໓. ກຸສລາກຸສລພລວຕຣປຎ຺ໂຫ

໓. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ກຕມໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ພລວຕຣໍ ກຸສລໍ ວາ ອກຸສລໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ກຸສລໍ, ມຫາຣາຊ, ອຘິມຕ຺ຕໍ ພລວຕຣໍ, ໂນ ຕຖາ ອກຸສລ’ນ຺ຕິ. ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕໍ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາມິ ‘ກຸສລໍ ອຘິມຕ຺ຕໍ ພລວຕຣໍ, ໂນ ຕຖາ ອກຸສລ’ນ຺ຕິ, ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອິຘ ປາຓາຕິປາຕິໂນ ອທິນ຺ນາທາຍິໂນ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣິໂນ ມຸສາວາທິໂນ ຄາມຆາຕິກາ ປນ຺ຖທູສກາ ເນກຕິກາ ວຎ຺ຈນິກາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຕາວຕເກນ ປາເປນ ລຠນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖຈ຺ເຉທໍ ປາທຈ຺ເຉທໍ ຫຕ຺ຖປາທຈ຺ເຉທໍ ກຓ຺ຓຈ຺ເຉທໍ ນາສຈ຺ເຉທໍ ກຓ຺ຓນາສຈ຺ເຉທໍ ພິລງ຺ຄຖາລິກໍ ສງ຺ຂມຸຓ຺ຑິກໍ ຣາຫຸມຸຂໍ ໂຊຕິມາລິກໍ ຫຕ຺ຖປຊ຺ໂຊຕິກໍ ເອຣກວຕ຺ຕິກໍ ຈີຣກວາສິກໍ ເອເຓຍ຺ຍກໍ ພຬິສມໍສິກໍ ກຫາປຓິກໍ ຂາຣາປຕຈ຺ຉິກໍ ປລິຆປຣິວຕ຺ຕິກໍ ປລາລປີຐກໍ ຕຕ຺ເຕນປິ ເຕເລນ ໂອສິຎ຺ຈນໍ ສຸນເຂຫິປິ ຂາທາປນໍ ຊີວສູລາໂຣປນໍ ອສິນາປິ ສີສຈ຺ເຉທໍ, ເກຈິ ຣຕ຺ຕິໍ ປາປໍ ກຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ເຍວ ວິປາກໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ເກຈິ ຣຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ທິວາ ເຍວ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ເກຈິ ທິວາ ກຕ຺ວາ ທິວາ ເຍວ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ເກຈິ ທິວາ ກຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ເຍວ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ເກຈິ ທ຺ເວ ຕໂຍ ທິວເສ ວີຕິວຕ຺ເຕ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ສພ຺ເພປິ ເຕ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ວິປາກໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖິ ປນ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂກຈິ ເອກສ຺ສ ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວາ ທສນ຺ນໍ ວາ ສຕສ຺ສ ວາ ສຫສ຺ສສ຺ສ ວາ ສຕສຫສ຺ສສ຺ສ ວາ ສປຣິວາຣໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໍ ໂຠຄໍ ວາ ຍສໍ ວາ ສຸຂໍ ວາ ອນຸຠວິຕາ ສີເລນ ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ເມນ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຣິສາ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ເຕເນວ ສຣີຣເທເຫນ ຕິທສປຸເຣ ສມນຸປ຺ປຕ຺ຕາ’’ຕິ [ຍສມນຸປຕ຺ຕາຕິ (ສີ. ປີ.)]. ‘‘ໂກ ຈ ໂກ ຈ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ມນ຺ຘາຕາ, ມຫາຣາຊ, ຣາຊາ, ນິມິ ຣາຊາ, ສາຘີໂນ ຣາຊາ, ຄຸຕ຺ຕິໂລ ຈ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ’’ຕິ.

‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອເນເກຫິ ຕໍ ຠວສຫສ຺ເສຫິ ອນ຺ຕຣິຕໍ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ເປຕໍ ອມ຺ຫາກໍ [ທີປິຕໍ, ອມ຺ຫາກມ຺ເປຕໍ (ກ.)] ປໂຣກ຺ຂໍ, ຍທິ ສມຕ຺ໂຖສິ ວຕ຺ຕມານເກ ຠເວ ຠຄວໂຕ ຘຣມານກາເລ ກເຖຫີ’’ຕິ? ‘‘ວຕ຺ຕມານເກປິ, ມຫາຣາຊ, ຠເວ ປຸຓ຺ຓໂກ ທາໂສ ເຖຣສ຺ສ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂຠຊນໍ ທຕ຺ວາ ຕທເຫວ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ອຊ຺ຌຸປຄໂຕ, ໂສ ເອຕຣຫິ ປຸຓ຺ຓໂກ ເສຏ຺ຐີຕິ ປຎ຺ຎາຍິ, ໂຄປາລມາຕາ ເທວີ ອຕ຺ຕໂນ ເກເສ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ລທ຺ເຘຫິ ອຏ຺ຐຫິ ກຫາປເຓຫິ ເຖຣສ຺ສ ມຫາກຈ຺ຈາຍນສ຺ສ ອຕ຺ຕຏ຺ຐມກສ຺ສ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ທຕ຺ວາ ຕທເຫວ ຣຎ຺ໂຎ ຈນ຺ທປຊ຺ໂຊຕສ຺ສ [ອຸເທນສ຺ສ (ສີ. ປີ.)] ອຄ຺ຄມເຫສິຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ຕາ. ສຸປ຺ປິຍາ ອຸປາສິກາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຄິລານຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອູຣຸມໍເສນ ປຏິຈ຺ຉາທນີຍໍ ທຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ເຍວ ຣູຬ຺ຫວຓາ ສຎ຺ຉວີ [ສຈ຺ຉວີ (ສີ. ປີ.)] ອໂຣຄາ ຊາຕາ. ມລ຺ລິກາ ເທວີ ຠຄວໂຕ ອາຠິໂທສິກໍ ກຸມ຺ມາສປິຓ຺ຑໍ ທຕ຺ວາ ຕທເຫວ ຣຎ຺ໂຎ ໂກສລສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສີ ຊາຕາ. ສຸມໂນ ມາລາກາໂຣ ອຏ຺ຐຫິ ສຸມນປຸປ຺ຜມຸຏ຺ຐີຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ປູເຊຕ຺ວາ ຕໍ ທິວສໍ ເຍວ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ໂຕ. ເອກສາຏໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຕ຺ຕຣສາຏເກນ ຠຄວນ຺ຕໍ ປູເຊຕ຺ວາ ຕໍ ທິວສໍ ເຍວ ສພ຺ພຏ຺ຐກໍ ລຠິ, ສພ຺ເພເປເຕ, ມຫາຣາຊ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໍ ໂຠຄຎ຺ຈ ຍສຎ຺ຈ ອນຸຠວິໍສູ’’ຕິ.

‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ວິຈິນິຕ຺ວາ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ຉ ຊເນ ເຍວ ອທ຺ທສາສີ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອກຸສລໍ ເຍວ ອຘິມຕ຺ຕໍ ພລວຕຣໍ, ໂນ ຕຖາ ກຸສລໍ. ອຫຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ເອກທິວສໍ ເຍວ ທສປິ ປຸຣິເສ ປສ຺ສາມິ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາເກນ ສູເລສຸ ອາໂຣເປນ຺ເຕ, ວີສມ຺ປິ ຕິໍສມ຺ປິ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ປຸຣິສສຕມ຺ປິ ປຸຣິສສຫສ຺ສມ຺ປິ ປສ຺ສາມິ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາເກນ ສູເລສຸ ອາໂຣເປນ຺ເຕ. ນນ຺ທກຸລສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຠທ຺ທສາໂລ ນາມ ເສນາປຕິປຸຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ເຕນ ຈ ຣຎ຺ຎາ ຈນ຺ທຄຸຕ຺ເຕນ ສງ຺ຄາໂມ ສມຸປພ຺ຍູຬ຺ໂຫ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ສງ຺ຄາເມ ອຸຠໂຕ ພລກາເຍ ອສີຕິກພນ຺ຘຣູປານິ ອເຫສຸໍ, ເອກສ຺ມິໍ ກິຣ ສີສກພນ຺ເຘ ປຣິປາເຕ [ປຣິປຸຓ຺ເຓ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ເອກໍ ກພນ຺ຘຣູປໍ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ສພ຺ເພເປເຕ ປາປສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາເກນ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປນ຺ນາ. ອິມິນາປິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ກາຣເຓນ ຠຓາມິ ອກຸສລໍ ເຍວ ອຘິມຕ຺ຕໍ ພລວຕຣໍ, ໂນ ຕຖາ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສຸຍ຺ຍຕິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘສາສເນ ໂກສເລນ ຣຎ຺ຎາ ອສທິສທານໍ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊ, ສຸຍ຺ຍຕີ’’ຕິ. ‘‘ອປິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂກສລຣາຊາ ຕໍ ອສທິສໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ຕໂຕນິທານໍ ກຎ຺ຈິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໍ ໂຠຄໍ ວາ ຍສໍ ວາ ສຸຂໍ ວາ ປຏິລຠີ’’ຕິ [ປຏິລຠຕີຕິ (ກ.)]? ‘‘ນ ຫິ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ຍທິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂກສລຣາຊາ ເອວຣູປໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ທານໍ ທຕ຺ວາປິ ນ ລຠິ [ນ ລຠຕິ (ກ.)] ຕໂຕນິທານໍ ກຎ຺ຈິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໍ ໂຠຄໍ ວາ ຍສໍ ວາ ສຸຂໍ ວາ, ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອກຸສລໍ ເຍວ ອຘິມຕ຺ຕໍ ພລວຕຣໍ, ໂນ ຕຖາ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ມຫາຣາຊ, ອກຸສລໍ ຂິປ຺ປໍ ປຣິຓມຕິ, ວິປຸລຕ຺ຕາ ກຸສລໍ ທີເຆນ ກາເລນ ປຣິຓມຕິ, ອຸປມາຍປິ, ມຫາຣາຊ, ເອຕໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ອປຣນ຺ເຕ ຊນປເທ ກຸມຸທຠຓ຺ຑິກາ ນາມ ຘຎ຺ຎຊາຕິ ມາສລູນາ [ມາສປູຣາ (ກ.)] ອນ຺ໂຕເຄຫຄຕາ ໂຫຕິ, ສາລໂຍ ຉປ຺ປຎ຺ຈມາເສຫິ ປຣິຓມນ຺ຕິ, ກິໍ ປເນຕ຺ຖ, ມຫາຣາຊ, ອນ຺ຕຣໍ ໂກ ວິເສໂສ ກຸມຸທຠຓ຺ຑິກາຍ ຈ ສາລີນຎ຺ຈາ’’ຕິ? ‘‘ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ຠນ຺ເຕ, ກຸມຸທຠຓ຺ຑິກາຍ, ວິປຸລຕ຺ຕາ ຈ ສາລີນໍ. ສາລໂຍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຣາຊາຣຫາ ຣາຊໂຠຊນໍ, ກຸມຸທຠຓ຺ຑິກາ ທາສກມ຺ມກຣານໍ ໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອກຸສລໍ ຂິປ຺ປໍ ປຣິຓມຕິ, ວິປຸລຕ຺ຕາ ກຸສລໍ ທີເຆນ ກາເລນ ປຣິຓມຕີ’’ຕິ.

‘‘ຍໍ ຕຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຂິປ຺ປໍ ປຣິຓມຕິ, ຕໍ ນາມ ໂລເກ ອຘິມຕ຺ຕໍ ພລວຕຣໍ, ຕສ຺ມາ ອກຸສລໍ ພລວຕຣໍ, ໂນ ຕຖາ ກຸສລໍ. ຍຖາ ນາມ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ໂກຈິ ໂຍໂຘ ມຫຕິມຫາຍຸທ຺ຘໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຏິສຕ຺ຕຸໍ ອຸປກຈ຺ຉເກ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຂິປ຺ປຕຣໍ ສາມິໂນ ອຸປເນຍ຺ຍ, ໂສ ໂຍໂຘ ໂລເກ ສມຕ຺ໂຖ ສູໂຣ ນາມ. ໂຍ ຈ ຠິສກ຺ໂກ ຂິປ຺ປໍ ສລ຺ລໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ ໂຣຄມປເນຕິ, ໂສ ຠິສກ຺ໂກ ເຉໂກ ນາມ. ໂຍ ຄຓໂກ ສີຆສີຆໍ ຄເຓຕ຺ວາ ຂິປ຺ປໍ ທສ຺ສຍຕິ, ໂສ ຄຓໂກ ເຉໂກ ນາມ. ໂຍ ມລ຺ໂລ ຂິປ຺ປໍ ປຏິມລ຺ລໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕານກໍ ປາເຕຕິ, ໂສ ມລ຺ໂລ ສມຕ຺ໂຖ ສູໂຣ ນາມ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຍໍ ຂິປ຺ປໍ ປຣິຓມຕິ ກຸສລໍ ວາ ອກຸສລໍ ວາ, ຕໍ ໂລເກ ອຘິມຕ຺ຕໍ ພລວຕຣ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຸຠຍມ຺ປິ ຕໍ, ມຫາຣາຊ, ກມ຺ມໍ ສມ຺ປຣາຍເວທນີຍເມວ, ອປິ ຈ ໂຂ ອກຸສລໍ ສາວຊ຺ຊຕາຍ ຂເຓນ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ໂຫຕິ, ປຸພ຺ພເກຫິ, ມຫາຣາຊ, ຂຕ຺ຕິເຍຫິ ຐປິໂຕ ເອໂສ ນິຍໂມ ‘ໂຍ ປາຓໍ ຫນຕິ, ໂສ ທຓ຺ຑາຣໂຫ…ເປ… ໂຍ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ…ເປ… ໂຍ ປຣທາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ…ເປ… ໂຍ ມຸສາ ຠຓຕິ…ເປ… ໂຍ ຄາມໍ ຆາເຕຕິ…ເປ… ໂຍ ປນ຺ຖໍ ທູເສຕິ…ເປ… ໂຍ ນິກຕິໍ ກໂຣຕິ…ເປ… ໂຍ ວຎ຺ຈນໍ ກໂຣຕິ, ໂສ ທຓ຺ຑາຣໂຫ ວຘິຕພ຺ໂພ ເຉຕ຺ຕພ຺ໂພ ເຠຕ຺ຕພ຺ໂພ ຫນ຺ຕພ຺ໂພ’ຕິ. ຕໍ ເຕ ອຸປາທາຍ ວິຈິນິຕ຺ວາ ວິຈິນິຕ຺ວາ ທຓ຺ເຑນ຺ຕິ ວເຘນ຺ຕິ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ ຠິນ຺ທນ຺ຕິ ຫນນ຺ຕິ ຈ, ອປິ ນຸ, ມຫາຣາຊ, ອຕ຺ຖິ ເກຫິຈິ ຐປິໂຕ ນິຍໂມ ‘ໂຍ ທານໍ ວາ ເທຕິ, ສີລໍ ວາ ຣກ຺ຂຕິ, ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ວາ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ຘນໍ ວາ ຍສໍ ວາ ທາຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ; ອປິ ນຸ ຕໍ ວິຈິນິຕ຺ວາ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຘນໍ ວາ ຍສໍ ວາ ເທນ຺ຕິ, ໂຈຣສ຺ສ ກຕກມ຺ມສ຺ສ ວຘພນ຺ຘນໍ ວິຍາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຍທິ, ມຫາຣາຊ, ທາຍການໍ ວິຈິນິຕ຺ວາ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຘນໍ ວາ ຍສໍ ວາ ທເທຍ຺ຍຸໍ, ກຸສລມ຺ປິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ທາຍເກ ນ ວິຈິນນ຺ຕິ ‘ຘນໍ ວາ ຍສໍ ວາ ທສ຺ສາມາ’ຕິ, ຕສ຺ມາ ກຸສລໍ ນ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ. ອິມິນາ, ມຫາຣາຊ, ກາຣເຓນ ອກຸສລໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ, ສມ຺ປຣາເຍວ ໂສ ອຘິມຕ຺ຕໍ ພລວຕຣໍ ເວທນໍ ເວທຍຕີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕວາທິເສນ ພຸທ຺ຘິມນ຺ເຕນ ວິນາ ເນໂສ ປຎ຺ໂຫ ສຸນິພ຺ເພຐິໂຍ, ໂລກິກໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂລກຸຕ຺ຕເຣນ ວິຎ຺ຎາປິຕ’’ນ຺ຕິ.

ກຸສລາກຸສລພລວຕຣປຎ຺ໂຫ ຕຕິໂຍ.