເສນ ມມາຍຕິ, ຍາວຕາ ອຏ຺ຐສຕໍ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕໍ – ອຍໍ ຕຓ຺ຫານິສ຺ສໂຍ.

ກຕໂມ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍ? ວີສຕິວຕ຺ຖຸກາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ, ທສວຕ຺ຖຸກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ທສວຕ຺ຖຸກາ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາ ທິຏ຺ຐິ. ຍາ ເອວຣູປາ ທິຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຫນໍ ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕາໂຣ ທິຏ຺ຐິວິສູກາຍິກໍ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ທິຏ຺ຐິສຎ຺ໂຎຊນໍ ຄາໂຫ ປຏິຄ຺ຄາໂຫ ອຠິນິເວໂສ ປຣາມາໂສ ກຸມ຺ມຄ຺ໂຄ ມິຈ຺ຉາປໂຖ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຕິຕ຺ຖາຍຕນໍ ວິປຣິຍາສຄ຺ຄາໂຫ ວິປຣີຕຄ຺ຄາໂຫ ວິປລ຺ລາສຄ຺ຄາໂຫ ມິຈ຺ຉາຄາໂຫ ‘‘ອຍາຖາວກສ຺ມິໍ ຍາຖາວກ’’ນ຺ຕິ ຄາໂຫ ຍາວຕາ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ – ອຍໍ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍ.

ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຕຓ຺ຫານິສ຺ສໂຍ ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ; ຕຓ຺ຫານິສ຺ສຍສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຠຄວາ ຈກ຺ຂຸໍ ອສິໂຕ, ໂສຕໍ… ຆານໍ… ຊິວ຺ຫໍ… ກາຍໍ… ມນໍ ອສິໂຕ, ຣູເປ… ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ… ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ… ກຸລໍ… ຄຓໍ… ອາວາສໍ… ລາຠໍ… ຍສໍ… ປສໍສໍ… ສຸຂໍ… ຈີວຣໍ… ປິຓ຺ຑປາຕໍ… ເສນາສນໍ… ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ… ກາມຘາຕຸໍ… ຣູປຘາຕຸໍ… ອຣູປຘາຕຸໍ … ກາມຠວໍ… ຣູປຠວໍ… ອຣູປຠວໍ… ສຎ຺ຎາຠວໍ… ອສຎ຺ຎາຠວໍ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຠວໍ… ເອກໂວກາຣຠວໍ… ຈຕຸໂວກາຣຠວໍ… ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວໍ… ອຕີຕໍ… ອນາຄຕໍ… ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ… ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ອສິໂຕ ອນິສ຺ສິໂຕ ອນລ຺ລີໂນ ອນຸປຄໂຕ ອນຊ຺ໂຌສິໂຕ ອນຘິມຸຕ຺ໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕີຕິ – ຕໍ ພຸທ຺ຘໍ ອສິຕໍ.

ຕາທິນ຺ຕິ ຠຄວາ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ຕາທີ – ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐ ຕາທີ, ຈຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ, ຕິຓ຺ຓາວີຕິ ຕາທີ, ມຸຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ, ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ.

ກຖໍ ຠຄວາ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐ ຕາທີ? ຠຄວາ ລາເຠປິ ຕາທີ, ອລາເຠປິ ຕາທີ, ຍເສປິ ຕາທີ, ອຍເສປິ ຕາທີ, ປສໍສາຍປິ ຕາທີ ນິນ຺ທາຍປິ ຕາທີ, ສຸເຂປິ ຕາທີ, ທຸກ຺ເຂປິ ຕາທີ; ເອກຈ຺ເຈ ພາຫໍ ຄນ຺ເຘນ ລິມ຺ເປຍ຺ຍຸໍ, ເອກຈ຺ເຈ ພາຫໍ ວາສິຍາ ຕຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ອມຸກສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖິ ຣາໂຄ, ອມຸກສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖິ ປຏິຆໍ, ອນຸນຍປຏິຆວິປ຺ປຫີໂນ ອຸຄ຺ຆາຕິນິຄ຺ຆາຕິວີຕິວຕ຺ໂຕ ອນຸໂຣຘວິໂຣຘໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ. ເອວໍ ຠຄວາ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐ ຕາທີ.

ກຖໍ ຠຄວາ ຈຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ? ຠຄວຕາ [ຠຄວໂຕ (ສ຺ຍາ.)] ຣາໂຄ ຈຕ຺ໂຕ ວນ຺ໂຕ ມຸຕ຺ໂຕ ປຫີໂນ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ, ໂທໂສ…ເປ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ອິສ຺ສາ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ມາຍາ… ສາເຐຍ຺ຍໍ… ຖມ຺ໂຠ… ສາຣມ຺ໂຠ… ມາໂນ… ອຕິມາໂນ… ມໂທ… ປມາໂທ… ສພ຺ເພ ກິເລສາ… ສພ຺ເພ ທຸຈ຺ຈຣິຕາ… ສພ຺ເພ ທຣຖາ… ສພ຺ເພ ປຣິຬາຫາ… ສພ຺ເພ ສນ຺ຕາປາ … ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣາ ຈຕ຺ຕາ ວນ຺ຕາ ມຸຕ຺ຕາ ປຫີນາ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐາ. ເອວໍ ຠຄວາ ຈຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ.

ກຖໍ ຠຄວາ ຕິຓ຺ຓາວີຕິ ຕາທີ? ຠຄວາ ກາໂມຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ, ຠໂວຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ, ທິຏ຺ໂຐຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ, ອວິຊ຺ໂຊຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ, ສພ຺ພໍ ສໍສາຣປຖໍ ຕິຓ຺ໂຓ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ ນິຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ວີຕິວຕ຺ໂຕ. ໂສ ວຸຏ຺ຐວາໂສ ຈິຓ຺ຓຈຣໂຓ ຄຕທ຺ໂຘ ຄຕທິໂສ ຄຕໂກຏິໂຍ ປາລິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ ອຸຕ຺ຕມທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠາວິຕມຄ຺ໂຄ ປຫີນກິເລໂສ ປຏິວິທ຺ຘາກຸປ຺ໂປ ສຈ຺ຉິກຕນິໂຣໂຘ. ທຸກ຺ຂໍ ຕສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຕໍ, ສມຸທໂຍ ປຫີໂນ, ມຄ຺ໂຄ ຠາວິໂຕ, ນິໂຣໂຘ ສຈ຺ຉິກໂຕ, ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຕໍ, ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ປຣິຎ຺ຎາຕໍ, ປຫາຕພ຺ພໍ ປຫີນໍ, ຠາເວຕພ຺ພໍ ຠາວິຕໍ, ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ. ໂສ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປຬິໂຆ [ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປລິໂຆ (ສ຺ຍາ. ກ.) ມຫານິ. ໖] ສໍກິຓ຺ຓປຣິກ຺ໂຂ ອພ຺ພູຬ຺ເຫສິໂກ ນິຣຄ຺ຄໂຬ ອຣິໂຍ ປນ຺ນທ຺ຘໂຊ ປນ຺ນຠາໂຣ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫີໂນ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕ ເອກາຣກ຺ໂຂ ຈຕຸຣາປສ຺ເສໂນ ປນຸຓ຺ຓປຈ຺ເຈກສຈ຺ໂຈ ສມວຍສຏ຺ເຐສໂນ ອນາວິລສງ຺ກປ຺ໂປ ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສງ຺ຂາໂຣ ສຸວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ສຸວິມຸຕ຺ຕປຎ຺ໂຎ ເກວລີ ວຸສິຕວາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ ປຣມປຸຣິໂສ ປຣມປຕ຺ຕິປ຺ປຕ຺ໂຕ. ໂສ ເນວາຈິນຕິ, ນາປຈິນຕິ; ອປຈິນິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ເນວ ປຊຫຕິ, ນ ອຸປາທິຍຕິ; ປຊຫິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ເນວ ສໍສິພ຺ພຕິ, ນ ອຸສິເນຕິ; ວິສິເນຕ຺ວາ ຐິໂຕ ເນວ ວິຘູເປຕິ, ນ ສນ຺ຘູເປຕິ; ວິຘູເປຕ຺ວາ ຐິໂຕ, ອເສເຂນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຐິໂຕ, ອເສເຂນ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຐິໂຕ, ອເສເຂນ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຐິໂຕ, ອເສເຂນ ວິມຸຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຐິໂຕ, ອເສເຂນ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຐິໂຕ, ສຈ຺ຈໍ ສມ຺ປຏິປາທິຍິຕ຺ວາ ຐິໂຕ, ເອຊໍ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິໂຕ, ກິເລສຄ຺ຄິໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ຐິໂຕ, ອປຣິຄມນຕາຍ ຐິໂຕ, ກຏໍ ສມາທາຍ ຐິໂຕ, ມຸຕ຺ຕປຏິເສວນຕາຍ ຐິໂຕ, ເມຕ຺ຕາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ຐິໂຕ, ກຣຸຓາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ຐິໂຕ, ມຸທິຕາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ຐິໂຕ, ອຸເປກ຺ຂາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ຐິໂຕ, ອຈ຺ຈນ຺ຕປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ຐິໂຕ, ອຕມ຺ມຍຕາຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິຍາ ຐິໂຕ, ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຐິໂຕ, ສນ຺ຕຸສິຕຕ຺ຕາ ຐິໂຕ, ຂນ຺ຘປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ, ຘາຕຸປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ, ອາຍຕນປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ, ຄຕິປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ, ອຸປປຕ຺ຕິປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ, ປຏິສນ຺ຘິປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ, ຠວປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ, ສໍສາຣປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ, ວຏ຺ຏປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ, ອນ຺ຕິເມ ຠເວ ຐິໂຕ, ອນ຺ຕິເມ ສມຸສ຺ສເຍ ຐິໂຕ, ອນ຺ຕິມເທຫຘໂຣ ຠຄວາ.

‘‘ຕສ຺ສາຍໍ ປຈ຺ຉິມໂກ ຠໂວ, ຈຣິໂມຍໍ ສມຸສ຺ສໂຍ;

ຊາຕິມຣຓສໍສາໂຣ, ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ປຸນພ຺ຠໂວ’’ຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ຕິຓ຺ຓາວີຕິ ຕາທີ.

ກຖໍ ຠຄວາ ມຸຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ? ຠຄວໂຕ ຣາຄາ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ, ໂທສາ ຈິຕ຺ຕໍ… ໂມຫາ ຈິຕ຺ຕໍ… ໂກຘາ… ອຸປນາຫາ… ມກ຺ຂາ… ປຬາສາ… ອິສ຺ສາຍ… ມຈ຺ຉຣິຍາ… ມາຍາຍ… ສາເຐຍ຺ຍາ… ຖມ຺ຠາ… ສາຣມ຺ຠາ… ມານາ… ອຕິມານາ… ມທາ… ປມາທາ… ສພ຺ພກິເລເສຫິ… ສພ຺ພທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ… ສພ຺ພທຣເຖຫິ… ສພ຺ພປຣິຬາເຫຫິ… ສພ຺ພສນ຺ຕາເປຫິ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ຠຄວາ ມຸຕ຺ຕາວີຕິ ຕາທີ.

ກຖໍ ຠຄວາ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ? ຠຄວາ ສີເລ ສຕິ ສີລວາຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ, ສທ຺ຘາຍ ສຕິ ສທ຺ໂຘຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ, ວີຣິເຍ ສຕິ ວີຣິຍວາຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ, ສຕິຍາ ສຕິ ສຕິມາຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ, ສມາຘິສ຺ມິໍ ສຕິ ສມາຫິໂຕຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ, ປຎ຺ຎາຍ ສຕິ ປຎ຺ຎວາຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ, ວິຊ຺ຊາຍ ສຕິ ເຕວິຊ຺ໂຊຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ, ອຠິຎ຺ຎາຍ ສຕິ ຉຬຠິຎ຺ໂຎຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ, ທສພເລ ສຕິ ທສພໂລຕິ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີ. ເອວໍ ຠຄວາ ຕໍນິທ຺ເທສາ ຕາທີຕິ – ຕໍ ພຸທ຺ຘໍ ອສິຕໍ ຕາທິໍ.

ອກຸຫໍ ຄຓິມາຄຕນ຺ຕິ. ອກຸໂຫຕິ ຕີຓິ ກຸຫນວຕ຺ຖູນິ – ປຈ຺ຈຍປຏິເສວນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ, ອິຣິຍາປຖສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ, ສາມນ຺ຕຊປ຺ປນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ.

ກຕມໍ ປຈ຺ຈຍປຏິເສວນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ? ອິຘ ຄຫປຕິກາ ຠິກ຺ຂຸໍ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣຫິ. ໂສ ປາປິຈ຺ໂຉ ອິຈ຺ຉາປກໂຕ ອຕ຺ຖິໂກ [ອຕິຕ຺ຕິໂກ (ສີ.), ອິຕ຺ຖິໂກ (ສ຺ຍາ.), ປຸຣາເຠທສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ ປາຐນານຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ] ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ ຠິຍ຺ໂຍກມ຺ຍຕໍ ອຸປາທາຍ ຈີວຣໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ເສນາສນໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ກິໍ ສມຓສ຺ສ ມຫຄ຺ເຆນ ຈີວເຣນ! ເອຕໍ ສາຣຸປ຺ປໍ, ຍໍ ສມໂຓ ສຸສານາ ວາ ສງ຺ກາຣກູຏາ ວາ ປາປຓິກາ ວາ ນນ຺ຕການິ ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຏິໍ ກຣິຕ຺ວາ ຘາເຣຍ຺ຍ. ກິໍ ສມຓສ຺ສ ມຫຄ຺ເຆນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ! ເອຕໍ ສາຣຸປ຺ປໍ, ຍໍ ສມໂຓ ອຸຎ຺ຉາຈຣິຍາຍ ປິຓ຺ຑິຍາໂລເປນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ. ກິໍ ສມຓສ຺ສ ມຫຄ຺ເຆນ ເສນາສເນນ! ເອຕໍ ສາຣຸປ຺ປໍ, ຍໍ ສມໂຓ ຣຸກ຺ຂມູລິໂກ ວາ ອສ຺ສ ໂສສານິໂກ ວາ ອພ຺ໂຠກາສິໂກ ວາ. ກິໍ ສມຓສ຺ສ ມຫຄ຺ເຆນ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ! ເອຕໍ ສາຣຸປ຺ປໍ, ຍໍ ສມໂຓ ປູຕິມຸຕ຺ເຕນ ຫຣິຕກີຂຓ຺ເຑນ ໂອສຘໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຕທຸປາທາຍ ລູຂໍ ຈີວຣໍ ຘາເຣຕິ, ລູຂໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ລູຂໍ ເສນາສນໍ ປຏິເສວຕິ, ລູຂໍ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຏິເສວຕິ. ຕເມນໍ ຄຫປຕິກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘‘ອຍໍ ສມໂຓ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ປວິວິຕ຺ໂຕ ອສໍສຏ຺ໂຐ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ຘຸຕວາໂທ’’ຕິ ຠິຍ຺ໂຍ ຠິຍ຺ໂຍ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣຫິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ສມ຺ມຸຂີຠາວາ ສທ຺ໂຘ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ, ສທ຺ຘາຍ ສມ຺ມຸຂີຠາວາ ສທ຺ໂຘ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ມຸຂີຠາວາ ສທ຺ໂຘ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍານໍ ສມ຺ມຸຂີຠາວາ ສທ຺ໂຘ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ເຈວາຍໍ ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ຈ ສໍວິຊ຺ຊຕິ, ອຫຎ຺ຈ ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ. ສເຈ ອຫໍ ນ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສາມິ, ເອວໍ ຕຸມ຺ເຫ ປຸຎ຺ເຎນ ປຣິພາຫິຣາ [ປຏິພາຫິຣາ (ກ.)] ຠວິສ຺ສຖ, ນ ມຍ຺ຫໍ ອິມິນາ ອຕ຺ໂຖ, ອປິ ຈ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ອນຸກມ຺ປາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ. ຕທຸປາທາຍ ພຫຸມ຺ປິ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ [ປຏິຄຓ຺ຫຕິ (ສີ.)], ພຫຸມ຺ປິ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ພຫຸມ຺ປິ ເສນາສນໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ພຫຸມ຺ປິ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍາ ເອວຣູປາ ຠາກຸຏິກາ ຠາກຸຏິຍໍ ກຸຫນາ ກຸຫາຍນາ ກຸຫິຕຕ຺ຕໍ – ອິທໍ ປຈ຺ຈຍປຏິເສວນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ.

ກຕມໍ ອິຣິຍາປຖສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປາປິຈ຺ໂຉ ອິຈ຺ຉາປກໂຕ ສມ຺ຠາວນາຘິປ຺ປາໂຍ, ‘‘ເອວໍ ມໍ ຊໂນ ສມ຺ຠາເວສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄມນໍ ສຓ຺ຐເປຕິ, ຐານໍ ສຓ຺ຐເປຕິ, ນິສຊ຺ຊໍ ສຓ຺ຐເປຕິ, ສຍນໍ ສຓ຺ຐເປຕິ, ປຓິຘາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຓິຘາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຓິຘາຍ ນິສີທຕິ, ປຓິຘາຍ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ສມາຫິໂຕ ວິຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສມາຫິໂຕ ວິຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສມາຫິໂຕ ວິຍ ນິສີທຕິ, ສມາຫິໂຕ ວິຍ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປາຖກຊ຺ຌາຍີວ ໂຫຕິ. ຍາ ເອວຣູປາ ອິຣິຍາປຖສ຺ສ ອາຐປນາ ຐປນາ ສຓ຺ຐປນາ ຠາກຸຏິກາ ຠາກຸຏິຍໍ ກຸຫນາ ກຸຫາຍນາ ກຸຫິຕຕ຺ຕໍ – ອິທໍ ອິຣິຍາປຖສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ.

ກຕມໍ ສາມນ຺ຕຊປ຺ປນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປາປິຈ຺ໂຉ ອິຈ຺ຉາປກໂຕ ສມ຺ຠາວນາຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ເອວໍ ມໍ ຊໂນ ສມ຺ຠາເວສ຺ສຕີ’’ຕິ, ອຣິຍຘມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ. ‘‘ໂຍ ເອວຣູປໍ ຈີວຣໍ ຘາເຣຕິ ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ; ‘‘ໂຍ ເອວຣູປໍ ປຕ຺ຕໍ ຘາເຣຕິ… ໂລຫຖາລກໍ ຘາເຣຕິ… ຘມ຺ມກຣຓໍ [ຘມ຺ມກຣກໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.) ອຠິຘານປ຺ປທີປິກາຠິນວນິສ຺ສຍໍ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ] ຘາເຣຕິ… ປຣິສ຺ສາວນໍ ຘາເຣຕິ… ກຸຎ຺ຈິກໍ ຘາເຣຕິ… ອຸປາຫນໍ ຘາເຣຕິ… ກາຍພນ຺ຘນໍ ຘາເຣຕິ… ອາໂຍຄໍ ຘາເຣຕິ, ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ; ‘‘ຍສ຺ສ ເອວຣູໂປ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ; ‘‘ຍສ຺ສ ເອວຣູໂປ ອາຈຣິໂຍ… ເອວຣູປາ ສມານຸປຊ຺ຌາຍກາ… ສມານາຈຣິຍກາ… ມິຕ຺ຕາ… ສນ຺ທິຏ຺ຐາ… ສມ຺ຠຕ຺ຕາ… ສຫາຍາ, ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ; ‘‘ໂຍ ເອວຣູເປ ວິຫາເຣ ວສຕິ, ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ; ‘‘ໂຍ ເອວຣູເປ ອຑ຺ຒໂຍເຄ ວສຕິ… ປາສາເທ ວສຕິ… ຫມ຺ມິເຍ ວສຕິ… ຄຸຫາຍໍ ວສຕິ… ເລເຓ ວສຕິ… ກຸຏິຍາ ວສຕິ… ກູຏາຄາເຣ ວສຕິ… ອຏ຺ເຏ ວສຕິ … ມາເຬ ວສຕິ… ອຸທ຺ທຓ຺ເຑ ວສຕິ… ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ວສຕິ… ມຓ຺ຑເປ ວສຕິ… ຣຸກ຺ຂມູເລ ວສຕິ, ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ.

ອຖ ວາ ໂກຣຊິກໂກຣຊິໂກ, ຠາກຸຏິກຠາກຸຏິໂກ, ກຸຫກກຸຫໂກ, ລປກລປໂກ, ມຸຂສມ຺ຠາວິໂຕ ‘‘ອຍໍ ສມໂຓ ອິມາສໍ ເອວຣູປານໍ ວິຫາຣສມາປຕ຺ຕີນໍ ລາຠີ’’ຕິ. ຕາທິສໍ ຄມ຺ຠີຣໍ ຄູຬ຺ຫໍ ນິປຸຓໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສຸຎ຺ຎຕາປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕໍ ກຖໍ ກເຖຕິ. ຍາ ເອວຣູປາ ຠາກຸຏິກາ ຠາກຸຏິຍໍ ກຸຫນາ ກຸຫາຍນາ ກຸຫິຕຕ຺ຕໍ – ອິທໍ ສາມນ຺ຕຊປ຺ປນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ. ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອິມານິ ຕີຓິ ກຸຫນວຕ຺ຖູນິ ປຫີນານິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນານິ ວູປສນ຺ຕານິ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘານິ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິການິ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒານິ. ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ໂຘ ອກຸໂຫຕິ – ອກຸຫໍ.

ຄຓິມາຄຕນ຺ຕິ. ຄຓີຕິ ຄຓີ ຠຄວາ. ຄຓາຈຣິໂຍຕິ ຄຓີ, ຄຓສ຺ສ ສຕ຺ຖາຕິ ຄຓີ, ຄຓໍ ປຣິຫຣຕີຕິ ຄຓີ, ຄຓໍ ໂອວທຕີຕິ ຄຓີ, ຄຓໍ ອນຸສາສຕີຕິ ຄຓີ, ວິສາຣໂທ ຄຓໍ ອຸປສງ຺ກມຕີຕິ ຄຓີ, ຄຓສ຺ສ ສຸສ຺ສູສຕິ ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕີຕິ ຄຓີ, ຄຓໍ ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕີຕິ ຄຓີ, ຠິກ຺ຂຸຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ຠິກ຺ຂຸນີຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ອຸປາສກຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ອຸປາສິກາຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ຣາຊຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ຂຕ຺ຕິຍຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ເວສ຺ສຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ສຸທ຺ທຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ພ຺ຣຫ຺ມຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ເທວຄຓສ຺ສ ຄຓີ, ສງ຺ຆິໍ [ສໍຆຄຓສ຺ສ ຄຓີ (ສີ.)] ຄຓິໍ ຄຓາຈຣິຍໍ. ອາຄຕນ຺ຕິ ອຸປຄຕໍ ສມຸປຄຕໍ ສມຸປປນ຺ນໍ [ສມ຺ປຕ຺ຕໍ (ພຫູສຸ)] ສງ຺ກສ຺ສນຄຣນ຺ຕິ – ອກຸຫໍ ຄຓິມາຄຕໍ.

ພຫູນມິຘ ພທ຺ຘານນ຺ຕິ. ພຫູນໍ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເວສ຺ສານໍ ສຸທ຺ທານໍ ຄຫຏ຺ຐານໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ເທວານໍ ມນຸສ຺ສານໍ. ພທ຺ຘານນ຺ຕິ ພທ຺ຘານໍ ພທ຺ຘຈຣານໍ ປຣິຈາຣການໍ ສິສ຺ສານນ຺ຕິ – ພຫູນມິຘ ພທ຺ຘານໍ.

ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມນ຺ຕິ. ປຎ຺ເຫນ ອຕ຺ຖິໂກ ອາຄໂຕມ຺ຫິ [ອຕ຺ຖິກາມ຺ຫ ອາຄຕາ (ສີ. ກ.) ເອວມີທິເສສຸ ທ຺ວີສຸ ປເທສຸປິ ພຫຸວຈເນນ], ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາໂມ ອາຄໂຕມ຺ຫິ, ປຎ຺ຫໍ ໂສຕຸກາໂມ ອາຄໂຕມ຺ຫີຕິ. ເອວມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມໍ. ອຖ ວາ ປຎ຺ຫຕ຺ຖິການໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາມານໍ ປຎ຺ຫໍ ໂສຕຸກາມານໍ ອາຄມນໍ ອຠິກ຺ກມນໍ ອຸປສງ຺ກມນໍ ປຍິຣຸປາສນໍ [ປຍິຣຸປາສນາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສິຍາ ອຕ຺ຖີຕິ. ເອວມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມໍ. ອຖ ວາ ປຎ຺ຫາຄໂມ ຕຸຍ຺ຫໍ ອຕ຺ຖິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ປຫຸ [ອິມານິ ຕີຓິ ປທານິ ນຕ຺ຖິ ສ຺ຍາ. ໂປຕ຺ຖເກ], ຕ຺ວມສິ ອລມຕ຺ໂຖ ມຍາ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ກເຖຕຸໍ ວິສຊ຺ເຊຕຸໍ ‘‘ວຫສ຺ເສຕໍ ຠາຣ’’ນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມໍ.

ເຕນາຫ ເຖໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ –

‘‘ຕໍ ພຸທ຺ຘໍ ອສິຕໍ ຕາທິໍ, ອກຸຫໍ ຄຓິມາຄຕໍ;

ພຫູນມິຘ ພທ຺ຘານໍ, ອຕ຺ຖິ ປຎ຺ເຫນ ອາຄມ’’ນ຺ຕິ.

໑໙໓. ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຊິຄຸຈ຺ຉໂຕ, ຠຊໂຕ ຣິຕ຺ຕມາສນໍ;

ຣຸກ຺ຂມູລໍ ສຸສານໍ ວາ, ປພ຺ພຕານໍ ຄຸຫາສຸ ວາ.

ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຊິຄຸຈ຺ຉໂຕຕິ. ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເສກ຺ຂສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ວິຊິຄຸຈ຺ຉໂຕຕິ ຊາຕິຍາ ວິຊິຄຸຈ຺ຉໂຕ, ຊຣາຍ… ພ຺ຍາຘິນາ… ມຣເຓນ… ໂສເກຫິ… ປຣິເທເວຫິ… ທຸກ຺ເຂຫິ… ໂທມນສ຺ເສຫິ… ອຸປາຍາເສຫິ ວິຊິຄຸຈ຺ຉໂຕ, ເນຣຍິເກນ ທຸກ຺ເຂນ… ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິເກນ ທຸກ຺ເຂນ… ເປຕ຺ຕິວິສຍິເກນ ທຸກ຺ເຂນ… ມານຸສິເກນ [ມານຸສເກນ (ສີ. ສ຺ຍາ.) ມຫານິ. ໑໗໑] ທຸກ຺ເຂນ… ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິມູລເກນ ທຸກ຺ເຂນ… ຄພ຺ຠຏ຺ຐິຕິມູລເກນ ທຸກ຺ເຂນ… ຄພ຺ຠວຸຏ຺ຐານມູລເກນ ທຸກ຺ເຂນ… ຊາຕສ຺ສູປນິພນ຺ຘເກນ ທຸກ຺ເຂນ… ຊາຕສ຺ສ ປຣາເຘຍ຺ຍເກນ ທຸກ຺ເຂນ… ອຕ຺ຕູປກ຺ກເມນ ທຸກ຺ເຂນ… ປຣູປກ຺ກເມນ ທຸກ຺ເຂນ… ທຸກ຺ຂທຸກ຺ເຂນ… ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ເຂນ … ວິປຣິຓາມທຸກ຺ເຂນ… ຈກ຺ຂຸໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ… ໂສຕໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ… ຆານໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ… ຊິວ຺ຫາໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ… ກາຍໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ… ສີສໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ… ກຓ຺ຓໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ… ມຸຂໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ… ທນ຺ຕໂຣເຄນ ທຸກ຺ເຂນ… ກາເສນ… ສາເສນ… ປິນາເສນ… ຑາເຫນ… ຊເຣນ… ກຸຈ຺ຉິໂຣເຄນ… ມຸຈ຺ຉາຍ… ປກ຺ຂນ຺ທິກາຍ… ສູລາຍ… ວິສູຈິກາຍ… ກຸຏ຺ເຐນ… ຄຓ຺ເຑນ… ກິລາເສນ… ໂສເສນ… ອປມາເຣນ… ທທ຺ທຸຍາ… ກຓ຺ຑຸຍາ… ກຈ຺ຉຸຍາ… ຣຂສາຍ… ວິຕຈ຺ຉິກາຍ… ໂລຫິເຕນ… ປິຕ຺ເຕນ… ມຘຸເມເຫນ… ອໍສາຍ… ປິຬກາຍ… ຠຄນ຺ທເລນ… ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐາເນນ ອາພາເຘນ… ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐາເນນ ອາພາເຘນ… ວາຕສມຸຏ຺ຐາເນນ ອາພາເຘນ… ສນ຺ນິປາຕິເກນ ອາພາເຘນ… ອຸຕຸປຣິຓາມເຊນ ອາພາເຘນ… ວິສມປຣິຫາຣເຊນ ອາພາເຘນ… ໂອປກ຺ກມິເກນ ອາພາເຘນ… ກມ຺ມວິປາກເຊນ ອາພາເຘນ… ສີເຕນ… ອຸຓ຺ເຫນ… ຊິຆຈ຺ຉາຍ… ປິປາສາຍ… ອຸຈ຺ຈາເຣນ … ປສ຺ສາເວນ… ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ເສນ ທຸກ຺ເຂນ… ມາຕຸມຣເຓນ ທຸກ຺ເຂນ… ປິຕຸມຣເຓນ ທຸກ຺ເຂນ… ຠາຕຸມຣເຓນ… ຠຄິນິມຣເຓນ… ປຸຕ຺ຕມຣເຓນ … ຘີຕຸມຣເຓນ… ຎາຕິພ຺ຍສເນນ… ໂຠຄພ຺ຍສເນນ… ໂຣຄພ຺ຍສເນນ… ສີລພ຺ຍສເນນ… ທິຏ຺ຐິພ຺ຍສເນນ ທຸກ຺ເຂນ ວິຊິຄຸຈ຺ຉໂຕ ອຏ຺ຏີຍໂຕ ຫຣາຍໂຕ ຊິຄຸຈ຺ຉໂຕຕິ – ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຊິຄຸຈ຺ຉໂຕ.

ຠຊໂຕ ຣິຕ຺ຕມາສນນ຺ຕິ. ອາສນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຍຕ຺ຖ ນິສີທຕິ – ມຎ຺ໂຈ ປີຐໍ ຠິສິ ຕຏ຺ຏິກາ ຈມ຺ມຂຓ຺ໂຑ ຕິຓສນ຺ຖາໂຣ ປຓ຺ຓສນ຺ຖາໂຣ ປລາລສນ຺ຖາໂຣ [ປລາສສນ຺ຖາໂຣ (ສີ. ສ຺ຍາ.)]. ຕໍ ອາສນໍ ອສປ຺ປາຍຣູປທສ຺ສເນນ ຣິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປວິວິຕ຺ຕໍ, ອສປ຺ປາຍສທ຺ທສ຺ສວເນນ ຣິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປວິວິຕ຺ຕໍ, ອສປ຺ປາເຍຫິ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ຣິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປວິວິຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປວິວິຕ຺ຕໍ ອາສນໍ ຠຊໂຕ ສມ຺ຠຊໂຕ ເສວໂຕ ນິເສວໂຕ ສໍເສວໂຕ ປຏິເສວໂຕຕິ – ຠຊໂຕ ຣິຕ຺ຕມາສນໍ.

ຣຸກ຺ຂມູລໍ ສຸສານໍ ວາຕິ. ຣຸກ຺ຂມູລໍເຍວ ຣຸກ຺ຂມູລໍ, ສຸສານໍເຍວ ສຸສານນ຺ຕິ – ຣຸກ຺ຂມູລໍ ສຸສານໍ ວາ. ປພ຺ພຕານໍ ຄຸຫາສຸ ວາຕິ. ປພ຺ພຕາເຍວ ປພ຺ພຕາ, ກນ຺ທຣາເຍວ ກນ຺ທຣາ, ຄິຣິຄຸຫາເຍວ ຄິຣິຄຸຫາ. ປພ຺ພຕນ຺ຕຣິກາໂຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປພ຺ພຕປພ຺ຠາຣາຕິ – ປພ຺ພຕານໍ ຄຸຫາສຸ ວາ.

ເຕນາຫ ເຖໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ –

‘‘ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຊິຄຸຈ຺ຉໂຕ, ຠຊໂຕ ຣິຕ຺ຕມາສນໍ;

ຣຸກ຺ຂມູລໍ ສຸສານໍ ວາ, ປພ຺ພຕານໍ ຄຸຫາສຸ ວາ’’ຕິ.

໑໙໔. ອຸຈ຺ຈາວເຈສຸ ສຍເນສຸ, ກິວນ຺ໂຕ [ຄີວນ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ.) ໂມຄ຺ຄລ຺ລານພ຺ຍາກຣຓໍ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ] ຕຕ຺ຖ ເຠຣວາ;

ເຍ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ນ ເວເຘຍ຺ຍ, ນິຄ຺ໂຆເສ ສຍນາສເນ.

ອຸຈ຺ຈາວເຈສຸ ສຍເນສູຕິ. ອຸຈ຺ຈາວເຈສູຕິ ອຸຈ຺ຈາວເຈສຸ ຫີນປ຺ປຓີເຕສຸ ເຉກປາປເກສຸ. ສຍນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເສນາສນໍ ວິຫາໂຣ ອຑ຺ຒໂຍໂຄ ປາສາໂທ ຫມ຺ມິຍໍ ຄຸຫາຕິ – ອຸຈ຺ຈາວເຈສຸ ສຍເນສຸ. ກິວນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ເຠຣວາຕິ. ກິວນ຺ໂຕຕິ ກິວນ຺ໂຕ [ກຸວນ຺ໂຕ (ສີ.), ຄີວນ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ.)] ກູຊນ຺ໂຕ ນທນ຺ໂຕ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ອຖ ວາ ກິວນ຺ໂຕຕິ ກຕິ ກິຕ຺ຕກາ ກີວຕກາ ກີວພຫຸກາ ເຕ. ເຠຣວາຕິ ສີຫາ ພ຺ຍຄ຺ຆາ ທີປີ ອຈ຺ຉາ ຕຣຈ຺ຉາ ໂກກາ ມຫິໍສາ ຫຕ຺ຖີ ອຫິ ວິຈ຺ຉິກາ ສຕປທີ, ໂຈຣາ ວາ ອສ຺ສຸ ມານວາ ວາ ກຕກມ຺ມາ ວາ ອກຕກມ຺ມາ ວາຕິ – ກິວນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ເຠຣວາ.

ເຍ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ນ ເວເຘຍ຺ຍາຕິ. ເຍ ຫີຕິ ເຍ ຫິ ເຠຣເວ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ວາ ສຸຓິຕ຺ວາ ວາ ນ ເວເຘຍ຺ຍ ນປ຺ປເວເຘຍ຺ຍ ນ ສມ຺ປເວເຘຍ຺ຍ ນ ຕເສຍ຺ຍ ນ ອຸຕ຺ຕເສຍ຺ຍ ນ ປຣິຕ຺ຕເສຍ຺ຍ ນ ຠາເຍຍ຺ຍ ນ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອຠີຣູ ອສ຺ສ ອຈ຺ຉມ຺ຠີ ອນຸຕ຺ຣາສີ ອປລາຍີ, ປຫີນຠຍເຠຣໂວ ວິຄຕໂລມຫໍໂສ ວິຫເຣຍ຺ຍາຕິ – ເຍ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ນ ເວເຘຍ຺ຍ.

ນິຄ຺ໂຆເສ ສຍນາສເນຕິ. ອປ຺ປສທ຺ເທ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆເສ ວິຊນວາເຕ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍເກ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ເປ ເສນາສເນຕິ – ນິຄ຺ໂຆເສ ສຍນາສເນ.

ເຕນາຫ ເຖໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ –

‘‘ອຸຈ຺ຈາວເຈສຸ ສຍເນສຸ, ກິວນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ເຠຣວາ;

ເຍ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ນ ເວເຘຍ຺ຍ, ນິຄ຺ໂຆເສ ສຍນາສເນ’’ຕິ.

໑໙໕. ກຕິ ປຣິສ຺ສຍາ ໂລເກ, ຄຈ຺ຉໂຕ ອຄຕໍ ທິສໍ;

ເຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິສມ຺ຠເວ, ປນ຺ຕມ຺ຫິ ສຍນາສເນ.

ກຕິ ປຣິສ຺ສຍາ ໂລເກຕິ. ກຕີຕິ ກຕິ ກິຕ຺ຕກາ ກີວຕກາ ກີວພຫຸກາ. ປຣິສ຺ສຍາຕິ ທ຺ເວ ປຣິສ຺ສຍາ – ປາກຏປຣິສ຺ສຍາ ຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິສ຺ສຍາ ຈ. ກຕເມ ປາກຏປຣິສ຺ສຍາ? ສີຫາ ພ຺ຍຄ຺ຆາ ທີປີ ອຈ຺ຉາ ຕຣຈ຺ຉາ ໂກກາ ມຫິໍສາ ຫຕ຺ຖີ ອຫິ ວິຈ຺ຉິກາ ສຕປທີ, ໂຈຣາ ວາ ອສ຺ສຸ ມານວາ ວາ ກຕກມ຺ມາ ວາ ອກຕກມ຺ມາ ວາ, ຈກ຺ຂຸໂຣໂຄ ໂສຕໂຣໂຄ ຆານໂຣໂຄ ຊິວ຺ຫາໂຣໂຄ ກາຍໂຣໂຄ ສີສໂຣໂຄ ກຓ຺ຓໂຣໂຄ ມຸຂໂຣໂຄ ທນ຺ຕໂຣໂຄ ກາໂສ ສາໂສ ປິນາໂສ ຑາໂຫ ຊໂຣ ກຸຈ຺ຉິໂຣໂຄ ມຸຈ຺ຉາ ປກ຺ຂນ຺ທິກາ ສູລາ ວິສູຈິກາ ກຸຏ຺ຐໍ ຄຓ຺ໂຑ ກິລາໂສ ໂສໂສ ອປມາໂຣ ທທ຺ທຸ ກຓ຺ຑຸ ກຈ຺ຉຸ ຣຂສາ ວິຕຈ຺ຉິກາ ໂລຫິຕໍ ປິຕ຺ຕໍ ມຘຸເມໂຫ ອໍສາ ປິຬກາ ຠຄນ຺ທລາ, ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ ອາພາຘາ…ເປ… ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫໍ ຊິຆຈ຺ຉາ ປິປາສາ ອຸຈ຺ຈາໂຣ ປສ຺ສາໂວ ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສາ – ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປາກຏປຣິສ຺ສຍາ.

ກຕເມ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິສ຺ສຍາ? ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ພ຺ຍາປາທນີວຣຓໍ ຖິນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນີວຣຓໍ ວິຈິກິຈ຺ຉານີວຣຓໍ ຣາໂຄ ໂທໂສ ໂມໂຫ ໂກໂຘ ອຸປນາໂຫ ມກ຺ໂຂ ປຬາໂສ ອິສ຺ສາ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ມາຍາ ສາເຐຍ຺ຍໍ ຖມ຺ໂຠ ສາຣມ຺ໂຠ ມາໂນ ອຕິມາໂນ ມໂທ ປມາໂທ, ສພ຺ເພ ກິເລສາ ສພ຺ເພ ທຸຈ຺ຈຣິຕາ ສພ຺ເພ ທຣຖາ ສພ຺ເພ ປຣິຬາຫາ ສພ຺ເພ ສນ຺ຕາປາ ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣາ – ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິສ຺ສຍາ.

ປຣິສ຺ສຍາຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ປຣິສ຺ສຍາ? ປຣິສຫນ຺ຕີຕິ ປຣິສ຺ສຍາ, ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ປຣິສ຺ສຍາ, ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ ປຣິສ຺ສຍາ.

ກຖໍ ປຣິສຫນ຺ຕີຕິ ປຣິສ຺ສຍາ? ເຕ ປຣິສ຺ສຍາ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສຫນ຺ຕິ ປຣິສຫນ຺ຕິ ອຠິຠວນ຺ຕິ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ຕິ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕິ ມທ຺ທນ຺ຕິ. ເອວໍ ປຣິສຫນ຺ຕີຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ.

ກຖໍ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ປຣິສ຺ສຍາ? ເຕ ປຣິສ຺ສຍາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມສໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ? ສມ຺ມາປຏິປທາຍ ອນຸໂລມປຏິປທາຍ ອປຈ຺ຈນີກປຏິປທາຍ ອວິຣຸທ຺ຘປຏິປທາຍ ອນ຺ວຕ຺ຖປຏິປທາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປທາຍ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິຕາຍ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາຍ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຍ ຊາຄຣິຍານຸໂຍຄສ຺ສ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ສ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ຠາວນານຸໂຍຄສ຺ສ ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວນານຸໂຍຄສ຺ສ – ອິເມສໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນ຺ຕຣາຍາຍ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເອວໍ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ.

ກຖໍ ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ ປຣິສ຺ສຍາ? ຕຕ຺ເຖເຕ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຠາວສນ຺ນິສ຺ສຍາ. ຍຖາ ພິເລ ພິລາສຍາ ປາຓາ ສຍນ຺ຕິ, ທເກ ທກາສຍາ ປາຓາ ສຍນ຺ຕິ, ວເນ ວນາສຍາ ປາຓາ ສຍນ຺ຕິ, ຣຸກ຺ເຂ ຣຸກ຺ຂາສຍາ ປາຓາ ສຍນ຺ຕິ; ເອວເມວ ຕຕ຺ເຖເຕ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຠາວສນ຺ນິສ຺ສຍາຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ສານ຺ເຕວາສິໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສາຈຣິຍໂກ ທຸກ຺ຂໍ ນ ຜາສຸ ວິຫຣຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສານ຺ເຕວາສິໂກ ສາຈຣິຍໂກ ທຸກ຺ຂໍ ນ ຜາສຸ ວິຫຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສຎ຺ໂຎຊນິຍາ, ຕ຺ຍສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ວສນ຺ຕິ ອນ຺ວາສ຺ສວນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ. ຕສ຺ມາ ສານ຺ເຕວາສິໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕ ນໍ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ນໍ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ. ຕສ຺ມາ ສາຈຣິຍໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສຎ຺ໂຎຊນິຍາ, ຕ຺ຍສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ວສນ຺ຕິ ອນ຺ວາສ຺ສວນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ. ຕສ຺ມາ ສານ຺ເຕວາສິໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕ ນໍ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ນໍ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ. ຕສ຺ມາ ສາຈຣິຍໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສານ຺ເຕວາສິໂກ ສາຈຣິຍໂກ ທຸກ຺ຂໍ ນ ຜາສຸ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕຣາມລາ ອນ຺ຕຣາອມິຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາສປຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາວຘກາ ອນ຺ຕຣາປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ. ກຕເມ ຕໂຍ? ໂລໂຠ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕຣາມໂລ ອນ຺ຕຣາອມິຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາສປຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາວຘໂກ ອນ຺ຕຣາປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ, ໂທໂສ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ໂມໂຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕຣາມໂລ ອນ຺ຕຣາອມິຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາສປຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາວຘໂກ ອນ຺ຕຣາປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາມລາ ອນ຺ຕຣາອມິຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາສປຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາວຘກາ ອນ຺ຕຣາປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ’’.

‘‘ອນຕ຺ຖຊນໂນ ໂລໂຠ, ໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕປ຺ປໂກປໂນ;

ຠຍມນ຺ຕຣໂຕ ຊາຕໍ, ຕໍ ຊໂນ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ.

‘‘ລຸທ຺ໂຘ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາຕິ, ລຸທ຺ໂຘ ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສຕິ;

ອນ຺ຘນ຺ຕມໍ [ອນ຺ຘຕມໍ (ສ຺ຍາ. ກ.) ມຫານິ. ໑໕໖; ອິຕິວຸ. ໘໘] ຕທາ ໂຫຕິ, ຍໍ ໂລໂຠ ສຫເຕ ນຣໍ.

‘‘ອນຕ຺ຖຊນໂນ ໂທໂສ, ໂທໂສ ຈິຕ຺ຕປ຺ປໂກປໂນ;

ຠຍມນ຺ຕຣໂຕ ຊາຕໍ, ຕໍ ຊໂນ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ.

‘‘ກຸທ຺ໂຘ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາຕິ, ກຸທ຺ໂຘ ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສຕິ;

ອນ຺ຘນ຺ຕມໍ ຕທາ ໂຫຕິ, ຍໍ ໂທໂສ ສຫເຕ ນຣໍ.

‘‘ອນຕ຺ຖຊນໂນ ໂມໂຫ, ໂມໂຫ ຈິຕ຺ຕປ຺ປໂກປໂນ;

ຠຍມນ຺ຕຣໂຕ ຊາຕໍ, ຕໍ ຊໂນ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ.

‘‘ມູຬ຺ໂຫ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາຕິ, ມູຬ຺ໂຫ ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສຕິ;

ອນ຺ຘນ຺ຕມໍ ຕທາ ໂຫຕິ, ຍໍ ໂມໂຫ ສຫເຕ ນຣ’’ນ຺ຕິ.

ເອວມ຺ປິ ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ຕໂຍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິສສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຜາສຸວິຫາຣາຍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ໂລໂຠ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິສສ຺ສ ຘມ຺ໂມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຜາສຸວິຫາຣາຍ; ໂທໂສ ໂຂ, ມຫາຣາຊ…ເປ… ໂມໂຫ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິສສ຺ສ ຘມ຺ໂມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຜາສຸວິຫາຣາຍ. ອິເມ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕໂຍ ປຸຣິສສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ອຜາສຸວິຫາຣາຍາ’’ຕິ.

‘‘ໂລໂຠ ໂທໂສ ຈ ໂມໂຫ ຈ, ປຸຣິສໍ ປາປເຈຕສໍ;

ຫິໍສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕສມ຺ຠູຕາ, ຕຈສາຣໍວ ສມ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ.

ເອວມ຺ປິ ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ຣາໂຄ ຈ ໂທໂສ ຈ ອິໂຕນິທານາ, ອຣຕີ ຣຕີ ໂລມຫໍໂສ ອິໂຕຊາ;

ອິໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຍ ມໂນວິຕກ຺ກາ, ກຸມາຣກາ ຘງ຺ກມິໂວສ຺ສຊນ຺ຕີ’’ຕິ.

ເອວມ຺ປິ ຕຕ຺ຣາສຍາຕິ – ປຣິສ຺ສຍາ. ໂລເກຕິ ມນຸສ຺ສໂລເກຕິ – ກຕິ ປຣິສ຺ສຍາ ໂລເກ.

ຄຈ຺ຉໂຕ ອຄຕໍ ທິສນ຺ຕິ. ອຄຕາ ທິສາ ວຸຈ຺ຈຕິ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ. ໂຍ ໂສ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ອຄຕປຸພ຺ພາ ສາ ທິສາ ນ ສາ ທິສາ ຄຕປຸພ຺ພາ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ.

‘‘ສມຕິຕ຺ຕິກໍ ອນວເສສໍ, ເຕລປຕ຺ຕໍ ຍຖາ ປຣິຫເຣຍ຺ຍ;

ເອວໍ ສຈິຕ຺ຕມນຸຣກ຺ເຂ, ປຕ຺ຖຍາໂນ [ປຕ຺ຖຍມາໂນ (ສ຺ຍາ.)] ທິສໍ ອຄຕປຸພ຺ພໍ’’.

ອຄຕປຸພ຺ພໍ ທິສໍ ວຊໂຕ ຄຈ຺ຉໂຕ ອຠິກ຺ກມໂຕຕິ – ຄຈ຺ຉໂຕ ອຄຕໍ ທິສໍ.

ເຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິສມ຺ຠເວຕິ. ເຍຕິ ເຍ ປຣິສ຺ສເຍ ອຠິສມ຺ຠເວຍ຺ຍ ອຠິຠເວຍ຺ຍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖເຣຍ຺ຍ ປຣິຍາທິເຍຍ຺ຍ ມທ຺ເທຍ຺ຍາຕິ – ເຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິສມ຺ຠເວ.

ປນ຺ຕມ຺ຫິ ສຍນາສເນຕິ. ອນ຺ເຕ ປນ຺ເຕ ປຣິຍນ຺ເຕ ເສລນ຺ເຕ ວາ ວນນ຺ເຕ ວາ ນທນ຺ເຕ ວາ ອຸທກນ຺ເຕ ວາ ຍຕ຺ຖ ນ ກສີຍຕິ ນ ວປີຍຕິ, ຊນນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ອນຸປຈາເຣ ເສນາສເນຕິ – ປນ຺ຕມ຺ຫິ ສຍນາສເນ.

ເຕນາຫ ເຖໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ –