໗. ອຣູປຘມ຺ມວວຕ຺ຕນວຄ຺ໂຄ

໑. ສຕິອຸປ຺ປຊ຺ຊນປຎ຺ໂຫ

໑. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ກຕິຫາກາເຣຫິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຕ຺ຕຣສຫາກາເຣຫິ, ມຫາຣາຊ, ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ‘‘ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຣສຫາກາເຣຫີ’’ຕິ? ‘‘ອຠິຊານໂຕປິ, ມຫາຣາຊ, ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກຏຸມິກາຍປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂອຬາຣິກວິຎ຺ຎາຓໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຫິຕວິຎ຺ຎາຓໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຫິຕວິຎ຺ຎາຓໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສຠາຄນິມິຕ຺ຕໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ວິສຠາຄນິມິຕ຺ຕໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກຖາຠິຎ຺ຎາຓໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ລກ຺ຂຓໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສາຣຓໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ມຸທ຺ທາໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຄຓນາໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຘາຣຓໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຠາວນໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂປຕ຺ຖກນິພນ຺ຘນໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປນິກ຺ເຂປໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອນຸຠູຕໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ.

‘‘ກຖໍ ອຠິຊານໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ອາຍສ຺ມາ ຈ ອານນ຺ໂທ ຂຸຊ຺ຊຸຕ຺ຕຣາ ຈ ອຸປາສິກາ, ເຍ ວາ ປນ ອຎ຺ເຎປິ ເກຈິ ຊາຕິສ຺ສຣາ ຊາຕິໍ ສຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຠິຊານໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ກຏຸມິກາຍ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ໂຍ ປກຕິຍາ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິໂກ, ປເຣ ຈ ຕໍ ສຣາປນຕ຺ຖໍ ນິພນ຺ຘນ຺ຕິ, ເອວໍ ກຏຸມິກາຍ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ໂອຬາຣິກວິຎ຺ຎາຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ຍທາ ຣຊ຺ເຊ ວາ ອຠິສິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ວາ ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ເອວໍ ໂອຬາຣິກວິຎ຺ຎາຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ຫິຕວິຎ຺ຎາຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ຍມ຺ຫິ ສຸຂາປິໂຕ, ‘ອມຸກສ຺ມິໍ ເອວໍ ສຸຂາປິໂຕ’ຕິ ສຣຕິ, ເອວໍ ຫິຕວິຎ຺ຎາຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ອຫິຕວິຎ຺ຎາຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ຍມ຺ຫິ ທຸກ຺ຂາປິໂຕ, ‘ອມຸກສ຺ມິໍ ເອວໍ ທຸກ຺ຂາປິໂຕ’ຕິ ສຣຕິ, ເອວໍ ອຫິຕວິຎ຺ຎາຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ສຠາຄນິມິຕ຺ຕໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ສທິສໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ທິສ຺ວາ ມາຕຣໍ ວາ ປິຕຣໍ ວາ ຠາຕຣໍ ວາ ຠຄິນິໍ ວາ ສຣຕິ, ໂອຏ຺ຐໍ ວາ ໂຄຓໍ ວາ ຄທ຺ຣຠໍ ວາ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຕາທິສໍ ໂອຏ຺ຐໍ ວາ ໂຄຓໍ ວາ ຄທ຺ຣຠໍ ວາ ສຣຕິ, ເອວໍ ສຠາຄນິມິຕ຺ຕໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ວິສຠາຄນິມຕ຺ຕໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ອສຸກສ຺ສ ນາມ ວຓ຺ໂຓ ເອທິໂສ, ສທ຺ໂທ ເອທິໂສ, ຄນ຺ໂຘ ເອທິໂສ, ຣໂສ ເອທິໂສ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ໂພ ເອທິໂສຕິ ສຣຕິ, ເອວມ຺ປິ ວິສຠາຄນິມິຕ຺ຕໂຕປິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ກຖາຠິຎ຺ຎາຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ໂຍ ປກຕິຍາ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິໂກ ໂຫຕິ, ຕໍ ປເຣ ສຣາເປນ຺ຕິ, ເຕນ ໂສ ສຣຕິ, ເອວໍ ກຖາຠິຎ຺ຎາຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ໂຍ ປກຕິຍາ ພລີພທ຺ທານໍ ອງ຺ເຄນ ຊານາຕິ, ລກ຺ຂເຓນ ຊານາຕິ, ເອວໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ສາຣຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ໂຍ ປກຕິຍາ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິໂກ ໂຫຕິ, ໂຍ ຕໍ ‘ສຣາຫິ ໂຠ, ສຣາຫິ ໂຠ’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສຣາເປຕິ, ເອວໍ ສາຣຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ມຸທ຺ທາໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ລິປິຍາ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ຊານາຕິ ‘ອິມສ຺ສ ອກ຺ຂຣສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ອິມໍ ອກ຺ຂຣໍ ກາຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ມຸທ຺ທາໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ຄຓນາໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ຄຓນາຍ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ຄຓກາ ພຫຸມ຺ປິ ຄເຓນ຺ຕິ, ເອວໍ ຄຓນາໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ຘາຣຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ຘາຣຓາຍ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ຘາຣຓກາ ພຫຸມ຺ປິ ຘາເຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ຘາຣຓໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວນາໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖີທໍ, ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເອວໍ ຠາວນາໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ໂປຕ຺ຖກນິພນ຺ຘນໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ຣາຊາໂນ ອນຸສາສນິຍໍ ອສ຺ສຣນ຺ຕາ [ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕາ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ເອຕໍ ໂປຕ຺ຖກໍ ອາຫຣຖາຕິ, ເຕນ ໂປຕ຺ຖເກນ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ໂປຕ຺ຖກນິພນ຺ຘນໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ອຸປນິກ຺ເຂປໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ທິສ຺ວາ ສຣຕິ, ເອວໍ ອຸປນິກ຺ເຂປໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖໍ ອນຸຠູຕໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຣູປໍ ສຣຕິ, ສຸຕຕ຺ຕາ ສທ຺ທໍ ສຣຕິ, ຆາຍິຕຕ຺ຕາ ຄນ຺ຘໍ ສຣຕິ, ສາຍິຕຕ຺ຕາ ຣສໍ ສຣຕິ, ຜຸຏ຺ຐຕ຺ຕາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ສຣຕິ, ວິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໍ ສຣຕິ, ເອວໍ ອນຸຠູຕໂຕ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສຕ຺ຕຣສຫາກາເຣຫິ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ສຕິອຸປ຺ປຊ຺ຊນປຎ຺ໂຫ ປຐໂມ.

໒. ພຸທ຺ຘຄຸຓສຕິປຏິລາຠປຎ຺ໂຫ

໒. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຸມ຺ເຫ ເອຕໍ ຠຓຖ ‘ໂຍ ວສ຺ສສຕໍ ອກຸສລໍ ກເຣຍ຺ຍ, ມຣຓກາເລ ຈ ເອກໍ ພຸທ຺ຘຄຸຓໍ ສຕິໍ ປຏິລເຠຍ຺ຍ, ໂສ ເທເວສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’ຕິ ເອຕໍ ນ ສທ຺ທຫາມິ, ເອວຎ຺ຈ ປນ ວເທຖ ‘ເອເຕນ ປາຓາຕິປາເຕນ ນິຣເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’ຕິ ເອຕມ຺ປິ ນ ສທ຺ທຫາມີ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຂຸທ຺ທໂກປິ ປາສາໂຓ ວິນາ ນາວາຍ ອຸທເກ ອຸປ຺ປິລເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ວາຫສຕມ຺ປິ ປາສາຓານໍ ນາວາຍ ອາໂຣປິຕໍ ອຸທເກ ອຸປ຺ປິລເວຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ນາວາ, ເອວໍ ກຸສລານິ ກມ຺ມານິ ທຏ຺ຐພ຺ພານີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ພຸທ຺ຘຄຸຓສຕິປຏິລາຠປຎ຺ໂຫ ທຸຕິໂຍ.

໓. ທຸກ຺ຂປ຺ປຫານວາຍມປຎ຺ໂຫ

໓. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ກິໍ ຕຸມ຺ເຫ ອຕີຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມຖາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອນາຄຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມຖາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມຖາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ຍທິ ຕຸມ຺ເຫ ນ ອຕີຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມຖ, ນ ອນາຄຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມຖ, ນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມຖ, ອຖ ກິມຕ຺ຖາຍ ວາຍມຖາ’’ຕິ. ເຖໂຣ ອາຫ ‘ກິນ຺ຕິ, ມຫາຣາຊ, ອິທຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂໍ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’ຕິ ເອຕທຕ຺ຖາຍ ວາຍມາມາ’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອນາຄຕໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ [ກຖາ. ໘໒໘, ໘໒໙ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຕິປຓ຺ຑິຕາ, ເຍ ຕຸມ຺ເຫ ອສນ຺ຕານໍ ອນາຄຕານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ປຫານາຍ ວາຍມຖາ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ເກຈິ ປຏິຣາຊາໂນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕທາ ຕຸມ຺ເຫ ປຣິຂໍ ຂຓາເປຍ຺ຍາຖ, ປາກາຣໍ ຈິນາເປຍ຺ຍາຖ ໂຄປຸຣໍ ກາຣາເປຍ຺ຍາຖ, ອຏ຺ຏາລກໍ ກາຣາເປຍ຺ຍາຖ, ຘຎ຺ຎໍ ອຕິຫຣາເປຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ປຏິກຈ຺ເຈວ ຕໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ຕຸມ຺ເຫ, ມຫາຣາຊ, ຕທາ ຫຕ຺ຖິສ຺ມິໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາຖ, ອສ຺ສສ຺ມິໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາຖ, ຣຖສ຺ມິໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາຖ, ຘນຸສ຺ມິໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາຖ, ຖຣຸສ຺ມິໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ປຏິກຈ຺ເຈວ ຕໍ ສິກ຺ຂິຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິສ຺ສຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອນາຄຕານໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຍານໍ ປຏິພາຫນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຕ຺ຖິ ອນາຄຕໍ ຠຍ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ຈ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຕິປຓ຺ຑິຕາ, ເຍ ຕຸມ຺ເຫ ອສນ຺ຕານໍ ອນາຄຕານໍ ຠຍານໍ ປຏິພາຫນຕ຺ຖາຍ ປຏິຍາເທຖາ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຍທາ ຕ຺ວໍ ປິປາສິໂຕ ຠເວຍ຺ຍາສິ, ຕທາ ຕ຺ວໍ ອຸທປານໍ ຂຓາເປຍ຺ຍາສິ, ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓາເປຍ຺ຍາສິ, ຕຬາກໍ ຂຓາເປຍ຺ຍາສິ ‘ປານີຍໍ ປິວິສ຺ສາມີ’’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ປຏິກຈ຺ເຈວ ຕໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິສ຺ສຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອນາຄຕານໍ, ຠນ຺ເຕ, ປິປາສານໍ ປຏິພາຫນຕ຺ຖາຍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ມຫາຣາຊ, ອນາຄຕາ ປິປາສາ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຕິປຓ຺ຑິຕາ, ເຍ ຕຸມ຺ເຫ ອສນ຺ຕານໍ ອນາຄຕານໍ ປິປາສານໍ ປຏິພາຫນຕ຺ຖາຍ ຕໍ ປຏິຍາເທຖາ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຍທາ ຕ຺ວໍ ພຸຠຸກ຺ຂິໂຕ ຠເວຍ຺ຍາສິ, ຕທາ ຕ຺ວໍ ເຂຕ຺ຕໍ ກສາເປຍ຺ຍາສິ, ສາລິໍ ວປາເປຍ຺ຍາສິ ‘ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ປຏິກຈ຺ເຈວ ຕໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິສ຺ສຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ‘‘ອນາຄຕານໍ, ຠນ຺ເຕ, ພຸຠຸກ຺ຂານໍ ປຏິພາຫນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ມຫາຣາຊ, ອນາຄຕາ ພຸຠຸກ຺ຂາ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຕິປຓ຺ຑິຕາ, ເຍ ຕຸມ຺ເຫ ອສນ຺ຕານໍ ອນາຄຕານໍ ພຸຠຸກ຺ຂານໍ ປຏິພາຫນຕ຺ຖາຍ ປຏິຍາເທຖາ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ທຸກ຺ຂປ຺ປຫານວາຍມປຎ຺ໂຫ ຕຕິໂຍ.

໔. ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຎ຺ໂຫ

໔. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ກີວທູໂຣ ອິໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ’’ຕິ? ‘‘ທູໂຣ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອິໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ ກູຏາຄາຣມຕ຺ຕາ ສິລາ ຕມ຺ຫາ ປຕິຕາ ອໂຫຣຕ຺ເຕນ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສໂຍຊນສຫສ຺ສານິ ຠສ຺ສມານາ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຸມ຺ເຫ ເອວໍ ຠຓຖ ‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວ ອິທ຺ຘິມາ ຠິກ຺ຂຸ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ຊມ຺ພຸທີເປ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປາຕຸຠເວຍ຺ຍາ’ຕິ ເອຕໍ ວຈນໍ ນ ສທ຺ທຫາມິ, ເອວໍ ອຕິສີຆໍ ຕາວ ພຫູນິ ໂຍຊນສຕານິ ຄຈ຺ຉິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ກຸຫິໍ ປນ, ມຫາຣາຊ, ຕວ ຊາຕຠູມີ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ອລສນ຺ໂທ ນາມ ທີໂປ, ຕຕ຺ຖາຫໍ ຊາໂຕ’’ຕິ. ‘‘ກີວ ທູໂຣ, ມຫາຣາຊ, ອິໂຕ ອລສນ຺ໂທ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ທ຺ວິມຕ຺ຕານິ, ຠນ຺ເຕ, ໂຍຊນສຕານີ’’ຕິ. ‘‘ອຠິຊານາສິ ນຸ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິເທວ ກຣຓີຍໍ ກຣິຕ຺ວາ ສຣິຕາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ສຣາມີ’’ຕິ. ‘‘ລຫຸໍ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ຄໂຕສິ ທ຺ວິມຕ຺ຕານິ ໂຍຊນສຕານີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຎ຺ໂຫ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.

໕. ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂລກຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສມກຠາວປຎ຺ໂຫ

໕. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ອິຘ ກາລງ຺ກໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ໂຍ ຈ ອິຘ ກາລງ຺ກໂຕ ກສ຺ມີເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ໂກ ຈິຣຕຣໍ ໂກ ສີຆຕຣ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສມກໍ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ກຸຫິໍ ປນ, ມຫາຣາຊ, ຕວ ຊາຕນຄຣ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ກລສິຄາໂມ ນາມ, ຕຕ຺ຖາຫໍ ຊາໂຕ’’ຕິ. ‘‘ກີວ ທູໂຣ, ມຫາຣາຊ, ອິໂຕ ກລສິຄາໂມ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ທ຺ວິມຕ຺ຕານິ, ຠນ຺ເຕ, ໂຍຊນສຕານີ’’ຕິ. ‘‘ກີວ ທູຣໍ, ມຫາຣາຊ, ອິໂຕ ກສ຺ມີຣໍ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ທ຺ວາທສ, ຠນ຺ເຕ, ໂຍຊນານີ’’ຕິ. ‘‘ອິງ຺ຆ, ຕ຺ວໍ ມຫາຣາຊ, ກລສິຄາມໍ ຈິນ຺ເຕຫີ’’ຕິ. ‘‘ຈິນ຺ຕິໂຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອິງ຺ຆ, ຕ຺ວໍ ມຫາຣາຊ, ກສ຺ມີຣໍ ຈິນ຺ເຕຫີ’’ຕິ. ‘‘ຈິນ຺ຕິຕໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຈິເຣນ ຈິນ຺ຕິຕໍ, ກຕມໍ ສີຆຕຣ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສມກໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍ ອິຘ ກາລງ຺ກໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ໂຍ ຈ ອິຘ ກາລງ຺ກໂຕ ກສ຺ມີເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ສມກໍ ເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ທ຺ເວ ສກຸຓາ ອາກາເສນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ເຕສຸ ເອໂກ ອຸຈ຺ເຈ ຣຸກ຺ເຂ ນິສີເທຍ຺ຍ, ເອໂກ ນີເຈ ຣຸກ຺ເຂ ນິສີເທຍ຺ຍ, ເຕສໍ ສມກໍ ປຕິຏ຺ຐິຕານໍ ກຕມສ຺ສ ຉາຍາ ປຐມຕຣໍ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐເຫຍ຺ຍ, ກຕມສ຺ສ ຉາຍາ ຈິເຣນ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ສມກໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍ ອິຘ ກາລງ຺ກໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ໂຍ ຈ ອິຘ ກາລງ຺ກໂຕ ກສ຺ມີເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ສມກໍ ເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂລກຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສມກຠາວປຎ຺ໂຫ ປຎ຺ຈໂມ.

໖. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄປຎ຺ໂຫ

໖. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ? ‘‘ສຕ຺ຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ. ‘‘ກຕິຫິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄຫິ ພຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອເກນ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ພຸຊ຺ຌຕິ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນາ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ກິສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ‘ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’’ຕິ? ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ອສິ ໂກສິຍາ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອຄ຺ຄຫິໂຕ ຫຕ຺ເຖນ ອຸສ຺ສຫຕິ ເຉຊ຺ຊໍ ຉິນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄນ ວິນາ ຉຫິ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄຫິ ນ ພຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ໂພຊ຺ຌງ຺ຄປຎ຺ໂຫ ຉຏ຺ໂຐ.

໗. ປາປປຸຎ຺ຎານໍ ອປ຺ປານປ຺ປຠາວປຎ຺ໂຫ

໗. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ກຕຣໍ ນຸ ໂຂ ພຫຸຕຣໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວາ ອປຸຎ຺ຎໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ປຸຎ຺ຎໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ພຫຸຕຣໍ, ອປຸຎ຺ຎໍ ໂຖກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເກນ ກາຣເຓນາ’’ຕິ? ‘‘ອປຸຎ຺ຎໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກໂຣນ຺ໂຕ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ໂຫຕິ ‘ປາປກມ຺ມໍ ມຍາ ກຕ’ນ຺ຕິ, ເຕນ ປາປໍ ນ ວຑ຺ຒຕິ. ປຸຎ຺ຎໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກໂຣນ຺ໂຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣີ ໂຫຕິ, ອວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ, ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ, ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວເທຕິ, ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ, ສມາຫິໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ເຕນ ກາຣເຓນ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕິ. ປຸຣິໂສ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຉິນ຺ນຫຕ຺ຖປາໂທ ຠຄວໂຕ ເອກໍ ອຸປ຺ປລຫຕ຺ຖໍ ທຕ຺ວາ ເອກນວຸຕິກປ຺ປານິ ວິນິປາຕໍ ນ ຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ. ອິມິນາປິ, ມຫາຣາຊ, ກາຣເຓນ ຠຓາມິ ‘ປຸຎ຺ຎໍ ພຫຸຕຣໍ, ອປຸຎ຺ຎໍ ໂຖກ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ປາປປຸຎ຺ຎານໍ ອປ຺ປານປ຺ປຠາວປຎ຺ໂຫ ສຕ຺ຕໂມ.

໘. ຊານນ຺ຕາຊານນ຺ຕປາປກຣຓປຎ຺ໂຫ

໘. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ຊານນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ໂຍ ອຊານນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ກສ຺ສ ພຫຸຕຣໍ ອປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ໂຍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຊານນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ພຫຸຕຣໍ ອປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ອມ຺ຫາກໍ ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ ວາ ຣາຊມຫາມຕ຺ໂຕ ວາ ອຊານນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ມຍໍ ທິຄຸຓໍ ທຓ຺ເຑມາ’’ຕິ? ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຄຸຬໍ ອາທິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕໍ ສໂຊຕິຠູຕໍ ເອໂກ ຊານນ຺ໂຕ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ເອໂກ ອຊານນ຺ໂຕ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ກຕໂມ [ກສ຺ສ (ກ.)] ພລວຕຣໍ ຑຍ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ໂຍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຊານນ຺ໂຕ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ໂສ [ຕສ຺ສ (ປີ. ກ.)] ພລວຕຣໍ ຑຍ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍ ອຊານນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ພຫຸຕຣໍ ອປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ຊານນ຺ຕາຊານນ຺ຕປາປກຣຓປຎ຺ໂຫ ອຏ຺ຐໂມ.

໙. ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸກາທິຄມນປຎ຺ໂຫ

໙. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ, ໂຍ ອິມິນາ ສຣີເຣນ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ວາ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ປນ ທີປ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊ, ໂຍ ອິມິນາ ຈາຕຸມ຺ມຫາຠູຕິເກນ ກາເຍນ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ວາ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ປນ ທີປ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອິມິນາ ຈາຕຸມ຺ມຫາຠູຕິເກນ ກາເຍນ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ວາ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ປນ ທີປ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຠິຊານາສິ ນຸ, ຕ຺ວໍ ມຫາຣາຊ, ອິມິສ຺ສາ ປຖວິຍາ ວິທຕ຺ຖິໍ ວາ ຣຕນໍ ວາ ລງ຺ຆິຕາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິຊານາມິ ‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຏ຺ຐປິ ຣຕນິໂຍ ລງ຺ເຆມີ’’’ຕິ. ‘‘ກຖໍ, ຕ຺ວໍ ມຫາຣາຊ, ອຏ຺ຐປິ ຣຕນິໂຍ ລງ຺ເຆສີ’’ຕິ? ‘‘ອຫຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທມິ ‘ເອຕ຺ຖ ນິປຕິສ຺ສາມີ’ຕິ ສຫ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນ ກາໂຍ ເມ ລຫຸໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອິທ຺ຘິມາ ຠິກ຺ຂຸ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ກາຍໍ ຈິຕ຺ເຕ ສມາໂຣເປຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕວເສນ ເວຫາສໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸກາທິຄມນປຎ຺ໂຫ ນວໂມ.

໑໐. ທີຆຏ຺ຐິປຎ຺ໂຫ

໑໐. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຸມ຺ເຫ ເອວໍ ຠຓຖ ‘ອຏ຺ຐິການິ ທີຆານິ ໂຍຊນສຕິການິປີ’ຕິ, ຣຸກ຺ໂຂປິ ຕາວ ນຕ຺ຖິ ໂຍຊນສຕິໂກ, ກຸໂຕ ປນ ອຏ຺ຐິການິ ທີຆານິ ໂຍຊນສຕິການິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ສຸຕໍ ເຕ ‘ມຫາສມຸທ຺ເທ ປຎ຺ຈໂຍຊນສຕິກາປິ ມຈ຺ຉາ ອຕ຺ຖີ’’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນນຸ ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຈໂຍຊນສຕິກສ຺ສ ມຈ຺ຉສ຺ສ ອຏ຺ຐິການິ ທີຆານິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ໂຍຊນສຕິການິປີ’’ຕິ?

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ທີຆຏ຺ຐິປຎ຺ໂຫ ທສໂມ.

໑໑. ອສ຺ສາສປສ຺ສາສນິໂຣຘປຎ຺ໂຫ

໑໑. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຸມ຺ເຫ ເອວໍ ຠຓຖ ‘ສກ຺ກາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ ນິໂຣເຘຕຸ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊ, ສກ຺ກາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ ນິໂຣເຘຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກຖໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ສກ຺ກາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ ນິໂຣເຘຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ສຸຕປຸພ຺ໂພ ເຕ ໂກຈິ ກາກຈ຺ຉມາໂນ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຕປຸພ຺ໂພ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂສ ສທ຺ໂທ ກາເຍ ນມິເຕ ວິຣເມຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ວິຣເມຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ໂສ ຫິ ນາມ, ມຫາຣາຊ, ສທ຺ໂທ ອຠາວິຕກາຍສ຺ສ ອຠາວິຕສີລສ຺ສ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວິຕປຎ຺ຎສ຺ສ ກາເຍ ນມິເຕ ວິຣມິສ຺ສຕິ, ກິໍ ປນ ຠາວິຕກາຍສ຺ສ ຠາວິຕສີລສ຺ສ ຠາວິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠາວິຕປຎ຺ຎສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ນ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ອສ຺ສາສປສ຺ສາສນິໂຣຘປຎ຺ໂຫ ເອກາທສໂມ.

໑໒. ສມຸທ຺ທປຎ຺ໂຫ

໑໒. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ສມຸທ຺ໂທ ສມຸທ຺ໂທ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເກນ ກາຣເຓນ ອຸທກໍ ‘ສມຸທ຺ໂທ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຕກໍ, ມຫາຣາຊ, ອຸທກໍ, ຕຕ຺ຕກໍ ໂລຓໍ. ຍຕ຺ຕກໍ ໂລຓໍ, ຕຕ຺ຕກໍ ອຸທກໍ. ຕສ຺ມາ ‘ສມຸທ຺ໂທ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ສມຸທ຺ທປຎ຺ໂຫ ທ຺ວາທສໂມ.

໑໓. ສມຸທ຺ທເອກຣສປຎ຺ໂຫ

໑໓. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ເກນ ກາຣເຓນ ສມຸທ຺ໂທ ເອກຣໂສ ໂລຓຣໂສ’’ຕິ? ‘‘ຈິຣສຓ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຸທກສ຺ສ ສມຸທ຺ໂທ ເອກຣໂສ ໂລຓຣໂສ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ສມຸທ຺ທເອກຣສປຎ຺ໂຫ ເຕຣສໂມ.

໑໔. ສຸຂຸມປຎ຺ໂຫ

໑໔. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ສກ຺ກາ ສພ຺ພໍ ສຸຂຸມໍ ຉິນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊ, ສກ຺ກາ ສພ຺ພໍ ສຸຂຸມໍ ຉິນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສພ຺ພໍ ສຸຂຸມ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຘມ຺ໂມ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ພສຸຂຸໂມ, ນ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຘມ຺ມາ ສພ຺ເພ ສຸຂຸມາ, ‘ສຸຂຸມ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ຖູລ’ນ຺ຕິ ວາ ຘມ຺ມານເມຕມຘິວຈນໍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຉິນ຺ທິຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຎ຺ຎາຍ ຉິນ຺ທຕິ, ນຕ຺ຖິ ທຸຕິຍໍ ປຎ຺ຎາຍ ເຉທນ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ສຸຂຸມປຎ຺ໂຫ ຈຸທ຺ທສໂມ.

໑໕. ວິຎ຺ຎາຓນານຕ຺ຖປຎ຺ໂຫ

໑໕. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ປຎ຺ຎາ’ຕິ ວາ ‘ຠູຕສ຺ມິໍ ຊີໂວ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ, ອຸທາຫຸ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ວິຊານນລກ຺ຂຓໍ, ມຫາຣາຊ, ວິຎ຺ຎາຓໍ, ປຊານນລກ຺ຂຓາ ປຎ຺ຎາ, ຠູຕສ຺ມິໍ ຊີໂວ ນຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍທິ ຊີໂວ ນຸປລພ຺ຠຕິ, ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ, ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍຕິ, ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍຕິ, ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສຕິ, ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຊານາຕີ’’ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ຍທິ ຊີໂວ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ປສ຺ສຕິ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຊານາຕິ, ໂສ ຊີໂວ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣສຸ ອຸປ຺ປາຏິເຕສຸ ມຫນ຺ເຕນ ອາກາເສນ ພຫິມຸໂຂ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ຣູປໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ໂສເຕສຸ ອຸປ຺ປາຏິເຕສຸ, ຆາເນ ອຸປ຺ປາຏິເຕ, ຊິວ຺ຫາຍ ອຸປ຺ປາຏິຕາຍ, ກາເຍ ອຸປ຺ປາຏິເຕ ມຫນ຺ເຕນ ອາກາເສນ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ສທ຺ທໍ ສຸເຓຍ຺ຍ, ຄນ຺ຘໍ ຆາເຍຍ຺ຍ, ຣສໍ ສາເຍຍ຺ຍ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸເສຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ຠູຕສ຺ມິໍ ຊີໂວ ນຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ວິຎ຺ຎາຓນານຕ຺ຖປຎ຺ໂຫ ປນ຺ນຣສໂມ.

໑໖. ອຣູປຘມ຺ມວວຕ຺ຖານທຸກ຺ກຣປຎ຺ໂຫ

໑໖. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ທຸກ຺ກຣໍ ນຸ ໂຂ ຠຄວຕາ ກຕ’’ນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ທຸກ຺ກຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຠຄວຕາ ທຸກ຺ກຣໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ທຸກ຺ກຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ກຕໍ ອິເມສໍ ອຣູປີນໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຘມ຺ມານໍ ເອກາຣມ຺ມເຓ ວຕ຺ຕມານານໍ ວວຕ຺ຖານໍ ອກ຺ຂາຕໍ ‘ອຍໍ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ເວທນາ, ອຍໍ ສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ເຈຕນາ, ອິທໍ ຈິຕ຺ຕ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ນາວາຍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປຸເຏນ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຊິວ຺ຫາຍ ສາຍິຕ຺ວາ ຊາເນຍ຺ຍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂສ ປຸຣິໂສ ‘‘ອິທໍ ຄງ຺ຄາຍ ອຸທກໍ, ອິທໍ ຍມຸນາຍ ອຸທກໍ, ອິທໍ ອຈິຣວຕິຍາ ອຸທກໍ, ອິທໍ ສຣຠຸຍາ ອຸທກໍ, ອິທໍ ມຫິຍາ ອຸທກ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ກຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊານິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອິໂຕ ທຸກ຺ກຣຕຣໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ກຕໍ ອິເມສໍ ອຣູປີນໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຘມ຺ມານໍ ເອກາຣມ຺ມເຓ ວຕ຺ຕມານານໍ ວວຕ຺ຖານໍ ອກ຺ຂາຕໍ ‘ອຍໍ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ເວທນາ, ອຍໍ ສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ເຈຕນາ, ອິທໍ ຈິຕ຺ຕ’’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຣາຊາ ອພ຺ຠານຸໂມທີຕິ.

ອຣູປຘມ຺ມວວຕ຺ຖານທຸກ຺ກຣປຎ຺ໂຫ ໂສຬສໂມ.

ອຣູປຘມ຺ມວວຕ຺ຖານວຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕໂມ.

ອິມສ຺ມິໍ ວຄ຺ເຄ ໂສຬສ ປຎ຺ຫາ.

ມິລິນ຺ທປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉາວິສຊ຺ຊນາ

ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ຊານາສິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສມ຺ປຕິ ກາ ເວລາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຊານາມິ ‘ສມ຺ປຕິ ປຐໂມ ຍາໂມ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ມຊ຺ຌິໂມ ຍາໂມ ປວຕ຺ຕຕິ, ອຸກ຺ກາ ປທີປີຍນ຺ຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ປຏາການິ ອາຓຕ຺ຕານິ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑໂຕ ຣາຊເທຍ຺ຍານີ’’’ຕິ.

ໂຍນກາ ເອວມາຫໍສຸ ‘‘ກລ຺ໂລສິ, ມຫາຣາຊ, ປຓ຺ຑິໂຕ ເຖໂຣ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ຠເຓ, ປຓ຺ຑິໂຕ ເຖໂຣ, ເອທິໂສ ອາຈຣິໂຍ ຠເວຍ຺ຍ ມາທິໂສ ຈ ອນ຺ເຕວາສີ, ນຈິຣສ຺ເສວ ປຓ຺ຑິໂຕ ຘມ຺ມໍ ອາຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຕຸຏ຺ໂຐ ຣາຊາ ເຖຣໍ ນາຄເສນໍ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນເກນ ກມ຺ພເລນ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ເຕ ອຏ຺ຐສຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎເປມິ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອນ຺ເຕປຸເຣ ກປ຺ປິຍໍ, ເຕນ ຈ ປວາເຣມີ’’ຕິ ອາຫ. ອລໍ ມຫາຣາຊ ຊີວາມີ’’ຕິ. ‘‘ຊານາມິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຊີວສິ, ອປິ ຈ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ຣກ຺ຂ, ມມຎ຺ຈ ຣກ຺ຂາຫີ’’ຕິ. ‘‘ກຖໍ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ຂສິ, ‘ນາຄເສໂນ ມິລິນ຺ທໍ ຣາຊານໍ ປສາເທຕິ, ນ ຈ ກິຎ຺ຈິ ອລຠີ’ຕິ ປຣາປວາໂທ [ປຣປ຺ປວາໂທ (ກ.)] ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ, ເອວໍ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ຂ. ກຖໍ ມມໍ ຣກ຺ຂສິ, ‘ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ປສນ຺ໂນ ປສນ຺ນາກາຣໍ ນ ກໂຣຕີ’ຕິ ປຣາປວາໂທ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ, ເອວໍ ມມໍ ຣກ຺ຂາຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕຖາ ໂຫຕຸ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ສີໂຫ ມິຄຣາຊາ ສຸວຓ຺ຓປຎ຺ຊເຣ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕປິ ພຫິມຸໂຂ ເຍວ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ກິຎ຺ຈາປິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສາມິ ພຫິມຸໂຂ ເຍວ ປນ ອຈ຺ຉາມິ. ສເຈ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຄາຣສ຺ມາ ອນາຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍໍ, ນ ຈິຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ພຫູ ເມ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນາຄເສໂນ ມິລິນ຺ທສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຎ຺ຫໍ ວິສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ສງ຺ຆາຣາມໍ ອຄມາສິ. ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕ ຈ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ນາຄເສເນ ມິລິນ຺ທສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ເອຕທໂຫສິ ‘‘ກິໍ ມຍາ ປຸຈ຺ຉິຕໍ, ກິໍ ຠທນ຺ເຕນ ນາຄເສເນນ ວິສຊ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ ມິລິນ຺ທສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ເອຕທໂຫສິ ‘‘ສພ຺ພໍ ມຍາ ສຸປຸຈ຺ຉິຕໍ, ສພ຺ພໍ ຠທນ຺ເຕນ ນາຄເສເນນ ສຸວິສຊ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິ. ອາຍສ຺ມໂຕປິ ນາຄເສນສ຺ສ ສງ຺ຆາຣາມຄຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ ‘‘ກິໍ ມິລິນ຺ເທນ ຣຎ຺ຎາ ປຸຈ຺ຉິຕໍ, ກິໍ ມຍາ ວິສຊ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ນາຄເສນສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ ‘‘ສພ຺ພໍ ມິລິນ຺ເທນ ຣຎ຺ຎາ ສຸປຸຈ຺ຉິຕໍ, ສພ຺ພໍ ມຍາ ສຸວິສຊ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນາຄເສໂນ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ມິລິນ຺ທສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຄເສນໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຄເສນໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ມາ ໂຂ ຠທນ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ອໂຫສິ ‘ນາຄເສໂນ ມຍາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິໂຕ’ຕິ ເຕເນວ ໂສມນສ຺ເສນ ຕໍ ຣຕ຺ຕາວເສສໍ ວີຕິນາເມສີຕິ ນ ເຕ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ຣຕ຺ຕາວເສສໍ ເອຕທໂຫສິ ‘ກິໍ ມຍາ ປຸຈ຺ຉິຕໍ, ກິໍ ຠທນ຺ເຕນ ວິສຊ຺ຊິຕ’ນ຺ຕິ, ‘ສພ຺ພໍ ມຍາ ສຸປຸຈ຺ຉິຕໍ, ສພ຺ພໍ ຠທນ຺ເຕນ ສຸວິສຊ຺ຊິຕ’’’ນ຺ຕິ.

ເຖໂຣປິ ເອວມາຫ – ‘‘ມາ ໂຂ ມຫາຣາຊສ຺ສ ເອວໍ ອໂຫສິ ‘ມິລິນ຺ທສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ມຍາ ປຎ຺ໂຫ ວິສຊ຺ຊິໂຕ’ຕິ ເຕເນວ ໂສມນສ຺ເສນ ຕໍ ຣຕ຺ຕາວເສສໍ ວີຕິນາເມສີຕິ ນ ເຕ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ມຫາຣາຊ, ຕໍ ຣຕ຺ຕາວເສສໍ ເອຕທໂຫສິ ‘ກິໍ ມິລິນ຺ເທນ ຣຎ຺ຎາ ປຸຈ຺ຉິຕໍ, ກິໍ ມຍາ ວິສຊ຺ຊິຕ’ນ຺ຕິ, ‘ສພ຺ພໍ ມິລິນ຺ເທນ ຣຎ຺ຎາ ສຸປຸຈ຺ຉິຕໍ, ສພ຺ພໍ ມຍາ ສຸວິສຊ຺ຊິຕ’’’ນ຺ຕິ ອິຕິຫ ເຕ ມຫານາຄາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສມນຸໂມທິໍສູຕິ.

ມິລິນ຺ທປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉາວິສຊ຺ຊນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເມຓ຺ຑກປຎ຺ຫາຣມ຺ຠກຖາ

ອຏ຺ຐມນ຺ຕປຣິວຊ຺ຊນີຍຏ຺ຐານານິ

ຠສ຺ສປ຺ປວາໂທ [ຠສ຺ສປ຺ປເວທີ (ສີ. ປີ.)] ເວຕຓ຺ຑີ, ອຕິພຸທ຺ຘິ ວິຈກ຺ຂໂຓ;

ມິລິນ຺ໂທ ຎາຓເຠທາຍ, ນາຄເສນມຸປາຄມິ.

ວສນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຉາຍາຍ, ປຣິປຸຈ຺ຉໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ;

ປຠິນ຺ນພຸທ຺ຘິ ຫຸຕ຺ວານ, ໂສປິ ອາສິ ຕິເປຏໂກ.

ນວງ຺ຄໍ ອນຸມຊ຺ຊນ຺ໂຕ, ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ຣໂຫຄໂຕ;

ອທ຺ທກ຺ຂິ ເມຓ຺ຑເກ ປຎ຺ເຫ, ທຸນ຺ນິເວເຐ ສນິຄ຺ຄເຫ.

‘‘ປຣິຍາຍຠາສິຕໍ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ສນ຺ຘາຍຠາສິຕໍ;

ສຠາວຠາສິຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຘມ຺ມຣາຊສ຺ສ ສາສເນ.

‘‘ເຕສມຕ຺ຖໍ ອວິຎ຺ຎາຍ, ເມຓ຺ຑເກ ຊິນຠາສິເຕ;

ອນາຄຕມ຺ຫິ ອທ຺ຘາເນ, ວິຄ຺ຄໂຫ ຕຕ຺ຖ ເຫສ຺ສຕິ.

‘‘ຫນ຺ທ ກຖິໍ ປສາເທຕ຺ວາ, ເຉຊ຺ຊາເປສ຺ສາມິ ເມຓ຺ຑເກ;

ຕສ຺ສ ນິທ຺ທິຏ຺ຐມຄ຺ເຄນ, ນິທ຺ທິສິສ຺ສນ຺ຕ຺ຍນາຄເຕ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ປຠາຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຸທ຺ຘສ຺ເຕ [ອຸຏ຺ຐິເຕ (ສ຺ຍາ.), ອຸຄ຺ຄເຕ (ສີ. ປີ.)] ອຣຸເຓ ສີສໍ ນ຺ຫຕ຺ວາ ສິຣສິ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ວຕ຺ຕປທານິ ສມາທິຍິ ‘‘ອິໂຕ ເມ ອນາຄຕານິ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ອຏ຺ຐ ຄຸເຓ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຕໂປ ຈຣິຕພ຺ໂພ ຠວິສ຺ສຕິ, ໂສຫໍ ຈິຓ຺ຓຕໂປ ສມາໂນ ອາຈຣິຍໍ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ເມຓ຺ຑເກ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ປກຕິທຸສ຺ສຍຸຄໍ ອປເນຕ຺ວາ ອາຠຣຓານິ ຈ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ກາສາວໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ມຸຓ຺ຑກປຏິສີສກໍ ສີເສ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ມຸນິຠາວມຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ຄຸເຓ ສມາທິຍິ ‘‘ອິມໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຍາ ນ ຣາຊຕ຺ໂຖ ອນຸສາສິຕພ຺ໂພ, ນ ຣາຄູປສຎ຺ຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພໍ, ນ ໂທສູປສຎ຺ຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພໍ, ນ ໂມຫູປສຎ຺ຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພໍ, ທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສ ຊເນປິ ນິວາຕວຸຕ຺ຕິນາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ກາຍິກໍ ວາຈສິກໍ ອນຸຣກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ຉປິ ອາຍຕນານິ ນິຣວເສສໂຕ ອນຸຣກ຺ຂິຕພ຺ພານິ, ເມຕ຺ຕາຠາວນາຍ ມານສໍ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອິເມ ອຏ຺ຐ ຄຸເຓ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ເຕສ຺ເວວ ອຏ຺ຐສຸ ຄຸເຓສຸ ມານສໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ພຫິ ອນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເມ ທິວເສ ປຠາຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ປເຄວ ປາຕຣາສໍ ກຕ຺ວາ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ມິຕຠາຓີ ສຸສຓ຺ຐິເຕນ ອິຣິຍາປເຖນ ອວິກ຺ຂິຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຫຏ຺ເຐນ ອຸທຄ຺ເຄນ ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຖຣໍ ນາຄເສນໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ອິທມໂວຈ –

‘‘ອຕ຺ຖິ ເມ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂກຈິ ອຕ຺ໂຖ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ຕຍິຕພ຺ໂພ, ນ ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ຕຕິໂຍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ສຸຎ຺ເຎ ໂອກາເສ ປວິວິຕ຺ເຕ ອຣຎ຺ເຎ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸປາຄເຕ ສມຓສາຣຸປ຺ເປ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ເມ ຄຸຍ຺ຫໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ ນ ຣຫສ຺ສກໍ, ອຣຫາມຫໍ ຣຫສ຺ສກໍ ສຸຓິຕຸໍ ສຸມນ຺ຕເນ ອຸປຄເຕ, ອຸປມາຍປິ ໂສ ອຕ຺ໂຖ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ໂພ, ຍຖາ ກິໍ ວິຍ, ຍຖາ ນາມ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ມຫາປຖວີ ນິກ຺ເຂປໍ ອຣຫຕິ ນິກ຺ເຂເປ ອຸປຄເຕ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຣຫາມຫໍ ຣຫສ຺ສກໍ ສຸຓິຕຸໍ ສຸມນ຺ຕເນ ອຸປຄເຕ’’ຕິ. ຄຣຸນາ ສຫ ປວິວິຕ຺ຕປວນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອິທມໂວຈ – ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອິຘ ປຸຣິເສນ ມນ຺ຕຍິຕຸກາເມນ ອຏ຺ຐ ຐານານິ ປຣິວຊ຺ຊຍິຕພ຺ພານິ ຠວນ຺ຕິ, ນ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິໂສ ອຕ຺ຖໍ ມນ຺ເຕຕິ, ມນ຺ຕິໂຕປິ ອຕ຺ໂຖ ປຣິປຕຕິ ນ ສມ຺ຠວຕິ. ກຕມານິ ອຏ຺ຐ ຐານານິ? ວິສມຏ຺ຐານໍ ປຣິວຊ຺ຊນີຍໍ, ສຠຍໍ ປຣິວຊ຺ຊນີຍໍ, ອຕິວາຕຏ຺ຐານໍ ປຣິວຊ຺ຊນີຍໍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຏ຺ຐານໍ ປຣິວຊ຺ຊນີຍໍ, ເທວຏ຺ຐານໍ ປຣິວຊ຺ຊນີຍໍ, ປນ຺ໂຖ ປຣິວຊ຺ຊນີໂຍ, ສງ຺ຄາໂມ [ສງ຺ກໂມ (ສີ. ປີ.)] ປຣິວຊ຺ຊນີໂຍ, ອຸທກຕິຕ຺ຖໍ ປຣິວຊ຺ຊນີຍໍ. ອິມານິ ອຏ຺ຐ ຐານານິ ປຣິວຊ຺ຊນີຍານີ’’ຕິ.

ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ໂກ ໂທໂສ ວິສມຏ຺ຐາເນ, ສຠເຍ, ອຕິວາເຕ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ, ເທວຏ຺ຐາເນ, ປນ຺ເຖ, ສງ຺ຄາເມ, ອຸທກຕິຕ຺ເຖ’’ຕິ? ‘‘ວິສເມ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ມນ຺ຕິໂຕ ອຕ຺ໂຖ ວິກິຣຕິ ວິຘມຕິ ປຄ຺ຆຣຕິ ນ ສມ຺ຠວຕິ, ສຠເຍ ມໂນ ສນ຺ຕສ຺ສຕິ, ສນ຺ຕສ຺ສິໂຕ ນ ສມ຺ມາ ອຕ຺ຖໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ອຕິວາເຕ ສທ຺ໂທ ອວິຠູໂຕ ໂຫຕິ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອຸປສ຺ສຸຕິໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເທວຏ຺ຐາເນ ມນ຺ຕິໂຕ ອຕ຺ໂຖ ຄຣຸກໍ ປຣິຓມຕິ, ປນ຺ເຖ ມນ຺ຕິໂຕ ອຕ຺ໂຖ ຕຸຈ຺ໂຉ ຠວຕິ, ສງ຺ຄາເມ ຈຎ຺ຈໂລ ຠວຕິ, ອຸທກຕິຕ຺ເຖ ປາກໂຏ ຠວຕິ. ຠວຕີຫ –

‘‘‘ວິສມໍ ສຠຍໍ ອຕິວາໂຕ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ເທວນິສ຺ສິຕໍ;

ປນ຺ໂຖ ຈ ສງ຺ຄາໂມ ຕິຕ຺ຖໍ, ອຏ຺ເຐເຕ ປຣິວຊ຺ຊິຍາ’’’ຕິ.

ອຏ຺ຐ ມນ຺ຕນສ຺ສ ປຣິວຊ຺ຊນີຍຏ຺ຐານານິ.

ອຏ຺ຐມນ຺ຕວິນາສກປຸຄ຺ຄລາ

‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຏ຺ຐິເມ ປຸຄ຺ຄລາ ມນ຺ຕິຍມານາ ມນ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາປາເທນ຺ຕິ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ຣາຄຈຣິໂຕ ໂທສຈຣິໂຕ ໂມຫຈຣິໂຕ ມານຈຣິໂຕ ລຸທ຺ໂຘ ອລໂສ ເອກຈິນ຺ຕີ ພາໂລຕິ. ອິເມ ອຏ຺ຐ ປຸຄ຺ຄລາ ມນ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາປາເທນ຺ຕີ’’ຕິ.

ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ເຕສໍ ໂກ ໂທໂສ’’ຕິ? ‘‘ຣາຄຈຣິໂຕ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຣາຄວເສນ ມນ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາປາເທຕິ, ໂທສຈຣິໂຕ ໂທສວເສນ ມນ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາປາເທຕິ, ໂມຫຈຣິໂຕ ໂມຫວເສນ ມນ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາປາເທຕິ, ມານຈຣິໂຕ ມານວເສນ ມນ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາປາເທຕິ, ລຸທ຺ໂຘ ໂລຠວເສນ ມນ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາປາເທຕິ, ອລໂສ ອລສຕາຍ ມນ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາປາເທຕິ, ເອກຈິນ຺ຕີ ເອກຈິນ຺ຕິຕາຍ ມນ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາປາເທຕິ, ພາໂລ ພາລຕາຍ ມນ຺ຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາປາເທຕິ. ຠວຕີຫ –

‘‘‘ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ຈ ມູຬ຺ໂຫ ຈ, ມານີ ລຸທ຺ໂຘ ຕຖາລໂສ;

ເອກຈິນ຺ຕີ ຈ ພາໂລ ຈ, ເອເຕ ອຕ຺ຖວິນາສກາ’’’ຕິ.

ອຏ຺ຐ ມນ຺ຕວິນາສກປຸຄ຺ຄລາ.

ນວຄຸຍ຺ຫມນ຺ຕວິຘໍສກໍ

‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ນວິເມ ປຸຄ຺ຄລາ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ ວິວຣນ຺ຕິ ນ ຘາເຣນ຺ຕິ. ກຕເມ ນວ? ຣາຄຈຣິໂຕ ໂທສຈຣິໂຕ ໂມຫຈຣິໂຕ ຠີຣຸໂກ ອາມິສຄຣຸໂກ ອິຕ຺ຖີ ໂສຓ຺ໂຑ ປຓ຺ຑໂກ ທາຣໂກ’’ຕິ.

ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ເຕສໍ ໂກ ໂທໂສ’’ຕິ? ‘‘ຣາຄຈຣິໂຕ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຣາຄວເສນ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ ວິວຣຕິ ນ ຘາເຣຕິ, ໂທສຈຣິໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ໂທສວເສນ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ ວິວຣຕິ ນ ຘາເຣຕິ, ມູຬ຺ໂຫ ໂມຫວເສນ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ ວິວຣຕິ ນ ຘາເຣຕິ, ຠີຣຸໂກ ຠຍວເສນ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ ວິວຣຕິ ນ ຘາເຣຕິ, ອາມິສຄຣຸໂກ ອາມິສເຫຕຸ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ ວິວຣຕິ ນ ຘາເຣຕິ, ອິຕ຺ຖີ ປຎ຺ຎາຍ ອິຕ຺ຕຣຕາຍ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ ວິວຣຕິ ນ ຘາເຣຕິ, ໂສຓ຺ຑິໂກ ສຸຣາໂລລຕາຍ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ ວິວຣຕິ ນ ຘາເຣຕິ, ປຓ຺ຑໂກ ອເນກໍສິກຕາຍ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ ວິວຣຕິ ນ ຘາເຣຕິ, ທາຣໂກ ຈປລຕາຍ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ ວິວຣຕິ ນ ຘາເຣຕິ. ຠວຕີຫ –

‘‘‘ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ຈ ມູຬ຺ໂຫ ຈ, ຠີຣຸ ອາມິສຄຣຸໂກ [ອາມິສຈກ຺ຂຸໂກ (ສີ. ປີ.)];

ອິຕ຺ຖີ ໂສຓ຺ໂຑ ປຓ຺ຑໂກ ຈ, ນວໂມ ຠວຕິ ທາຣໂກ.

‘‘ນເວເຕ ປຸຄ຺ຄລາ ໂລເກ, ອິຕ຺ຕຣາ ຈລິຕາ ຈລາ;

ເອເຕຫິ ມນ຺ຕິຕໍ ຄຸຍ຺ຫໍ, ຂິປ຺ປໍ ຠວຕິ ປາກຏ’’’ນ຺ຕິ.

ນວ ຄຸຍ຺ຫມນ຺ຕວິຘໍສກາ ປຸຄ຺ຄລາ.

ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຎາປຏິລາຠກາຣຓໍ

‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຏ຺ຐຫິ ກາຣເຓຫິ ພຸທ຺ຘິ ປຣິຓມຕິ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ວຍປຣິຓາເມນ ພຸທ຺ຘິ ປຣິຓມຕິ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຍສປຣິຓາເມນ ພຸທ຺ຘິ ປຣິຓມຕິ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ ພຸທ຺ຘິ ປຣິຓມຕິ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕິຕ຺ຖສໍວາເສນ ພຸທ຺ຘິ ປຣິຓມຕິ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂຍນິໂສ ມນສິກາເຣນ ພຸທ຺ຘິ ປຣິຓມຕິ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສາກຈ຺ຉາຍ ພຸທ຺ຘິ ປຣິຓມຕິ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສ຺ເນຫູປເສວເນນ ພຸທ຺ຘິ ປຣິຓມຕິ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຕິຣູປເທສວາເສນ ພຸທ຺ຘິ ປຣິຓມຕິ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຠວຕີຫ –

‘‘‘ວເຍນ ຍສປຸຈ຺ຉາຫິ, ຕິຕ຺ຖວາເສນ ໂຍນິໂສ;

ສາກຈ຺ຉາ ສ຺ເນຫສໍເສວາ, ປຕິຣູປວເສນ ຈ.

‘‘ເອຕານິ ອຏ຺ຐ ຐານານິ, ພຸທ຺ຘິວິສທກາຣຓາ;

ເຍສໍ ເອຕານິ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ເຕສໍ ພຸທ຺ຘິ ປຠິຊ຺ຊຕີ’’’ຕິ.

ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຎາປຏິລາຠກາຣຓານິ.

ອາຈຣິຍຄຸຓໍ

‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຍໍ ຠູມິຠາໂຄ ອຏ຺ຐ ມນ຺ຕໂທສວິວຊ຺ຊິໂຕ, ອຫຎ຺ຈ ໂລເກ ປຣໂມ ມນ຺ຕິສຫາໂຍ [ມນ຺ຕສຫາໂຍ (ສີ.)], ຄຸຍ຺ຫມນຸຣກ຺ຂີ ຈາຫໍ ຍາວາຫໍ ຊີວິສ຺ສາມິ ຕາວ ຄຸຍ຺ຫມນຸຣກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ອຏ຺ຐຫິ ຈ ເມ ກາຣເຓຫິ ພຸທ຺ຘິ ປຣິຓາມໍ ຄຕາ, ທຸລ຺ລໂຠ ເອຕຣຫິ ມາທິໂສ ອນ຺ເຕວາສີ, ສມ຺ມາ ປຏິປນ຺ເນ ອນ຺ເຕວາສິເກ ເຍ ອາຈຣິຍານໍ ປຎ຺ຈວີສຕິ ອາຈຣິຍຄຸຓາ, ເຕຫິ ຄຸເຓຫິ ອາຈຣິເຍນ ສມ຺ມາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈວີສຕິ ຄຸຓາ?

‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອາຈຣິເຍນ ອນ຺ເຕວາສິມ຺ຫິ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ອາຣກ຺ຂາ ອຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ພາ, ອເສວນເສວນາ ຊານິຕພ຺ພາ, ປມຕ຺ຕາປ຺ປມຕ຺ຕາ ຊານິຕພ຺ພາ, ເສຍ຺ຍວກາໂສ ຊານິຕພ຺ໂພ, ເຄລຎ຺ຎໍ ຊານິຕພ຺ພໍ, ໂຠຊນສ຺ສ [ໂຠຊນີຍໍ (ສ຺ຍາ.)] ລທ຺ຘາລທ຺ຘໍ ຊານິຕພ຺ພໍ, ວິເສໂສ ຊານິຕພ຺ໂພ, ປຕ຺ຕຄຕໍ ສໍວິຠຊິຕພ຺ພໍ, ອສ຺ສາສິຕພ຺ໂພ ‘ມາ ຠາຍິ, ອຕ຺ໂຖ ເຕ ອຠິກ຺ກມຕີ’ຕິ, ‘ອິມິນາ ປຸຄ຺ຄເລນ ປຏິຈຣຕີ’ຕິ [ປຏິຈຣາຫີຕິ (ກ.)] ປຏິຈາໂຣ ຊານິຕພ຺ໂພ, ຄາເມ ປຏິຈາໂຣ ຊານິຕພ຺ໂພ, ວິຫາເຣ ປຏິຈາໂຣ ຊານິຕພ຺ໂພ, ນ ເຕນ ຫາໂສ ທໂວ ກາຕພ຺ໂພ [ນ ເຕນ ສຫ ສລ຺ລາໂປ ກາຕພ຺ໂພ (ສີ. ປີ.)], ເຕນ ສຫ ອາລາໂປ ກາຕພ຺ໂພ, ຉິທ຺ທໍ ທິສ຺ວາ ອຘິວາເສຕພ຺ພໍ, ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣິນາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອຂຓ຺ຑກາຣິນາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອຣຫສ຺ສກາຣິນາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນິຣວເສສກາຣິນາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ‘ຊເນມິມໍ [ຊາເນມິມໍ (ສ຺ຍາ.)] ສິປ຺ເປສູ’ຕິ ຊນກຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ພໍ, ‘ກຖໍ ອຍໍ ນ ປຣິຫາເຍຍ຺ຍາ’ຕິ ວຑ຺ຒິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ພໍ, ‘ພລວໍ ອິມໍ ກໂຣມິ ສິກ຺ຂາພເລນາ’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ພໍ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ພໍ, ອາປທາສຸ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ, ກຣຓີເຍ ນປ຺ປມຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຂລິເຕ ຘມ຺ເມນ ປຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຎ຺ຈວີສຕິ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຄຸຓາ, ເຕຫິ ຄຸເຓຫິ ມຍິ ສມ຺ມາ ປຏິປຊ຺ຊສ຺ສຸ, ສໍສໂຍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ອຕ຺ຖິ ເມຓ຺ຑກປຎ຺ຫາ ຊິນຠາສິຕາ, ອນາຄເຕ ອທ຺ຘາເນ ຕຕ຺ຖ ວິຄ຺ຄໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອນາຄເຕ ຈ ອທ຺ຘາເນ ທຸລ຺ລຠາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຕຸມ຺ຫາທິສາ ພຸທ຺ຘິມນ຺ໂຕ, ເຕສຸ ເມ ປຎ຺ເຫສຸ ຈກ຺ຂຸໍ ເທຫິ ປຣວາທານໍ ນິຄ຺ຄຫາຍາ’’ຕິ.

ອຸປາສກຄຸຓໍ

ເຖໂຣ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ທສ ອຸປາສກສ຺ສ ອຸປາສກຄຸເຓ ປຣິທີເປສິ. ‘‘ທສ ອິເມ, ມຫາຣາຊ, ອຸປາສກສ຺ສ ອຸປາສກຄຸຓາ. ກຕເມ ທສ, ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ອຸປາສໂກ ສງ຺ເຆນ ສມານສຸຂທຸກ຺ໂຂ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ, ຍຖາພລໍ ສໍວິຠາຄຣໂຕ ໂຫຕິ, ຊິນສາສນປຣິຫານິໍ ທິສ຺ວາ ອຠິວຑ຺ຒິຍາ ວາຍມຕິ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ, ອປຄຕໂກຕູຫລມງ຺ຄລິໂກ ຊີວິຕເຫຕຸປິ ນ ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸທ຺ທິສຕິ, ກາຍິກວາຈສິກຎ຺ຈສ຺ສ ຣກ຺ຂິຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ຄາຣາໂມ ໂຫຕິ ສມຄ຺ຄຣໂຕ, ອນຸສູຍໂກ ໂຫຕິ, ນ ຈ ກຸຫນວເສນ ສາສເນ ຈຣຕິ, ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ ໂຫຕິ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ທສ ອຸປາສກສ຺ສ ອຸປາສກຄຸຓາ, ເຕ ສພ຺ເພ ຄຸຓາ ຕຍິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕ ຍຸຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ປຕິຣູປໍ ຍໍ ຕ຺ວໍ ຊິນສາສນປຣິຫານິໍ ທິສ຺ວາ ອຠິວຑ຺ຒິໍ ອິຈ຺ຉສິ, ກໂຣມິ ເຕ ໂອກາສໍ, ປຸຈ຺ຉ ມໍ ຕ຺ວໍ ຍຖາສຸຂ’’ນ຺ຕິ.

ເມຓ຺ຑກປຎ຺ຫາຣມ຺ຠກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.