໒. ອທ຺ຘານວຄ຺ໂຄ

໑. ຘມ຺ມສນ຺ຕຕິປຎ຺ໂຫ

໑. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ເອວ ໂສ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ໂຎ’’ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ນ ຈ ໂສ, ນ ຈ ອຎ຺ໂຎ’’ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຍທາ ຕ຺ວໍ ທຫໂຣ ຕຣຸໂຓ ມນ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕານເສຍ຺ຍໂກ ອໂຫສິ, ໂສ ເຍວ ຕ຺ວໍ ເອຕຣຫິ ມຫນ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ໂຎ ໂສ ທຫໂຣ ຕຣຸໂຓ ມນ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕານເສຍ຺ຍໂກ ອໂຫສິ, ອຎ຺ໂຎ ອຫໍ ເອຕຣຫິ ມຫນ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ມາຕາຕິປິ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ປິຕາຕິປິ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ອາຈຣິໂຍຕິປິ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ສິປ຺ປວາຕິປິ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ສີລວາຕິປິ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຎ຺ຎວາຕິປິ ນ ຠວິສ຺ສຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຎ຺ຎາ ເອວ ກລລສ຺ສ ມາຕາ, ອຎ຺ຎາ ອພ຺ພຸທສ຺ສ ມາຕາ, ອຎ຺ຎາ ເປສິຍາ ມາຕາ, ອຎ຺ຎາ ຆນສ຺ສ ມາຕາ, ອຎ຺ຎາ ຂຸທ຺ທກສ຺ສ ມາຕາ, ອຎ຺ຎາ ມຫນ຺ຕສ຺ສ ມາຕາ, ອຎ຺ໂຎ ສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂຕິ, ອຎ຺ໂຎ ສິກ຺ຂິໂຕ ຠວຕິ, ອຎ຺ໂຎ ປາປກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາທາ ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ. ຕ຺ວໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ກິໍ ວເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ອຫຎ຺ເຎວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ທຫໂຣ ອໂຫສິໍ ຕຣຸໂຓ ມນ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕານເສຍ຺ຍໂກ, ອຫຎ຺ເຎວ ເອຕຣຫິ ມຫນ຺ໂຕ, ອິມເມວ ກາຍໍ ນິສ຺ສາຍ ສພ຺ເພ ເຕ ເອກສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ປທີປໍ ປທີເປຍ຺ຍ, ກິໍ ໂສ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ປທີເປຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ປທີເປຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຍາ ປຸຣິເມ ຍາເມ ອຈ຺ຈິ, ສາ ມຊ຺ຌິເມ ຍາເມ ອຈ຺ຈີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຍາ ມຊ຺ຌິເມ ຍາເມ ອຈ຺ຈິ, ສາ ປຈ຺ຉິເມ ຍາເມ ອຈ຺ຈີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຎ຺ໂຎ ໂສ ອໂຫສິ ປຸຣິເມ ຍາເມ ປທີໂປ, ອຎ຺ໂຎ ມຊ຺ຌິເມ ຍາເມ ປທີໂປ, ອຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຉິເມ ຍາເມ ປທີໂປ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ເຍວ ນິສ຺ສາຍ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ປທີປິໂຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຘມ຺ມສນ຺ຕຕິ ສນ຺ທຫຕິ, ອຎ຺ໂຎ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ໂຎ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ວິຍ ສນ຺ທຫຕິ, ເຕນ ນ ຈ ໂສ, ນ ຈ ອຎ຺ໂຎ, ປຸຣິມວິຎ຺ຎາເຓ ປຈ຺ຉິມວິຎ຺ຎາຓໍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ຂີຣໍ ທຸຍ຺ຫມານໍ ກາລນ຺ຕເຣນ ທຘິ ປຣິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ທຘິໂຕ ນວນີຕໍ, ນວນີຕໂຕ ຆຕໍ ປຣິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ໂຍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘ຍໍ ເຍວ ຂີຣໍ ຕໍ ເຍວ ທຘິ, ຍໍ ເຍວ ທຘິ ຕໍ ເຍວ ນວນີຕໍ, ຍໍ ເຍວ ນວນີຕໍ ຕໍ ເຍວ ຆຕ’ນ຺ຕິ, ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ, ຕໍເຍວ ນິສ຺ສາຍ ສມ຺ຠູຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຘມ຺ມສນ຺ຕຕິ ສນ຺ທຫຕິ, ອຎ຺ໂຎ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ໂຎ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ວິຍ ສນ຺ທຫຕິ, ເຕນ ນ ຈ ໂສ, ນ ຈ ອຎ຺ໂຎ, ປຸຣິມວິຎ຺ຎາເຓ ປຈ຺ຉິມວິຎ຺ຎາຓໍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ຘມ຺ມສນ຺ຕຕິປຎ຺ໂຫ ປຐໂມ.

໒. ປຏິສນ຺ທຫນປຎ຺ໂຫ

໒. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ນ ປຏິສນ຺ທຫຕິ, ຊານາຕິ ໂສ ‘ນ ປຏິສນ຺ທຫິສ຺ສາມີ’ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊ, ໂຍ ນ ປຏິສນ຺ທຫຕິ, ຊານາຕິ ໂສ ‘ນ ປຏິສນ຺ທຫິສ຺ສາມີ’ຕິ. ‘‘ກຖໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊານາຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ເຫຕຸ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ, ມຫາຣາຊ, ປຏິສນ຺ທຫນາຍ, ຕສ຺ສ ເຫຕຸສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຸປຣມາ ຊານາຕິ ໂສ ‘ນ ປຏິສນ຺ທຫິສ຺ສາມີ’’’ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ກສ຺ສໂກ ຄຫປຕິໂກ ກສິຕ຺ວາ ຈ ວປິຕ຺ວາ ຈ ຘຎ຺ຎາຄາຣໍ ປຣິປູເຣຍ຺ຍ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ເນວ ກສ຺ເສຍ຺ຍ ນ ວປ຺ເປຍ຺ຍ, ຍຖາສມ຺ຠຕຎ຺ຈ ຘຎ຺ຎໍ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ ວິສຊ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ ຍຖາ ປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກເຣຍ຺ຍ, ຊາເນຍ຺ຍ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ກສ຺ສໂກ ຄຫປຕິໂກ ‘ນ ເມ ຘຎ຺ຎາຄາຣໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ກຖໍ ຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ເຫຕຸ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ຘຎ຺ຎາຄາຣສ຺ສ ປຣິປູຣຓາຍ, ຕສ຺ສ ເຫຕຸສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຸປຣມາ ຊານາຕິ ‘ນ ເມ ຘຎ຺ຎາຄາຣໍ ປຣິປູເຣສ຺ສຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍ ເຫຕຸ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ປຏິສນ຺ທຫນາຍ, ຕສ຺ສ ເຫຕຸສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຸປຣມາ ຊານາຕິ ໂສ ‘ນ ປຏິສນ຺ທຫິສ຺ສາມີ’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ປຏິສນ຺ທຫນປຎ຺ໂຫ ທຸຕິໂຍ.

໓. ຎາຓປຎ຺ຎາປຎ຺ໂຫ

໓. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຍສ຺ສ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊ, ຍສ຺ສ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ຍຎ຺ເຎວ ຎາຓໍ ສາ ເຍວ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊ, ຍຎ຺ເຎວ ຎາຓໍ ສາ ເຍວ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຕຎ຺ເຎວ ຎາຓໍ ສາ ເຍວ ປຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ກິໍ ສມ຺ມຸຍ຺ເຫຍ຺ຍ ໂສ, ອຸທາຫຸ ນ ສມ຺ມຸຍ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ກຕ຺ຖຈິ, ມຫາຣາຊ, ສມ຺ມຸຍ຺ເຫຍ຺ຍ, ກຕ຺ຖຈິ ນ ສມ຺ມຸຍ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ກຸຫິໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ມຸຍ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ອຎ຺ຎາຕປຸພ຺ເພສຸ ວາ, ມຫາຣາຊ, ສິປ຺ປຏ຺ຐາເນສຸ, ອຄຕປຸພ຺ພາຍ ວາ ທິສາຍ, ອສ຺ສຸຕປຸພ຺ພາຍ ວາ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ມຸຍ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ກຸຫິໍ ນ ສມ຺ມຸຍ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ຍໍ ໂຂ ປນ, ມຫາຣາຊ, ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ‘ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ, ຕຫິໍ ນ ສມ຺ມຸຍ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ໂມໂຫ ປນສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ກຸຫິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂມໂຫ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຎາເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນມຕ຺ເຕ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ອນ຺ຘກາຣເຄເຫ ປທີປໍ ອາໂຣເປຍ຺ຍ, ຕໂຕ ອນ຺ຘກາໂຣ ນິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ອາໂລໂກ ປາຕຸຠເວຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຎາເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນມຕ຺ເຕ ໂມໂຫ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ປຎ຺ຎາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກຸຫິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ‘‘ປຎ຺ຎາປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສກິຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຍໍ ປນ ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ‘ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ, ຕໍ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຍໍ ປເນຕໍ ພ຺ຣູສິ ‘ປຎ຺ຎາ ສກິຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຍໍ ປນ ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ‘ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ, ຕໍ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’ຕິ, ຕສ຺ສ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂຍ ໂກຈິ ປຸຣິໂສ ຣຕ຺ຕິໍ ເລຂໍ ເປເສຕຸກາໂມ ເລຂກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປທີປໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ເລຂໍ ລິຂາເປຍ຺ຍ, ລິຂິເຕ ປນ ເລເຂ ປທີປໍ ວິຊ຺ຌາເປຍ຺ຍ, ວິຊ຺ຌາປິເຕປິ ປທີເປ ເລຂໍ ນ ວິນສ຺ເສຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຎາ ສກິຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຍໍ ປນ ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ‘ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ, ຕໍ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣຕ຺ຖິເມສຸ ຊນປເທສຸ ມນຸສ຺ສາ ອນຸຆຣໍ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ອຸທກຆຏການິ ຐເປນ຺ຕິ ອາລິມ຺ປນໍ ວິຊ຺ຌາເປຕຸໍ, ຆເຣ ປທິຕ຺ເຕ ຕານິ ປຎ຺ຈ ອຸທກຆຏການິ ຆຣສ຺ສູປຣິ ຂິປນ຺ຕິ, ຕໂຕ ອຄ຺ຄິ ວິຊ຺ຌາຍຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘ປຸນ ເຕຫິ ຆເຏຫິ ຆຏກິຈ຺ຈໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອລໍ ເຕຫິ ຆເຏຫິ, ກິໍ ເຕຫິ ຆເຏຫີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຈ ອຸທກຆຏການິ, ເອວໍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຍຖາ ເຕ ມນຸສ຺ສາ, ເອວໍ ໂຍຄາວຈໂຣ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍຖາ ອຄ຺ຄິ, ເອວໍ ກິເລສາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍຖາ ປຎ຺ຈຫິ ອຸທກຆຏເກຫິ ອຄ຺ຄິ ວິຊ຺ຌາປີຍຕິ, ເອວໍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ກິເລສາ ວິຊ຺ຌາປິຍນ຺ຕິ, ວິຊ຺ຌາປິຕາປິ ກິເລສາ ນ ປຸນ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຎາ ສກິຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຍໍ ປນ ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ‘ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ, ຕໍ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ເວຊ຺ໂຊ ປຎ຺ຈມູລເຠສຊ຺ຊານິ ຄເຫຕ຺ວາ ຄິລານກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕານິ ປຎ຺ຈມູລເຠສຊ຺ຊານິ ປິສິຕ຺ວາ [ປິໍສິຕ຺ວາ (ສີ. ປີ.)] ຄິລານກໍ ປາເຍຍ຺ຍ, ເຕຫິ ຈ ໂທສາ ນິທ຺ຘເມຍ຺ຍຸໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕສ຺ສ ເວຊ຺ຊສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘ປຸນ ເຕຫິ ປຎ຺ຈມູລເຠສຊ຺ເຊຫິ ເຠສຊ຺ຊກິຈ຺ຈໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອລໍ ເຕຫິ ປຎ຺ຈມູລເຠສຊ຺ເຊຫິ, ກິໍ ເຕຫິ ປຎ຺ຈມູລເຠສຊ຺ເຊຫີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຈມູລເຠສຊ຺ຊານິ, ເອວໍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຍຖາ ເວຊ຺ໂຊ, ເອວໍ ໂຍຄາວຈໂຣ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍຖາ ພ຺ຍາຘິ, ເອວໍ ກິເລສາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍຖາ ພ຺ຍາຘິໂຕ ປຸຣິໂສ, ເອວໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍຖາ ປຎ຺ຈມູລເຠສຊ຺ເຊຫິ ຄິລານສ຺ສ ໂທສາ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ, ໂທເສ ນິທ຺ຘນ຺ເຕ ຄິລາໂນ ອໂຣໂຄ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ກິເລສາ ນິທ຺ຘມີຍນ຺ຕິ, ນິທ຺ຘມິຕາ ຈ ກິເລສາ ນ ປຸນ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຎາ ສກິຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຍໍ ປນ ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ‘ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ, ຕໍ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ ໂຍໂຘ ປຎ຺ຈ ກຓ຺ຑານິ ຄເຫຕ຺ວາ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕເຣຍ຺ຍ ປຣເສນໍ ວິເຊຕຸໍ, ໂສ ສງ຺ຄາມຄໂຕ ຕານິ ປຎ຺ຈ ກຓ຺ຑານິ ຂິເປຍ຺ຍ, ເຕຫິ ຈ ປຣເສນາ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕສ຺ສ ສງ຺ຄາມາວຈຣສ຺ສ ໂຍຘສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘ປຸນ ເຕຫິ ກຓ຺ເຑຫິ ກຓ຺ຑກິຈ຺ຈໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອລໍ ເຕຫິ ກຓ຺ເຑຫິ, ກິໍ ເຕຫິ ກຓ຺ເຑຫີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຈ ກຓ຺ຑານິ, ເອວໍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ ໂຍໂຘ, ເອວໍ ໂຍຄາວຈໂຣ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍຖາ ປຣເສນາ, ເອວໍ ກິເລສາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍຖາ ປຎ຺ຈຫິ ກຓ຺ເຑຫິ ປຣເສນາ ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ກິເລສາ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຠຄ຺ຄາ ຈ ກິເລສາ ນ ປຸນ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຎາ ສກິຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຍໍ ປນ ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ‘ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ, ຕໍ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ຎາຓປຎ຺ຎາປຎ຺ໂຫ ຕຕິໂຍ.

໔. ປຏິສນ຺ທຫນປຸຄ຺ຄລເວທິຍນປຎ຺ໂຫ

໔. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ນ ປຏິສນ຺ທຫຕິ, ເວເທຕິ ໂສ ກິຎ຺ຈິ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນ’’ນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈິ ເວເທຕິ, ກິຎ຺ຈິ ນ ເວເທຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ເວເທຕິ, ກິໍ ນ ເວເທຕີ’’ຕິ? ‘‘ກາຍິກໍ, ມຫາຣາຊ, ເວທນໍ ເວເທຕິ, ເຈຕສິກໍ ເວທນໍ ນ ເວເທຕີ’’ຕິ. ‘‘ກຖໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາຍິກໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ, ກຖໍ ເຈຕສິກໍ ເວທນໍ ນ ເວເທຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ເຫຕຸ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ກາຍິກາຍ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ຕສ຺ສ ເຫຕຸສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອນຸປຣມາ ກາຍິກໍ ທຸກ຺ຂເວທນໍ ເວເທຕິ, ໂຍ ເຫຕຸ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຈຕສິກາຍ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ຕສ຺ສ ເຫຕຸສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຸປຣມາ ເຈຕສິກໍ ທຸກ຺ຂເວທນໍ ນ ເວເທຕິ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ – ‘ໂສ ເອກໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ ກາຍິກໍ ນ ເຈຕສິກ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ, ກສ຺ມາ ໂສ ນ ປຣິນິພ຺ພາຍຕີ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊ, ອຣຫໂຕ ອນຸນໂຍ ວາ ປຏິໂຆ ວາ, ນ ຈ ອຣຫນ຺ໂຕ ອປກ຺ກໍ ປາເຕນ຺ຕິ ປຣິປາກໍ ອາຄເມນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເຖເຣນ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ –

‘‘‘ນາຠິນນ຺ທາມິ ມຣຓໍ, ນາຠິນນ຺ທາມິ ຊີວິຕໍ;

ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມິ, ນິພ຺ພິສໍ ຠຕໂກ ຍຖາ.

‘‘‘ນາຠິນນ຺ທາມິ ມຣຓໍ, ນາຠິນນ຺ທາມິ ຊີວິຕໍ;

ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມິ, ສມ຺ປຊາໂນ ປຕິສ຺ສໂຕ’’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ [ປສ຺ສ ເຖຣຄາ. ໖໕໔].

ປຏິສນ຺ທຫນປຸຄ຺ຄລເວທິຍນປຎ຺ໂຫ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.

໕. ເວທນາປຎ຺ໂຫ

໕. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ສຸຂາ ເວທນາ ກຸສລາ ວາ ອກຸສລາ ວາ ອພ຺ຍາກຕາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ມຫາຣາຊ, ກຸສລາ, ສິຍາ ອກຸສລາ, ສິຍາ ອພ຺ຍາກຕາ’’ຕິ. ‘‘ຍທິ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລາ ນ ທຸກ຺ຂາ, ຍທິ ທຸກ຺ຂາ ນ ກຸສລາ, ກຸສລໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ອິຘ ປຸຣິສສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຕຕ຺ຕໍ ອໂຍຄຸຬໍ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ທຸຕິເຍ ຫຕ຺ເຖ ສີຕໍ ຫິມປິຓ຺ຑໍ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຸໂຠປິ ເຕ ທເຫຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ອຸໂຠປິ ເຕ ທເຫຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ເຕ ມຫາຣາຊ, ອຸໂຠປິ ອຸຓ຺ຫາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ອຸໂຠປິ ສີຕລາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫໍ ຍທິ ຕຕ຺ຕໍ ທຫຕິ, ນ ຈ ເຕ ອຸໂຠປິ ອຸຓ຺ຫາ, ເຕນ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍທິ ສີຕລໍ ທຫຕິ, ນ ຈ ເຕ ອຸໂຠປິ ສີຕລາ, ເຕນ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກິສ຺ສ ປນ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ອຸໂຠປິ ທຫນ຺ຕິ, ນ ຈ ເຕ ອຸໂຠປິ ອຸຓ຺ຫາ, ນ ຈ ເຕ ອຸໂຠປິ ສີຕລາ? ເອກໍ ອຸຓ຺ຫໍ, ເອກໍ ສີຕລໍ, ອຸໂຠປິ ເຕ ທຫນ຺ຕິ, ເຕນ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ ປຏິພໂລ ຕຍາ ວາທິນາ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປິຕຸໍ, ສາຘຸ ອຕ຺ຖໍ ຊປ຺ເປຫີ’’ຕິ. ຕໂຕ ເຖໂຣ ອຠິຘມ຺ມສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ກຖາຍ ຣາຊານໍ ມິລິນ຺ທໍ ສຎ຺ຎາເປສິ –

‘‘ຉຍິມານິ, ມຫາຣາຊ, ເຄຫນິສ຺ສິຕານິ ໂສມນສ຺ສານິ, ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມນິສ຺ສິຕານິ ໂສມນສ຺ສານິ, ຉ ເຄຫນິສ຺ສິຕານິ ໂທມນສ຺ສານິ, ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມນິສ຺ສິຕານິ ໂທມນສ຺ສານິ, ຉ ເຄຫນິສ຺ສິຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມນິສ຺ສິຕາ ອຸເປກ຺ຂາຕິ, ອິມານິ ຉ ຉກ຺ການິ, ອຕີຕາປິ ຉຕ຺ຕິໍສວິຘາ ເວທນາ, ອນາຄຕາປິ ຉຕ຺ຕິໍສວິຘາ ເວທນາ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາປິ ຉຕ຺ຕິໍສວິຘາ ເວທນາ, ຕເທກຊ຺ຌໍ ອຠິສຎ຺ຎຸຫິຕ຺ວາ ອຠິສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ອຏ຺ຐສຕໍ ເວທນາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ເວທນາປຎ຺ໂຫ ປຎ຺ຈໂມ.

໖. ນາມຣູປເອກຕ຺ຕນານຕ຺ຕປຎ຺ໂຫ

໖. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂກ ປຏິສນ຺ທຫຕີ’’ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ນາມຣູປໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຏິສນ຺ທຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ອິມໍ ເຍວ ນາມຣູປໍ ປຏິສນ຺ທຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອິມໍ ເຍວ ນາມຣູປໍ ປຏິສນ຺ທຫຕິ, ອິມິນາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ນາມຣູເປນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ ໂສຠນໍ ວາ ປາປກໍ ວາ, ເຕນ ກມ຺ເມນ ອຎ຺ຎໍ ນາມຣູປໍ ປຏິສນ຺ທຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍທິ, ຠນ຺ເຕ, ນ ອິມໍ ເຍວ ນາມຣູປໍ ປຏິສນ຺ທຫຕິ, ນນຸ ໂສ ມຸຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ ປາປເກຫິ ກມ຺ເມຫີ’’ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ຍທິ ນ ປຏິສນ຺ທເຫຍ຺ຍ, ມຸຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍ ປາປເກຫິ ກມ຺ເມຫິ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຏິສນ຺ທຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ມຸຕ຺ໂຕ ປາປເກຫິ ກມ຺ເມຫີ’’ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອມ຺ພໍ ອວຫເຣຍ຺ຍ, ຕເມນໍ ອມ຺ພສາມິໂກ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສຍ຺ຍ ‘ອິມິນາ ເທວ ປຸຣິເສນ ມຍ຺ຫໍ ອມ຺ພາ ອວຫຏາ’ຕິ, ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘ນາຫໍ, ເທວ, ອິມສ຺ສ ອມ຺ເພ ອວຫຣາມິ, ອຎ຺ເຎ ເຕ ອມ຺ພາ, ເຍ ອິມິນາ ໂຣປິຕາ, ອຎ຺ເຎ ເຕ ອມ຺ພາ, ເຍ ມຍາ ອວຫຏາ, ນາຫໍ ທຓ຺ຑປ຺ປຕ຺ໂຕ’ຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ທຓ຺ຑປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ທຓ຺ຑປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ເກນ ກາຣເຓນາ’’ຕິ? ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ປຸຣິມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ພໍ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ປຈ຺ຉິເມນ ອມ຺ເພນ ໂສ ປຸຣິໂສ ທຓ຺ຑປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອິມິນາ ນາມຣູເປນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ ໂສຠນໍ ວາ ປາປກໍ ວາ, ເຕນ ກມ຺ເມນ ອຎ຺ຎໍ ນາມຣູປໍ ປຏິສນ຺ທຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ມຸຕ຺ໂຕ ປາປເກຫິ ກມ຺ເມຫີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສາລິໍ ອວຫເຣຍ຺ຍ…ເປ… ອຸຈ຺ຉຸໍ ອວຫເຣຍ຺ຍ…ເປ… ຍຖາ ມຫາຣາຊ ໂກຈິ ປຸຣິໂສ ເຫມນ຺ຕກາເລ ອຄ຺ຄິໍ ຊາເລຕ຺ວາ ວິສິພ຺ເພຕ຺ວາ [ວິສີເວຕ຺ວາ (ສີ. ປີ.)] ອວິຊ຺ຌາເປຕ຺ວາ ປກ຺ກເມຍ຺ຍ, ອຖ ໂຂ ໂສ ອຄ຺ຄິ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເຂຕ຺ຕໍ ຑເຫຍ຺ຍ [ອຸປຑເຫຍ຺ຍ (ກ.)], ຕເມນໍ ເຂຕ຺ຕສາມິໂກ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສຍ຺ຍ ‘ອິມິນາ, ເທວ, ປຸຣິເສນ ມຍ຺ຫໍ ເຂຕ຺ຕໍ ທຑ຺ຒ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘ນາຫໍ, ເທວ, ອິມສ຺ສ ເຂຕ຺ຕໍ ຌາເປມິ, ອຎ຺ໂຎ ໂສ ອຄ຺ຄິ, ໂຍ ມຍາ ອວິຊ຺ຌາປິໂຕ, ອຎ຺ໂຎ ໂສ ອຄ຺ຄິ, ເຍນິມສ຺ສ ເຂຕ຺ຕໍ ທຑ຺ຒໍ, ນາຫໍ ທຓ຺ຑປ຺ປຕ຺ໂຕ’ຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ທຓ຺ຑປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ທຓ຺ຑປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ເກນ ກາຣເຓນາ’’ຕິ? ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ປຸຣິມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຄ຺ຄິໍ ອປ຺ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ປຈ຺ຉິເມນ ອຄ຺ຄິນາ ໂສ ປຸຣິໂສ ທຓ຺ຑປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອິມິນາ ນາມຣູເປນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ ໂສຠນໍ ວາ ປາປກໍ ວາ, ເຕນ ກມ຺ເມນ ອຎ຺ຎໍ ນາມຣູປໍ ປຏິສນ຺ທຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ມຸຕ຺ໂຕ ປາປເກຫິ ກມ຺ເມຫີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ປທີປໍ ອາທາຍ ປາສາທໍ ອຠິຣູຫິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ປທີໂປ ຌາຍມາໂນ ຕິຓໍ ຌາເປຍ຺ຍ, ຕິຓໍ ຌາຍມານໍ ຆຣໍ ຌາເປຍ຺ຍ, ຆຣໍ ຌາຍມານໍ ຄາມໍ ຌາເປຍ຺ຍ, ຄາມຊໂນ ຕໍ ປຸຣິສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘ກິສ຺ສ ຕ຺ວໍ, ໂຠ ປຸຣິສ, ຄາມໍ ຌາເປສີ’ຕິ, ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘ນາຫໍ, ໂຠ, ຄາມໍ ຌາເປມິ, ອຎ຺ໂຎ ໂສ ປທີປຄ຺ຄິ, ຍສ຺ສາຫໍ ອາໂລເກນ ຠຸຎ຺ຊິໍ, ອຎ຺ໂຎ ໂສ ອຄ຺ຄິ, ເຍນ ຄາໂມ ຌາປິໂຕ’ຕິ, ເຕ ວິວທມານາ ຕວ ສນ຺ຕິເກ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ກສ຺ສ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ອຏ຺ຏໍ [ອຕ຺ຖໍ (ສີ. ປີ.)] ຘາເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ຄາມຊນສ຺ສ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ອປິ ຈ ຕໂຕ ເອວ ໂສ ອຄ຺ຄິ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກິຎ຺ຈາປິ ອຎ຺ຎໍ ມາຣຓນ຺ຕິກໍ ນາມຣູປໍ, ອຎ຺ຎໍ ປຏິສນ຺ຘິສ຺ມິໍ ນາມຣູປໍ, ອປິ ຈ ຕໂຕ ເຍວ ຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ນ ມຸຕ຺ໂຕ ປາປເກຫິ ກມ຺ເມຫີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ທຫຣິໍ ທາຣິກໍ ວາເຣຕ຺ວາ ສຸງ຺ກໍ ທຕ຺ວາ ປກ຺ກເມຍ຺ຍ. ສາ ອປເຣນ ສມເຍນ ມຫຕີ ອສ຺ສ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ອຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ ສຸງ຺ກໍ ທຕ຺ວາ ວິວາຫໍ ກເຣຍ຺ຍ, ອິຕໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘ກິສ຺ສ ປນ ເມ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຠຣິຍໍ ເນສີ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘ນາຫໍ ຕວ ຠຣິຍໍ ເນມິ, ອຎ຺ຎາ ສາ ທາຣິກາ ທຫຣີ ຕຣຸຓີ, ຍາ ຕຍາ ວາຣິຕາ ຈ ທິນ຺ນສຸງ຺ກາ ຈ, ອຎ຺ຎາຍໍ ທາຣິກາ ມຫຕີ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ມຍາ ວາຣິຕາ ຈ ທິນ຺ນສຸງ຺ກາ ຈາ’ຕິ, ເຕ ວິວທມານາ ຕວ ສນ຺ຕິເກ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ. ກສ຺ສ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ອຏ຺ຏໍ ຘາເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ປຸຣິມສ຺ສ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ອປິ ຈ ຕໂຕ ເຍວ ສາ ມຫຕີ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກິຎ຺ຈາປິ ອຎ຺ຎໍ ມາຣຓນ຺ຕິກໍ ນາມຣູປໍ, ອຎ຺ຎໍ ປຏິສນ຺ຘິສ຺ມິໍ ນາມຣູປໍ, ອປິ ຈ ຕໂຕ ເຍວ ຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ນປຣິມຸຕ຺ໂຕ ປາປເກຫິ ກມ຺ເມຫີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ໂຄປາລກສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ຂີຣຆຏໍ ກິຓິຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ຫຕ຺ເຖ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປກ຺ກເມຍ຺ຍ ‘ສ຺ເວ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີ’ຕິ, ຕໍ ອປຣຊ຺ຊຸ ທຘິ ສມ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ໂສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘ເທຫິ ເມ ຂີຣຆຏ’ນ຺ຕິ. ໂສ ທຘິໍ ທສ຺ເສຍ຺ຍ. ອິຕໂຣ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘ນາຫໍ ຕວ ຫຕ຺ຖໂຕ ທຘິໍ ກິຓາມິ, ເທຫິ ເມ ຂີຣຆຏ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ‘ອຊານໂຕ ເຕ ຂີຣໍ ທຘິຠູຕ’ນ຺ຕິ ເຕ ວິວທມານາ ຕວ ສນ຺ຕິເກ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ກສ຺ສ ຕ຺ວໍ ມຫາຣາຊ, ອຏ຺ຏໍ ຘາເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ໂຄປາລກສ຺ສ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ອປິ ຈ ຕໂຕ ເຍວ ຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກິຎ຺ຈາປິ ອຎ຺ຎໍ ມາຣຓນ຺ຕິກໍ ນາມຣູປໍ, ອຎ຺ຎໍ ປຏິສນ຺ຘິສ຺ມິໍ ນາມຣູປໍ, ອປິ ຈ ຕໂຕ ເຍວ ຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ນ ປຣິມຸຕ຺ໂຕ ປາປເກຫິ ກມ຺ເມຫີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ນາມຣູປເອກຕ຺ຕນານຕ຺ຕປຎ຺ໂຫ ຉຏ຺ໂຐ.

໗. ເຖຣປຏິສນ຺ທຫນາປຏິສນ຺ທຫນປຎ຺ໂຫ

໗. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕ຺ວໍ ປນ ປຏິສນ຺ທຫິສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ອລໍ, ມຫາຣາຊ, ກິໍ ເຕ ເຕນ ປຸຈ຺ຉິເຕນ, ນນຸ ມຍາ ປຏິກຈ຺ເຈວ ອກ຺ຂາຕໍ ‘ສເຈ, ມຫາຣາຊ, ສອຸປາທາໂນ ຠວິສ຺ສາມິ, ປຏິສນ຺ທຫິສ຺ສາມິ, ສເຈ ອນຸປາທາໂນ ຠວິສ຺ສາມິ, ນ ປຏິສນ຺ທຫິສ຺ສາມີ’’’ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ຣຎ຺ໂຎ ອຘິກາຣໍ ກເຣຍ຺ຍ. ຣາຊາ ຕຸຏ຺ໂຐ ອຘິກາຣໍ ທເທຍ຺ຍ, ໂສ ເຕນ ອຘິກາເຣນ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິໂຕ ສມງ຺ຄິຠູໂຕ ປຣິຈເຣຍ຺ຍ, ໂສ ເຈ ຊນສ຺ສ ອາໂຣເຈຍ຺ຍ ‘ນ ເມ ຣາຊາ ກິຎ຺ຈິ ປຏິກໂຣຕີ’ ຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ຍຸຕ຺ຕກາຣີ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກິໍ ເຕ ເຕນ ປຸຈ຺ຉິເຕນ, ນນຸ ມຍາ ປຏິກຈ຺ເຈວ ອກ຺ຂາຕໍ ‘ສເຈ ສອຸປາທາໂນ ຠວິສ຺ສາມິ, ປຏິສນ຺ທຫິສ຺ສາມິ, ສເຈ ອນຸປາທາໂນ ຠວິສ຺ສາມິ, ນ ປຏິສນ຺ທຫິສ຺ສາມີ’’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ເຖຣປຏິສນ຺ທຫນາປຏິສນ຺ທຫນປຎ຺ໂຫ ສຕ຺ຕໂມ.

໘. ນາມຣູປປຏິສນ຺ທຫນປຎ຺ໂຫ

໘. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຍໍ ປເນຕໍ ພ຺ຣູສິ ‘ນາມຣູປ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ນາມໍ, ກຕມໍ ຣູປ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍໍ ຕຕ຺ຖ, ມຫາຣາຊ, ໂອຬາຣິກໍ, ເອຕໍ ຣູປໍ, ເຍ ຕຕ຺ຖ ສຸຂຸມາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ, ເອຕໍ ນາມ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ເກນ ກາຣເຓນ ນາມໍ ເຍວ ນ ປຏິສນ຺ທຫຕິ, ຣູປໍ ເຍວ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎູປນິສ຺ສິຕາ, ມຫາຣາຊ, ເອເຕ ຘມ຺ມາ ເອກໂຕວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ກລລໍ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ອຓ຺ຑມ຺ປິ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ກລລໍ, ຍຎ຺ຈ ອຓ຺ຑໍ, ອຸໂຠເປເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎູປນິສ຺ສິຕາ, ເອກໂຕວ ເນສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຍທິ ຕຕ຺ຖ ນາມໍ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ຣູປມ຺ປິ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ຍຎ຺ເຈວ ຕຕ຺ຖ ນາມໍ, ຍຎ຺ເຈວ ຣູປໍ, ອຸໂຠເປເຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎູປນິສ຺ສິຕາ, ເອກໂຕວ ເນສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ເອວເມຕໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ສນ຺ຘາວິຕ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ນາມຣູປປຏິສນ຺ທຫນປຎ຺ໂຫ ອຏ຺ຐໂມ.

໙. ອທ຺ຘານປຎ຺ໂຫ

໙. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຍໍ ປເນຕໍ ພ຺ຣູສິ ‘ທີຆມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ, ກິເມຕໍ ອທ຺ຘານໍ ນາມາ’’ຕິ? ‘‘ອຕີໂຕ, ມຫາຣາຊ, ອທ຺ຘາ, ອນາຄໂຕ ອທ຺ຘາ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສພ຺ເພ ອທ຺ຘາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ? ‘‘ໂກຈິ, ມຫາຣາຊ, ອທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ, ໂກຈິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ‘‘ກຕໂມ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖິ, ກຕໂມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ? ‘‘ເຍ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ສງ຺ຂາຣາ ອຕີຕາ ວິຄຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ວິປຣິຓຕາ, ໂສ ອທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ, ເຍ ຘມ຺ມາ ວິປາກາ, ເຍ ຈ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມາ, ເຍ ຈ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຏິສນ຺ຘິໍ ເທນ຺ຕິ, ໂສ ອທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ. ເຍ ສຕ຺ຕາ ກາລງ຺ກຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ໂສ ຈ ອທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ. ເຍ ສຕ຺ຕາ ກາລງ຺ກຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ, ໂສ ອທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ. ເຍ ຈ ສຕ຺ຕາ ປຣິນິພ຺ພຸຕາ, ໂສ ຈ ອທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ ປຣິນິພ຺ພຸຕຕ຺ຕາ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ອທ຺ຘານປຎ຺ໂຫ ນວໂມ.

ອທ຺ຘານວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

ອິມສ຺ມິໍ ວຄ຺ເຄ ນວ ປຎ຺ຫາ.