໑໐. ປຸຣາເຠທສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທໂສ

ອຖ ປຸຣາເຠທສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສໍ ວກ຺ຂຕິ –

໘໓. ກຖໍທສ຺ສີ ກຖໍສີໂລ, ອຸປສນ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ຕໍ ເມ ໂຄຕມ ປພ຺ຣູຫິ, ປຸຈ຺ຉິໂຕ ອຸຕ຺ຕມໍ ນຣໍ.

ກຖໍທສ຺ສີ ກຖໍສີໂລ, ອຸປສນ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ກຖໍທສ຺ສີຕິ ກີທິເສນ ທສ຺ສເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ກິໍສຓ຺ຐິເຕນ, ກິໍປກາເຣນ, ກິໍປຏິຠາເຄນາຕິ – ກຖໍທສ຺ສີ. ກຖໍສີໂລຕິ ກີທິເສນ ສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ກິໍສຓ຺ຐິເຕນ, ກິໍປກາເຣນ, ກິໍປຏິຠາເຄນາຕິ – ກຖໍທສ຺ສີ ກຖໍສີໂລ. ອຸປສນ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສນ຺ໂຕ ອຸປສນ຺ໂຕ ວູປສນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕ ປຏິປສ຺ສທ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ ກຖີຍຕິ ຠຓີຍຕິ ທີປີຍຕິ ໂວຫຣີຍຕິ. ກຖໍທສ຺ສີຕິ ອຘິປຎ຺ຎໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ກຖໍສີໂລຕິ ອຘິສີລໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ອຸປສນ຺ໂຕຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ – ກຖໍທສ຺ສີ ກຖໍສີໂລ ອຸປສນ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຕໍ ເມ ໂຄຕມ ປພ຺ຣູຫີຕິ. ຕນ຺ຕິ ຍໍ ປຸຈ຺ຉາມິ, ຍໍ ຍາຈາມິ, ຍໍ ອຊ຺ເຌສາມິ, ຍໍ ປສາເທມິ. ໂຄຕມາຕິ ໂສ ນິມ຺ມິໂຕ ພຸທ຺ຘໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຄຕ຺ເຕນ ອາລປຕິ. ປພ຺ຣູຫີຕິ ພ຺ຣູຫິ ອາຈິກ຺ຂ ເທເສຫິ ປຎ຺ຎເປຫິ ປຏ຺ຐເປຫິ ວິວຣ ວິຠຊ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຫິ ປກາເສຫີຕິ – ຕໍ ເມ ໂຄຕມ ປພ຺ຣູຫິ.

ປຸຈ຺ຉິໂຕ ອຸຕ຺ຕມໍ ນຣນ຺ຕິ. ປຸຈ຺ຉິໂຕຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ຍາຈິໂຕ ອຊ຺ເຌສິໂຕ ປສາທິໂຕ. ອຸຕ຺ຕມໍ ນຣນ຺ຕິ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ປາໂມກ຺ຂໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣໍ ນຣນ຺ຕິ – ປຸຈ຺ຉິໂຕ ອຸຕ຺ຕມໍ ນຣໍ.

ເຕນາຫ ໂສ ນິມ຺ມິໂຕ –

‘‘ກຖໍທສ຺ສີ ກຖໍສີໂລ, ອຸປສນ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ຕໍ ເມ ໂຄຕມ ປພ຺ຣູຫິ, ປຸຈ຺ຉິໂຕ ອຸຕ຺ຕມໍ ນຣ’’ນ຺ຕິ.

໘໔. ວີຕຕຓ຺ໂຫ ປຸຣາເຠທາ, [ອິຕິ ຠຄວາ]

ປຸພ຺ພມນ຺ຕມນິສ຺ສິໂຕ;

ເວມຊ຺ເຌ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ,

ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ປຸຣກ຺ຂຕໍ.

ວີຕຕຓ຺ໂຫ ປຸຣາເຠທາຕິ. ປຸຣາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ, ປຸຣາ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ເຠທາ, ປຸຣາ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂປາ, ປຸຣາ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຸປຈ຺ເຉທາ ວີຕຕຓ຺ໂຫ ວິຄຕຕຓ຺ໂຫ ຈຕ຺ຕຕຓ຺ໂຫ ວນ຺ຕຕຓ຺ໂຫ ມຸຕ຺ຕຕຓ຺ໂຫ ປຫີນຕຓ຺ໂຫ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕຓ຺ໂຫ, ວີຕຣາໂຄ ວິຄຕຣາໂຄ ຈຕ຺ຕຣາໂຄ ວນ຺ຕຣາໂຄ ມຸຕ຺ຕຣາໂຄ ປຫີນຣາໂຄ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຣາໂຄ, ນິຈ຺ຉາໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕ ສີຕິຠູໂຕ ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ພ຺ຣຫ຺ມຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣຕິ.

ຠຄວາຕິ ຄາຣວາຘິວຈນໍ. ອປິ ຈ ຠຄ຺ຄຣາໂຄຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄໂທໂສຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄໂມໂຫຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄມາໂນຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄທິຏ຺ຐີຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄຕຓ຺ໂຫຕິ ຠຄວາ, ຠຄ຺ຄກິເລໂສຕິ ຠຄວາ, ຠຊິ ວິຠຊິ ປວິຠຊິ ຘມ຺ມຣຕນນ຺ຕິ ຠຄວາ, ຠວານໍ ອນ຺ຕກໂຣຕິ ຠຄວາ, ຠາວິຕກາໂຍ ຠາວິຕສີໂລ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎຕິ ຠຄວາ, ຠຊິ ວາ ຠຄວາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ອປ຺ປສທ຺ທານິ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານິ ວິຊນວາຕານິ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍການິ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປານີຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານນ຺ຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ອຕ຺ຖຣສສ຺ສ ຘມ຺ມຣສສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕິຣສສ຺ສ ອຘິສີລສ຺ສ ອຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິປຎ຺ຎາຍາຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອປ຺ປມຎ຺ຎານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອຠິຠາຍຕນານໍ ນວນ຺ນໍ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ທສນ຺ນໍ ປຎ຺ຎາຠາວນານໍ ທສນ຺ນໍ ກສິຓສມາປຕ຺ຕີນໍ ອານາປານສ຺ສຕິສມາຘິສ຺ສ ອສຸຠສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສາຕິ ຠຄວາ, ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ທສນ຺ນໍ ຕຖາຄຕພລານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ເວສາຣຊ຺ຊານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຏິສມ຺ຠິທານໍ ຉນ຺ນໍ ອຠິຎ຺ຎານໍ ຉນ຺ນໍ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມານນ຺ຕິ ຠຄວາ. ຠຄວາຕິ ເນຕໍ ນາມໍ ມາຕຣາ ກຕໍ, ນ ປິຕຣາ ກຕໍ, ນ ຠາຕຣາ ກຕໍ, ນ ຠຄິນິຍາ ກຕໍ, ນ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈຫິ ກຕໍ, ນ ຎາຕິສາໂລຫິເຕຫິ ກຕໍ, ນ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ກຕໍ, ນ ເທວຕາຫິ ກຕໍ; ວິໂມກ຺ຂນ຺ຕິກເມຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ໂພຘິຍາ ມູເລ ສຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎາຓສ຺ສ ປຏິລາຠາ ສຈ຺ຉິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຍທິທໍ ຠຄວາຕິ – ວີຕຕຓ຺ໂຫ ປຸຣາເຠທາຕິ ຠຄວາ.

ປຸພ຺ພມນ຺ຕມນິສ຺ສິໂຕຕິ ປຸພ຺ພນ຺ໂຕ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຕີໂຕ ອທ຺ຘາ. ອຕີຕໍ ອທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ, ທິຏ຺ຐິ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐາ ຕຓ຺ຫາຍ ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ເອວມ຺ປິ ປຸພ຺ພມນ຺ຕມນິສ຺ສິໂຕ. ອຖ ວາ ‘‘ເອວໍຣູໂປ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ນາເນຕິ, ‘‘ເອວໍເວທໂນ ອໂຫສິໍ… ເອວໍສຎ຺ໂຎ ອໂຫສິໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ອໂຫສິໍ… ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ນາເນຕິ. ເອວມ຺ປິ ປຸພ຺ພມນ຺ຕມນິສ຺ສິໂຕ. ອຖ ວາ ‘‘ອິຕິ ເມ ຈກ຺ຂຸ [ຈກ຺ຂຸໍ (ສີ. ກ.)] ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ຣູປາ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ນ ຉນ຺ທຣາຄປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ຉນ຺ທຣາຄປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ; ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ. ເອວມ຺ປິ ປຸພ຺ພມນ຺ຕມນິສ຺ສິໂຕ. ‘‘ອິຕິ ເມ ໂສຕໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ສທ຺ທາ’’ຕິ, ‘‘ອິຕິ ເມ ຆານໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ຄນ຺ຘາ’’ຕິ, ‘‘ອິຕິ ເມ ຊິວ຺ຫາ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ຣສາ’’ຕິ, ‘‘ອິຕິ ເມ ກາໂຍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ, ‘‘ອິຕິ ເມ ມໂນ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ນ ຉນ຺ທຣາຄປຏິພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ຉນ຺ທຣາຄປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ; ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ. ເອວມ຺ປິ ປຸພ຺ພມນ຺ຕມນິສ຺ສິໂຕ. ອຖ ວາ ຍານິ ຕານິ ປຸພ຺ເພ ມາຕຸຄາເມນ ສທ຺ຘິໍ ຫສິຕລປິຕກີຬິຕານິ ນ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ນ ຕໍ ນິກາເມຕິ, ນ ຈ ເຕນ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວມ຺ປິ ປຸພ຺ພມນ຺ຕມນິສ຺ສິໂຕ.

ເວມຊ຺ເຌ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍຕິ. ເວມຊ຺ຌໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ, ທິຏ຺ຐິ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐາ. ຕຓ຺ຫາຍ ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຣຕ຺ໂຕຕິ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ, ທຸຏ຺ໂຐຕິ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ, ມູຬ຺ໂຫຕິ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ, ວິນິພທ຺ໂຘຕິ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ, ປຣາມຏ຺ໂຐຕິ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ, ວິກ຺ເຂປຄໂຕຕິ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ, ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕຕິ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ, ຖາມຄໂຕຕິ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ; ເຕ ອຠິສງ຺ຂາຣາ ປຫີນາ; ອຠິສງ຺ຂາຣານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ຄຕິຍາ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ, ເນຣຍິໂກຕິ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໂກຕິ ວາ ເປຕ຺ຕິວິສຍິໂກຕິ ວາ ມນຸສ຺ໂສຕິ ວາ ເທໂວຕິ ວາ ຣູປີຕິ ວາ ອຣູປີຕິ ວາ ສຎ຺ຎີຕິ ວາ ອສຎ຺ຎີຕິ ວາ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຕິ ວາ. ໂສ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ ເຍນ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ – ເວມຊ຺ເຌ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ.

ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ປຸຣກ຺ຂຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ປຸເຣກ຺ຂາຣາຕິ ທ຺ເວ ປຸເຣກ຺ຂາຣາ – ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ຈ ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາໂຣ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ. ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ. ຕຓ຺ຫາປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ, ທິຏ຺ຐິປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນ ຕຓ຺ຫໍ ວາ ທິຏ຺ຐິໍ ວາ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ຈຣຕິ, ນ ຕຓ຺ຫາຘໂຊ ນ ຕຓ຺ຫາເກຕຸ ນ ຕຓ຺ຫາຘິປເຕຍ຺ໂຍ, ນ ທິຏ຺ຐິຘໂຊ ນ ທິຏ຺ຐິເກຕຸ ນ ທິຏ຺ຐາຘິປເຕຍ຺ໂຍ, ນ ຕຓ຺ຫາຍ ວາ ທິຏ຺ຐິຍາ ວາ ປຣິວາຣິໂຕ ຈຣຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ປຸຣກ຺ຂຕໍ. ອຖ ວາ ‘‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ນາເນຕິ, ‘‘ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ… ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ… ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ນາເນຕິ. ເອວມ຺ປິ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ປຸຣກ຺ຂຕໍ. ອຖ ວາ ‘‘ອິຕິ ເມ ຈກ຺ຂຸ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ຣູປາ’’ຕິ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຓິທຫຕິ, ເຈຕໂສ ອປ຺ປຓິຘານປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ; ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ. ເອວມ຺ປິ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ປຸຣກ຺ຂຕໍ. ‘‘ອິຕິ ເມ ໂສຕໍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ສທ຺ທາ’’ຕິ, ‘‘ອິຕິ ເມ ຆານໍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ຄນ຺ຘາ’’ຕິ, ‘‘ອິຕິ ເມ ຊິວ຺ຫາ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ຣສາ’’ຕິ, ‘‘ອິຕິ ເມ ກາໂຍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ, ‘‘ອິຕິ ເມ ມໂນ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຓິທຫຕິ, ເຈຕໂສ ອປ຺ປຓິຘານປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ; ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ. ເອວມ຺ປິ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ປຸຣກ຺ຂຕໍ. ອຖ ວາ ‘‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ວາ ວເຕນ ວາ ຕເປນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ວາ ເທໂວ ວາ ຠວິສ຺ສາມິ ເທວຎ຺ຎຕໂຣ’’ຕິ ວາ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຓິທຫຕິ, ເຈຕໂສ ອປ຺ປຓິຘານປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ; ນ ຕທຠິນນ຺ທໂຕ. ເອວມ຺ປິ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ປຸຣກ຺ຂຕໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ວີຕຕຓ຺ໂຫ ປຸຣາເຠທາ, [ອິຕິ ຠຄວາ]

ປຸພ຺ພມນ຺ຕມນິສ຺ສິໂຕ;

ເວມຊ຺ເຌ ນຸປສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ,

ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ປຸຣກ຺ຂຕ’’ນ຺ຕິ.

໘໕. ອກ຺ໂກຘໂນ ອສນ຺ຕາສີ, ອວິກຕ຺ຖີ ອກຸກ຺ກຸໂຈ;

ມນ຺ຕຠາຓີ ອນຸທ຺ຘໂຕ, ສ ເວ ວາຈາຍໂຕ ມຸນິ.

ອກ຺ໂກຘໂນ ອສນ຺ຕາສີຕິ. ອກ຺ໂກຘໂນຕິ ຍຎ຺ຫິ ໂຂ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປິ ຈ ໂກໂຘ ຕາວ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ທສຫາກາເຣຫິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ – ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’’ຕິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ, ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ຈຣຕີ’’ຕິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ, ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ, ‘‘ປິຍສ຺ສ ເມ ມນາປສ຺ສ ອນຕ຺ຖໍ ອຈຣິ… ອນຕ຺ຖໍ ຈຣຕິ… ອນຕ຺ຖໍ ຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ, ‘‘ອປ຺ປິຍສ຺ສ ເມ ອມນາປສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອຈຣິ… ອຕ຺ຖໍ ຈຣຕິ… ອຕ຺ຖໍ ຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ, ອຏ຺ຐາເນ ວາ ປນ ໂກໂຘ ຊາຍຕິ. ໂຍ ເອວຣູໂປ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຆາໂຕ ປຏິຆາໂຕ, ປຏິຆໍ ປຏິວິໂຣໂຘ, ໂກໂປ ປໂກໂປ ສມ຺ປໂກໂປ, ໂທໂສ ປໂທໂສ ສມ຺ປໂທໂສ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຍາປຕ຺ຕິ ມໂນປໂທໂສ, ໂກໂຘ ກຸຊ຺ຌນາ ກຸຊ຺ຌິຕຕ຺ຕໍ, ໂທໂສ ທຸສ຺ສນາ ທຸສ຺ສິຕຕ຺ຕໍ, ພ຺ຍາປຕ຺ຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊນາ ພ຺ຍາປຊ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ, ວິໂຣໂຘ ປຏິວິໂຣໂຘ ຈຓ຺ຑິກ຺ກໍ, ອສຸໂຣໂປ [ອສ຺ສຸໂຣໂປ (ສີ. ກ.)] ອນຕ຺ຕມນຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂກໂຘ.

ອປິ ຈ ໂກຘສ຺ສ ອຘິມຕ຺ຕປຣິຕ຺ຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ [ກິຎ຺ຈິ (ກ.)] ກາລໍ ໂກໂຘ ຈິຕ຺ຕາວິລກຣຓມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ມຸຂກຸລານວິກຸລາໂນ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ມຸຂກຸລານວິກຸລານມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ຫນຸສຎ຺ໂຈປໂນ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ຫນຸສຎ຺ໂຈປນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ຜຣຸສວາຈໍ ນິຈ຺ຉາຣໂຓ [ຜຣຸສວາຈນິຈ຺ຉາຣໂຓ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ຜຣຸສວາຈໍ ນິຈ຺ຉາຣຓມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ທິສາວິທິສານຸວິໂລກໂນ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ທິສາວິທິສານຸວິໂລກນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖປຣາມສໂນ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖປຣາມສນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖອພ຺ຠຸກ຺ກິຣໂຓ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖອພ຺ຠຸກ຺ກິຣຓມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖອຠິນິປາຕໂນ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ທຓ຺ຑສຕ຺ຖອຠິນິປາຕມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ຉິນ຺ນວິຈ຺ຉິນ຺ນກຣໂຓ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ຉິນ຺ນວິຈ຺ຉິນ຺ນກຣຓມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ສມ຺ຠຎ຺ຊນປລິຠຎ຺ຊໂນ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ສມ຺ຠຎ຺ຊນປລິຠຎ຺ຊນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ອງ຺ຄມງ຺ຄອປກຑ຺ຒໂນ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ອງ຺ຄມງ຺ຄອປກຑ຺ຒນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ຊີວິຕາໂວໂຣປໂນ [ຊີວິຕປນາສໂນ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ໂກໂຘ ຊີວິຕາໂວໂຣປນມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຕາວ ສພ຺ພຈາຄປຣິຈ຺ຈາຄາຍ ສຓ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ຍໂຕ ໂກໂຘ ປຣປຸຄ຺ຄລໍ ຆາເຏຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ຆາເຏຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂກໂຘ ປຣມຸສ຺ສທຄໂຕ ປຣມເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ໂສ ໂກໂຘ ປຫີໂນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ ວູປສນ຺ໂຕ ປຏິປສ຺ສທ຺ໂຘ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິໂກ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ໂຒ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອກ຺ໂກຘໂນ. ໂກຘສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ອກ຺ໂກຘໂນ, ໂກຘວຕ຺ຖຸສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ອກ຺ໂກຘໂນ, ໂກຘເຫຕຸສ຺ສ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ອກ຺ໂກຘໂນຕິ – ອກ຺ໂກຘໂນ.

ອສນ຺ຕາສີຕິ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຕາສີ ໂຫຕິ ອຸຕ຺ຕາສີ ປຣິຕ຺ຕາສີ, ໂສ ຕສຕິ ນ ອຸຕ຺ຕສຕິ ປຣິຕ຺ຕສຕິ ຠາຍຕິ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ກຸລໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຄຓໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ອາວາສໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ລາຠໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຍສໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ປສໍສໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ສຸຂໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຈີວຣໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ປິຓ຺ຑປາຕໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ເສນາສນໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຄິລານຸປຏ຺ຐາກໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ອປ຺ປຎ຺ຎາໂຕມ຺ຫີຕິ ຕສຕິ ອຸຕ຺ຕສຕິ ປຣິຕ຺ຕສຕິ ຠາຍຕິ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອສນ຺ຕາສີ ໂຫຕິ ອນຸຕ຺ຕາສີ ອປຣິຕ຺ຕາສີ; ໂສ ນ ຕສຕິ ນ ອຸຕ຺ຕສຕິ ນ ປຣິຕ຺ຕສຕິ ນ ຠາຍຕິ ນ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ກຸລໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຄຓໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ອາວາສໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ລາຠໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຍສໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ປສໍສໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ສຸຂໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຈີວຣໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ປິຓ຺ຑປາຕໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ເສນາສນໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຄິລານຸປຏ຺ຐາກໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ອປ຺ປຎ຺ຎາໂຕມ຺ຫີຕິ ນ ຕສຕິ ນ ອຸຕ຺ຕສຕິ ນ ປຣິຕ຺ຕສຕິ ນ ຠາຍຕິ ນ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ – ອກ຺ໂກຘໂນ ອສນ຺ຕາສີ.

ອວິກຕ຺ຖີ ອກຸກ຺ກຸໂຈຕິ. ອິເຘກຈ຺ໂຈ ກຕ຺ຖີ ໂຫຕິ ວິກຕ຺ຖີ, ໂສ ກຕ຺ຖຕິ ວິກຕ຺ຖຕິ – ອຫມສ຺ມິ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ ວຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ ສີລພ຺ພຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ ໂກລປຸຕ຺ຕິເຍນ ວາ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ວາ ຘເນນ ວາ ອຊ຺ເຌເນນ ວາ ກມ຺ມາຍຕເນນ ວາ ສິປ຺ປາຍຕເນນ ວາ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐາເນນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຏິຠາເນນ ວາ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາ. ອຸຈ຺ຈາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ ມຫາກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ, ມຫາໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ ອຸຬາຣໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວາ, ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຄຫຏ຺ຐປພ຺ພຊິຕານນ຺ຕິ ວາ, ລາຠິມ຺ຫິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານນ຺ຕິ ວາ, ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກຕິ ວາ ວິນຍຘໂຣຕິ ວາ ຘມ຺ມກຖິໂກຕິ ວາ, ອາຣຎ຺ຎິໂກຕິ ວາ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກຕິ ວາ ປໍສຸກູລິໂກຕິ ວາ ເຕຈີວຣິໂກຕິ ວາ, ສປທານຈາຣິໂກຕິ ວາ ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິໂກຕິ ວາ ເນສຊ຺ຊິໂກຕິ ວາ ຍຖາສນ຺ຖຕິໂກຕິ ວາ, ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ ທຸຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ ຕຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີຕິ ວາ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ວາ ກຕ຺ຖຕິ ວິກຕ຺ຖຕິ. ເອວໍ ນ ກຕ຺ຖຕິ ນ ວິກຕ຺ຖຕິ, ກຕ຺ຖນາ ວິກຕ຺ຖນາ ອາຣໂຕ ວິຣໂຕ ປຏິວິຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕີຕິ – ອວິກຕ຺ຖີ.

ອກຸກ຺ກຸໂຈຕິ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມ຺ປິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ປາທກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມ຺ປິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ຫຕ຺ຖປາທກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມ຺ປິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາ ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາ, ວິກາເລ ກາລສຎ຺ຎິຕາ ກາເລ ວິກາລສຎ຺ຎິຕາ, ອວຊ຺ເຊ ວຊ຺ຊສຎ຺ຎິຕາ ວຊ຺ເຊ ອວຊ຺ຊສຎ຺ຎິຕາ; ຍໍ ເອວຣູປໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕຕ຺ຕໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ.

ອປິ ຈ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ ກຕຕ຺ຕາ ຈ ອກຕຕ຺ຕາ ຈ. ກຖໍ ກຕຕ຺ຕາ ຈ ອກຕຕ຺ຕາ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ? ‘‘ກຕໍ ເມ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ອກຕໍ ເມ ກາຍສຸຈຣິຕ’’ນ຺ຕິອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ; ‘‘ກຕໍ ເມ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ອກຕໍ ເມ ວຈີສຸຈຣິຕໍ… ກຕໍ ເມ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ອກຕໍ ເມ ມໂນສຸຈຣິຕ’’ນ຺ຕິ – ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ; ‘‘ກໂຕ ເມ ປາຓາຕິປາໂຕ, ອກຕາ ເມ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ’’ຕິ – ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ; ‘‘ກຕໍ ເມ ອທິນ຺ນາທານໍ, ອກຕາ ເມ ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓີ’’ຕິ – ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ; ‘‘ກໂຕ ເມ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ, ອກຕາ ເມ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓີ’’ຕິ – ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ; ‘‘ກໂຕ ເມ ມຸສາວາໂທ, ອກຕາ ເມ ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີ’’ຕິ… ‘‘ກຕາ ເມ ປິສຸຓາ ວາຈາ, ອກຕາ ເມ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ’’ຕິ… ‘‘ກຕາ ເມ ຜຣຸສາ ວາຈາ, ອກຕາ ເມ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ’’ຕິ… ‘‘ກໂຕ ເມ ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ, ອກຕາ ເມ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີ’’ຕິ… ‘‘ກຕາ ເມ ອຠິຊ຺ຌາ, ອກຕາ ເມ ອນຠິຊ຺ຌາ’’ຕິ… ‘‘ກໂຕ ເມ ພ຺ຍາປາໂທ, ອກໂຕ ເມ ອພ຺ຍາປາໂທ’’ຕິ… ‘‘ກຕາ ເມ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ອກຕາ ເມ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ’’ຕິ – ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ. ເອວໍ ກຕຕ຺ຕາ ຈ ອກຕຕ຺ຕາ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ.

ອຖ ວາ ‘‘ສີເລສຸມ຺ຫິ ນ ປຣິປູຣກາຣີ’’ຕິ – ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ; ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸມ຺ຫິ ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ’’ຕິ… ‘‘ໂຠຊເນ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎຸມ຺ຫີ’’ຕິ… ‘‘ຊາຄຣິຍໍ ອນນຸຍຸຕ຺ໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ… ‘‘ນ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ… ‘‘ອຠາວິຕາ ເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ… ‘‘ອຠາວິຕາ ເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ’’ຕິ… ‘‘ອຠາວິຕາ ເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ’’ຕິ… ‘‘ອຠາວິຕານິ ເມ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີ’’ຕິ… ‘‘ອຠາວິຕານິ ເມ ປຎ຺ຈ ພລານີ’’ຕິ… ‘‘ອຠາວິຕາ ເມ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ… ‘‘ອຠາວິໂຕ ເມ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ… ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ເມ ອປຣິຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ… ‘‘ສມຸທໂຍ ເມ ອປ຺ປຫີໂນ’’ຕິ… ‘‘ມຄ຺ໂຄ ເມ ອຠາວິໂຕ’’ຕິ… ‘‘ນິໂຣໂຘ ເມ ອສຈ຺ຉິກໂຕ’’ຕິ – ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ເຈຕໂສ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ມໂນວິເລໂຂ. ຍສ຺ເສຕໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫີນໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວູປສນ຺ຕໍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘໍ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກໍ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒໍ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອກຸກ຺ກຸຈ຺ໂຈຕິ – ອວິກຕ຺ຖີ ອກຸກ຺ກຸໂຈ.

ມນ຺ຕຠາຓີ ອນຸທ຺ຘໂຕຕິ. ມນ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ. ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ…ເປ… ອໂມໂຫ ຘມ຺ມວິຈໂຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ມນ຺ຕາຍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາຈໍ ຠາສຕິ ພຫຸມ຺ປິ ກເຖນ຺ໂຕ ພຫຸມ຺ປິ ຠຓນ຺ໂຕ ພຫຸມ຺ປິ ທີປຍນ຺ໂຕ ພຫຸມ຺ປິ ໂວຫຣນ຺ໂຕ. ທຸກ຺ກຖິຕໍ ທຸພ຺ຠຓິຕໍ ທຸລ຺ລປິຕໍ ທຸຣຸຕ຺ຕໍ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ ວາຈໍ ນ ຠາສຕີຕິ – ມນ຺ຕຠາຓີ. ອນຸທ຺ຘໂຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ? ຍໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອວູປສໂມ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂໂປ ຠນ຺ຕຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ. ຍສ຺ເສຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຫີນໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວູປສນ຺ຕໍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘໍ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກໍ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒໍ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນຸທ຺ຘໂຕຕິ – ມນ຺ຕຠາຓີ ອນຸທ຺ຘໂຕ.

ສ ເວ ວາຈາຍໂຕ ມຸນີຕິ. ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ສຈ຺ຈວາທີ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ ເຖໂຕ ປຈ຺ຈຍິໂກ ອວິສໍວາທໂກ ໂລກສ຺ສ. ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ – ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ນ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ນ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາ, ສຫິຕານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ, ສມຄ຺ຄາຣາໂມ ສມຄ຺ຄຣໂຕ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ – ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ – ກາລວາທີ ຠູຕວາທີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ວິນຍວາທີ ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ຈຕູຫິ ວຈີສຸຈຣິເຕຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຈຕຸທ຺ໂທສາປຄຕໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ພາຕ຺ຕິໍສາຍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາຍ ອາຣໂຕ ອສ຺ສ ວິຣໂຕ ປຏິວິຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ.

ທສ ກຖາວຕ຺ຖູນິ ກເຖສິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖໍ ກເຖຕິ, ສນ຺ຕຸຏ຺ຐີກຖໍ ກເຖຕິ, ປວິເວກກຖໍ… ອສໍສຄ຺ຄກຖໍ… ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖໍ… ສີລກຖໍ… ສມາຘິກຖໍ… ປຎ຺ຎາກຖໍ… ວິມຸຕ຺ຕິກຖໍ … ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖໍ… ສຕິປຏ຺ຐານກຖໍ… ສມ຺ມປ຺ປຘານກຖໍ… ອິທ຺ຘິປາທກຖໍ… ອິນ຺ທ຺ຣິຍກຖໍ… ພລກຖໍ… ໂພຊ຺ຌງ຺ຄກຖໍ… ມຄ຺ຄກຖໍ… ຜລກຖໍ… ນິພ຺ພານກຖໍ ກເຖຕິ. ວາຈາຍໂຕຕິ ຍຕ຺ໂຕ ປຣິຍຕ຺ໂຕ ຄຸຕ຺ໂຕ ໂຄປິໂຕ ຣກ຺ຂິໂຕ ວູປສນ຺ໂຕ. ມຸນີຕິ. ໂມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ. ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ…ເປ… ອໂມໂຫ ຘມ຺ມວິຈໂຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສງ຺ຄຊາລມຕິຈ຺ຈ ໂສ ມຸນີຕິ – ສ ເວ ວາຈາຍໂຕ ມຸນິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອກ຺ໂກຘໂນ ອສນ຺ຕາສີ, ອວິກຕ຺ຖີ ອກຸກ຺ກຸໂຈ;

ມນ຺ຕຠາຓີ ອນຸທ຺ຘໂຕ, ສ ເວ ວາຈາຍໂຕ ມຸນີ’’ຕິ.

໘໖. ນິຣາສຕ຺ຕິ ອນາຄເຕ, ອຕີຕໍ ນານຸໂສຈຕິ;

ວິເວກທສ຺ສີ ຜສ຺ເສສຸ, ທິຏ຺ຐີສຸ ຈ ນ ນີຍຕິ.

ນິຣາສຕ຺ຕິ ອນາຄເຕຕິ. ອາສຕ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ. ຍສ຺ເສສາ ອາສຕ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ. ເອວມ຺ປິ ນິຣາສຕ຺ຕິ ອນາຄເຕ. ອຖ ວາ ‘‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ນາເນຕິ, ‘‘ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ… ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ… ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ນາເນຕິ. ເອວມ຺ປິ ນິຣາສຕ຺ຕິ ອນາຄເຕ. ອຖ ວາ ‘‘ອິຕິ ເມ ຈກ຺ຂຸ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ຣູປາ’’ຕິ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຓິທຫຕິ, ເຈຕໂສ ອປ຺ປຓິຘານປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ; ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ. ເອວມ຺ປິ ນິຣາສຕ຺ຕິ ອນາຄເຕ. ‘‘ອິຕິ ເມ ໂສຕໍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ສທ຺ທາ’’ຕິ…ເປ… ‘‘ອິຕິ ເມ ມໂນ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ – ອິຕິ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຓິທຫຕິ, ເຈຕໂສ ອປ຺ປຓິຘານປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ; ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ. ເອວມ຺ປິ ນິຣາສຕ຺ຕິ ອນາຄເຕ. ອຖ ວາ ‘‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ວາ ວເຕນ ວາ ຕເປນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ວາ ເທໂວ ວາ ຠວິສ຺ສາມິ ເທວຎ຺ຎຕໂຣ ວາ’’ຕິ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຓິທຫຕິ, ເຈຕໂສ ອປ຺ປຓິຘານປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນ ຕທຠິນນ຺ທຕິ; ນ ຕທຠິນນ຺ທນ຺ໂຕ. ເອວມ຺ປິ ນິຣາສຕ຺ຕິ ອນາຄເຕ.

ອຕີຕໍ ນານຸໂສຈຕີຕິ. ວິປຣິຓຕໍ ວາ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ໂສຈຕິ, ວິປຣິຓຕສ຺ມິໍ ວາ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນ ໂສຈຕິ, ‘‘ຈກ຺ຂຸ ເມ ວິປຣິຓຕ’’ນ຺ຕິ ນ ໂສຈຕິ, ‘‘ໂສຕໍ ເມ… ຆານໍ ເມ… ຊິວ຺ຫາ ເມ… ກາໂຍ ເມ… ຣູປາ ເມ… ສທ຺ທາ ເມ… ຄນ຺ຘາ ເມ… ຣສາ ເມ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ເມ… ກຸລໍ ເມ… ຄໂຓ ເມ… ອາວາໂສ ເມ… ລາໂຠ ເມ… ຍໂສ ເມ… ປສໍສາ ເມ… ສຸຂໍ ເມ… ຈີວຣໍ ເມ… ປິຓ຺ຑປາໂຕ ເມ… ເສນາສນໍ ເມ… ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາໂຣ ເມ… ມາຕາ ເມ… ປິຕາ ເມ… ຠາຕາ ເມ… ຠຄິນີ ເມ… ປຸຕ຺ໂຕ ເມ… ຘີຕາ ເມ… ມິຕ຺ຕາ ເມ… ອມຈ຺ຈາ ເມ… ຎາຕກາ ເມ… ສາໂລຫິຕາ ເມ ວິປຣິຓຕາ’’ຕິ ນ ໂສຈຕິ ນ ກິລມຕິ ນ ປຣິເທວຕິ ນ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ ນ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ – ອຕີຕໍ ນານຸໂສຈຕິ.

ວິເວກທສ຺ສີ ຜສ຺ເສສູຕິ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ໂສຕສມ຺ຜສ຺ໂສ ຆານສມ຺ຜສ຺ໂສ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສ ກາຍສມ຺ຜສ຺ໂສ ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອຘິວຈນສມ຺ຜສ຺ໂສ ປຏິຆສມ຺ຜສ຺ໂສ, ສຸຂເວທນີໂຍ ຜສ຺ໂສ ທຸກ຺ຂເວທນີໂຍ ຜສ຺ໂສ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນີໂຍ ຜສ຺ໂສ, ກຸສໂລ ຜສ຺ໂສ ອກຸສໂລ ຜສ຺ໂສ ອພ຺ຍາກໂຕ ຜສ຺ໂສ, ກາມາວຈໂຣ ຜສ຺ໂສ ຣູປາວຈໂຣ ຜສ຺ໂສ ອຣູປາວຈໂຣ ຜສ຺ໂສ, ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສ ອນິມິຕ຺ໂຕ ຜສ຺ໂສ ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ຜສ຺ໂສ, ໂລກິໂຍ ຜສ຺ໂສ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ຜສ຺ໂສ, ອຕີໂຕ ຜສ຺ໂສ ອນາຄໂຕ ຜສ຺ໂສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ຜສ຺ໂສ; ໂຍ ເອວຣູໂປ ຜສ຺ໂສ ຜຸສນາ ສມ຺ຜຸສນາ ສມ຺ຜຸສິຕຕ຺ຕໍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຜສ຺ໂສ.

ວິເວກທສ຺ສີ ຜສ຺ເສສູຕິ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ ນິຈ຺ເຈນ ວາ ຘຸເວນ ວາ ສສ຺ສເຕນ ວາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ເມນ ວາ, ໂສຕສມ຺ຜສ຺ສໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ… ຆານສມ຺ຜສ຺ສໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ… ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ… ກາຍສມ຺ຜສ຺ສໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ… ອຘິວຈນສມ຺ຜສ຺ສໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ… ປຏິຆສມ຺ຜສ຺ສໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ… ສຸຂເວທນີຍໍ ຜສ຺ສໍ… ທຸກ຺ຂເວທນີຍໍ ຜສ຺ສໍ… ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນີຍໍ ຜສ຺ສໍ… ກຸສລໍ ຜສ຺ສໍ… ອກຸສລໍ ຜສ຺ສໍ… ອພ຺ຍາກຕໍ ຜສ຺ສໍ… ກາມາວຈຣໍ ຜສ຺ສໍ… ຣູປາວຈຣໍ ຜສ຺ສໍ… ອຣູປາວຈຣໍ ຜສ຺ສໍ… ໂລກິຍໍ ຜສ຺ສໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ ນິຈ຺ເຈນ ວາ ຘຸເວນ ວາ ສສ຺ສເຕນ ວາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ເມນ ວາ.

ອຖ ວາ ອຕີຕໍ ຜສ຺ສໍ ອນາຄເຕຫິ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນຫິ ຈ ຜສ຺ເສຫິ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ, ອນາຄຕໍ ຜສ຺ສໍ ອຕີເຕຫິ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນຫິ ຈ ຜສ຺ເສຫິ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຜສ຺ສໍ ອຕີເຕຫິ ຈ ອນາຄເຕຫິ ຈ ຜສ຺ເສຫິ ວິວິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ. ອຖ ວາ ເຍ ເຕ ຜສ຺ສາ ອຣິຍາ ອນາສວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ສຸຎ຺ຎຕປຏິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາ, ເຕ ຜສ຺ເສ ວິວິຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຣາເຄນ ໂທເສນ ໂມເຫນ ໂກເຘນ ອຸປນາເຫນ ມກ຺ເຂນ ປຬາເສນ ອິສ຺ສາຍ ມຈ຺ຉຣິເຍນ ມາຍາຍ ສາເຐຍ຺ເຍນ ຖມ຺ເຠນ ສາຣມ຺ເຠນ ມາເນນ ອຕິມາເນນ ມເທນ ປມາເທນ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ສພ຺ພທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ ສພ຺ພທຣເຖຫິ ສພ຺ພປຣິຬາເຫຫິ ສພ຺ພສນ຺ຕາເປຫິ ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາເຣຫິ ວິວິຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕີຕິ – ວິເວກທສ຺ສີ ຜສ຺ເສສຸ.

ທິຏ຺ຐີສຸ ຈ ນ ນີຍຕີຕິ. ຕສ຺ສ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ປຫີນານິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນານິ ວູປສນ຺ຕານິ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘານິ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິການິ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒານິ. ໂສ ທິຏ຺ຐິຍາ ນ ຍາຍຕິ ນ ນີຍຕິ ນ ວຸຍ຺ຫຕິ ນ ສໍຫຣີຍຕິ; ນປິ ຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈຕິ ນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕີຕິ – ທິຏ຺ຐີສຸ ຈ ນ ນີຍຕິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ນິຣາສຕ຺ຕິ ອນາຄເຕ, ອຕີຕໍ ນານຸໂສຈຕິ;

ວິເວກທສ຺ສີ ຜສ຺ເສສຸ, ທິຏ຺ຐີສຸ ຈ ນ ນີຍຕີ’’ຕິ.

໘໗. ປຕິລີໂນ ອກຸຫໂກ, ອປິຫາລຸ ອມຈ຺ຉຣີ;

ອປ຺ປຄພ຺ໂຠ ອເຊຄຸຈ຺ໂຉ, ເປສຸເຓຍ຺ເຍ ຈ ໂນ ຍຸໂຕ.

ປຕິລີໂນ ອກຸຫໂກຕິ. ປຕິລີໂນຕິ ຣາຄສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ປຕິລີໂນ, ໂທສສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ປຕິລີໂນ, ໂມຫສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ປຕິລີໂນ, ໂກຘສ຺ສ… ອຸປນາຫສ຺ສ … ມກ຺ຂສ຺ສ… ປຬາສສ຺ສ… ອິສ຺ສາຍ… ມຈ຺ຉຣິຍສ຺ສ…ເປ… ສພ຺ພາກຸສລາຠິສງ຺ຂາຣານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ປຕິລີໂນ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຕິລີໂນ ໂຫຕິ? ອິມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອສ຺ມິມາໂນ ປຫີໂນ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວໍກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຕິລີໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ – ປຕິລີໂນ.

ອກຸຫໂກຕິ ຕີຓິ ກຸຫນວຕ຺ຖູນິ – ປຈ຺ຈຍປຏິເສວນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ, ອິຣິຍາປຖສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ, ສາມນ຺ຕຊປ຺ປນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ.

ກຕມໍ ປຈ຺ຈຍປຏິເສວນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ? ອິຘ ຄຫປຕິກາ ຠິກ຺ຂຸໍ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣຫິ. ໂສ ປາປິຈ຺ໂຉ ອິຈ຺ຉາປກໂຕ ອຕ຺ຖິໂກ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ ຠິຍ຺ໂຍກມ຺ຍຕໍ ອຸປາທາຍ ຈີວຣໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ເສນາສນໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ກິໍ ສມຓສ຺ສ ມຫຄ຺ເຆນ ຈີວເຣນ! ເອຕໍ ສາຣຸປ຺ປໍ ຍໍ ສມໂຓ ສຸສານາ ວາ ສງ຺ກາຣກູຏາ ວາ ປາປຓິກາ ວາ ນນ຺ຕການິ ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຏິໍ ກຕ຺ວາ ຘາເຣຍ຺ຍ. ກິໍ ສມຓສ຺ສ ມຫຄ຺ເຆນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ! ເອຕໍ ສາຣຸປ຺ປໍ ຍໍ ສມໂຓ ອຸຎ຺ຉາຈຣິຍາຍ ປິຓ຺ຑິຍາໂລເປນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ. ກິໍ ສມຓສ຺ສ ມຫຄ຺ເຆນ ເສນາສເນນ! ເອຕໍ ສາຣຸປ຺ປໍ ຍໍ ສມໂຓ ຣຸກ຺ຂມູລິໂກ ວາ ອສ຺ສ ໂສສານິໂກ ວາ ອພ຺ໂຠກາສິໂກ ວາ. ກິໍ ສມຓສ຺ສ ມຫຄ຺ເຆນ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ! ເອຕໍ ສາຣຸປ຺ປໍ ຍໍ ສມໂຓ ປູຕິມຸຕ຺ເຕນ ວາ ຫຣິຕກີຂຓ຺ເຑນ ວາ ໂອສຘໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ. ຕທຸປາທາຍ ລູຂໍ ຈີວຣໍ ຘາເຣຕິ, ລູຂໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ລູຂໍ ເສນາສນໍ ປຏິເສວຕິ, ລູຂໍ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຏິເສວຕິ. ຕເມນໍ ຄຫປຕິກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘‘ອຍໍ ສມໂຓ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ປວິວິຕ຺ໂຕ ອສໍສຏ຺ໂຐ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ຘຸຕວາໂທ’’ຕິ ຠິຍ຺ໂຍ ຠິຍ຺ໂຍ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣຫິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ສມ຺ມຸຂີຠາວາ ສທ຺ໂຘ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ສທ຺ຘາຍ ສມ຺ມຸຂີຠາວາ ສທ຺ໂຘ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ມຸຂີຠາວາ ສທ຺ໂຘ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍານໍ ສມ຺ມຸຂີຠາວາ ສທ຺ໂຘ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ‘ຕຸມ຺ຫາກຎ຺ເຈວາຍໍ ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ຈ ສໍວິຊ຺ຊຕິ, ອຫຎ຺ຈ ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ. ສເຈຫໍ ນ ປຏິຄ຺ຄເຫສ຺ສາມິ, ເອວໍ ຕຸມ຺ເຫ ປຸຎ຺ເຎນ ປຣິພາຫິຣາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ນ ມຍ຺ຫໍ ອິມິນາ ອຕ຺ໂຖ. ອປິ ຈ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ອນຸກມ຺ປາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມີ’’’ຕິ. ຕທຸປາທາຍ ພຫຸມ຺ປິ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ພຫຸມ຺ປິ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ພຫຸມ຺ປິ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍາ ເອວຣູປາ ຠາກຸຏິກາ ຠາກຸຏິຍໍ ກຸຫນາ ກຸຫາຍນາ ກຸຫິຕຕ຺ຕໍ – ອິທໍ ປຈ຺ຈຍປຏິເສວນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ.

ກຕມໍ ອິຣິຍາປຖສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປາປິຈ຺ໂຉ ອິຈ຺ຉາປກໂຕ ສມ຺ຠາວນາຘິປ຺ປາໂຍ, ‘‘ເອວໍ ມໍ ຊໂນ ສມ຺ຠາເວສ຺ສຕີ’’ຕິ, ຄມນໍ ສຓ຺ຐເປຕິ ຐານໍ ສຓ຺ຐເປຕິ ນິສຊ຺ຊໍ ສຓ຺ຐເປຕິ ສຍນໍ ສຓ຺ຐເປຕິ, ປຓິຘາຍ ຄຈ຺ຉຕິ ປຓິຘາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ ປຓິຘາຍ ນິສີທຕິ ປຓິຘາຍ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ສມາຫິໂຕ ວິຍ ຄຈ຺ຉຕິ ສມາຫິໂຕ ວິຍ ຕິຏ຺ຐຕິ ສມາຫິໂຕ ວິຍ ນິສີທຕິ ສມາຫິໂຕ ວິຍ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ອາປາຖກຊ຺ຌາຍີວ ໂຫຕິ. ຍາ ເອວຣູປາ ອິຣິຍາປຖສ຺ສ ຐປນາ ອາຐປນາ [ອຏ຺ຐປນາ (ສີ.)] ສຓ຺ຐປນາ ຠາກຸຏິກາ ຠາກຸຏິຍໍ ກຸຫນາ ກຸຫາຍນາ ກຸຫິຕຕ຺ຕໍ – ອິທໍ ອິຣິຍາປຖສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ.

ກຕມໍ ສາມນ຺ຕຊປ຺ປນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປາປິຈ຺ໂຉ ອິຈ຺ຉາປກໂຕ ສມ຺ຠາວນາຘິປ຺ປາໂຍ, ‘‘ເອວໍ ມໍ ຊໂນ ສມ຺ຠາເວສ຺ສຕີ’’ຕິ, ອຣິຍຘມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ. ‘‘ໂຍ ເອວຣູປໍ ຈີວຣໍ ຘາເຣຕິ ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ; ‘‘ໂຍ ເອວຣູປໍ ປຕ຺ຕໍ ຘາເຣຕິ… ໂລຫຖາລກໍ ຘາເຣຕິ… ຘມ຺ມກຣຓໍ ຘາເຣຕິ… ປຣິສາວນໍ ຘາເຣຕິ… ກຸຎ຺ຈິກໍ ຘາເຣຕິ… ອຸປາຫນໍ ຘາເຣຕິ… ກາຍພນ຺ຘນໍ ຘາເຣຕິ… ອາໂຍຄໍ ຘາເຣຕິ ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ; ‘‘ຍສ຺ສ ເອວຣູໂປ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ; ‘‘ຍສ຺ສ ເອວຣູໂປ ອາຈຣິໂຍ… ເອວຣູປາ ສມານຸປຊ຺ຌາຍກາ… ສມານາຈຣິຍກາ… ມິຕ຺ຕາ… ສນ຺ທິຏ຺ຐາ… ສມ຺ຠຕ຺ຕາ… ສຫາຍາ ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ; ‘‘ໂຍ ເອວຣູເປ ວິຫາເຣ ວສຕິ ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ; ‘‘ໂຍ ເອວຣູເປ ອຑ຺ຒໂຍເຄ ວສຕິ… ປາສາເທ ວສຕິ… ຫມ຺ມິເຍ ວສຕິ… ຄຸຫາຍໍ ວສຕິ… ເລເຓ ວສຕິ… ກຸຏິຍາ ວສຕິ… ກູຏາຄາເຣ ວສຕິ… ອຏ຺ເຏ ວສຕິ … ມາເຬ ວສຕິ… ອຸທ຺ທຓ຺ເຑ ວສຕິ… ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ວສຕິ… ມຓ຺ຑເປ ວສຕິ… ຣຸກ຺ຂມູເລ ວສຕິ, ໂສ ສມໂຓ ມເຫສກ຺ໂຂ’’ຕິ ຠຓຕິ.

ອຖ ວາ ໂກຣຊິກໂກຣຊິໂກ [ໂກຣຎ຺ຊິກໂກຣຎ຺ຊິໂກ (ສີ.)] ຠາກຸຏິກຠາກຸຏິໂກ ກຸຫກກຸຫໂກ ລປກລປໂກ ມຸຂສມ຺ຠາວິໂກ, ‘‘ອຍໍ ສມໂຓ ອິມາສໍ ເອວຣູປານໍ ສນ຺ຕານໍ ວິຫາຣສມາປຕ຺ຕີນໍ ລາຠີ’’ຕິ ຕາທິສໍ ຄມ຺ຠີຣໍ ຄູຬ຺ຫໍ ນິປຸຓໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສຸຎ຺ຎຕາປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຖໍ ກເຖສິ. ຍາ ເອວຣູປາ ຠາກຸຏິກາ ຠາກຸຏິຍໍ ກຸຫນາ ກຸຫາຍນາ ກຸຫິຕຕ຺ຕໍ – ອິທໍ ສາມນ຺ຕຊປ຺ປນສງ຺ຂາຕໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸ. ຍສ຺ສິມານິ ຕີຓິ ກຸຫນວຕ຺ຖູນິ ປຫີນານິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນານິ ວູປສນ຺ຕານິ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘານິ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິການິ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒານິ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອກຸຫໂກຕິ – ປຕິລີໂນ ອກຸຫໂກ.

ອປິຫາລຸ ອມຈ຺ຉຣີຕິ. ປິຫາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ. ຍສ຺ເສສາ ປິຫາ ຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອປິຫາລຸ. ໂສ ຣູເປ ນ ປິເຫຕິ, ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ… ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ… ກຸລໍ… ຄຓໍ… ອາວາສໍ… ລາຠໍ… ຍສໍ… ປສໍສໍ… ສຸຂໍ… ຈີວຣໍ… ປິຓ຺ຑປາຕໍ… ເສນາສນໍ… ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ… ກາມຘາຕຸໍ… ຣູປຘາຕຸໍ… ອຣູປຘາຕຸໍ… ກາມຠວໍ… ຣູປຠວໍ… ອຣູປຠວໍ… ສຎ຺ຎາຠວໍ… ອສຎ຺ຎາຠວໍ … ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຠວໍ… ເອກໂວກາຣຠວໍ… ຈຕຸໂວກາຣຠວໍ… ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວໍ… ອຕີຕໍ… ອນາຄຕໍ… ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ… ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ນ ປິເຫຕິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ ນ ສາທິຍຕິ ນ ປຕ຺ເຖຕິ ນາຠິຊປ຺ປຕີຕິ – ອປິຫາລຸ. ອມຈ຺ຉຣີຕິ ປຎ຺ຈ ມຈ຺ຉຣິຍານິ – ອາວາສມຈ຺ຉຣິຍໍ, ກຸລມຈ຺ຉຣິຍໍ, ລາຠມຈ຺ຉຣິຍໍ, ວຓ຺ຓມຈ຺ຉຣິຍໍ, ຘມ຺ມມຈ຺ຉຣິຍໍ. ຍໍ ເອວຣູປໍ ມຈ຺ຉຣໍ ມຈ຺ຉຣາຍນາ ມຈ຺ຉຣາຍິຕຕ຺ຕໍ ເວວິຈ຺ຉໍ ກທຣິຍໍ ກຏຸກຎ຺ຈຸກຕາ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ. ອປິ ຈ ຂນ຺ຘມຈ຺ຉຣິຍມ຺ປິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ຘາຕຸມຈ຺ຉຣິຍມ຺ປິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາຍຕນມຈ຺ຉຣິຍມ຺ປິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ຄາໂຫ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຈ຺ຉຣິຍໍ. ຍສ຺ເສຕໍ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ປຫີນໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວູປສນ຺ຕໍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘໍ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກໍ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒໍ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອມຈ຺ຉຣີຕິ – ອປິຫາລຸ ອມຈ຺ຉຣີ.

ອປ຺ປຄພ຺ໂຠ ອເຊຄຸຈ຺ໂຉຕິ. ປາຄພ຺ຠິຍນ຺ຕິ ຕີຓິ ປາຄພ຺ຠິຍານິ – ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ, ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ, ເຈຕສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ. ກຕມໍ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສງ຺ຆຄໂຕປິ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ຄຓຄໂຕປິ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ໂຠຊນສາລາຍມ຺ປິ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ຊນ຺ຕາຆເຣປິ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ອຸທກຕິຕ຺ເຖປິ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິສນ຺ໂຕປິ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐປິ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຖໍ ສງ຺ຆຄໂຕ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສງ຺ຆຄໂຕ ອຈິຕ຺ຕີກາຣກໂຕ [ອຈິຕ຺ຕິກາຣກໂຕ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ນິສີທຕິ, ປຸຣໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຸຣໂຕປິ ນິສີທຕິ, ອຸຈ຺ເຈປິ ອາສເນ ນິສີທຕິ, ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາປິ ນິສີທຕິ, ຐິຕໂກປິ ຠຓຕິ, ພາຫາວິກ຺ເຂປໂກປິ ຠຓຕິ. ເອວໍ ສງ຺ຆຄໂຕ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຖໍ ຄຓຄໂຕ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຄຓຄໂຕ ອຈິຕ຺ຕີກາຣກໂຕ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຸປາຫນານໍ ຈງ຺ກມນ຺ຕານໍ ສອຸປາຫໂນ ຈງ຺ກມຕິ, ນີເຈ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມນ຺ຕານໍ ອຸຈ຺ເຈ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມຕິ, ຉມາຍ ຈງ຺ກມນ຺ຕານໍ ຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ນິສີທຕິ, ປຸຣໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຸຣໂຕປິ ນິສີທຕິ, ອຸຈ຺ເຈປິ ອາສເນ ນິສີທຕິ, ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ຐິຕໂກປິ ຠຓຕິ, ພາຫາວິກ຺ເຂປໂກປິ ຠຓຕິ. ເອວໍ ຄຓຄໂຕ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຖໍ ໂຠຊນສາລາຍໍ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຠຊນສາລາຍໍ ອຈິຕ຺ຕີກາຣກໂຕ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອນຸປຂຊ຺ຊ ນິສີທຕິ, ນເວປິ ຠິກ຺ຂູ ອາສເນນ ປຏິພາຫຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ນິສີທຕິ, ປຸຣໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຸຣໂຕປິ ນິສີທຕິ, ອຸຈ຺ເຈປິ ອາສເນ ນິສີທຕິ, ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາປິ ນິສີທຕິ, ຐິຕໂກປິ ຠຓຕິ, ພາຫາວິກ຺ເຂປໂກປິ ຠຓຕິ. ເອວໍ ໂຠຊນສາລາຍໍ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຖໍ ຊນ຺ຕາຆເຣ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຊນ຺ຕາຆເຣ ອຈິຕ຺ຕີກາຣກໂຕ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ນິສີທຕິ, ປຸຣໂຕປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຸຣໂຕປິ ນິສີທຕິ, ອຸຈ຺ເຈປິ ອາສເນ ນິສີທຕິ, ອນາປຸຈ຺ຉມ຺ປິ ອນຊ຺ຌິຏ຺ໂຐປິ ກຏ຺ຐໍ ປກ຺ຂິປຕິ, ທ຺ວາຣມ຺ປິ ປິທຫຕິ, ພາຫາວິກ຺ເຂປໂກປິ ຠຓຕິ. ເອວໍ ຊນ຺ຕາຆເຣ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຖໍ ອຸທກຕິຕ຺ເຖ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອຸທກຕິຕ຺ເຖ ອຈິຕ຺ຕີກາຣກໂຕ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ໂອຕຣຕິ, ປຸຣໂຕປິ ໂອຕຣຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ນ຺ຫາຍຕິ [ນຫາຍຕິ (ສີ.)], ປຸຣໂຕປິ ນ຺ຫາຍຕິ, ອຸປຣິໂຕປິ ນ຺ຫາຍຕິ, ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ອຸຕ຺ຕຣຕິ, ປຸຣໂຕປິ ອຸຕ຺ຕຣຕິ, ອຸປຣິໂຕປິ ອຸຕ຺ຕຣຕິ. ເອວໍ ອຸທກຕິຕ຺ເຖ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຖໍ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ອຈິຕ຺ຕີກາຣກໂຕ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ຆຏ຺ຏຍນ຺ໂຕປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຸຣໂຕປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂວກ຺ກມ຺ມາປິ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຸຣໂຕ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຖໍ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ, ‘‘ນ ປວິສ [ປວິສຖ (ສີ.) ເອວມຎ຺ເຎສຸ ປທທ຺ວເຍສຸປິ], ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ປວິສຕິ, ‘‘ນ ຕິຏ຺ຐ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ‘‘ນ ນິສີທ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ນິສີທຕິ, ອໂນກາສມ຺ປິ ປວິສຕິ, ອໂນກາເສປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອໂນກາເສປິ ນິສີທຕິ, ຍານິປິ ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ກຸລານໍ ໂອວຣການິ ຄູຬ຺ຫານິ ຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນານິ ຈ. ຍຕ຺ຖ ກຸລິຕ຺ຖິໂຍ ກຸລຘີຕໂຣ ກຸລສຸຓ຺ຫາໂຍ ກຸລກຸມາຣິໂຍ ນິສີທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ສຫສາ ປວິສຕິ ກຸມາຣກສ຺ສປິ ສິຣໍ ປຣາມສຕິ. ເອວໍ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ – ອິທໍ ກາຍິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຕມໍ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສງ຺ຆຄໂຕປິ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ຄຓຄໂຕປິ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐປິ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຖໍ ສງ຺ຆຄໂຕ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສງ຺ຆຄໂຕ ອຈິຕ຺ຕີກາຣກໂຕ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອນາປຸຈ຺ຉໍ ວາ ອນຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ ວາ ອາຣາມຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ຠຓຕິ, ປຎ຺ຫໍ ວິສຊ຺ເຊຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສຕິ, ຐິຕໂກປິ ຠຓຕິ, ພາຫາວິກ຺ເຂປໂກປິ ຠຓຕິ. ເອວໍ ສງ຺ຆຄໂຕ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຖໍ ຄຓຄໂຕ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຄຓຄໂຕ ອຈິຕ຺ຕີກາຣກໂຕ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອນາປຸຈ຺ຉໍ ວາ ອນຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ ວາ ອາຣາມຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ຠຓຕິ, ປຎ຺ຫໍ ວິສຊ຺ເຊຕິ, ຐິຕໂກປິ ຠຓຕິ, ພາຫາວິກ຺ເຂປໂກປິ ຠຓຕິ. ອາຣາມຄຕານໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຸປາສການໍ ອຸປາສິການໍ ຘມ຺ມໍ ຠຓຕິ, ປຎ຺ຫໍ ວິສຊ຺ເຊຕິ, ຐິຕໂກປິ ຠຓຕິ, ພາຫາວິກ຺ເຂປໂກປິ ຠຓຕິ. ເອວໍ ຄຓຄໂຕ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ກຖໍ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ກຸມາຣິໍ ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ອິຕ຺ຖໍນາເມ ອິຕ຺ຖໍໂຄຕ຺ເຕ ກິໍ ອຕ຺ຖິ? ຍາຄຸ ອຕ຺ຖິ, ຠຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຂາທນີຍໍ ອຕ຺ຖິ. ກິໍ ປິວິສ຺ສາມ, ກິໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ, ກິໍ ຂາທິສ຺ສາມ? ກິໍ ວາ ອຕ຺ຖິ, ກິໍ ວາ ເມ ທສ຺ສຖາ’’ຕິ ວິປ຺ປລປຕິ, ຍາ ເອວຣູປາ ວາຈາ ປລາໂປ ວິປ຺ປລາໂປ ລາລປ຺ໂປ ລາລປ຺ປນາ ລາລປ຺ປິຕຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ ທສ຺ເສຕິ – ອິທໍ ວາຈສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ.

ກຕມໍ ເຈຕສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ນ ອຸຈ຺ຈາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ອຸຈ຺ຈາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ທຫຕິ ຈິຕ຺ເຕນ, ນ ມຫາກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ມຫາກຸລາ ປພ຺ພຊິເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ທຫຕິ ຈິຕ຺ເຕນ, ນ ມຫາໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ມຫາໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ທຫຕິ ຈິຕ຺ເຕນ, ນ ອຸຬາຣໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ… ນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກ ສມາໂນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິເກນ ສທ຺ຘິໍ ສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ທຫຕິ ຈິຕ຺ເຕນ, ນ ວິນຍຘໂຣ ສມາໂນ… ນ ຘມ຺ມກຖິໂກ ສມາໂນ… ນ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ສມາໂນ… ນ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ສມາໂນ… ນ ປໍສຸກູລິໂກ ສມາໂນ… ນ ເຕຈີວຣິໂກ ສມາໂນ… ນ ສປທານຈາຣິໂກ ສມາໂນ… ນ ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິໂກ ສມາໂນ… ນ ເນສຊ຺ຊິໂກ ສມາໂນ… ນ ຍຖາສນ຺ຖຕິໂກ ສມາໂນ… ນ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີ ສມາໂນ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠິນາ ສທ຺ຘິໍ ສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ທຫຕິ ຈິຕ຺ເຕນ…ເປ… ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ ສມາໂນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠິນາ ສທ຺ຘິໍ ສທິສໍ ອຕ຺ຕານໍ ທຫຕິ ຈິຕ຺ເຕນ – ອິທໍ ເຈຕສິກໍ ປາຄພ຺ຠິຍໍ. ຍສ຺ສິມານິ ຕີຓິ ປາຄພ຺ຠິຍານິ ປຫີນານິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນານິ ວູປສນ຺ຕານິ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘານິ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິການິ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒານິ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອປ຺ປຄພ຺ໂຠຕິ – ອປ຺ປຄພ຺ໂຠ.

ອເຊຄຸຈ຺ໂຉຕິ. ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຊຄຸຈ຺ໂຉ, ອຕ຺ຖິ ອເຊຄຸຈ຺ໂຉ. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຊຄຸຈ຺ໂຉ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ ປາປຘມ຺ໂມ ອສຸຈິສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕ ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ ອນ຺ໂຕປູຕິ ອວສ຺ສຸໂຕ ກສມ຺ພຸຊາໂຕ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຊຄຸຈ຺ໂຉ. ອຖ ວາ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ, ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຏ຺ຐີຍຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຊຄຸຈ຺ໂຉ. ອຖ ວາ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປນາຫີ, ມກ຺ຂີ ໂຫຕິ ປຬາສີ, ອິສ຺ສຸກີ ໂຫຕິ ມຈ຺ຉຣີ, ສໂຐ ໂຫຕິ ມາຍາວີ, ຖທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອຕິມານີ, ປາປິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ [ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີ (ສີ.)], ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີ ໂຫຕິ ອາທານຄ຺ຄາຫີ ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຊຄຸຈ຺ໂຉ.

ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອເຊຄຸຈ຺ໂຉ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອເຊຄຸຈ຺ໂຉ. ອຖ ວາ ອກ຺ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອນຸປາຍາສພຫຸໂລ, ພຫຸມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ນ ປຕິຏ຺ຐີຍຕິ, ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອເຊຄຸຈ຺ໂຉ. ອຖ ວາ ອກ຺ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອນຸປນາຫີ, ອມກ຺ຂີ ໂຫຕິ ອປຬາສີ, ອນິສ຺ສຸກີ ໂຫຕິ ອມຈ຺ຉຣີ, ອສໂຐ ໂຫຕິ ອມາຍາວີ, ອຖທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອນຕິມານີ, ນ ປາປິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ອສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີ ໂຫຕິ ອນາທານຄ຺ຄາຫີ ສຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄີ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອເຊຄຸຈ຺ໂຉ. ສພ຺ເພ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາ ເຊຄຸຈ຺ຉາ, ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກໍ ອຸປາທາຍ ອຏ຺ຐ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ອເຊຄຸຈ຺ຉາຕິ – ອປ຺ປຄພ຺ໂຠ ອເຊຄຸຈ຺ໂຉ.

ເປສຸເຓຍ຺ເຍ ຈ ໂນ ຍຸໂຕຕິ. ເປສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປິສຸຓວາໂຈ ໂຫຕິ, ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ສມຄ຺ຄານໍ ວາ ເຠຕ຺ຕາ [ເຠໂທ (ກ.)], ຠິນ຺ນານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ, ວຄ຺ຄາຣາໂມ, ວຄ຺ຄຣໂຕ, ວຄ຺ຄນນ຺ທີ, ວຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເປສຸຎ຺ຎໍ.

ອປິ ຈ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ເປສຸຎ຺ຎໍ ອຸປສໍຫຣຕິ – ປິຍກມ຺ຍຕາຍ ວາ, ເຠທາຘິປ຺ປາເຍນ [ເຠທາຘິປ຺ປາໂຍ (ພຫູສຸ)] ວາ. ກຖໍ ປິຍກມ຺ຍຕາຍ ເປສຸຎ຺ຎໍ ອຸປສໍຫຣຕິ? ອິມສ຺ສ ປິໂຍ ຠວິສ຺ສາມິ, ມນາໂປ ຠວິສ຺ສາມິ, ວິສ຺ສາສິໂກ ຠວິສ຺ສາມິ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣິໂກ ຠວິສ຺ສາມິ, ສຸຫທໂຍ ຠວິສ຺ສາມີຕິ. ເອວໍ ປິຍກມ຺ຍຕາຍ ເປສຸຎ຺ຎໍ ອຸປສໍຫຣຕິ. ກຖໍ ເຠທາຘິປ຺ປາເຍນ ເປສຸຎ຺ຎໍ ອຸປສໍຫຣຕິ? ‘‘ກຖໍ ອິເມ ນານາ ອສ຺ສຸ ວິນາ ອສ຺ສຸ ວຄ຺ຄາ ອສ຺ສຸ ທ຺ເວຘາ ອສ຺ສຸ ທ຺ເວຊ຺ຌາ ອສ຺ສຸ ທ຺ເວ ປກ຺ຂາ ອສ຺ສຸ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ນ ສມາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ ທຸກ຺ຂໍ ນ ຜາສຸ [ອຜາສຸໍ (ສີ.)] ວິຫເຣຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ເຠທາຘິປ຺ປາເຍນ ເປສຸຎ຺ຎໍ ອຸປສໍຫຣຕິ. ຍສ຺ເສຕໍ ເປສຸຎ຺ຎໍ ປຫີນໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວູປສນ຺ຕໍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘໍ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກໍ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒໍ, ໂສ ເປສຸຎ຺ເຎ ໂນ ຍຸໂຕ ນ ຍຸຕ຺ໂຕ ນ ປຍຸຕ຺ໂຕ ນ ສມ຺ມາຍຸຕ຺ໂຕຕິ – ເປສຸເຓຍ຺ເຍ ຈ ໂນ ຍຸໂຕ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ປຕິລີໂນ ອກຸຫໂກ, ອປິຫາລຸ ອມຈ຺ຉຣີ;

ອປ຺ປຄພ຺ໂຠ ອເຊຄຸຈ຺ໂຉ, ເປສຸເຓຍ຺ເຍ ຈ ໂນ ຍຸໂຕ’’ຕິ.

໘໘. ສາຕິເຍສຸ ອນສ຺ສາວີ, ອຕິມາເນ ຈ ໂນ ຍຸໂຕ;

ສຓ຺ໂຫ ຈ ປຏິຠານວາ, ນ ສທ຺ໂຘ ນ ວິຣຊ຺ຊຕິ.

ສາຕິເຍສຸ ອນສ຺ສາວີຕິ. ສາຕິຍາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ກິໍກາຣຓາ ສາຕິຍາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ? ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເທວມນຸສ຺ສາ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ສາຕິຍນ຺ຕິ ປຕ຺ຖຍນ຺ຕິ ປິຫຍນ຺ຕິ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ, ຕໍກາຣຓາ ສາຕິຍາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ເຍສໍ ເອສາ ສາຕິຍາ ຕຓ຺ຫາ ອປ຺ປຫີນາ ເຕສໍ ຈກ຺ຂຸໂຕ ຣູປຕຓ຺ຫາ ສວຕິ ອາສວຕິ [ປສວຕິ (ສ຺ຍາ.)] ສນ຺ທຕິ ປວຕ຺ຕຕິ, ໂສຕໂຕ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ… ຆານໂຕ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ… ຊິວ຺ຫາໂຕ ຣສຕຓ຺ຫາ… ກາຍໂຕ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ… ມນໂຕ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ ສວຕິ ອາສວຕິ ສນ຺ທຕິ ປວຕ຺ຕຕິ. ເຍສໍ ເອສາ ສາຕິຍາ ຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ ເຕສໍ ຈກ຺ຂຸໂຕ ຣູປຕຓ຺ຫາ ນ ສວຕິ ນາສວຕິ [ນ ປສວຕິ (ສ຺ຍາ.)] ນ ສນ຺ທຕິ ນ ປວຕ຺ຕຕິ, ໂສຕໂຕ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ…ເປ… ມນໂຕ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ ນ ສວຕິ ນາສວຕິ ນ ສນ຺ທຕິ ນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ – ສາຕິເຍສຸ ອນສ຺ສາວີ.

ອຕິມາເນ ຈ ໂນ ຍຸໂຕຕິ. ກຕໂມ ອຕິມາໂນ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຣໍ ອຕິມຎ຺ຎຕິ ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ…ເປ… ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາ. ໂຍ ເອວຣູໂປ ມາໂນ ມຎ຺ຎນາ ມຎ຺ຎິຕຕ຺ຕໍ ອຸນ຺ນຕິ ອຸນ຺ນໂມ ຘໂຊ ສມ຺ປຄ຺ຄາໂຫ ເກຕຸກມ຺ຍຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຕິມາໂນ. ຍສ຺ເສໂສ ອຕິມາໂນ ປຫີໂນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ ວູປສນ຺ໂຕ ປຏິປສ຺ສທ຺ໂຘ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິໂກ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ໂຒ, ໂສ ອຕິມາເນ ຈ ໂນ ຍຸໂຕ ນ ຍຸຕ຺ໂຕ ນປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ນ ສມ຺ມາຍຸຕ຺ໂຕຕິ – ອຕິມາເນ ຈ ໂນ ຍຸໂຕ.

ສຓ຺ໂຫ ຈ ປຏິຠານວາຕິ. ສຓ຺ໂຫຕິ ສຓ຺ເຫນ ກາຍກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ສຓ຺ໂຫ, ສຓ຺ເຫນ ວຈີກມ຺ເມນ… ສຓ຺ເຫນ ມໂນກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ສຓ຺ໂຫ, ສຓ຺ເຫຫິ ສຕິປຏ຺ຐາເນຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ສຓ຺ໂຫ, ສຓ຺ເຫຫິ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນຫິ… ສຓ຺ເຫຫິ ອິທ຺ຘິປາເທຫິ… ສຓ຺ເຫຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ… ສຓ຺ເຫຫິ ພເລຫິ… ສຓ຺ເຫຫິ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ສຓ຺ໂຫ, ສຓ຺ເຫນ ອຣິເຍນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ – ສຓ຺ໂຫ.

ປຏິຠານວາຕິ ຕໂຍ ປຏິຠານວນ຺ໂຕ – ປຣິຍຕ຺ຕິປຏິຠານວາ, ປຣິປຸຈ຺ຉາປຏິຠານວາ, ອຘິຄມປຏິຠານວາ. ກຕໂມ ປຣິຍຕ຺ຕິປຏິຠານວາ? ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ປກຕິຍາ ປຣິຍາປຸຏໍ ໂຫຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ຄາຖາ ອຸທານໍ ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ ຊາຕກໍ ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ ເວທລ຺ລໍ, ຕສ຺ສ ປຣິຍຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິຠາຍຕິ – ອຍໍ ປຣິຍຕ຺ຕິປຏິຠານວາ. ກຕໂມ ປຣິປຸຈ຺ຉາປຏິຠານວາ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕາ [ປຣິປຸຈ຺ຉິຕໍ (ສີ.), ປຣິປຸຈ຺ຉໂກ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫຕິ ອຕ຺ຕຕ຺ເຖ ຈ ຎາຍຕ຺ເຖ ຈ ລກ຺ຂເຓ ຈ ກາຣເຓ ຈ ຐານາຐາເນ ຈ, ຕສ຺ສ ຕໍ ປຣິປຸຈ຺ຉໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິຠາຍຕິ – ອຍໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາປຏິຠານວາ. ກຕໂມ ອຘິຄມປຏິຠານວາ? ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ອຘິຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຎ຺ຈ ພລານິ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍມຄ຺ຄາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສາມຎ຺ຎຜລານິ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາໂຍ ຉ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ຎາໂຕ ຘມ຺ໂມ ຎາໂຕ ນິຣຸຕ຺ຕິ ຎາຕາ, ອຕ຺ເຖ ຎາເຕ ອຕ຺ໂຖ ປຏິຠາຍຕິ, ຘມ຺ເມ ຎາເຕ ຘມ຺ໂມ ປຏິຠາຍຕິ, ນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ຎາຕາຍ ນິຣຸຕ຺ຕິ ປຏິຠາຍຕິ; ອິເມສຸ ຕີສຸ ຎາເຓສຸ ຎາຓໍ ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາ. ອິມາຍ ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາຍ ອຸເປໂຕ ສມຸເປໂຕ ອຸປຄໂຕ ສມຸປຄໂຕ ອຸປປນ຺ໂນ ສມຸປປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຏິຠານວາ. ຍສ຺ສ ປຣິຍຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ, ປຣິປຸຈ຺ຉາ ນຕ຺ຖິ, ອຘິຄໂມ ນຕ຺ຖິ, ກິໍ ຕສ຺ສ ປຏິຠາຍິສ຺ສຕີຕິ – ສຓ຺ໂຫ ຈ ປຏິຠານວາ.

ນ ສທ຺ໂຘ ນ ວິຣຊ຺ຊຕີຕິ. ນ ສທ຺ໂຘຕິ ສາມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຕໍ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ຘມ຺ມໍ ນ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ທຫຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ເທວສ຺ສ ວາ ມາຣສ຺ສ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ວາ. ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ສາມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຕໍ…ເປ… ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ… ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ… ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ…ເປ… ‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ… ‘‘ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ’’ຕິ…ເປ… ‘‘ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓນິໂຣໂຘ’’ຕິ… ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ…ເປ… ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ… ‘‘ອິເມ ອາສວາ’’ຕິ…ເປ… ‘‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ… ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ…ເປ… ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມາ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພາ’’ຕິ ສາມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຕໍ…ເປ… ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ…ເປ… ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ສາມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຕໍ…ເປ… ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ສາມໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຕໍ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ຘມ຺ມໍ ນ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ທຫຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ເທວສ຺ສ ວາ ມາຣສ຺ສ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ວາ [ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ວາ…ເປ… (ສີ. ກ.)].

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ສທ຺ທຫສິ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍນໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ; ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍນໍ ອມຕປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ນ ຂ຺ວາຫໍ ເອຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສທ຺ຘາຍ ຄຈ຺ຉາມິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍນໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ. ເຍສໍ ນູເນຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອສ຺ສ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ປເຣສໍ ສທ຺ຘາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍນໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ. ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ … ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍນໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ. ເຍສຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ, ນິກ຺ກງ຺ຂາ ເຕ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ຉາ. ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍນໍ ອມຕປຣິໂຍສານໍ. ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ໂຂ, ເອຕໍ ຠນ຺ເຕ, ຎາຕໍ ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ, ນິກ຺ກງ຺ໂຂຫໍ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ໂຉ. ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍນໍ ອມຕປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ເຍສຎ຺ເຫຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຎ຺ຎາຕໍ ອສ຺ສ ອທິຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ອຜສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ປເຣສໍ ສທ຺ຘາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ພຫຸລີກຕໍ ອມໂຕຄຘໍ ໂຫຕິ ອມຕປຣາຍນໍ ອມຕປຣິໂຍສານນ຺ຕິ.

‘‘ອສ຺ສທ຺ໂຘ ອກຕຎ຺ຎູ ຈ, ສນ຺ຘິຈ຺ເຉໂທ ຈ ໂຍ ນໂຣ;

ຫຕາວກາໂສ ວນ຺ຕາໂສ, ສ ເວ ອຸຕ຺ຕມໂປຣິໂສ’’ຕິ.

ນ ສທ຺ໂຘ ນ ວິຣຊ຺ຊຕີຕິ. ສພ຺ເພ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ, ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກໍ ອຸປາທາຍ ສຕ຺ຕ ເສກ຺ຂາ ວິຣຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຣຫາ ເນວ ຣຊ຺ຊຕິ ໂນ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ວິຣຕ຺ໂຕ ໂສ ຂຍາ ຣາຄສ຺ສ ວີຕຣາຄຕ຺ຕາ ຂຍາ ໂທສສ຺ສ ວີຕໂທສຕ຺ຕາ, ຂຍາ ໂມຫສ຺ສ ວີຕໂມຫຕ຺ຕາ. ໂສ ວຸຏ຺ຐວາໂສ ຈິຓ຺ຓຈຣໂຓ…ເປ… ຊາຕິມຣຓສໍສາໂຣ ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ປຸນພ຺ຠໂວຕິ – ນ ສທ຺ໂຘ ນ ວິຣຊ຺ຊຕິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ສາຕິເຍສຸ ອນສ຺ສາວີ, ອຕິມາເນ ຈ ໂນ ຍຸໂຕ;

ສຓ຺ໂຫ ຈ ປຏິຠານວາ, ນ ສທ຺ໂຘ ນ ວິຣຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

໘໙. ລາຠກມ຺ຍາ ນ ສິກ຺ຂຕິ, ອລາເຠ ຈ ນ ກຸປ຺ປຕິ;

ອວິຣຸທ຺ໂຘ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ, ຣເສສຸ [ຣເສ ຈ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ນານຸຄິຊ຺ຌຕິ.

ລາຠກມ຺ຍາ ນ ສິກ຺ຂຕິ, ອລາເຠ ຈ ນ ກຸປ຺ປຕີຕິ. ກຖໍ ລາຠກມ຺ຍາ ສິກ຺ຂຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ລາຠິໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຍມາຍສ຺ມາ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ? ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກ, ເຕນາຍມາຍສ຺ມາ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ລາຠເຫຕຸ ລາຠປຈ຺ຈຍາ ລາຠກາຣຓາ ລາຠາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ລາຠໍ ປຣິປາເຈນ຺ໂຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ. ເອວມ຺ປິ ລາຠກມ຺ຍາ ສິກ຺ຂຕິ.

ອຖ ວາ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ລາຠິໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຍມາຍສ຺ມາ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ? ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ວິນຍຘໂຣ…ເປ… ຘມ຺ມກຖິໂກ… ອາຠິຘມ຺ມິໂກ, ເຕນາຍມາຍສ຺ມາ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ລາຠເຫຕຸ ລາຠປຈ຺ຈຍາ ລາຠກາຣຓາ ລາຠາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ລາຠໍ ປຣິປາເຈນ຺ໂຕ ອຠິຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ. ເອວມ຺ປິ ລາຠກມ຺ຍາ ສິກ຺ຂຕິ.

ອຖ ວາ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສຕິ ລາຠິໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຍມາຍສ຺ມາ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ? ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອາຣຎ຺ຎິໂກ… ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ… ປໍສຸກູລິໂກ… ເຕຈີວຣິໂກ… ສປທານຈາຣິໂກ… ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິໂກ… ເນສຊ຺ຊິໂກ… ຍຖາສນ຺ຖຕິໂກ, ເຕນາຍມາຍສ຺ມາ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ລາຠເຫຕຸ ລາຠປຈ຺ຈຍາ ລາຠກາຣຓາ ລາຠາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ລາຠໍ ປຣິປາເຈນ຺ໂຕ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ໂຫຕິ…ເປ… ຍຖາສນ຺ຖຕິໂກ ໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ ລາຠກມ຺ຍາ ສິກ຺ຂຕິ.

ກຖໍ ນ ລາຠກມ຺ຍາ ສິກ຺ຂຕິ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ນ ລາຠເຫຕຸ, ນ ລາຠປຈ຺ຈຍາ, ນ ລາຠກາຣຓາ, ນ ລາຠາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ, ນ ລາຠໍ ປຣິປາເຈນ຺ໂຕ, ຍາວເທວ ອຕ຺ຕທມຕ຺ຖາຍ ອຕ຺ຕສມຕ຺ຖາຍ ອຕ຺ຕປຣິນິພ຺ພາປນຕ຺ຖາຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ, ວິນຍໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ, ອຠິຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ. ເອວມ຺ປິ ນ ລາຠກມ຺ຍາ ສິກ຺ຂຕິ.

ອຖ ວາ ຠິກ຺ຂຸ ນ ລາຠເຫຕຸ, ນ ລາຠປຈ຺ຈຍາ, ນ ລາຠກາຣຓາ, ນ ລາຠາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ, ນ ລາຠໍ ປຣິປາເຈນ຺ໂຕ, ຍາວເທວ ອປ຺ປິຈ຺ຉຎ຺ເຎວ [ອປ຺ປິຈ຺ຉໍເຍວ (ສີ.)] ນິສ຺ສາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຎ຺ເຎວ ນິສ຺ສາຍ ສລ຺ເລຂຎ຺ເຎວ ນິສ຺ສາຍ ປວິເວກຎ຺ເຎວ ນິສ຺ສາຍ ອິທມຕ຺ຖິຕຎ຺ເຎວ [ອິທມຕ຺ຖິກຕຎ຺ເຎວ (ສີ.)] ນິສ຺ສາຍ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ໂຫຕິ, ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ໂຫຕິ, ປໍສຸກູລິໂກ ໂຫຕິ, ເຕຈີວຣິໂກ ໂຫຕິ, ສປທານຈາຣິໂກ ໂຫຕິ, ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕິ, ເນສຊ຺ຊິໂກ ໂຫຕິ, ຍຖາສນ຺ຖຕິໂກ ໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ ນ ລາຠກມ຺ຍາ ສິກ຺ຂຕີຕິ – ລາຠກມ຺ຍາ ນ ສິກ຺ຂຕິ.

ອລາເຠ ຈ ນ ກຸປ຺ປຕີຕິ. ກຖໍ ອລາເຠ ກຸປ຺ປຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ‘‘ກຸລໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຄຓໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ອາວາສໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ລາຠໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຍສໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ປສໍສໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ສຸຂໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຈີວຣໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ປິຓ຺ຑປາຕໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ເສນາສນໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ຄິລານຸປຏ຺ຐາກໍ ວາ ນ ລຠາມິ, ອປ຺ປຎ຺ຎາໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຏ຺ຐີຍຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ເອວໍ ອລາເຠ ກຸປ຺ປຕິ.

ກຖໍ ອລາເຠ ນ ກຸປ຺ປຕິ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ກຸລໍ ວາ ນ ລຠາມິ ຄຓໍ ວາ ນ ລຠາມິ…ເປ… ອປ຺ປຎ຺ຎາໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ນ ປຕິຏ຺ຐີຍຕິ, ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ເອວໍ ອລາເຠ ນ ກຸປ຺ປຕີຕິ – ລາຠກມ຺ຍາ ນ ສິກ຺ຂຕິ ອລາເຠ ຈ ນ ກຸປ຺ປຕິ.

ອວິຣຸທ຺ໂຘ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ, ຣເສສຸ ນານຸຄິຊ຺ຌຕີຕິ. ວິຣຸທ຺ໂຘຕິ ໂຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຆາໂຕ ປຏິຆາໂຕ, ປຏິຆໍ ປຏິວິໂຣໂຘ, ໂກໂປ ປໂກໂປ ສມ຺ປໂກໂປ, ໂທໂສ ປໂທໂສ ສມ຺ປໂທໂສ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຍາປຕ຺ຕິ ມໂນປໂທໂສ, ໂກໂຘ ກຸຊ຺ຌນາ ກຸຊ຺ຌິຕຕ຺ຕໍ, ໂທໂສ ທຸສ຺ສນາ ທຸສ຺ສິຕຕ຺ຕໍ, ພ຺ຍາປຕ຺ຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊນາ ພ຺ຍາປຊ຺ຊິຕຕ຺ຕໍ ວິໂຣໂຘ ປຏິວິໂຣໂຘ, ຈຓ຺ຑິກ຺ກໍ, ອສຸໂຣໂປ, ອນຕ຺ຕມນຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິໂຣໂຘ. ຍສ຺ເສໂສ ວິໂຣໂຘ ປຫີໂນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ ວູປສນ຺ໂຕ ປຏິປສ຺ສທ຺ໂຘ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິໂກ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ໂຒ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອວິຣຸທ຺ໂຘ. ຕຓ຺ຫາຕິ ຣູປຕຓ຺ຫາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ ຣສຕຓ຺ຫາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ. ຣໂສຕິ ມູລຣໂສ ຂນ຺ຘຣໂສ ຕຈຣໂສ ປຕ຺ຕຣໂສ ປຸປ຺ຜຣໂສ ຜລຣໂສ, ອມ຺ພິລໍ ມຘຸຣໍ ຕິຕ຺ຕກໍ ກຏຸກໍ ໂລຓິກໍ ຂາຣິກໍ ລມ຺ພິກໍ [ລປິລໍ (ສີ.), ລມ຺ພິລໍ (ສ຺ຍາ.), ລພິລໍ (ກ.), ອາຍຕນວິຠງ຺ເຄ] ກສາໂວ ສາທຸ ອສາທຸ ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫໍ. ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຣສຄິທ຺ຘາ. ເຕ ຊິວ຺ຫຄ຺ເຄນ ຣສຄ຺ຄານິ ປຣິເຍສນ຺ຕາ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕິ, ເຕ ອມ຺ພິລໍ ລຠິຕ຺ວາ ອນມ຺ພິລໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ອນມ຺ພິລໍ ລຠິຕ຺ວາ ອມ຺ພິລໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ; ມຘຸຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ອມຘຸຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ອມຘຸຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ມຘຸຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ; ຕິຕ຺ຕກໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຕິຕ຺ຕກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ອຕິຕ຺ຕກໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕິຕ຺ຕກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ; ກຏຸກໍ ລຠິຕ຺ວາ ອກຏຸກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ອກຏຸກໍ ລຠິຕ຺ວາ ກຏຸກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ; ໂລຓິກໍ ລຠິຕ຺ວາ ອໂລຓິກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ອໂລຓິກໍ ລຠິຕ຺ວາ ໂລຓິກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ; ຂາຣິກໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຂາຣິກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ອຂາຣິກໍ ລຠິຕ຺ວາ ຂາຣິກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ; ລມ຺ພິກໍ ລຠິຕ຺ວາ ກສາວໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ກສາວໍ ລຠິຕ຺ວາ ລມ຺ພິກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ; ສາທຸໍ ລຠິຕ຺ວາ ອສາທຸໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ອສາທຸໍ ລຠິຕ຺ວາ ສາທຸໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ; ສີຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸຓ຺ຫໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ອຸຓ຺ຫໍ ລຠິຕ຺ວາ ສີຕໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ. ເຕ ຍໍ ຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ເຕນ ເຕນ ນ ສນ຺ຕຸສ຺ສນ຺ຕິ ອປຣາປຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ມນາປິເກສຸ ຣເສສຸ ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌສນ຺ນາ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພຸທ຺ຘາ. ຍສ຺ເສສາ ຣສຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາ, ໂສ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕິ – ‘‘ເນວ ທວາຍ ນ ມທາຍ ນ ມຓ຺ຑນາຍ ນ ວິຠູສນາຍ, ຍາວເທວ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຐິຕິຍາ ຍາປນາຍ ວິຫິໍສູປຣຕິຍາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານຸຄ຺ຄຫາຍ. ອິຕິ ປຸຣາຓຎ຺ຈ ເວທນໍ ປຏິຫງ຺ຂາມິ, ນວຎ຺ຈ ເວທນໍ ນ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມິ, ຍາຕ຺ຣາ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ ອນວຊ຺ຊຕາ ຈ ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈາ’’ຕິ.

ຍຖາ ວນໍ ອາລິມ຺ເປຍ຺ຍ ຍາວເທວ ໂຣປນຕ຺ຖາຍ, ຍຖາ ວາ ປນ ອກ຺ຂໍ ອພ຺ຠຎ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ຠາຣສ຺ສ ນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ, ຍຖາ ວາ ປນ ປຸຕ຺ຕມໍສໍ ອາຫາຣໍ ອາຫເຣຍ຺ຍ ຍາວເທວ ກນ຺ຕາຣສ຺ສ ນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ; ເອວເມວ ຠິກ຺ຂຸ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕິ – ‘‘ເນວ ທວາຍ…ເປ… ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈາ’’ຕິ. ຣສຕຓ຺ຫໍ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ, ຣສຕຓ຺ຫາຍ ອາຣໂຕ ອສ຺ສ ວິຣໂຕ ປຏິວິຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕີຕິ – ອວິຣຸທ຺ໂຘ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ ຣເສສຸ ນານຸຄິຊ຺ຌຕິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ລາຠກມ຺ຍາ ນ ສິກ຺ຂຕິ, ອລາເຠ ຈ ນ ກຸປ຺ປຕິ;

ອວິຣຸທ຺ໂຘ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ, ຣເສສຸ ນານຸຄິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

໙໐. ອຸເປກ຺ຂໂກ ສທາ ສໂຕ, ນ ໂລເກ ມຎ຺ຎເຕ ສມໍ;

ນ ວິເສສີ ນ ນີເຈຍ຺ໂຍ, ຕສ຺ສ ໂນ ສນ຺ຕິ ອຸສ຺ສທາ.

ອຸເປກ຺ຂໂກ ສທາ ສໂຕຕິ. ອຸເປກ຺ຂໂກຕິ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ເນວ ສຸມໂນ ໂຫຕິ ນ ທຸມ຺ມໂນ, ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ເນວ ສຸມໂນ ໂຫຕິ ນ ທຸມ຺ມໂນ, ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ. ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ມນາປໍ ນາຠິຄິຊ຺ຌຕິ ນາຠິຫໍສຕິ [ນາຠິຫສຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ນ ຣາຄໍ ຊເນຕິ, ຕສ຺ສ ຐິໂຕວ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸນາ ໂຂ ປເນວ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ອມນາປໍ ນ ມງ຺ກຸ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ [ອປ຺ປຕິຏ຺ຐີນ ຈິຕ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ.), ອປ຺ປຕິຏ຺ຐນຈິຕ຺ໂຕ (ກ.)] ອລີນມນໂສ [ອາທິນມນໂສ (ສ຺ຍາ.)] ອພ຺ຍາປນ຺ນເຈຕໂສ, ຕສ຺ສ ຐິໂຕວ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ມນາປໍ ນາຠິຄິຊ຺ຌຕິ ນາຠິຫໍສຕິ ນ ຣາຄໍ ຊເນຕິ, ຕສ຺ສ ຐິໂຕວ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ມນສາ ໂຂ ປເນວ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ອມນາປໍ ນ ມງ຺ກຸ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ ອລີນມນໂສ ອພ຺ຍາປນ຺ນເຈຕໂສ, ຕສ຺ສ ຐິໂຕວ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ.

ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ມນາປາມນາເປສຸ ຣູເປສຸ ຕສ຺ສ ຐິໂຕວ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ມນາປາມນາເປສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຕສ຺ສ ຐິໂຕວ ກາໂຍ ໂຫຕິ, ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສຓ຺ຐິຕໍ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ.

ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ຣຊນີເຍ ນ ຣຊ຺ຊຕິ, ທຸສ຺ສນີເຍ [ໂທສນີເຍ (ພຫູສຸ)] ນ ທຸສ຺ສຕິ, ໂມຫນີເຍ ນ ມຸຍ຺ຫຕິ, ໂກປນີເຍ ນ ກຸປ຺ປຕິ, ມທນີເຍ ນ ມຊ຺ຊຕິ, ກິເລສນີເຍ ນ ກິລິສ຺ສຕິ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ຣຊນີເຍ ນ ຣຊ຺ຊຕິ ທຸສ຺ສນີເຍ ນ ທຸສ຺ສຕິ, ໂມຫນີເຍ ນ ມຸຍ຺ຫຕິ, ໂກປນີເຍ ນ ກຸປ຺ປຕິ, ມທນີເຍ ນ ມຊ຺ຊຕິ, ກິເລສນີເຍ ນ ກິລິສ຺ສຕິ. ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐມຕ຺ໂຕ, ສຸເຕ ສຸຕມຕ຺ໂຕ, ມຸເຕ ມຸຕມຕ຺ໂຕ, ວິຎ຺ຎາເຕ ວິຎ຺ຎາຕມຕ຺ໂຕ. ທິຏ຺ເຐ ນ ລິມ຺ປຕິ, ສຸເຕ ນ ລິມ຺ປຕິ, ມຸເຕ ນ ລິມ຺ປຕິ, ວິຎ຺ຎາເຕ ນ ລິມ຺ປຕິ. ທິຏ຺ເຐ ອນູປໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ. ສຸເຕ… ມຸເຕ… ວິຎ຺ຎາເຕ ອນູປໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ.

ສໍວິຊ຺ຊຕິ ອຣຫໂຕ ຈກ຺ຂຸ, ປສ຺ສຕິ ອຣຫາ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ. ຉນ຺ທຣາໂຄ ອຣຫໂຕ ນຕ຺ຖິ, ສຸວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ອຣຫາ. ສໍວິຊ຺ຊຕິ ອຣຫໂຕ ໂສຕໍ, ສຸຓາຕິ ອຣຫາ ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ. ຉນ຺ທຣາໂຄ ອຣຫໂຕ ນຕ຺ຖິ, ສຸວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ອຣຫາ. ສໍວິຊ຺ຊຕິ ອຣຫໂຕ ຆານໍ, ຆາຍຕິ ອຣຫາ ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ. ຉນ຺ທຣາໂຄ ອຣຫໂຕ ນຕ຺ຖິ, ສຸວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ອຣຫາ. ສໍວິຊ຺ຊຕິ ອຣຫໂຕ ຊິວ຺ຫາ, ສາຍຕິ ອຣຫາ ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ…ເປ… ສໍວິຊ຺ຊຕິ ອຣຫໂຕ ກາໂຍ, ຜຸສຕິ ອຣຫາ ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ…ເປ… ສໍວິຊ຺ຊຕິ ອຣຫໂຕ ມໂນ, ວິຊານາຕິ ອຣຫາ ມນສາ ຘມ຺ມໍ. ຉນ຺ທຣາໂຄ ອຣຫໂຕ ນຕ຺ຖິ ສຸວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ອຣຫາ.

ຈກ຺ຂຸ ຣູປາຣາມໍ ຣູປຣຕໍ ຣູປສມ຺ມຸທິຕໍ, ຕໍ ອຣຫໂຕ ທນ຺ຕໍ ຄຸຕ຺ຕໍ ຣກ຺ຂິຕໍ ສໍວຸຕໍ, ຕສ຺ສ ຈ ສໍວຣາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ໂສຕໍ ສທ຺ທາຣາມໍ…ເປ… ຆານໍ ຄນ຺ຘາຣາມໍ… ຊິວ຺ຫາ ຣສາຣາມາ ຣສຣຕາ ຣສສມ຺ມຸທິຕາ, ສາ ອຣຫໂຕ ທນ຺ຕາ ຄຸຕ຺ຕາ ຣກ຺ຂິຕາ ສໍວຸຕາ, ຕສ຺ສາ ຈ ສໍວຣາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ກາໂຍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຣາໂມ…ເປ… ມໂນ ຘມ຺ມາຣາໂມ ຘມ຺ມຣໂຕ ຘມ຺ມສມ຺ມຸທິໂຕ, ໂສ ອຣຫໂຕ ທນ຺ໂຕ ຄຸຕ຺ໂຕ ຣກ຺ຂິໂຕ ສໍວຸໂຕ, ຕສ຺ສ ຈ ສໍວຣາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ.

‘‘ທນ຺ຕໍ ນຍນ຺ຕິ ສມິຕິໍ, ທນ຺ຕໍ ຣາຊາຠິຣູຫຕິ;

ທນ຺ໂຕ ເສຏ຺ໂຐ ມນຸສ຺ເສສຸ, ໂຍຕິວາກ຺ຍໍ ຕິຕິກ຺ຂຕິ.

‘‘ວຣມສ຺ສຕຣາ ທນ຺ຕາ, ອາຊານີຍາ ຈ [ອາຊານິຍາວ (ສ຺ຍາ.)] ສິນ຺ຘວາ;

ກຸຎ຺ຊຣາ ຈ ມຫານາຄາ, ອຕ຺ຕທນ຺ໂຕ ຕໂຕ ວຣໍ.

‘‘ນ ຫິ ເອເຕຫິ ຍາເນຫິ, ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຄຕໍ ທິສໍ;

ຍຖາຕ຺ຕນາ ສຸທນ຺ເຕນ, ທນ຺ໂຕ ທນ຺ເຕນ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ວິຘາສຸ ນ ວິກມ຺ປນ຺ຕິ, ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕາ ປຸນພ຺ຠວາ;

ທນ຺ຕຠູມິມນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ເຕ ໂລເກ ວິຊິຕາວິໂນ.

‘‘ຍສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ [ວິຠາວິຕານິ (ສີ.)], ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ພຫິທ຺ຘາ ຈ [ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ຈ (ສີ.), ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈ (ສ຺ຍາ. ກ.) ສຸ. ນິ. ໕໒໑] ສພ຺ພໂລເກ;

ນິພ຺ພິຊ຺ຌ ອິມໍ [ນິພ຺ພິຊ຺ຌິມໍ (ສ຺ຍາ.), ນິພ຺ພິຊ຺ຊ ອິມໍ (ກ.)] ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ, ກາລໍ ກງ຺ຂຕິ ຠາວິໂຕ ສ ທນ຺ໂຕ’’ຕິ.

ອຸເປກ຺ຂໂກ ສທາຕິ. ສທາ ສພ຺ພທາ ສພ຺ພກາລໍ ນິຈ຺ຈກາລໍ ຘຸວກາລໍ…ເປ… ປຈ຺ຉິເມ ວໂຍຂນ຺ເຘ. ສໂຕຕິ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ສໂຕ – ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ສໂຕ, ເວທນາສຸ… ຈິຕ຺ເຕ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ສໂຕ…ເປ… ໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ສໂຕຕິ – ອຸເປກ຺ຂໂກ ສທາ ສໂຕ.

ນ ໂລເກ ມຎ຺ຎເຕ ສມນ຺ຕິ. ‘‘ສທິໂສຫມສ຺ມີ’’ຕິ ມານໍ ນ ຊເນຕິ ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ…ເປ… ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາຕິ – ນ ໂລເກ ມຎ຺ຎເຕ ສມໍ.

ນ ວິເສສີ ນ ນີເຈຍ຺ໂຍຕິ. ‘‘ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີ’’ຕິ ອຕິມານໍ ນ ຊເນຕິ ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ…ເປ… ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາ. ‘‘ຫີໂນຫມສ຺ມີ’’ຕິ ໂອມານໍ ນ ຊເນຕິ ຊາຕິຍາ ວາ ໂຄຕ຺ເຕນ ວາ…ເປ… ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ວາ ວຕ຺ຖຸນາຕິ – ນ ວິເສສີ ນ ນີເຈຍ຺ໂຍ.

ຕສ຺ສ ໂນ ສນ຺ຕິ ອຸສ຺ສທາຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ອຸສ຺ສທາຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທາ – ຣາຄຸສ຺ສໂທ ໂທສຸສ຺ສໂທ ໂມຫຸສ຺ສໂທ ມານຸສ຺ສໂທ ທິຏ຺ຐຸສ຺ສໂທ ກິເລສຸສ຺ສໂທ ກມ຺ມຸສ຺ສໂທ. ຕສ຺ສິເມ ອຸສ຺ສທາ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ – ຕສ຺ສ ໂນ ສນ຺ຕິ ອຸສ຺ສທາ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສທາ ສໂຕ, ນ ໂລເກ ມຎ຺ຎເຕ ສມໍ;

ນ ວິເສສີ ນ ນີເຈຍ຺ໂຍ, ຕສ຺ສ ໂນ ສນ຺ຕິ ອຸສ຺ສທາ’’ຕິ.

໙໑. ຍສ຺ສ ນິສ຺ສຍຕາ [ນິສ຺ສຍນາ (ກ.)] ນຕ຺ຖິ, ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ອນິສ຺ສິໂຕ;

ຠວາຍ ວິຠວາຍ ວາ, ຕຓ຺ຫາ ຍສ຺ສ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

ຍສ຺ສ ນິສ຺ສຍຕາ ນຕ຺ຖີຕິ. ຍສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ນິສ຺ສຍາຕິ ທ຺ເວ ນິສ຺ສຍາ – ຕຓ຺ຫານິສ຺ສໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫານິສ຺ສໂຍ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍ. ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫານິສ຺ສໂຍ ປຫີໂນ, ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐ; ຕຓ຺ຫານິສ຺ສຍສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນິສ຺ສຍຕາ ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ນຸປລພ຺ຠຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ – ຍສ຺ສ ນິສ຺ສຍຕາ ນຕ຺ຖິ.

ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ອນິສ຺ສິໂຕຕິ. ຎຕ຺ວາຕິ ຎຕ຺ວາ ຊານິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຊານິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ… ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ…ເປ… ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ຊານິຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ຕີຣຍິຕ຺ວາ ວິຠາວຍິຕ຺ວາ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ. ອນິສ຺ສິໂຕຕິ ທ຺ເວ ນິສ຺ສຍາ – ຕຓ຺ຫານິສ຺ສໂຍ ຈ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍ ຈ…ເປ… ອຍໍ ຕຓ຺ຫານິສ຺ສໂຍ…ເປ… ອຍໍ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສໂຍ. ຕຓ຺ຫານິສ຺ສຍໍ ປຫາຍ ທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈກ຺ຂຸໍ ອນິສ຺ສິໂຕ, ໂສຕໍ ອນິສ຺ສິໂຕ, ຆານໍ ອນິສ຺ສິໂຕ, ຊິວ຺ຫໍ ອນິສ຺ສິໂຕ, ກາຍໍ ອນິສ຺ສິໂຕ, ມນໍ ອນິສ຺ສິໂຕ, ຣູເປ… ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ… ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ… ກຸລໍ… ຄຓໍ… ອາວາສໍ…ເປ… ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ອນິສ຺ສິໂຕ ອນລ຺ລີໂນ ອນຸປຄໂຕ ອນຊ຺ໂຌສິໂຕ ອນຘິມຸຕ຺ໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທິກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕີຕິ – ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ອນິສ຺ສິໂຕ.

ຠວາຍ ວິຠວາຍ ວາ, ຕຓ຺ຫາ ຍສ຺ສ ນ ວິຊ຺ຊຕີຕິ. ຕຓ຺ຫາຕິ ຣູປຕຓ຺ຫາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ ຣສຕຓ຺ຫາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ. ຍສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ຠວາຍາຕິ ຠວທິຏ຺ຐິຍາ, ວິຠວາຍາຕິ ວິຠວທິຏ຺ຐິຍາ; ຠວາຍາຕິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຍາ, ວິຠວາຍາຕິ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ; ຠວາຍາຕິ ປຸນປ຺ປຸນຠວາຍ ປຸນປ຺ປຸນຄຕິຍາ ປຸນປ຺ປຸນອຸປປຕ຺ຕິຍາ ປຸນປ຺ປຸນປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຸນປ຺ປຸນອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ. ຕຓ຺ຫາ ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ນຸປລພ຺ຠຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ – ຠວາຍ ວິຠວາຍ ວາ ຕຓ຺ຫາ ຍສ຺ສ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຍສ຺ສ ນິສ຺ສຍຕາ ນຕ຺ຖິ, ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ອນິສ຺ສິໂຕ;

ຠວາຍ ວິຠວາຍ ວາ, ຕຓ຺ຫາ ຍສ຺ສ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

໙໒. ຕໍ ພ຺ຣູມິ ອຸປສນ຺ໂຕຕິ, ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂິນໍ;

ຄນ຺ຖາ ຕສ຺ສ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຕຣີ ໂສ ວິສຕ຺ຕິກໍ.

ຕໍ ພ຺ຣູມິ ອຸປສນ຺ໂຕຕິ. ອຸປສນ຺ໂຕ ວູປສນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕ ປຏິປສ຺ສທ຺ໂຘຕິ. ຕໍ ພ຺ຣູມິ ຕໍ ກເຖມິ ຕໍ ຠຓາມິ ຕໍ ທີປຍາມິ ຕໍ ໂວຫຣາມີຕິ – ຕໍ ພ຺ຣູມິ ອຸປສນ຺ໂຕຕິ.

ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂິນນ຺ຕິ. ກາມາຕິ ອຸທ຺ທານໂຕ ທ຺ເວ ກາມາ – ວຕ຺ຖຸກາມາ ຈ ກິເລສກາມາ ຈ…ເປ… ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸກາມາ…ເປ… ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກິເລສກາມາ. ວຕ຺ຖຸກາເມ ປຣິຊານິຕ຺ວາ, ກິເລສກາເມ ປຫາຍ ປຊຫິຕ຺ວາ ວິໂນເທຕ຺ວາ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອນຠາວໍ ຄເມຕ຺ວາ ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂິໂນ ວີຕກາໂມ ຈຕ຺ຕກາໂມ ວນ຺ຕກາໂມ ມຸຕ຺ຕກາໂມ ປຫີນກາໂມ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐກາໂມ, ກາເມສຸ ວີຕຣາໂຄ ວິຄຕຣາໂຄ ຈຕ຺ຕຣາໂຄ ວນ຺ຕຣາໂຄ ມຸຕ຺ຕຣາໂຄ ປຫີນຣາໂຄ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐຣາໂຄ ນິຈ຺ຉາໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕ ສີຕິຠູໂຕ ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ພ຺ຣຫ຺ມຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣຕີຕິ – ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂິນໍ.

ຄນ຺ຖາ ຕສ຺ສ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ. ຄນ຺ຖາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຄນ຺ຖາ – ອຠິຊ຺ຌາ ກາຍຄນ຺ໂຖ, ພ຺ຍາປາໂທ ກາຍຄນ຺ໂຖ, ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ ກາຍຄນ຺ໂຖ, ອິທໍສຈ຺ຈາຠິນິເວໂສ ກາຍຄນ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐິຍາ ຣາໂຄ ອຠິຊ຺ຌາ ກາຍຄນ຺ໂຖ, ປຣວາເທສຸ ອາຆາໂຕ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ພ຺ຍາປາໂທ ກາຍຄນ຺ໂຖ, ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ວາ ວຕໍ ວາ ສີລພ຺ພຕໍ ວາ ປຣາມາໂສ ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ ກາຍຄນ຺ໂຖ, ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐິ ອິທໍສຈ຺ຈາຠິນິເວໂສ ກາຍຄນ຺ໂຖ. ຕສ຺ສາຕິ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ. ຄນ຺ຖາ ຕສ຺ສ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ. ຄນ຺ຖາ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ນ ສນ຺ຕິ ນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ນຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ວູປສນ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກາ ຎາຓຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ຒາຕິ – ຄນ຺ຖາ ຕສ຺ສ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ອຕຣີ ໂສ ວິສຕ຺ຕິກນ຺ຕິ. ວິສຕ຺ຕິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ. ໂຍ ຣາໂຄ ສາຣາໂຄ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາ ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ. ວິສຕ຺ຕິກາຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ວິສຕ຺ຕິກາ? ວິສຕາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສາລາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສຏາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສມາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສກ຺ກຕີຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສໍຫຣຕີຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສໍວາທິກາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສມູລາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສຜລາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສປຣິໂຠຄາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ, ວິສາລາ ວາ ປນ ສາ ຕຓ຺ຫາ ຣູເປ… ສທ຺ເທ… ຄນ຺ເຘ… ຣເສ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ… ກຸເລ… ຄເຓ… ອາວາເສ…ເປ… ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ວິສຕໍ ວິຕ຺ຖຕາຕິ ວິສຕ຺ຕິກາ. ອຕຣີ ໂສ ວິສຕ຺ຕິກນ຺ຕິ. ໂສ ອິມໍ ວິສຕ຺ຕິກໍ ຕຓ຺ຫໍ ອຕຣິ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຕຣິ ສມຕິກ຺ກມິ ວີຕິວຕ຺ຕີຕິ – ອຕຣີ ໂສ ວິສຕ຺ຕິກໍ.

ເຕນາຫ ຠຄວາ –

‘‘ຕໍ ພ຺ຣູມິ ອຸປສນ຺ໂຕຕິ, ກາເມສຸ ອນເປກ຺ຂິນໍ;