໑໓. ມຫາວິຍູຫສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ

ອຖ ມຫາວິຍູຫສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສໍ ວກ຺ຂຕິ –

໑໓໐. ເຍ ເກຈິເມ ທິຏ຺ຐິປຣິພ຺ພສານາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຈ ວາທຍນ຺ຕິ [ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ປວາທຍນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ;

ສພ຺ເພວ ເຕ ນິນ຺ທມນ຺ວານຍນ຺ຕິ, ອໂຖ ປສໍສມ຺ປິ ລຠນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ.

ເຍ ເກຈິເມ ທິຏ຺ຐິປຣິພ຺ພສານາຕິ. ເຍ ເກຈີຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອເສສໍ ນິສ຺ເສສໍ ປຣິຍາທິຍນວຈນເມຕໍ – ເຍ ເກຈີຕິ. ທິຏ຺ຐິປຣິພ຺ພສານາຕິ. ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ທິຏ຺ຐິຄຕິກາ; ເຕ ທ຺ວາສຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕຣໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຣາມສິຕ຺ວາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ສກາຍ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ວສນ຺ຕິ ສໍວສນ຺ຕິ ອາວສນ຺ຕິ ປຣິວສນ຺ຕິ. ຍຖາ ອຄາຣິກາ ວາ ຆເຣສຸ ວສນ຺ຕິ, ສາປຕ຺ຕິກາ ວາ ອາປຕ຺ຕີສຸ ວສນ຺ຕິ, ສກິເລສາ ວາ ກິເລເສສຸ ວສນ຺ຕິ; ເອວເມວ ສນ຺ເຕເກ…ເປ… ປຣິວສນ຺ຕີຕິ – ເຍ ເກຈິເມ ທິຏ຺ຐິປຣິພ຺ພສານາ.

ອິທເມວ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຈ ວາທຍນ຺ຕີຕິ. ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ. ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ…ເປ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ອິທເມວ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຈ ວາທຍນ຺ຕິ.

ສພ຺ເພວ ເຕ ນິນ຺ທມນ຺ວານຍນ຺ຕີຕິ. ສພ຺ເພວ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນິນ຺ທເມວ ອນ຺ເວນ຺ຕິ, ຄຣຫເມວ ອນ຺ເວນ຺ຕິ, ອກິຕ຺ຕິເມວ ອນ຺ເວນ຺ຕິ; ສພ຺ເພ ນິນ຺ທິຕາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ, ຄຣຫິຕາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ, ອກິຕ຺ຕິຕາເຍວ ໂຫນ຺ຕີຕິ – ສພ຺ເພວ ເຕ ນິນ຺ທມນ຺ວານຍນ຺ຕິ.

ອໂຖ ປສໍສມ຺ປິ ລຠນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖາຕິ. ຕຕ຺ຖ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສກາຍ ຂນ຺ຕິຍາ ສກາຍ ຣຸຈິຍາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາ ປສໍສໍ ໂຖມນໍ ກິຕ຺ຕິໍ ວຓ຺ຓຫາຣິກໍ ລຠນ຺ຕິ ປຏິລຠນ຺ຕິ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ວິນ຺ທນ຺ຕີຕິ – ອໂຖ ປສໍສມ຺ປິ ລຠນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ.

ເຕນາຫ ໂສ ນິມ຺ມິໂຕ –

‘‘ເຍ ເກຈິເມ ທິຏ຺ຐິປຣິພ຺ພສານາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຈ ວາທຍນ຺ຕິ;

ສພ຺ເພວ ເຕ ນິນ຺ທມນ຺ວານຍນ຺ຕິ, ອໂຖ ປສໍສມ຺ປິ ລຠນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ.

໑໓໑. ອປ຺ປຎ຺ຫິ ເອຕໍ ນ ອລໍ ສມາຍ, ທຸເວ ວິວາທສ຺ສ ຜລານິ ພ຺ຣູມິ;

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ນ ວິວາທເຍຖ, ເຂມາຠິປສ຺ສໍ ອວິວາທຠູມິໍ.

ອປ຺ປຎ຺ຫິ ເອຕໍ ນ ອລໍ ສມາຍາຕິ. ອປ຺ປຎ຺ຫິ ເອຕນ຺ຕິ ອປ຺ປກໍ ເອຕໍ, ໂອມກໍ ເອຕໍ, ໂຖກກໍ ເອຕໍ, ລາມກໍ ເອຕໍ, ຉຕຸກ຺ກໍ ເອຕໍ, ປຣິຕ຺ຕກໍ ເອຕນ຺ຕິ – ອປ຺ປຎ຺ຫິ ເອຕໍ. ນ ອລໍ ສມາຍາຕິ ນາລໍ ຣາຄສ຺ສ ສມາຍ, ໂທສສ຺ສ ສມາຍ, ໂມຫສ຺ສ ສມາຍ, ໂກຘສ຺ສ… ອຸປນາຫສ຺ສ… ມກ຺ຂສ຺ສ… ປຬາສສ຺ສ… ອິສ຺ສາຍ… ມຈ຺ຉຣິຍສ຺ສ… ມາຍາຍ… ສາເຐຍ຺ຍສ຺ສ… ຖມ຺ຠສ຺ສ… ສາຣມ຺ຠສ຺ສ… ມານສ຺ສ… ອຕິມານສ຺ສ… ມທສ຺ສ… ປມາທສ຺ສ… ສພ຺ພກິເລສານໍ… ສພ຺ພທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ… ສພ຺ພທຣຖານໍ … ສພ຺ພປຣິຬາຫານໍ… ສພ຺ພສນ຺ຕາປານໍ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣານໍ ສມາຍ ອຸປສມາຍ ວູປສມາຍ ນິພ຺ພານາຍ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘິຍາຕິ – ອປ຺ປຎ຺ຫິ ເອຕໍ ນ ອລໍ ສມາຍ.

ທຸເວ ວິວາທສ຺ສ ຜລານິ ພ຺ຣູມີຕິ. ທິຏ຺ຐິກລຫສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຠຓ຺ຑນສ຺ສ ທິຏ຺ຐິວິຄ຺ຄຫສ຺ສ ທິຏ຺ຐິວິວາທສ຺ສ ທິຏ຺ຐິເມຘຄສ຺ສ ທ຺ເວ ຜລານິ ໂຫນ຺ຕິ – ຊຍປຣາຊໂຍ ໂຫຕິ, ລາຠາລາໂຠ ໂຫຕິ, ຍສາຍໂສ ໂຫຕິ, ນິນ຺ທາປສໍໂສ ໂຫຕິ, ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ໂຫຕິ, ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສໍ ໂຫຕິ, ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ອນຸນຍປຏິຆໍ ໂຫຕິ, ອຸຄ຺ຆາຕິນິຄ຺ຆາຕິ ໂຫຕິ, ອນຸໂຣຘວິໂຣໂຘ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ຕໍ ກມ຺ມໍ ນິຣຍສໍວຕ຺ຕນິກໍ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິສໍວຕ຺ຕນິກໍ, ເປຕ຺ຕິວິສຍສໍວຕ຺ຕນິກນ຺ຕິ ພ຺ຣູມິ ອາຈິກ຺ຂາມິ ເທເສມິ ປຎ຺ຎເປມິ ປຏ຺ຐເປມິ ວິວຣາມິ ວິຠຊາມິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມິ ປກາເສມີຕິ – ທຸເວ ວິວາທສ຺ສ ຜລານິ ພ຺ຣູມິ.

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ນ ວິວາທເຍຖາຕິ. ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາຕິ ເອຕໍ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐິກລເຫສຸ ທິຏ຺ຐິຠຓ຺ຑເນສຸ ທິຏ຺ຐິວິຄ຺ຄເຫສຸ ທິຏ຺ຐິວິວາເທສຸ ທິຏ຺ຐິເມຘເຄສູຕິ – ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ. ນ ວິວາທເຍຖາຕິ ນ ກລຫໍ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຠຓ຺ຑນໍ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ວິຄ຺ຄຫໍ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ວິວາທໍ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ເມຘຄໍ ກເຣຍ຺ຍ, ກລຫໍ ຠຓ຺ຑນໍ ວິຄ຺ຄຫໍ ວິວາທໍ ເມຘຄໍ ປຊເຫຍ຺ຍ ວິໂນເທຍ຺ຍ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກເຣຍ຺ຍ ອນຠາວໍ ຄເມຍ຺ຍ, ກລຫາ ຠຓ຺ຑນາ ວິຄ຺ຄຫາ ວິວາທາ ເມຘຄາ ອາຣໂຕ ອສ຺ສ ວິຣໂຕ ປຏິວິຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫເຣຍ຺ຍາຕິ – ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ນ ວິວາທເຍຖ.

ເຂມາຠິປສ຺ສໍ ອວິວາທຠູມິນ຺ຕິ. ອວິວາທຠູມິໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ. ໂຍ ໂສ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ເອຕໍ ອວິວາທຠູມິໍ ເຂມໂຕ ຕາຓໂຕ ເລຓໂຕ ສຣຓໂຕ ອຠຍໂຕ ອຈ຺ຈຸຕໂຕ ອມຕໂຕ ນິພ຺ພານໂຕ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ທກ຺ຂນ຺ໂຕ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ນິຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ໂຕຕິ – ເຂມາຠິປສ຺ສໍ ອວິວາທຠູມິໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອປ຺ປຎ຺ຫິ ເອຕໍ ນ ອລໍ ສມາຍ, ທຸເວ ວິວາທສ຺ສ ຜລານິ ພ຺ຣູມິ;

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ນ ວິວາທເຍຖ, ເຂມາຠິປສ຺ສໍ ອວິວາທຠູມິ’’ນ຺ຕິ.

໑໓໒. ຍາ ກາຈິມາ ສມ຺ມຸຕິໂຍ ປຸຖຸຊ຺ຊາ, ສພ຺ພາວ ເອຕາ ນ ອຸເປຕິ ວິທ຺ວາ;

ອນູປໂຍ ໂສ ອຸປຍໍ ກິເມຍ຺ຍ, ທິຏ຺ເຐ ສຸເຕ ຂນ຺ຕິມກຸພ຺ພມາໂນ.

ຍາ ກາຈິມາ ສມ຺ມຸຕິໂຍ ປຸຖຸຊ຺ຊາຕິ. ຍາ ກາຈີຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອເສສໍ ນິສ຺ເສສໍ ປຣິຍາທິຍນວຈນເມຕໍ – ຍາ ກາຈີຕິ. ສມ຺ມຸຕິໂຍຕິ. ສມ຺ມຸຕິໂຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ທິຏ຺ຐິສມ຺ມຸຕິໂຍ. ປຸຖຸຊ຺ຊາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ ຊນິຕາ ສມ຺ມຸຕິໂຍຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊາ, ປຸຖຸ ນານາຊເນຫິ ຊນິຕາ ວາ ສມ຺ມຸຕິໂຍຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊາຕິ – ຍາ ກາຈິມາ ສມ຺ມຸຕິໂຍ ປຸຖຸຊ຺ຊາ.

ສພ຺ພາວ ເອຕາ ນ ອຸເປຕິ ວິທ຺ວາຕິ. ວິທ຺ວາ ວິຊ຺ຊາຄໂຕ ຎາຓີ ວິຠາວີ ເມຘາວີ. ສພ຺ພາວ ເອຕາ ທິຏ຺ຐິສມ຺ມຸຕິໂຍ ເນຕິ ນ ອຸເປຕິ ນ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ ນ ປຣາມສຕິ ນາຠິນິວິສຕີຕິ – ສພ຺ພາວ ເອຕາ ນ ອຸເປຕິ ວິທ຺ວາ.

ອນູປໂຍ ໂສ ອຸປຍໍ ກິເມຍ຺ຍາຕິ. ອຸປໂຍຕິ ທ຺ເວ ອຸປຍາ – ຕຓ຺ຫູປໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐູປໂຍ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫູປໂຍ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐູປໂຍ. ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫູປໂຍ ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐູປໂຍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ; ຕຓ຺ຫູປຍສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐູປຍສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອນູປໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ກິໍ ຣູປໍ ອຸເປຍ຺ຍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ປຣາມເສຍ຺ຍ ອຠິນິວິເສຍ຺ຍ ອຕ຺ຕາ ເມຕິ. ກິໍ ເວທນໍ… ກິໍ ສຎ຺ຎໍ… ກິໍ ສງ຺ຂາເຣ… ກິໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ… ກິໍ ຄຕິໍ… ກິໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ… ກິໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ… ກິໍ ຠວໍ … ກິໍ ສໍສາຣໍ… ກິໍ ວຏ຺ຏໍ ອຸເປຍ຺ຍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ປຣາມເສຍ຺ຍ ອຠິນິເວເສຍ຺ຍາຕິ – ອນູປໂຍ ໂສ ອຸປຍໍ ກິເມຍ຺ຍ.

ທິຏ຺ເຐ ສຸເຕ ຂນ຺ຕິມກຸພ຺ພມາໂນຕິ. ທິຏ຺ເຐ ວາ ທິຏ຺ຐສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ສຸເຕ ວາ ສຸຕສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ມຸເຕ ວາ ມຸຕສຸທ຺ຘິຍາ ວາ ຂນ຺ຕິໍ ອກຸພ຺ພມາໂນ ຉນ຺ທໍ ອກຸພ຺ພມາໂນ ເປມໍ ອກຸພ຺ພມາໂນ ຣາຄໍ ອກຸພ຺ພມາໂນ ອຊນຍມາໂນ ອສຎ຺ຊນຍມາໂນ ອນິພ຺ພຕ຺ຕຍມາໂນ ອນຠິນິພ຺ພຕ຺ຕຍມາໂນຕິ – ທິຏ຺ເຐ ສຸເຕ ຂນ຺ຕິມກຸພ຺ພມາໂນ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຍາ ກາຈິມາ ສມ຺ມຸຕິໂຍ ປຸຖຸຊ຺ຊາ, ສພ຺ພາວ ເອຕາ ນ ອຸເປຕິ ວິທ຺ວາ;

ອນູປໂຍ ໂສ ອຸປຍໍ ກິເມຍ຺ຍ, ທິຏ຺ເຐ ສຸເຕ ຂນ຺ຕິມກຸພ຺ພມາໂນ’’ຕິ.

໑໓໓. ສີລຸຕ຺ຕມາ ສຎ຺ຎເມນາຫຸ ສຸທ຺ຘິໍ, ວຕໍ ສມາທາຍ ອຸປຏ຺ຐິຕາເສ;

ອິເຘວ ສິກ຺ເຂມ ອຖສ຺ສ ສຸທ຺ຘິໍ, ຠວູປນີຕາ ກຸສລາວທານາ.

ສີລຸຕ຺ຕມາ ສຎ຺ຎເມນາຫຸ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ. ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສີລຸຕ຺ຕມວາທາ; ເຕ ສີລມຕ຺ເຕນ ສຎ຺ຎມມຕ຺ເຕນ ສໍວຣມຕ຺ເຕນ ອວີຕິກ຺ກມມຕ຺ເຕນ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິວິສຸທ຺ຘິໍ, ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິວິມຸຕ຺ຕິໍ ອາຫຸ [ອາຫໍສຸ (ສີ. ກ.)] ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ.

ສມຓມຸຓ຺ຑິກາປຸຕ຺ໂຕ ເອວມາຫ – ‘‘ຈຕູຫິ ໂຂ ອຫໍ, ຄຫປຕິ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລໍ ປຎ຺ຎເປມິ ສມ຺ປນ຺ນກຸສລໍ ປຣມກຸສລໍ ອຸຕ຺ຕມປຕ຺ຕິປຕ຺ຕໍ ສມຓໍ ອໂຍຊ຺ຌໍ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ນ ກາເຍນ ປາປກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ນ ປາປິກໍ [ປາປກໍ (ສີ.)] ວາຈໍ ຠາສຕິ, ນ ປາປກໍ ສງ຺ກປ຺ປໍ ສງ຺ກປ຺ເປຕິ, ນ ປາປກໍ ອາຊີວໍ ອາຊີວຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ ອຫໍ, ຄຫປຕິ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລໍ ປຎ຺ຎເປມິ ສມ຺ປນ຺ນກຸສລໍ ປຣມກຸສລໍ ອຸຕ຺ຕມປຕ຺ຕິປຕ຺ຕໍ ສມຓໍ ອໂຍຊ຺ຌໍ; ເອວເມວ ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສີລຸຕ຺ຕມວາທາ; ເຕ ສີລມຕ຺ເຕນ ສຎ຺ຎມມຕ຺ເຕນ ສໍວຣມຕ຺ເຕນ ອວີຕິກ຺ກມມຕ຺ເຕນ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ, ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ອາຫຸ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ – ສີລຸຕ຺ຕມາ ສຎ຺ຎເມນາຫຸ ສຸທ຺ຘິໍ.

ວຕໍ ສມາທາຍ ອຸປຏ຺ຐິຕາເສຕິ. ວຕນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິວຕໍ ວາ ອສ຺ສວຕໍ ວາ ໂຄວຕໍ ວາ ກຸກ຺ກຸຣວຕໍ ວາ ກາກວຕໍ ວາ ວາສຸເທວວຕໍ ວາ ພລເທວວຕໍ ວາ ປຸຓ຺ຓຠທ຺ທວຕໍ ວາ ມຓິຠທ຺ທວຕໍ ວາ ອຄ຺ຄິວຕໍ ວາ ນາຄວຕໍ ວາ ສຸປຓ຺ຓວຕໍ ວາ ຍກ຺ຂວຕໍ ວາ ອສຸຣວຕໍ ວາ ຄນ຺ຘພ຺ພວຕໍ ວາ ມຫາຣາຊວຕໍ ວາ ຈນ຺ທວຕໍ ວາ ສູຣິຍວຕໍ ວາ ອິນ຺ທວຕໍ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມວຕໍ ວາ ເທວວຕໍ ວາ ທິສາວຕໍ ວາ ອາທາຍ ສມາທາຍ ອາທິຍິຕ຺ວາ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຣາມສິຕ຺ວາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ອລ຺ລີນາ ອຸປຄຕາ ອຊ຺ໂຌສິຕາ ອຘິມຸຕ຺ຕາຕິ – ວຕໍ ສມາທາຍ ອຸປຏ຺ຐິຕາເສ.

ອິເຘວ ສິກ຺ເຂມ ອຖສ຺ສ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ. ອິຘາຕິ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສກາຍ ຂນ຺ຕິຍາ ສກາຍ ຣຸຈິຍາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາ. ສິກ຺ເຂມາຕິ ສິກ຺ເຂມ ອາຈເຣມ ສມາຈເຣມ ສມາທາຍ ວຕ຺ເຕມາຕິ – ອິເຘວ ສິກ຺ເຂມ. ອຖສ຺ສ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອຖສ຺ສ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ, ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ – ອິເຘວ ສິກ຺ເຂມ ອຖສ຺ສ ສຸທ຺ຘິໍ.

ຠວູປນີຕາ ກຸສລາວທານາຕິ. ຠວູປນີຕາຕິ ຠວູປນີຕາ ຠວູປຄຕາ ຠວຊ຺ໂຌສິຕາ ຠວາຘິມຸຕ຺ຕາຕິ – ຠວູປນີຕາ. ກຸສລາວທານາຕິ ກຸສລວາທາ ປຓ຺ຑິຕວາທາ ຖິຣວາທາ ຎາຍວາທາ ເຫຕຸວາທາ ລກ຺ຂຓວາທາ ກາຣຓວາທາ ຐານວາທາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາຕິ – ຠວູປນີຕາ ກຸສລາວທານາ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສີລຸຕ຺ຕມາ ສຎ຺ຎເມນາຫຸ ສຸທ຺ຘິໍ, ວຕໍ ສມາທາຍ ອຸປຏ຺ຐິຕາເສ;

ອິເຘວ ສິກ຺ເຂມ ອຖສ຺ສ ສຸທ຺ຘິໍ, ຠວູປນີຕາ ກຸສລາວທານາ’’ຕິ.

໑໓໔. ສເຈ ຈຸໂຕ ສີລວຕໂຕ ໂຫຕິ, ປເວຘຕີ [ສ ເວຘຕີ (ສີ ສ຺ຍາ.)] ກມ຺ມວິຣາຘຍິຕ຺ວາ;

ປຊປ຺ປຕີ [ສ ຊປ຺ປຕີ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຕ຺ຖຍຕີ ຈ ສຸທ຺ຘິໍ, ສຕ຺ຖາວ ຫີໂນ ປວສໍ ຆຣມ຺ຫາ.

ສເຈ ຈຸໂຕ ສີລວຕໂຕ ໂຫຕີຕິ. ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ສີລວຕໂຕ ຈວຕິ – ປຣວິຈ຺ຉິນ຺ທນາຍ ວາ ຈວຕິ, ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ວາ ຈວຕິ. ກຖໍ ປຣວິຈ຺ຉິນ຺ທນາຍ ຈວຕິ? ປໂຣ ວິຈ຺ຉິນ຺ທຕິ ໂສ ສຕ຺ຖາ ນ ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ຘມ຺ໂມ ນ ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ, ຄໂຓ ນ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ, ທິຏ຺ຐິ ນ ຠທ຺ທິກາ, ປຏິປທາ ນ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ມຄ຺ໂຄ ນ ນິຍ຺ຍານິໂກ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘິ ວາ ວິສຸທ຺ຘິ ວາ ປຣິສຸທ຺ຘິ ວາ, ມຸຕ຺ຕິ ວາ ວິມຸຕ຺ຕິ ວາ ປຣິມຸຕ຺ຕິ ວາ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວາ ປຣິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວາ, ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ, ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ, ຫີນາ ນິຫີນາ ໂອມກາ ລາມກາ ຉຕຸກ຺ກາ ປຣິຕ຺ຕາຕິ. ເອວໍ ປໂຣ ວິຈ຺ຉິນ຺ທຕິ. ເອວໍ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຍມາໂນ ສຕ຺ຖາຣາ ຈວຕິ, ຘມ຺ມກ຺ຂານາ ຈວຕິ, ຄຓາ ຈວຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາ ຈວຕິ, ປຏິປທາຍ ຈວຕິ, ມຄ຺ຄໂຕ ຈວຕິ. ເອວໍ ປຣິວິຈ຺ຉິນ຺ທນາຍ ຈວຕິ. ກຖໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ຈວຕິ? ສີລໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ສີລໂຕ ຈວຕິ, ວຕໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ວຕໂຕ ຈວຕິ, ສີລພ຺ພຕໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ສີລພ຺ພຕໂຕ ຈວຕິ. ເອວໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓນ຺ໂຕ ຈວຕີຕິ – ສເຈ ຈຸໂຕ ສີລວຕໂຕ ໂຫຕິ.

ປເວຘຕິ ກມ຺ມວິຣາຘຍິຕ຺ວາຕິ. ປເວຘຕີຕິ ສີລໍ ວາ ວຕໍ ວາ ສີລພ຺ພຕໍ ວາ ‘‘ວິຣທ຺ຘໍ ມຍາ, ອປຣທ຺ຘໍ ມຍາ, ຂລິຕໍ ມຍາ, ຄລິຕໍ ມຍາ, ອຎ຺ຎາຍ ອປຣທ຺ໂຘ ອຫ’’ນ຺ຕິ ເວຘຕິ ປເວຘຕິ ສມ຺ປເວຘຕີຕິ – ປເວຘຕິ. ກມ຺ມວິຣາຘຍິຕ຺ວາຕິ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ວາ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ວາ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣໍ ວາ ‘‘ວິຣທ຺ຘໍ ມຍາ, ອປຣທ຺ຘໍ ມຍາ, ຂລິຕໍ ມຍາ, ຄລິຕໍ ມຍາ, ອຎ຺ຎາຍ ອປຣທ຺ໂຘ ອຫ’’ນ຺ຕິ ເວຘຕິ ປເວຘຕິ ສມ຺ປເວຘຕີຕິ – ປເວຘຕິ ກມ຺ມວິຣາຘຍິຕ຺ວາ.

ປຊປ຺ປຕີ ປຕ຺ຖຍຕີ ຈ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ. ປຊປ຺ປຕີຕິ ສີລໍ ວາ ຊປ຺ປຕິ, ວຕໍ ວາ ຊປ຺ປຕິ, ສີລພ຺ພຕໍ ວາ ຊປ຺ປຕິ ປຊປ຺ປຕິ ອຠິຊປ຺ປຕີຕິ – ປຊປ຺ປຕິ. ປຕ຺ຖຍຕີ ຈ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ສີລສຸທ຺ຘິໍ ວາ ປຕ຺ເຖຕິ, ວຕສຸທ຺ຘິໍ ວາ ປຕ຺ເຖຕິ, ສີລພ຺ພຕສຸທ຺ຘິໍ ວາ ປຕ຺ເຖຕິ ປິເຫຕິ ອຠິຊປ຺ປຕີຕິ – ປຊປ຺ປຕີ ປຕ຺ຖຍຕີ ຈ ສຸທ຺ຘິໍ.

ສຕ຺ຖາວ ຫີໂນ ປວສໍ ຆຣມ຺ຫາຕິ. ຍຖາ ປຸຣິໂສ ຆຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ສຕ຺ເຖນ ປວສໍ ວສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ໂອຫີໂນ, ຕໍ ວາ ສຕ຺ຖໍ ອນຸພນ຺ຘຕິ ສກໍ ວາ ຆຣໍ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕິ; ເອວເມວ ໂສ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ຕໍ ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ອຎ຺ຎໍ ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ວາ ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ອຎ຺ຎໍ ວາ ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ວາ ຄຓໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ອຎ຺ຎໍ ວາ ຄຓໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ວາ ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ອຎ຺ຎໍ ວາ ທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ວາ ປຏິປທໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ອຎ຺ຎໍ ວາ ປຏິປທໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ວາ ມຄ຺ຄໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ອຎ຺ຎໍ ວາ ມຄ຺ຄໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ປຣາມສຕິ ອຠິນິວິສຕີຕິ – ສຕ຺ຖາວ ຫີໂນ ປວສໍ ຆຣມ຺ຫາ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສເຈ ຈຸໂຕ ສີລວຕໂຕ ໂຫຕິ, ປເວຘຕີ ກມ຺ມວິຣາຘຍິຕ຺ວາ;

ປຊປ຺ປຕີ ປຕ຺ຖຍຕີ ຈ ສຸທ຺ຘິໍ, ສຕ຺ຖາວ ຫີໂນ ປວສໍ ຆຣມ຺ຫາ’’ຕິ.

໑໓໕. ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ, ກມ຺ມຎ຺ຈ ສາວຊ຺ຊນວຊ຺ຊເມຕໍ;

ສຸທ຺ຘິໍ ອສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອປຕ຺ຖຍາໂນ, ວິຣໂຕ ຈເຣ ສນ຺ຕິມນຸຄ຺ຄຫາຍ.

ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພນ຺ຕິ. ສພ຺ພາ ສີລສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາ, ສພ຺ພາ ວຕສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາ, ສພ຺ພາ ສີລພ຺ພຕສຸທ຺ຘິໂຍ ປຫາຍ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາຕິ – ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ.

ກມ຺ມຎ຺ຈ ສາວຊ຺ຊນວຊ຺ຊເມຕນ຺ຕິ. ສາວຊ຺ຊກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ – ກຓ຺ຫໍ ກຓ຺ຫວິປາກໍ. ອນວຊ຺ຊກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ – ສຸກ຺ກໍ ສຸກ຺ກວິປາກໍ. ສາວຊ຺ຊຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ອນວຊ຺ຊຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ປຫາຍ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາຕິ – ກມ຺ມຎ຺ຈ ສາວຊ຺ຊນວຊ຺ຊເມຕໍ.

ສຸທ຺ຘິໍ ອສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອປຕ຺ຖຍາໂນຕິ. ອສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ. ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ; ອສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ; ສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ອສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ; ສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ເຕຘາຕຸເກ ກຸສເລ ຘມ຺ເມ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ອສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ເຕຘາຕຸເກ ກຸສເລ ຘມ຺ເມ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ; ສຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ, ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກາ [ກລ຺ຍາຓປຸຖຸຊ຺ຊນາ (ສ຺ຍາ.) ເອວມີທິເສສຸ ຐາເນສຸ] ນິຍາມາວກ຺ກນ຺ຕິໍ [ນິຍາມາວຕ຺ຕນ຺ຕິໍ (ກ.)] ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ. ເສກ຺ຂາ ອຄ຺ຄຘມ຺ມໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ. ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຕ ອຣຫາ ເນວ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ປຕ຺ເຖຕິ, ນປິ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຕ຺ເຖຕິ, ນປິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ປຕ຺ເຖຕິ, ນປິ ເຕຘາຕຸເກ ກຸສເລ ຘມ຺ເມ ປຕ຺ເຖຕິ, ນປິ ນິຍາມາວກ຺ກນ຺ຕິໍ ປຕ຺ເຖຕິ, ນປິ ອຄ຺ຄຘມ຺ມໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖຕິ. ປຕ຺ຖນາ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ອຣຫາ ວຸທ຺ຘິປາຣິຫານິວີຕິວຕ຺ໂຕ [ວຸທ຺ຘິປາຣິຫານິໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕ (ສີ.)]. ໂສ ວຸຏ຺ຐວາໂສ ຈິຓ຺ຓຈຣໂຓ…ເປ… ຊາຕິຊຣາມຣຓສໍສາໂຣ ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ປຸນພ຺ຠໂວຕິ – ສຸທ຺ຘິໍ ອສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອປຕ຺ຖຍາໂນ.

ວິຣໂຕ ຈເຣ ສນ຺ຕິມນຸຄ຺ຄຫາຍາຕິ. ວິຣໂຕຕິ ສຸທ຺ຘິອສຸທ຺ຘິຍາ ອາຣໂຕ ອສ຺ສ ວິຣໂຕ ປຏິວິຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ, ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕີຕິ – ວິຣໂຕ. ຈເຣຕິ ຈເຣຍ຺ຍ ວິຈເຣຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ ອິຣິເຍຍ຺ຍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ ປາເລຍ຺ຍ ຍເປຍ຺ຍ ຍາເປຍ຺ຍາຕິ – ວິຣໂຕ ຈເຣ. ສນ຺ຕິມນຸຄ຺ຄຫາຍາຕິ ສນ຺ຕິໂຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ທິຏ຺ຐິສນ຺ຕິໂຍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອປຣາມສນ຺ໂຕ ອນຠິນິວິສນ຺ໂຕຕິ – ວິຣໂຕ ຈເຣ ສນ຺ຕິມນຸຄ຺ຄຫາຍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສີລພ຺ພຕໍ ວາປິ ປຫາຍ ສພ຺ພໍ, ກມ຺ມຎ຺ຈ ສາວຊ຺ຊນວຊ຺ຊເມຕໍ;

ສຸທ຺ຘິໍ ອສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອປຕ຺ຖຍາໂນ, ວິຣໂຕ ຈເຣ ສນ຺ຕິມນຸຄ຺ຄຫາຍາ’’ຕິ.

໑໓໖. ຕມູປນິສ຺ສາຍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕໍ ວາ, ອຖ ວາປິ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ;

ອຸທ຺ຘໍສຣາ ສຸທ຺ຘິມນຸຕ຺ຖຸນນ຺ຕິ, ອວີຕຕຓ຺ຫາເສ ຠວາຠເວສຸ.

ຕມູປນິສ຺ສາຍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕໍ ວາຕິ. ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉວາທາ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉສາຣາ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉນິສ຺ສິຕາ ອານິສ຺ສິຕາ ອລ຺ລີນາ ອຸປຄຕາ ອຊ຺ໂຌສິຕາ ອຘິມຸຕ຺ຕາຕິ – ຕມູປນິສ຺ສາຍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕໍ ວາ.

ອຖ ວາປິ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາຕິ. ທິຏ຺ຐໍ ວາ ທິຏ຺ຐສຸທ຺ຘິໍ ວາ ສຸຕໍ ວາ ສຸຕສຸທ຺ຘິໍ ວາ ມຸຕໍ ວາ ມຸຕສຸທ຺ຘິໍ ວາ ນິສ຺ສາຍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຣາມສິຕ຺ວາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາຕິ – ອຖ ວາປິ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ.

ອຸທ຺ຘໍສຣາ ສຸທ຺ຘິມນຸຕ຺ຖຸນນ຺ຕີຕິ. ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຸທ຺ຘໍສຣາວາທາ. ກຕເມ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຸທ຺ຘໍສຣາວາທາ? ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸທ຺ຘິກາ, ສໍສາຣສຸທ຺ຘິກາ, ອກິຣິຍທິຏ຺ຐິກາ, ສສ຺ສຕວາທາ – ອິເມ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຸທ຺ຘໍສຣາວາທາ. ເຕ ສໍສາເຣ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ, ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ຖຸນນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ອຸທ຺ຘໍສຣາ ສຸທ຺ຘິມນຸຕ຺ຖຸນນ຺ຕິ.

ອວີຕຕຓ຺ຫາເສ ຠວາຠເວສູຕິ. ຕຓ຺ຫາຕິ ຣູປຕຓ຺ຫາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ ຣສຕຓ຺ຫາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ. ຠວາຠເວສູຕິ ຠວາຠເວ ກມ຺ມຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ກາມຠເວ, ກມ຺ມຠເວ ກາມຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ຣູປຠເວ, ກມ຺ມຠເວ ຣູປຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ອຣູປຠເວ, ກມ຺ມຠເວ ອຣູປຠເວ ປຸນພ຺ຠເວ ປຸນປ຺ປຸນພ຺ຠເວ ປຸນປ຺ປຸນຄຕິຍາ ປຸນປ຺ປຸນອຸປປຕ຺ຕິຍາ ປຸນປ຺ປຸນປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຸນປ຺ປຸນອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ອວີຕຕຓ຺ຫາ ອວິຄຕຕຓ຺ຫາ ອຈຕ຺ຕຕຓ຺ຫາ ອວນ຺ຕຕຓ຺ຫາ ອມຸຕ຺ຕຕຓ຺ຫາ ອປ຺ປຫີນຕຓ຺ຫາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕຓ຺ຫາຕິ – ອວີຕຕຓ຺ຫາເສ ຠວາຠເວສຸ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຕມູປນິສ຺ສາຍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕໍ ວາ, ອຖ ວາປິ ທິຏ຺ຐໍ ວ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວາ;

ອຸທ຺ຘໍສຣາ ສຸທ຺ຘິມນຸຕ຺ຖຸນນ຺ຕິ, ອວີຕຕຓ຺ຫາເສ ຠວາຠເວສູ’’ຕິ.

໑໓໗. ປຕ຺ຖຍມານສ຺ສ ຫິ ຊປ຺ປິຕານິ, ປເວຘິຕໍ ວາປິ ປກປ຺ປິເຕສຸ;

ຈຸຕູປປາໂຕ ອິຘ ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ, ສ ເກນ ເວເຘຍ຺ຍ ກຸຫິໍ ວ ຊປ຺ເປ.

ປຕ຺ຖຍມານສ຺ສ ຫິ ຊປ຺ປິຕານີຕິ. ປຕ຺ຖນາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ. ປຕ຺ຖຍມານສ຺ສາຕິ ປຕ຺ຖຍມານສ຺ສ ອິຈ຺ຉມານສ຺ສ ສາທິຍມານສ຺ສ ປິຫຍມານສ຺ສ ອຠິຊປ຺ປຍມານສ຺ສາຕິ – ປຕ຺ຖຍມານສ຺ສ ຫິ. ຊປ຺ປິຕານີຕິ. ຊປ຺ປນາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລນ຺ຕິ – ປຕ຺ຖຍມານສ຺ສ ຫິ ຊປ຺ປິຕານິ.

ປເວຘິຕໍ ວາປິ ປກປ຺ປິເຕສູຕິ. ປກປ຺ປນາຕິ ທ຺ເວ ປກປ຺ປນາ – ຕຓ຺ຫາປກປ຺ປນາ ຈ ທິຏ຺ຐິປກປ຺ປນາ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາປກປ຺ປນາ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິປກປ຺ປນາ. ປເວຘິຕໍ ວາປິ ປກປ຺ປິເຕສູຕິ. ປກປ຺ປິຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອຈ຺ເຉທສງ຺ກິໂນປິ ເວເຘນ຺ຕິ, ອຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ເຕປິ ເວເຘນ຺ຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ເນປິ ເວເຘນ຺ຕິ; ປກປ຺ປິຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິປຣິຓາມສງ຺ກິໂນປິ ເວເຘນ຺ຕິ, ວິປຣິຓມນ຺ເຕປິ ເວເຘນ຺ຕິ, ວິປຣິຓເຕປິ ເວເຘນ຺ຕິ ປເວເຘນ຺ຕິ ສມ຺ປເວເຘນ຺ຕີຕິ – ປເວຘິຕໍ ວາປິ ປກປ຺ປິເຕສຸ.

ຈຸຕູປປາໂຕ ອິຘ ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ. ຍສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ຍສ຺ສ ຄມນໍ ອາຄມນໍ ຄມນາຄມນໍ ກາລໍຄຕິ ຠວາຠໂວ ຈຸຕິ ຈ ອຸປປຕ຺ຕິ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ຈ ເຠໂທ ຈ ຊາຕິ ຈ ຊຣາມຣຓຎ຺ຈ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ – ຈຸຕູປປາໂຕ ອິຘ ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ.

ສ ເກນ ເວເຘຍ຺ຍ ກຸຫິໍ ວ ຊປ຺ເປຕິ. ໂສ ເກນ ຣາເຄນ ເວເຘຍ຺ຍ, ເກນ ໂທເສນ ເວເຘຍ຺ຍ, ເກນ ໂມເຫນ ເວເຘຍ຺ຍ, ເກນ ມາເນນ ເວເຘຍ຺ຍ, ກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ເວເຘຍ຺ຍ, ເກນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ເວເຘຍ຺ຍ, ກາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ເວເຘຍ຺ຍ, ເກຫິ ອນຸສເຍຫິ ເວເຘຍ຺ຍ – ຣຕ຺ໂຕຕິ ວາ ທຸຏ຺ໂຐຕິ ວາ ມູຬ຺ໂຫຕິ ວາ ວິນິພທ຺ໂຘຕິ ວາ ປຣາມຏ຺ໂຐຕິ ວາ ວິກ຺ເຂປຄໂຕຕິ ວາ ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕຕິ ວາ ຖາມຄໂຕຕິ ວາ. ເຕ ອຠິສງ຺ຂາຣາ ປຫີນາ; ອຠິສງ຺ຂາຣານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ຄຕິຍາ ເກນ ເວເຘຍ຺ຍ – ເນຣຍິໂກຕິ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໂກຕິ ວາ ເປຕ຺ຕິວິສຍິໂກຕິ ວາ ມນຸສ຺ໂສຕິ ວາ ເທໂວຕິ ວາ ຣູປີຕິ ວາ ອຣູປີຕິ ວາ ສຎ຺ຎີຕິ ວາ ອສຎ຺ຎີຕິ ວາ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຕິ ວາ, ໂສ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ ເຍນ ເວເຘຍ຺ຍ ປເວເຘຍ຺ຍ ສມ຺ປເວເຘຍ຺ຍາຕິ – ສ ເກນ ເວເຘຍ຺ຍ. ກຸຫິໍວ ຊປ຺ເປຕິ ກຸຫິໍ ວາ ຊປ຺ເປຍ຺ຍ ກິມ຺ຫິ ຊປ຺ເປຍ຺ຍ, ກຕ຺ຖ ຊປ຺ເປຍ຺ຍ ປຊປ຺ເປຍ຺ຍ ອຠິຊປ຺ເປຍ຺ຍາຕິ – ສ ເກນ ເວເຘຍ຺ຍ ກຸຫິໍ ວ ຊປ຺ເປ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ປຕ຺ຖຍມານສ຺ສ ຫິ ຊປ຺ປິຕານິ, ປເວຘິຕໍ ວາປິ ປກປ຺ປິເຕສຸ;

ຈຸຕູປປາໂຕ ອິຘ ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ, ສ ເກນ ເວເຘຍ຺ຍ ກຸຫິໍ ວ ຊປ຺ເປ’’ຕິ.

໑໓໘. ຍມາຫຸ ຘມ຺ມໍ ປຣມນ຺ຕິ ເອເກ, ຕເມວ ຫີນນ຺ຕິ ປນາຫຸ ອຎ຺ເຎ;

ສຈ຺ໂຈ ນຸ ວາໂທ ກຕໂມ ອິເມສໍ, ສພ຺ເພວ ຫີເມ ກຸສລາວທານາ.

ຍມາຫຸ ຘມ຺ມໍ ປຣມນ຺ຕິ ເອເກຕິ. ຍໍ ຘມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິປທໍ ມຄ຺ຄໍ ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ອິທໍ ປຣມໍ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣ’’ນ຺ຕິ, ເອວມາຫໍສຸ ເອວໍ ກເຖນ຺ຕິ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕິ ເອວໍ ທີປຍນ຺ຕິ ເອວໍ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ຍມາຫຸ ຘມ຺ມໍ ປຣມນ຺ຕິ ເອເກ.

ຕເມວ ຫີນນ຺ຕິ ປນາຫຸ ອຎ຺ເຎຕິ ຕເມວ ຘມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິປທໍ ມຄ຺ຄໍ ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ຫີນໍ ເອຕໍ, ນິຫີນໍ ເອຕໍ, ໂອມກໍ ເອຕໍ, ລາມກໍ ເອຕໍ, ຉຕຸກ຺ກໍ ເອຕໍ, ປຣິຕ຺ຕກໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ, ເອວມາຫໍສຸ ເອວໍ ກເຖນ຺ຕິ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕິ ເອວໍ ທີປຍນ຺ຕິ ເອວໍ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ຕເມວ ຫີນນ຺ຕິ ປນາຫຸ ອຎ຺ເຎ.

ສຈ຺ໂຈ ນຸ ວາໂທ ກຕໂມ ອິເມສນ຺ຕິ. ອິເມສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວາໂທ ກຕໂມ ສຈ຺ໂຈ ຕຈ຺ໂຉ ຕໂຖ ຠູໂຕ ຍາຖາໂວ ອວິປຣີໂຕຕິ – ສຈ຺ໂຈ ນຸ ວາໂທ ກຕໂມ ອິເມສໍ.

ສພ຺ເພວ ຫີເມ ກຸສລາວທານາຕິ. ສພ຺ເພວິເມ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກຸສລວາທາ ປຓ຺ຑິຕວາທາ ຖິຣວາທາ ຎາຍວາທາ ເຫຕຸວາທາ ລກ຺ຂຓວາທາ ກາຣຓວາທາ ຐານວາທາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາຕິ – ສພ຺ເພວ ຫີເມ ກຸສລາວທານາ.

ເຕນາຫ ໂສ ນິມ຺ມິໂຕ –

‘‘ຍມາຫຸ ຘມ຺ມໍ ປຣມນ຺ຕິ ເອເກ, ຕເມວ ຫີນນ຺ຕິ ປນາຫຸ ອຎ຺ເຎ;

ສຈ຺ໂຈ ນຸ ວາໂທ ກຕໂມ ອິເມສໍ, ສພ຺ເພວ ຫີເມ ກຸສລາວທານາ’’ຕິ.

໑໓໙. ສກຎ຺ຫິ ຘມ຺ມໍ ປຣິປຸຓ຺ຓມາຫຸ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ປນ ຫີນມາຫຸ;

ເອວມ຺ປິ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ວິວາທຍນ຺ຕິ, ສກໍ ສກໍ ສມ຺ມຸຕິມາຫຸ ສຈ຺ຈໍ.

ສກຎ຺ຫິ ຘມ຺ມໍ ປຣິປຸຓ຺ຓມາຫູຕິ ສກໍ ຘມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິປທໍ ມຄ຺ຄໍ ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ອິທໍ ສມຕ຺ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອໂນມ’’ນ຺ຕິ, ເອວມາຫໍສຸ…ເປ… ເອວໍ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ສກຎ຺ຫິ ຘມ຺ມໍ ປຣິປຸຓ຺ຓມາຫຸ.

ອຎ຺ຎສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ປນ ຫີນມາຫູຕິ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິປທໍ ມຄ຺ຄໍ ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ຫີນໍ ເອຕໍ, ນິຫີນໍ ເອຕໍ, ໂອມກໍ ເອຕໍ, ລາມກໍ ເອຕໍ, ຉຕຸກ຺ກໍ ເອຕໍ, ປຣິຕ຺ຕກໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ, ເອວມາຫໍສຸ ເອວໍ ກເຖນ຺ຕິ ເອວໍ ຠຓນ຺ຕິ ເອວໍ ທີປຍນ຺ຕິ ເອວໍ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ອຎ຺ຎສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ປນ ຫີນມາຫຸ.

ເອວມ຺ປິ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ວິວາທຍນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຣາມສິຕ຺ວາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ວິວາທຍນ຺ຕິ, ກລຫໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຠຓ຺ຑນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ວິຄ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ວິວາທໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເມຘຄໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ‘‘ນ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາສິ…ເປ… ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີ’’ຕິ – ເອວມ຺ປິ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ວິວາທຍນ຺ຕິ.

ສກໍ ສກໍ ສມ຺ມຸຕິມາຫຸ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ. ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ – ສກໍ ສກໍ ສມ຺ມຸຕິມາຫຸ ສຈ຺ຈໍ. ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ …ເປ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ – ສກໍ ສກໍ ສມ຺ມຸຕິມາຫຸ ສຈ຺ຈໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສກຎ຺ຫິ ຘມ຺ມໍ ປຣິປຸຓ຺ຓມາຫຸ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ປນ ຫີນມາຫຸ;

ເອວມ຺ປິ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ວິວາທຍນ຺ຕິ, ສກໍ ສກໍ ສມ຺ມຸຕິມາຫຸ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ.

໑໔໐. ປຣສ຺ສ ເຈ ວມ຺ຠຍິເຕນ ຫີໂນ, ນ ໂກຈິ ຘມ຺ເມສຸ ວິເສສິ ອສ຺ສ;

ປຸຖູ ຫິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວທນ຺ຕິ ຘມ຺ມໍ, ນິຫີນໂຕ ສມ຺ຫິ ທຬ຺ຫໍ ວທານາ.

ປຣສ຺ສ ເຈ ວມ຺ຠຍິເຕນ ຫີໂນຕິ ປຣສ຺ສ ເຈ ວມ຺ຠຍິຕກາຣຓາ ນິນ຺ທິຕກາຣຓາ ຄຣຫິຕກາຣຓາ ອຸປວທິຕກາຣຓາ ປໂຣ ພາໂລ ໂຫຕິ ຫີໂນ ນິຫີໂນ ໂອມໂກ ລາມໂກ ຉຕຸກ຺ໂກ ປຣິຕ຺ໂຕຕິ – ປຣສ຺ສ ເຈ ວມ຺ຠຍິເຕນ ຫີໂນ.

ນ ໂກຈິ ຘມ຺ເມສຸ ວິເສສິ ອສ຺ສາຕິ. ຘມ຺ເມສຸ ນ ໂກຈິ ອຄ຺ໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ວິສິຏ຺ໂຐ ປາໂມກ຺ໂຂ ອຸຕ຺ຕໂມ ປວໂຣ ອສ຺ສາຕິ – ນ ໂກຈິ ຘມ຺ເມສຸ ວິເສສິ ອສ຺ສ.

ປຸຖູ ຫິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວທນ຺ຕິ ຘມ຺ມໍ, ນິຫີນໂຕຕິ. ພຫຸກາປິ ພຫູນໍ ຘມ຺ມໍ ວທນ຺ຕິ ອຸປວທນ຺ຕິ ນິນ຺ທນ຺ຕິ ຄຣຫນ຺ຕິ ຫີນໂຕ ນິຫີນໂຕ ໂອມກໂຕ ລາມກໂຕ ຉຕຸກ຺ກໂຕ ປຣິຕ຺ຕໂຕ, ພຫຸກາປິ ເອກສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ວທນ຺ຕິ ອຸປວທນ຺ຕິ ນິນ຺ທນ຺ຕິ ຄຣຫນ຺ຕິ ຫີນໂຕ ນິຫີນໂຕ ໂອມກໂຕ ລາມກໂຕ ຉຕຸກ຺ກໂຕ ປຣິຕ຺ຕໂຕ, ເອໂກປິ ພຫູນໍ ຘມ຺ມໍ ວທຕິ ອຸປວທຕິ ນິນ຺ທຕິ ຄຣຫຕິ ຫີນໂຕ ນິຫີນໂຕ ໂອມກໂຕ ລາມກໂຕ ຉຕຸກ຺ກໂຕ ປຣິຕ຺ຕໂຕ, ເອໂກປິ ເອກສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ວທຕິ ອຸປວທຕິ ນິນ຺ທຕິ ຄຣຫຕິ ຫີນໂຕ ນິຫີນໂຕ ໂອມກໂຕ ລາມກໂຕ ຉຕຸກ຺ກໂຕ ປຣິຕ຺ຕໂຕຕິ – ປຸຖູ ຫິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວທນ຺ຕິ ຘມ຺ມໍ.

ນິຫີນໂຕ ສມ຺ຫິ ທຬ຺ຫໍ ວທານາຕິ. ຘມ຺ໂມ ສກາຍນໍ, ທິຏ຺ຐິ ສກາຍນໍ, ປຏິປທາ ສກາຍນໍ, ມຄ຺ໂຄ ສກາຍນໍ, ສກາຍເນ ທຬ຺ຫວາທາ ຖິຣວາທາ ພລິກວາທາ ອຏ຺ຐິຕວາທາຕິ – ນິຫີນໂຕ ສມ຺ຫິ ທຬ຺ຫໍ ວທານາ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ປຣສ຺ສ ເຈ ວມ຺ຠຍິເຕນ ຫີໂນ, ນ ໂກຈິ ຘມ຺ເມສຸ ວິເສສິ ອສ຺ສ;

ປຸຖູ ຫິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວທນ຺ຕິ ຘມ຺ມໍ, ນິຫີນໂຕ ສມ຺ຫິ ທຬ຺ຫໍ ວທານາ’’ຕິ.

໑໔໑. ສທ຺ຘມ຺ມປູຊາປິ [ສທ຺ຘມ຺ມປູຊາ ຈ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປນາ ຕເຖວ, ຍຖາ ປສໍສນ຺ຕິ ສກາຍນານິ;

ສພ຺ເພວ ວາທາ [ສພ຺ເພ ປວາທາ (ສ຺ຍາ.)] ຕຖິຍາ [ຕຖິ ວາ (ພຫູສຸ)] ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ສຸທ຺ຘີ ຫິ ເນສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ.

ສທ຺ຘມ຺ມປູຊາປິ ປນາ ຕເຖວາຕິ. ກຕມາ ສທ຺ຘມ຺ມປູຊາ? ສກໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ສກ຺ກໂຣຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ ມາເນຕິ ປູເຊຕິ ‘‘ອຍໍ ສຕ຺ຖາ ສພ຺ພຎ຺ຎູ’’ຕິ – ອຍໍ ສທ຺ຘມ຺ມປູຊາ. ສກໍ ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ສກໍ ຄຓໍ ສກໍ ທິຏ຺ຐິໍ ສກໍ ປຏິປທໍ ສກໍ ມຄ຺ຄໍ ສກ຺ກໂຣຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ ມາເນຕິ ປູເຊຕິ ‘‘ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ນິຍ຺ຍານິໂກ’’ຕິ – ອຍໍ ສທ຺ຘມ຺ມປູຊາ. ສທ຺ຘມ຺ມປູຊາປິ ປນາ ຕເຖວາຕິ ສທ຺ຘມ຺ມປູຊາ ຕຖາ ຕຈ຺ຉາ ຠູຕາ ຍາຖາວາ ອວິປຣີຕາຕິ – ສທ຺ຘມ຺ມປູຊາປິ ປນາ ຕເຖວ.

ຍຖາ ປສໍສນ຺ຕິ ສກາຍນານີຕິ. ຘມ຺ໂມ ສກາຍນໍ ທິຏ຺ຐິ ສກາຍນໍ ປຏິປທາ ສກາຍນໍ ມຄ຺ໂຄ ສກາຍນໍ, ສກາຍນານິ ປສໍສນ຺ຕິ ໂຖເມນ຺ຕິ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕີຕິ – ຍຖາ ປສໍສນ຺ຕິ ສກາຍນານິ.

ສພ຺ເພວ ວາທາ ຕຖິຍາ ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ສພ຺ເພວ ວາທາ ຕຖາ ຕຈ຺ຉາ ຠູຕາ ຍາຖາວາ ອວິປຣີຕາ ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ – ສພ຺ເພວ ວາທາ ຕຖິຍາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ.

ສຸທ຺ຘີ ຫິ ເນສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວາຕິ. ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ ເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສຸທ຺ຘິ ວິສຸທ຺ຘິ ປຣິສຸທ຺ຘິ, ມຸຕ຺ຕິ ວິມຸຕ຺ຕິ ປຣິມຸຕ຺ຕີຕິ – ສຸທ຺ຘີ ຫິ ເນສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສທ຺ຘມ຺ມປູຊາປິ ປນາ ຕເຖວ, ຍຖາ ປສໍສນ຺ຕິ ສກາຍນານິ;

ສພ຺ເພວ ວາທາ ຕຖິຍາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ສຸທ຺ຘີ ຫິ ເນສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ.

໑໔໒. ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣເນຍ຺ຍມຕ຺ຖິ, ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕໍ;

ຕສ຺ມາ ວິວາທານິ ອຸປາຕິວຕ຺ໂຕ, ນ ຫິ ເສຏ຺ຐໂຕ ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມມຎ຺ຎໍ.

ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣເນຍ຺ຍມຕ຺ຖີຕິ. ນາຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ພາຫິຕຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ…ເປ… ອສິໂຕ ຕາທິ ປວຸຈ຺ຈເຕ ສ ພ຺ຣຫ຺ມາ. ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣເນຍ຺ຍມຕ຺ຖີຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣເນຍ຺ຍຕາ ນຕ຺ຖິ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ປຣເນຍ຺ໂຍ, ນ ປຣປຕ຺ຕິໂຍ, ນ ປຣປຈ຺ຈໂຍ, ນ ປຣປຏິພທ຺ຘຄູ [ປຣປຏິພນ຺ຘຄູ (ກ.)] ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ. ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣເນຍ຺ຍຕາ ນຕ຺ຖິ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ປຣເນຍ຺ໂຍ, ນ ປຣປຕ຺ຕິໂຍ, ນ ປຣປຈ຺ຈໂຍ, ນ ປຣປຏິພທ຺ຘຄູ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ. ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ…ເປ… ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣເນຍ຺ຍຕາ ນຕ຺ຖິ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ປຣເນຍ຺ໂຍ, ນ ປຣປຕ຺ຕິໂຍ, ນ ປຣປຈ຺ຈໂຍ, ນ ປຣປຏິພທ຺ຘຄູ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕຕິ – ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣເນຍ຺ຍມຕ຺ຖິ.

ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕິ. ຘມ຺ເມສູຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິຄເຕສຸ. ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ວິຈິນິຕ຺ວາ ປວິຈິນິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ. ໂອຘິຄ຺ຄາໂຫ ພິລຄ຺ຄາໂຫ ວຣຄ຺ຄາໂຫ ໂກຏ຺ຐາສຄ຺ຄາໂຫ ອຸຈ຺ຈຍຄ຺ຄາໂຫ ສມຸຈ຺ຈຍຄ຺ຄາໂຫ ‘‘ອິທໍ ສຈ຺ຈໍ ຕຖໍ ຠູຕໍ ຍາຖາວໍ ອວິປຣີຕ’’ນ຺ຕິ ຄຫິຕໍ ປຣາມຏ຺ຐໍ ອຠິນິວິຏ຺ຐໍ ອຊ຺ໂຌສິຕໍ ອຘິມຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ນຸປລພ຺ຠຕິ, ປຫີນໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວູປສນ຺ຕໍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘໍ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກໍ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒນ຺ຕິ – ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕໍ.

ຕສ຺ມາ ວິວາທານິ ອຸປາຕິວຕ຺ໂຕຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຕສ຺ມາ ຕໍກາຣຓາ ຕໍເຫຕຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຕໍນິທານາ ທິຏ຺ຐິກລຫານິ ທິຏ຺ຐິຠຓ຺ຑນານິ ທິຏ຺ຐິວິຄ຺ຄຫານິ ທິຏ຺ຐິວິວາທານິ ທິຏ຺ຐິເມຘຄານິ ອຸປາຕິວຕ຺ໂຕ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ – ຕສ຺ມາ ວິວາທານິ ອຸປາຕິວຕ຺ໂຕ.

ນ ຫິ ເສຏ຺ຐໂຕ ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ຄຓໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິປທໍ ມຄ຺ຄໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິທ຺ຘິປາເທຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ພເລຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຣິຍາ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກາ ມຄ຺ຄາ, ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣໍ ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສຕິ ນ ທກ຺ຂຕິ ນ ໂອໂລເກຕິ ນ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ນ ອຸປປຣິກ຺ຂຕີຕິ – ນ ຫິ ເສຏ຺ຐໂຕ ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມມຎ຺ຎໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣເນຍ຺ຍມຕ຺ຖິ, ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມຸຄ຺ຄຫີຕໍ;

ຕສ຺ມາ ວິວາທານິ ອຸປາຕິວຕ຺ໂຕ, ນ ຫິ ເສຏ຺ຐໂຕ ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ.

໑໔໓. ຊານາມິ ປສ຺ສາມິ ຕເຖວ ເອຕໍ, ທິຏ຺ຐິຍາ ເອເກ ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ;

ອທກ຺ຂິ ເຈ ກິຎ຺ຫິ ຕຸມສ຺ສ ເຕນ, ອຕິສິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ຊານາມິ ປສ຺ສາມິ ຕເຖວ ເອຕນ຺ຕິ. ຊານາມີຕິ ປຣຈິຕ຺ຕຎາເຓນ [ປຣຈິຕ຺ຕວິຊານນຎາເຓນ (ສີ.) ອຏ຺ຐກຖາ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ] ວາ ຊານາມິ, ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ວາ ຊານາມິ. ປສ຺ສາມີຕິ ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ວາ ປສ຺ສາມິ, ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວາ ປສ຺ສາມິ. ຕເຖວ ເອຕນ຺ຕິ ເອຕໍ ຕຖໍ ຕຈ຺ຉໍ ຠູຕໍ ຍາຖາວໍ ອວິປຣີຕນ຺ຕິ – ຊານາມິ ປສ຺ສາມິ ຕເຖວ ເອຕໍ.

ທິຏ຺ຐິຍາ ເອເກ ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐິຍາ ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ, ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ. ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິຍາ ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ, ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ. ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ…ເປ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິຍາ ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ, ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ເຈນ຺ຕີຕິ – ທິຏ຺ຐິຍາ ເອເກ ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ອທກ຺ຂິ ເຈ ກິຎ຺ຫິ ຕຸມສ຺ສ ເຕນາຕິ. ອທກ຺ຂີຕິ ປຣຈິຕ຺ຕຎາເຓນ ວາ ອທກ຺ຂິ, ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ວາ ອທກ຺ຂິ, ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ວາ ອທກ຺ຂິ, ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວາ ອທກ຺ຂີຕິ – ອທກ຺ຂິ ເຈ. ກິຎ຺ຫິ ຕຸມສ຺ສ ເຕນາຕິ. ຕສ຺ສ ເຕນ ທສ຺ສເນນ ກິໍ ກຕໍ? ນ ທຸກ຺ຂປຣິຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖິ, ນ ສມຸທຍສ຺ສ ປຫານໍ ອຕ຺ຖິ, ນ ມຄ຺ຄຠາວນາ ອຕ຺ຖິ, ນ ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ອຕ຺ຖິ, ນ ຣາຄສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉທປຫານໍ ອຕ຺ຖິ, ນ ໂທສສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉທປຫານໍ ອຕ຺ຖິ, ນ ໂມຫສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉທປຫານໍ ອຕ຺ຖິ, ນ ກິເລສານໍ ສມຸຈ຺ເຉທປຫານໍ ອຕ຺ຖິ, ນ ສໍສາຣວຏ຺ຏສ຺ສ ອຸປຈ຺ເຉໂທ ອຕ຺ຖີຕິ – ອທກ຺ຂິ ເຈ ກິຎ຺ຫິ ຕຸມສ຺ສ ເຕນ.

ອຕິສິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ເຕ ຕິຕ຺ຖິຍາ ສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໍ ປຣິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໍ ໂວທາຕມຄ຺ຄໍ ປຣິໂວທາຕມຄ຺ຄໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວີຕິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິທ຺ຘິປາເທຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ພເລຫິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄຫິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຣິຍາ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກາ ມຄ຺ຄາ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ, ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ. ເອວມ຺ປິ ອຕິສິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ອຖ ວາ ພຸທ຺ຘາ ຈ ພຸທ຺ຘສາວກາ ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ ເຕສໍ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໍ ອວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໍ ອປຣິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໍ ອໂວທາຕມຄ຺ຄໍ ອປຣິໂວທາຕມຄ຺ຄໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວີຕິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ສຕິປຏ຺ຐາເນຫິ ຈຕູຫິ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນຫິ ຈຕູຫິ ອິທ຺ຘິປາເທຫິ ປຎ຺ຈຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ປຎ຺ຈຫິ ພເລຫິ ສຕ຺ຕຫິ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄຫິ ອຣິເຍນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ, ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ ທີປຍນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ເອວມ຺ປິ ອຕິສິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຊານາມິ ປສ຺ສາມິ ຕເຖວ ເອຕໍ, ທິຏ຺ຐິຍາ ເອເກ ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິໍ;

ອທກ຺ຂິ ເຈ ກິຎ຺ຫິ ຕຸມສ຺ສ ເຕນ, ອຕິສິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນ ວທນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ.

໑໔໔. ປສ຺ສໍ ນໂຣ ທກ຺ຂຕິ ນາມຣູປໍ, ທິສ຺ວານ ວາ ຎາຍຕິ [ຎສ຺ສຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຕານິເມວ;

ກາມໍ ພຫຸໍ ປສ຺ສຕຸ ອປ຺ປກໍ ວາ, ນ ຫິ ເຕນ ສຸທ຺ຘິໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ.

ປສ຺ສໍ ນໂຣ ທກ຺ຂຕິ ນາມຣູປນ຺ຕິ ປສ຺ສໍ ນໂຣ ທກ຺ຂຕິ ປຣຈິຕ຺ຕຎາເຓນ ວາ ປສ຺ສນ຺ໂຕ, ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ວາ ປສ຺ສນ຺ໂຕ, ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ວາ ປສ຺ສນ຺ໂຕ, ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວາ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ນາມຣູປໍເຍວ ທກ຺ຂຕິ ນິຈ຺ຈໂຕ ສຸຂໂຕ ອຕ຺ຕໂຕ, ນ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ສມຸທຍໍ ວາ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໍ ວາ ອສ຺ສາທໍ ວາ ອາທີນວໍ ວາ ນິສ຺ສຣຓໍ ວາ ທກ຺ຂຕີຕິ – ປສ຺ສໍ ນໂຣ ທກ຺ຂຕິ ນາມຣູປໍ.

ທິສ຺ວານ ວາ ຎາຍຕິ ຕານິເມວາຕິ. ທິສ຺ວາຕິ ປຣຈິຕ຺ຕຎາເຓນ ວາ ທິສ຺ວາ, ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ວາ ທິສ຺ວາ, ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ວາ ທິສ຺ວາ, ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວາ ທິສ຺ວາ, ນາມຣູປໍເຍວ ທິສ຺ວາ ຎາຍຕິ ນິຈ຺ຈໂຕ ສຸຂໂຕ ອຕ຺ຕໂຕ, ນ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ສມຸທຍໍ ວາ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໍ ວາ ອສ຺ສາທໍ ວາ ອາທີນວໍ ວາ ນິສ຺ສຣຓໍ ວາ ຎາຍຕີຕິ – ທິສ຺ວານ ວາ ຎາຍຕິ ຕານິເມວ.

ກາມໍ ພຫຸໍ ປສ຺ສຕຸ ອປ຺ປກໍ ວາຕິ. ກາມໍ ພຫຸກໍ ວາ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ນາມຣູປໍ ອປ຺ປກໍ ວາ ນິຈ຺ຈໂຕ ສຸຂໂຕ ອຕ຺ຕໂຕຕິ – ກາມໍ ພຫຸໍ ປສ຺ສຕຸ ອປ຺ປກໍ ວາ.

ນ ຫິ ເຕນ ສຸທ຺ຘິໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕີຕິ. ກຸສລາຕິ ເຍ ເຕ ຂນ຺ຘກຸສລາ ຘາຕຸກຸສລາ ອາຍຕນກຸສລາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສລາ ສຕິປຏ຺ຐານກຸສລາ ສມ຺ມປ຺ປຘານກຸສລາ ອິທ຺ຘິປາທກຸສລາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຸສລາ ພລກຸສລາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄກຸສລາ ມຄ຺ຄກຸສລາ ຜລກຸສລາ ນິພ຺ພານກຸສລາ, ເຕ ກຸສລາ ປຣຈິຕ຺ຕຎາເຓນ ວາ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ວາ ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ວາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວາ ນາມຣູປທສ຺ສເນນ ສຸທ຺ຘິໍ ວິສຸທ຺ຘິໍ ປຣິສຸທ຺ຘິໍ ມຸຕ຺ຕິໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິມຸຕ຺ຕິໍ ນ ວທນ຺ຕິ ນ ກເຖນ຺ຕິ ນ ຠຓນ຺ຕິ ນ ທີປຍນ຺ຕິ ນ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ – ນ ຫິ ເຕນ ສຸທ຺ຘິໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ປສ຺ສໍ ນໂຣ ທກ຺ຂຕິ ນາມຣູປໍ, ທິສ຺ວານ ວາ ຎາຍຕິ ຕານິເມວ;

ກາມໍ ພຫຸໍ ປສ຺ສຕຸ ອປ຺ປກໍ ວາ, ນ ຫິ ເຕນ ສຸທ຺ຘິໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ.

໑໔໕. ນິວິສ຺ສວາທີ ນ ຫິ ສຸພ຺ພິນາໂຍ, ປກປ຺ປິຕາ ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂຣາໂນ;

ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕ ຕຕ຺ຖ ສຸຠໍ ວທາໂນ, ສຸທ຺ຘິໍ ວໂທ ຕຕ຺ຖ ຕຖທ຺ທສາ ໂສ.

ນິວິສ຺ສວາທີ ນ ຫິ ສຸພ຺ພິນາໂຍຕິ. ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ນິວິສ຺ສວາທີ, ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ…ເປ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ – ນິວິສ຺ສວາທີ. ນ ຫິ ສຸພ຺ພິນາໂຍຕິ. ນິວິສ຺ສວາທີ ທຸພ຺ພິນໂຍ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາປໂຍ [ທຸປ຺ປຎ຺ຎາປິໂຍ (ສີ.) ເອວມີທິເສສຸ ຐາເນສຸ] ທຸນ຺ນິຊ຺ຌາປໂຍ ທຸປ຺ເປກ຺ຂາປໂຍ ທຸປ຺ປສາທໂຍຕິ – ນິວິສ຺ສວາທີ ນ ຫິ ສຸພ຺ພິນາໂຍ.

ປກປ຺ປິຕາ ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂຣາໂນຕິ. ກປ຺ປິຕາ ປກປ຺ປິຕາ ອຠິສງ຺ຂຕາ ສຓ຺ຐປິຕາ ທິຏ຺ຐິໍ ປຸເຣກ຺ຂໂຕ ກຕ຺ວາ ຈຣຕິ. ທິຏ຺ຐິຘໂຊ ທິຏ຺ຐິເກຕຸ ທິຏ຺ຐາຘິປເຕຍ຺ໂຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຣິວາຣິໂຕ ຈຣຕີຕິ – ປກປ຺ປິຕາ ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂຣາໂນ.

ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕ ຕຕ຺ຖ ສຸຠໍ ວທາໂນຕິ. ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕຕິ ຍໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຘມ຺ມກ຺ຂານໍ ຄຓໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຏິປທໍ ມຄ຺ຄໍ ນິສ຺ສິໂຕ ອານິສ຺ສິໂຕ ອລ຺ລີໂນ ອຸປຄໂຕ ອຊ຺ໂຌສິໂຕ ອຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ – ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສກາຍ ຂນ຺ຕິຍາ ສກາຍ ຣຸຈິຍາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາ. ສຸຠໍ ວທາໂນຕິ ສຸຠວາໂທ ໂສຠນວາໂທ ປຓ຺ຑິຕວາໂທ ຖິຣວາໂທ ຎາຍວາໂທ ເຫຕຸວາໂທ ລກ຺ຂຓວາໂທ ກາຣຓວາໂທ ຐານວາໂທ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາຕິ – ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕ ຕຕ຺ຖ ສຸຠໍ ວທາໂນ.

ສຸທ຺ຘິໍ ວໂທ ຕຕ຺ຖ ຕຖທ຺ທສາ ໂສຕິ. ສຸທ຺ຘິວາໂທ ວິສຸທ຺ຘິວາໂທ ປຣິສຸທ຺ຘິວາໂທ ໂວທາຕວາໂທ ປຣິໂວທາຕວາໂທ. ອຖ ວາ ສຸທ຺ຘິທສ຺ສໂນ ວິສຸທ຺ຘິທສ຺ສໂນ ປຣິສຸທ຺ຘິທສ຺ສໂນ ໂວທາຕທສ຺ສໂນ ປຣິໂວທາຕທສ຺ສໂນຕິ – ສຸທ຺ຘິໍ ວາໂທ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສກາຍ ຂນ຺ຕິຍາ ສກາຍ ຣຸຈິຍາ ສກາຍ ລທ຺ຘິຍາ ຕຖໍ ຕຈ຺ຉໍ ຠູຕໍ ຍາຖາວໍ ອວິປຣີຕນ຺ຕິ ອທ຺ທສ຺ສ ອທກ຺ຂິ ອປສ຺ສິ ປຏິວິຊ຺ຌີຕິ – ສຸທ຺ຘິໍ ວາໂທ ຕຕ຺ຖ ຕຖທ຺ທສາ ໂສ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ນິວິສ຺ສວາທີ ນ ຫິ ສຸພ຺ພິນາໂຍ, ປກປ຺ປິຕາ ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂຣາໂນ;

ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕ ຕຕ຺ຖ ສຸຠໍ ວທາໂນ, ສຸທ຺ຘິໍ ວໂທ ຕຕ຺ຖ ຕຖທ຺ທສາ ໂສ’’ຕິ.

໑໔໖. ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກປ຺ປມຸເປຕິ ສງ຺ຂາ, ນ ທິຏ຺ຐິສາຣີ ນປິ ຎາຓພນ຺ຘຸ;

ຎຕ຺ວາ ຈ ໂສ ສມ຺ມຸຕິໂຍ ປຸຖຸຊ຺ຊາ, ອຸເປກ຺ຂຕີ ອຸຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎ.