໑. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຎ຺ໂຫ

໑. ອຖ ໂຂ ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ເຍນາຍສ຺ມາ ນາຄເສໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ນາຄເສເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ, ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ອາຍສ຺ມາປິ ໂຂ ນາຄເສໂນ ປຏິສມ຺ໂມທນີເຍເນວ [ປຏິສມ຺ໂມທິ, ເຕເນວ (ສີ.)] ມິລິນ຺ທສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘສິ. ອຖ ໂຂ ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຄເສນໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ກຖໍ ຠທນ຺ໂຕ ຎາຍຕິ, ກິນ຺ນາໂມສິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ນາຄເສໂນ’’ຕິ ໂຂ ອຫໍ, ມຫາຣາຊ, ຎາຍາມິ, ‘‘ນາຄເສໂນ’’ຕິ ໂຂ ມໍ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ອປິ ຈ ມາຕາປິຕໂຣ ນາມໍ ກໂຣນ຺ຕິ ‘‘ນາຄເສໂນ’’ຕິ ວາ ‘‘ສູຣເສໂນ’’ຕິ ວາ ‘‘ວີຣເສໂນ’’ຕິ ວາ ‘‘ສີຫເສໂນ’’ຕິ ວາ, ອປິ ຈ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສງ຺ຂາ ສມຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂວຫາໂຣ ນາມມຕ຺ຕໍ ຍທິທໍ ນາຄເສໂນຕິ, ນ ເຫຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ.

ອຖ ໂຂ ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ເອວມາຫ ‘‘ສຸຓນ຺ຕຸ ເມ ໂຠນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈສຕາ ໂຍນກາ ອສີຕິສຫສ຺ສາ ຈ ຠິກ຺ຂູ, ອຍໍ ນາຄເສໂນ ເອວມາຫ ‘ນ ເຫຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີ’ຕິ, ກລ຺ລໍ ນຸ ໂຂ ຕທຠິນນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຄເສນໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ສເຈ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ປຸຄ຺ຄໂລ ນູປລພ຺ຠຕິ, ໂກ ຈຣຫິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ເທຕິ, ໂກ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ໂກ ສີລໍ ຣກ຺ຂຕິ, ໂກ ຠາວນມນຸຍຸຎ຺ຊຕິ, ໂກ ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານານິ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ໂກ ປາຓໍ ຫນຕິ, ໂກ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ໂກ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ຈຣຕິ, ໂກ ມຸສາ ຠຓຕິ, ໂກ ມຊ຺ຊໍ ປິວຕິ, ໂກ ປຎ຺ຈານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ກຸສລໍ, ນຕ຺ຖິ ອກຸສລໍ, ນຕ຺ຖິ ກຸສລາກຸສລານໍ ກມ຺ມານໍ ກຕ຺ຕາ ວາ ກາເຣຕາ ວາ, ນຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ສເຈ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ຕຸມ຺ເຫ ມາເຣຕິ, ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສາປິ ປາຓາຕິປາໂຕ, ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ນຕ຺ຖິ ອາຈຣິໂຍ, ນຕ຺ຖິ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ, ນຕ຺ຖິ ອຸປສມ຺ປທາ. ‘ນາຄເສໂນຕິ ມໍ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ສມຸທາຈຣນ຺ຕີ’ຕິ ຍໍ ວເທສິ, ‘ກຕໂມ ເອຕ຺ຖ ນາຄເສໂນ? ກິນ຺ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເກສາ ນາຄເສໂນ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ໂລມາ ນາຄເສໂນ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ນຂາ…ເປ… ທນ຺ຕາ…ເປ… ຕໂຈ…ເປ… ມໍສໍ…ເປ… ນ຺ຫາຣຸ…ເປ… ອຏ຺ຐິ…ເປ… ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ…ເປ… ວກ຺ກໍ…ເປ… ຫທຍໍ…ເປ… ຍກນໍ…ເປ… ກິໂລມກໍ…ເປ… ປິຫກໍ…ເປ… ປປ຺ຜາສໍ…ເປ… ອນ຺ຕໍ…ເປ… ອນ຺ຕຄຸຓໍ…ເປ… ອຸທຣິຍໍ…ເປ… ກຣີສໍ…ເປ… ປິຕ຺ຕໍ…ເປ… ເສມ຺ຫໍ…ເປ… ປຸພ຺ໂພ…ເປ… ໂລຫິຕໍ…ເປ… ເສໂທ…ເປ… ເມໂທ…ເປ… ອສ຺ສຸ…ເປ… ວສາ…ເປ… ເຂໂຬ…ເປ… ສິງ຺ຆາຓິກາ…ເປ… ລສິກາ…ເປ… ມຸຕ຺ຕໍ…ເປ… ມຕ຺ຖເກ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ນາຄເສໂນ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຣູປໍ ນາຄເສໂນ’’ຕິ? ‘‘ນຫິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ເວທນາ ນາຄເສໂນ’’ຕິ?‘‘ນ ຫິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ສຎ຺ຎາ ນາຄເສໂນ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ສງ຺ຂາຣາ ນາຄເສໂນ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາຄເສໂນ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓໍ ນາຄເສໂນ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓໍ ນາຄເສໂນ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ຕມຫໍ ຠນ຺ເຕ, ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ປສ຺ສາມິ ນາຄເສນໍ. ນາຄເສນສທ຺ໂທ ເຍວ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ນາຄເສໂນ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ປເນຕ຺ຖ ນາຄເສໂນ, ອລິກໍ ຕ຺ວໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາສສິ ມຸສາວາທໍ, ນຕ຺ຖິ ນາຄເສໂນ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນາຄເສໂນ ມິລິນ຺ທໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ຕ຺ວໍ ໂຂສິ, ມຫາຣາຊ, ຂຕ຺ຕິຍສຸຂຸມາໂລ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂຸມາໂລ, ຕສ຺ສ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມຍໍ ຕຕ຺ຕາຍ ຠູມິຍາ ອຸຓ຺ຫາຍ ວາລິກາຍ ຂຣາຍ ສກ຺ຂຣກຖລິກາຍ [ຂຣາ ສກ຺ຂຣກຐລວາລິກາ (ສີ. ປີ.)] ມທ຺ທິຕ຺ວາ ປາເທນາຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປາທາ ຣຸຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກາໂຍ ກິລມຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຫຎ຺ຎຕິ, ທຸກ຺ຂສຫຄຕໍ ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ ປາເທນາຄໂຕສິ, ອຸທາຫຸ ວາຫເນນາ’’ຕິ? ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປາເທນາຄຈ຺ຉາມິ, ຣເຖນາຫໍ ອາຄໂຕສ຺ມີ’’ຕິ. ‘‘ສເຈ, ຕ຺ວໍ ມຫາຣາຊ, ຣເຖນາຄໂຕສິ, ຣຖໍ ເມ ອາໂຣເຈຫິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອີສາ ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອກ຺ໂຂ ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຈກ຺ການິ ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຣຖປຎ຺ຊຣໍ ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຣຖທຓ຺ຑໂກ ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຍຸຄໍ ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຣສ຺ມິໂຍ ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ປໂຕທລຏ຺ຐິ ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອີສາອກ຺ຂຈກ຺ກຣຖປຎ຺ຊຣຣຖທຓ຺ຑຍຸຄຣສ຺ມິປໂຕທາ ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ມຫາຣາຊ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອີສາອກ຺ຂຈກ຺ກຣຖປຎ຺ຊຣຣຖທຓ຺ຑຍຸຄຣສ຺ມິປໂຕທາ ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຕມຫໍ, ມຫາຣາຊ, ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ປສ຺ສາມິ ຣຖໍ. ຣຖສທ຺ໂທເຍວ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຣໂຖ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ປເນຕ຺ຖ ຣໂຖ, ອລິກໍ, ຕ຺ວໍ ມຫາຣາຊ, ຠາສສິ ມຸສາວາທໍ, ນຕ຺ຖິ ຣໂຖ, ຕ຺ວໍສິ, ມຫາຣາຊ, ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ອຄ຺ຄຣາຊາ, ກສ຺ສ ປນ ຕ຺ວໍ ຠາຍິຕ຺ວາ ມຸສາວາທໍ ຠາສສິ, ສຸຓນ຺ຕຸ ເມ ໂຠນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈສຕາ ໂຍນກາ ອສີຕິສຫສ຺ສາ ຈ ຠິກ຺ຂູ, ອຍໍ ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ເອວມາຫ ‘ຣເຖນາຫໍ ອາຄໂຕສ຺ມີ’ຕິ, ສເຈ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ຣເຖນາຄໂຕ‘ສິ, ຣຖໍ ເມ ອາໂຣເຈຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ຣຖໍ ນ ສມ຺ປາເທຕິ, ກລ຺ລໍ ນຸ ໂຂ ຕທຠິນນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ປຎ຺ຈສຕາ ໂຍນກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ນາຄເສນສ຺ສ ສາຘຸກາຣໍ ທຕ຺ວາ ມິລິນ຺ທໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈຸໍ ‘‘ອິທານິ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຠາສສ຺ສູ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ມິລິນ຺ໂທ ຣາຊາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຄເສນໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ມຸສາ ຠຓາມິ, ອີສຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອກ຺ຂຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຈກ຺ການິ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣຖປຎ຺ຊຣຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣຖທຓ຺ຑກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ‘ຣໂຖ’ຕິ ສງ຺ຂາ ສມຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂວຫາໂຣ ນາມມຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ໂຂ, ຕ຺ວໍ ມຫາຣາຊ, ຣຖໍ ຊານາສິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ເກເສ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ໂລເມ ຈ ປຏິຈ຺ຈ…ເປ… ມຕ຺ຖເກ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເວທນຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ສຎ຺ຎຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ສງ຺ຂາເຣ ຈ ປຏິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ‘ນາຄເສໂນ’ຕິ ສງ຺ຂາ ສມຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂວຫາໂຣ ນາມມຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປເນຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ນູປລພ຺ຠຕິ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ວຊິຣາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ –

‘‘‘ຍຖາ ຫິ ອງ຺ຄສມ຺ຠາຣາ, ໂຫຕິ ສທ຺ໂທ ຣໂຖ ອິຕິ;

ເອວໍ ຂນ຺ເຘສຸ ສນ຺ເຕສຸ, ໂຫຕິ ‘‘ສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ສມ຺ມຸຕີ’’’ຕິ [ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໑.໑໗໑].

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຕິຈິຕ຺ຣານິ ປຎ຺ຫປຏິຠານານິ ວິສຊ຺ຊິຕານິ, ຍທິ ພຸທ຺ໂຘ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ສາຘຸກາຣໍ ທເທຍ຺ຍ, ສາຘຸ ສາຘຸ ນາຄເສນ, ອຕິຈິຕ຺ຣານິ ປຎ຺ຫປຏິຠານານິ ວິສຊ຺ຊິຕານີ’’ຕິ.

ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຎ຺ໂຫ ປຐໂມ.