໔. ອຄ຺ຄຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ

ວາເສຏ຺ຐຠາຣທ຺ວາຊາ

໑໑໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ປຸພ຺ພາຣາເມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ວາເສຏ຺ຐຠາຣທ຺ວາຊາ ຠິກ຺ຂູສຸ ປຣິວສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ອາກງ຺ຂມານາ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ປາສາທາ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ປາສາທປຈ຺ຉາຍາຍໍ [ປາສາທຈ຺ຉາຍາຍໍ (ກ.)] ອພ຺ໂຠກາເສ ຈງ຺ກມຕິ.

໑໑໒. ອທ຺ທສາ ໂຂ ວາເສຏ຺ໂຐ ຠຄວນ຺ຕໍ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ປາສາທາ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ປາສາທປຈ຺ຉາຍາຍໍ ອພ຺ໂຠກາເສ ຈງ຺ກມນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ຠາຣທ຺ວາຊໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ, ອາວຸໂສ ຠາຣທ຺ວາຊ, ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ປາສາທາ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ປາສາທປຈ຺ຉາຍາຍໍ ອພ຺ໂຠກາເສ ຈງ຺ກມຕິ. ອາຍາມາວຸໂສ ຠາຣທ຺ວາຊ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ; ອປ຺ເປວ ນາມ ລເຠຍ຺ຍາມ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກາ [ສມ຺ມຸຂາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ສວນາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ວາເສຏ຺ຐສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

໑໑໓. ອຖ ໂຂ ວາເສຏ຺ຐຠາຣທ຺ວາຊາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຈງ຺ກມນ຺ຕໍ ອນຸຈງ຺ກມິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ວາເສຏ຺ຐໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ຂ຺ວຕ຺ຖ, ວາເສຏ຺ຐ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຊຈ຺ຈາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລີນາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ, ກຈ຺ຈິ ໂວ, ວາເສຏ຺ຐ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ ນ ປຣິຠາສນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ຕຄ຺ຆ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ ປຣິຠາສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຣູປາຍ ປຣິຠາສາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍ, ໂນ ອປຣິປຸຓ຺ຓາຍາ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ໂວ, ວາເສຏ຺ຐ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ ປຣິຠາສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຣູປາຍ ປຣິຠາສາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍ, ໂນ ອປຣິປຸຓ຺ຓາຍາ’’ຕິ? ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຠນ຺ເຕ, ເອວມາຫໍສຸ – ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ເສຏ຺ໂຐ ວຓ຺ໂຓ, ຫີນາ ອຎ຺ເຎ ວຓ຺ຓາ [ຫີໂນ ອຎ຺ໂຎ ວຓ຺ໂຓ (ສີ. ປີ. ມ. ນິ. ໒ ມຘຸຣສຸຕ຺ຕ)]. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ສຸກ຺ໂກ ວຓ຺ໂຓ, ກຓ຺ຫາ ອຎ຺ເຎ ວຓ຺ຓາ [ກຓ຺ໂຫ ອຎ຺ໂຎ ວຓ຺ໂຓ (ສີ. ປີ. ມ. ນິ. ໒ ມຘຸຣສຸຕ຺ຕ)]. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ໂນ ອພ຺ຣາຫ຺ມຓາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ [ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ (ສ຺ຍາ.)] ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ປຸຕ຺ຕາ ໂອຣສາ ມຸຂໂຕ ຊາຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຊາ ພ຺ຣຫ຺ມນິມ຺ມິຕາ ພ຺ຣຫ຺ມທາຍາທາ. ເຕ ຕຸມ຺ເຫ ເສຏ຺ຐໍ ວຓ຺ຓໍ ຫິຕ຺ວາ ຫີນມຕ຺ຖ ວຓ຺ຓໍ ອຊ຺ຌຸປຄຕາ, ຍທິທໍ ມຸຓ຺ຑເກ ສມຓເກ ອິພ຺ເຠ ກຓ຺ເຫ ພນ຺ຘຸປາທາປຈ຺ເຈ. ຕຍິທໍ ນ ສາຘຸ, ຕຍິທໍ ນປ຺ປຕິຣູປໍ, ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ເສຏ຺ຐໍ ວຓ຺ຓໍ ຫິຕ຺ວາ ຫີນມຕ຺ຖ ວຓ຺ຓໍ ອຊ຺ຌຸປຄຕາ ຍທິທໍ ມຸຓ຺ຑເກ ສມຓເກ ອິພ຺ເຠ ກຓ຺ເຫ ພນ຺ຘຸປາທາປຈ຺ເຈ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ ປຣິຠາສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຣູປາຍ ປຣິຠາສາຍ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍ, ໂນ ອປຣິປຸຓ຺ຓາຍາ’’ຕິ.

໑໑໔. ‘‘ຕຄ຺ຆ ໂວ, ວາເສຏ຺ຐ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂປຣາຓໍ ອສ຺ສຣນ຺ຕາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ເສຏ຺ໂຐ ວຓ຺ໂຓ, ຫີນາ ອຎ຺ເຎ ວຓ຺ຓາ; ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ສຸກ຺ໂກ ວຓ຺ໂຓ, ກຓ຺ຫາ ອຎ຺ເຎ ວຓ຺ຓາ; ພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ໂນ ອພ຺ຣາຫ຺ມຓາ; ພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ປຸຕ຺ຕາ ໂອຣສາ ມຸຂໂຕ ຊາຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຊາ ພ຺ຣຫ຺ມນິມ຺ມິຕາ ພ຺ຣຫ຺ມທາຍາທາ’ຕິ. ທິສ຺ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ວາເສຏ຺ຐ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໂຍ ອຸຕຸນິໂຍປິ ຄພ຺ຠິນິໂຍປິ ວິຊາຍມານາປິ ປາຍມານາປິ. ເຕ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂຍນິຊາວ ສມານາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ເສຏ຺ໂຐ ວຓ຺ໂຓ, ຫີນາ ອຎ຺ເຎ ວຓ຺ຓາ; ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ສຸກ຺ໂກ ວຓ຺ໂຓ, ກຓ຺ຫາ ອຎ຺ເຎ ວຓ຺ຓາ; ພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ໂນ ອພ຺ຣາຫ຺ມຓາ; ພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ປຸຕ຺ຕາ ໂອຣສາ ມຸຂໂຕ ຊາຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຊາ ພ຺ຣຫ຺ມນິມ຺ມິຕາ ພ຺ຣຫ຺ມທາຍາທາ’ຕິ. ເຕ [ເຕ ຈ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ພ຺ຣຫ຺ມານຎ຺ເຈວ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ, ມຸສາ ຈ ຠາສນ຺ຕິ, ພຫຸຎ຺ຈ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວນ຺ຕິ.

ຈຕຸວຓ຺ຓສຸທ຺ຘິ

໑໑໕. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ວາເສຏ຺ຐ, ວຓ຺ຓາ – ຂຕ຺ຕິຍາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ເວສ຺ສາ, ສຸທ຺ທາ. ຂຕ຺ຕິໂຍປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ ອທິນ຺ນາທາຍີ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ມຸສາວາທີ ປິສຸຓວາໂຈ ຜຣຸສວາໂຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີ. ອິຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ເຍເມ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາ ອກຸສລສງ຺ຂາຕາ ສາວຊ຺ຊາ ສາວຊ຺ຊສງ຺ຂາຕາ ອເສວິຕພ຺ພາ ອເສວິຕພ຺ພສງ຺ຂາຕາ ນອລມຣິຍາ ນອລມຣິຍສງ຺ຂາຕາ ກຓ຺ຫາ ກຓ຺ຫວິປາກາ ວິຎ຺ຎຸຄຣຫິຕາ, ຂຕ຺ຕິເຍປິ ເຕ [ໂຂ ວາເສຏ຺ຐ (ກ.)] ອິເຘກຈ຺ເຈ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ…ເປ… ເວສ຺ໂສປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ…ເປ… ສຸທ຺ໂທປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ ອທິນ຺ນາທາຍີ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ມຸສາວາທີ ປິສຸຓວາໂຈ ຜຣຸສວາໂຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີ. ອິຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ເຍເມ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາ ອກຸສລສງ຺ຂາຕາ…ເປ… ກຓ຺ຫາ ກຓ຺ຫວິປາກາ ວິຎ຺ຎຸຄຣຫິຕາ; ສຸທ຺ເທປິ ເຕ ອິເຘກຈ຺ເຈ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ.

‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ, ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ. ອິຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ເຍເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາ ກຸສລສງ຺ຂາຕາ ອນວຊ຺ຊາ ອນວຊ຺ຊສງ຺ຂາຕາ ເສວິຕພ຺ພາ ເສວິຕພ຺ພສງ຺ຂາຕາ ອລມຣິຍາ ອລມຣິຍສງ຺ຂາຕາ ສຸກ຺ກາ ສຸກ຺ກວິປາກາ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ຖາ, ຂຕ຺ຕິເຍປິ ເຕ ອິເຘກຈ຺ເຈ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ…ເປ… ເວສ຺ໂສປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ…ເປ… ສຸທ຺ໂທປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ອນຠິຊ຺ຌາລຸ, ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ. ອິຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ເຍເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາ ກຸສລສງ຺ຂາຕາ ອນວຊ຺ຊາ ອນວຊ຺ຊສງ຺ຂາຕາ ເສວິຕພ຺ພາ ເສວິຕພ຺ພສງ຺ຂາຕາ ອລມຣິຍາ ອລມຣິຍສງ຺ຂາຕາ ສຸກ຺ກາ ສຸກ຺ກວິປາກາ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ຖາ; ສຸທ຺ເທປິ ເຕ ອິເຘກຈ຺ເຈ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ.

໑໑໖. ‘‘ອິເມສຸ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ຈຕູສຸ ວຓ຺ເຓສຸ ເອວໍ ອຸຠຍໂວກິຓ຺ເຓສຸ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ກຓ຺ຫສຸກ຺ເກສຸ ຘມ຺ເມສຸ ວິຎ຺ຎຸຄຣຫິເຕສຸ ເຈວ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ເຖສຸ ຈ ຍເທຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ເສຏ຺ໂຐ ວຓ຺ໂຓ, ຫີນາ ອຎ຺ເຎ ວຓ຺ຓາ; ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ສຸກ຺ໂກ ວຓ຺ໂຓ, ກຓ຺ຫາ ອຎ຺ເຎ ວຓ຺ຓາ; ພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ໂນ ອພ຺ຣາຫ຺ມຓາ; ພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ປຸຕ຺ຕາ ໂອຣສາ ມຸຂໂຕ ຊາຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຊາ ພ຺ຣຫ຺ມນິມ຺ມິຕາ ພ຺ຣຫ຺ມທາຍາທາ’ຕິ. ຕໍ ເຕສໍ ວິຎ຺ຎູ ນານຸຊານນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິເມສຎ຺ຫິ, ວາເສຏ຺ຐ, ຈຕຸນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ໂຍ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ເນສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ ຘມ຺ເມເນວ, ໂນ ອຘມ຺ເມນ. ຘມ຺ໂມ ຫິ, ວາເສຏ຺ຐ, ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ, ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ.

໑໑໗. ‘‘ຕທມິນາເປຕໍ, ວາເສຏ຺ຐ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ຘມ຺ໂມວ ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ, ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ.

‘‘ຊານາຕິ ໂຂ [ໂຂ ປນ (ກ.)], ວາເສຏ຺ຐ, ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອນນ຺ຕຣາ [ອນຸຕ຺ຕໂຣ (ພຫູສຸ)] ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ’ຕິ. ສກ຺ຍາ ໂຂ ປນ, ວາເສຏ຺ຐ, ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ [ອນນ຺ຕຣາ ອນຸຍນ຺ຕາ (ສ຺ຍາ.), ອນນ຺ຕຣາ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ (ກ.)] ຠວນ຺ຕິ. ກໂຣນ຺ຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ສກ຺ຍາ ຣຎ຺ເຎ ປເສນທິມ຺ຫິ ໂກສເລ ນິປຈ຺ຈກາຣໍ ອຠິວາທນໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ. ອິຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ຍໍ ກໂຣນ຺ຕິ ສກ຺ຍາ ຣຎ຺ເຎ ປເສນທິມ຺ຫິ ໂກສເລ ນິປຈ຺ຈກາຣໍ ອຠິວາທນໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ, ກໂຣຕິ ຕໍ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຕຖາຄເຕ ນິປຈ຺ຈກາຣໍ ອຠິວາທນໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ, ນ ນໍ [ນນຸ (ພຫູສຸ)] ‘ສຸຊາໂຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ທຸຊ຺ຊາໂຕຫມສ຺ມິ. ພລວາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ທຸພ຺ພໂລຫມສ຺ມິ. ປາສາທິໂກ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓຫມສ຺ມິ. ມເຫສກ຺ໂຂ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ, ອປ຺ເປສກ຺ໂຂຫມສ຺ມີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ນໍ ຘມ຺ມໍເຍວ ສກ຺ກໂຣນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ມາເນນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ປູເຊນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ອປຈາຍມາໂນ ເອວໍ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຕຖາຄເຕ ນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣຕິ, ອຠິວາທນໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ວາເສຏ຺ຐ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ຘມ຺ໂມວ ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ, ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ.

໑໑໘. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ຂ຺ວຕ຺ຖ, ວາເສຏ຺ຐ, ນານາຊຈ຺ຈາ ນານານາມາ ນານາໂຄຕ຺ຕາ ນານາກຸລາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ. ‘ເກ ຕຸມ຺ເຫ’ຕິ – ປຸຏ຺ຐາ ສມານາ ‘ສມຓາ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍາມ຺ຫາ’ຕິ – ປຏິຊານາຖ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນສ຺ສ, ວາເສຏ຺ຐ, ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘາ ນິວິຏ຺ຐາ ມູລຊາຕາ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ທຬ຺ຫາ ອສໍຫາຣິຍາ ສມເຓນ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວາ ເທເວນ ວາ ມາເຣນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ວາ ເກນຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິໍ, ຕສ຺ເສຕໍ ກລ຺ລໍ ວຈນາຍ – ‘ຠຄວໂຕມ຺ຫິ ປຸຕ຺ໂຕ ໂອຣໂສ ມຸຂໂຕ ຊາໂຕ ຘມ຺ມໂຊ ຘມ຺ມນິມ຺ມິໂຕ ຘມ຺ມທາຍາໂທ’ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາຄຕສ຺ສ ເຫຕໍ, ວາເສຏ຺ຐ, ອຘິວຈນໍ ‘ຘມ຺ມກາໂຍ’ ອິຕິປິ, ‘ພ຺ຣຫ຺ມກາໂຍ’ ອິຕິປິ, ‘ຘມ຺ມຠູໂຕ’ ອິຕິປິ, ‘ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ’ ອິຕິປິ.

໑໑໙. ‘‘ໂຫຕິ ໂຂ ໂສ, ວາເສຏ຺ຐ, ສມໂຍ ຍໍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ທີຆສ຺ສ ອທ຺ຘຸໂນ ອຈ຺ຈເຍນ ອຍໍ ໂລໂກ ສໍວຏ຺ຏຕິ. ສໍວຏ຺ຏມາເນ ໂລເກ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສຕ຺ຕາ ອາຠສ຺ສຣສໍວຕ຺ຕນິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ໂຫນ຺ຕິ ມໂນມຍາ ປີຕິຠກ຺ຂາ ສຍໍປຠາ ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈຣາ ສຸຠຏ຺ຐາຍິໂນ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ.

‘‘ໂຫຕິ ໂຂ ໂສ, ວາເສຏ຺ຐ, ສມໂຍ ຍໍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ທີຆສ຺ສ ອທ຺ຘຸໂນ ອຈ຺ຈເຍນ ອຍໍ ໂລໂກ ວິວຏ຺ຏຕິ. ວິວຏ຺ຏມາເນ ໂລເກ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສຕ຺ຕາ ອາຠສ຺ສຣກາຍາ ຈວິຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕຘ ໂຫນ຺ຕິ ມໂນມຍາ ປີຕິຠກ຺ຂາ ສຍໍປຠາ ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈຣາ ສຸຠຏ຺ຐາຍິໂນ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ.

ຣສປຖວິປາຕຸຠາໂວ

໑໒໐. ‘‘ເອໂກທກີຠູຕໍ ໂຂ ປນ, ວາເສຏ຺ຐ, ເຕນ ສມເຍນ ໂຫຕິ ອນ຺ຘກາໂຣ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ. ນ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຕາຣກຣູປານິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ມາສຑ຺ຒມາສາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ອຸຕຸສໍວຈ຺ຉຣາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ອິຕ຺ຖິປຸມາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕາຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕານໍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ທີຆສ຺ສ ອທ຺ຘຸໂນ ອຈ຺ຈເຍນ ຣສປຖວີ ອຸທກສ຺ມິໍ ສມຕນິ [ສມຕານິ (ພຫູສຸ)]; ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປຍໂສ ຕຕ຺ຕສ຺ສ [ປຍຕຕ຺ຕສ຺ສ (ສ຺ຍາ.)] ນິພ຺ພາຍມານສ຺ສ ອຸປຣິ ສນ຺ຕານກໍ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ປາຕຸຣໂຫສິ. ສາ ອໂຫສິ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນາ ຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ນາ ຣສສມ຺ປນ຺ນາ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ສມ຺ປນ຺ນໍ ວາ ສປ຺ປິ ສມ຺ປນ຺ນໍ ວາ ນວນີຕໍ ເອວໍວຓ຺ຓາ ອໂຫສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຂຸທ຺ທມຘຸໍ [ຂຸທ຺ທໍ ມຘຸໍ (ກ. ສີ.)] ອເນຬກໍ [ອເນລກໍ (ສີ. ປີ.)], ເອວມສ຺ສາທາ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ສຕ຺ໂຕ ໂລລຊາຕິໂກ – ‘ອມ຺ໂຠ, ກິເມວິທໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຣສປຖວິໍ ອງ຺ຄຸລິຍາ ສາຍິ. ຕສ຺ສ ຣສປຖວິໍ ອງ຺ຄຸລິຍາ ສາຍໂຕ ອຈ຺ຉາເທສິ, ຕຓ຺ຫາ ຈສ຺ສ ໂອກ຺ກມິ. ອຎ຺ເຎປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊມານາ ຣສປຖວິໍ ອງ຺ຄຸລິຍາ ສາຍິໍສຸ. ເຕສໍ ຣສປຖວິໍ ອງ຺ຄຸລິຍາ ສາຍຕໍ ອຈ຺ຉາເທສິ, ຕຓ຺ຫາ ຈ ເຕສໍ ໂອກ຺ກມິ.

ຈນ຺ທິມສູຣິຍາທິປາຕຸຠາໂວ

໑໒໑. ‘‘ອຖ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ຣສປຖວິໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ອາລຸປ຺ປກາຣກໍ ອຸປກ຺ກມິໍສຸ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ຍໂຕ ໂຂ ເຕ [ຍໂຕ ໂຂ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ຣສປຖວິໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ອາລຸປ຺ປກາຣກໍ ອຸປກ຺ກມິໍສຸ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ອຖ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ສຍໍປຠາ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ສຍໍປຠາຍ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປາຕຸຣເຫສຸໍ. ຈນ຺ທິມສູຣິເຍສຸ ປາຕຸຠູເຕສຸ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຕາຣກຣູປານິ ປາຕຸຣເຫສຸໍ. ນກ຺ຂຕ຺ເຕສຸ ຕາຣກຣູເປສຸ ປາຕຸຠູເຕສຸ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ. ຣຕ຺ຕິນ຺ທິເວສຸ ປຎ຺ຎາຍມາເນສຸ ມາສຑ຺ຒມາສາ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ. ມາສຑ຺ຒມາເສສຸ ປຎ຺ຎາຍມາເນສຸ ອຸຕຸສໍວຈ຺ຉຣາ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອຍໍ ໂລໂກ ປຸນ ວິວຏ຺ໂຏ ໂຫຕິ.

໑໒໒. ‘‘ອຖ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ຣສປຖວິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ [ຕພ຺ຠກ຺ຂາ (ສ຺ຍາ.)] ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ຍຖາ ຍຖາ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ຣສປຖວິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐໍສຸ, ຕຖາ ຕຖາ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ (ຣສປຖວິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ) [( ) ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນຕ຺ຖິ] ຂຣຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ກາຍສ຺ມິໍ ໂອກ຺ກມິ, ວຓ຺ຓເວວຓ຺ຓຕາ [ວຓ຺ຓເວວຊ຺ຊຕາ (ຏີກາ)] ຈ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ເອກິທໍ ສຕ຺ຕາ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກິທໍ ສຕ຺ຕາ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ເຕ ສຕ຺ຕາ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ, ເຕ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຕ຺ເຕ ອຕິມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ‘ມຍເມເຕຫິ ວຓ຺ຓວນ຺ຕຕຣາ, ອມ຺ເຫເຫເຕ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕຣາ’ຕິ. ເຕສໍ ວຓ຺ຓາຕິມານປຈ຺ຈຍາ ມານາຕິມານຊາຕິການໍ ຣສປຖວີ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ຣສາຍ ປຖວິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອນຸຕ຺ຖຸນິໍສຸ – ‘ອໂຫ ຣສໍ, ອໂຫ ຣສ’ນ຺ຕິ! ຕເທຕຣຫິປິ ມນຸສ຺ສາ ກຎ຺ຈິເທວ ສຸຣສໍ [ສາຘຸຣສໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ລຠິຕ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອໂຫ ຣສໍ, ອໂຫ ຣສ’ນ຺ຕິ! ຕເທວ ໂປຣາຓໍ ອຄ຺ຄຎ຺ຎໍ ອກ຺ຂຣໍ ອນຸສຣນ຺ຕິ, ນ ຕ຺ເວວສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານນ຺ຕິ.

ຠູມິປປ຺ປຏກປາຕຸຠາໂວ

໑໒໓. ‘‘ອຖ ໂຂ ເຕສໍ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕານໍ ຣສາຍ ປຖວິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ຠູມິປປ຺ປຏໂກ ປາຕຸຣໂຫສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຫິຈ຺ຉຕ຺ຕໂກ, ເອວເມວ ປາຕຸຣໂຫສິ. ໂສ ອໂຫສິ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ໂນ ຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ໂນ ຣສສມ຺ປນ຺ໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ສມ຺ປນ຺ນໍ ວາ ສປ຺ປິ ສມ຺ປນ຺ນໍ ວາ ນວນີຕໍ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ອໂຫສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຂຸທ຺ທມຘຸໍ ອເນຬກໍ, ເອວມສ຺ສາໂທ ອໂຫສິ.

‘‘ອຖ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ຠູມິປປ຺ປຏກໍ ອຸປກ຺ກມິໍສຸ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເຕ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ຍຖາ ຍຖາ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ຠູມິປປ຺ປຏກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐໍສຸ, ຕຖາ ຕຖາ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ຂຣຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ກາຍສ຺ມິໍ ໂອກ຺ກມິ, ວຓ຺ຓເວວຓ຺ຓຕາ ຈ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ເອກິທໍ ສຕ຺ຕາ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກິທໍ ສຕ຺ຕາ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ເຕ ສຕ຺ຕາ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ, ເຕ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຕ຺ເຕ ອຕິມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ‘ມຍເມເຕຫິ ວຓ຺ຓວນ຺ຕຕຣາ, ອມ຺ເຫເຫເຕ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕຣາ’ຕິ. ເຕສໍ ວຓ຺ຓາຕິມານປຈ຺ຈຍາ ມານາຕິມານຊາຕິການໍ ຠູມິປປ຺ປຏໂກ ອນ຺ຕຣຘາຍິ.

ປທາລຕາປາຕຸຠາໂວ

໑໒໔. ‘‘ຠູມິປປ຺ປຏເກ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ປທາລຕາ [ສທ຺ທາລຕາ (ສີ.)] ປາຕຸຣໂຫສິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ກລມ຺ພຸກາ [ກລມ຺ພກາ (ສ຺ຍາ.)], ເອວເມວ ປາຕຸຣໂຫສິ. ສາ ອໂຫສິ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນາ ຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ນາ ຣສສມ຺ປນ຺ນາ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ສມ຺ປນ຺ນໍ ວາ ສປ຺ປິ ສມ຺ປນ຺ນໍ ວາ ນວນີຕໍ ເອວໍວຓ຺ຓາ ອໂຫສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຂຸທ຺ທມຘຸໍ ອເນຬກໍ, ເອວມສ຺ສາທາ ອໂຫສິ.

‘‘ອຖ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ປທາລຕໍ ອຸປກ຺ກມິໍສຸ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເຕ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ຍຖາ ຍຖາ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ປທາລຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐໍສຸ, ຕຖາ ຕຖາ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ຂຣຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ກາຍສ຺ມິໍ ໂອກ຺ກມິ, ວຓ຺ຓເວວຓ຺ຓຕາ ຈ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ເອກິທໍ ສຕ຺ຕາ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກິທໍ ສຕ຺ຕາ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ເຕ ສຕ຺ຕາ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ, ເຕ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຕ຺ເຕ ອຕິມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ‘ມຍເມເຕຫິ ວຓ຺ຓວນ຺ຕຕຣາ, ອມ຺ເຫເຫເຕ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕຣາ’ຕິ. ເຕສໍ ວຓ຺ຓາຕິມານປຈ຺ຈຍາ ມານາຕິມານຊາຕິການໍ ປທາລຕາ ອນ຺ຕຣຘາຍິ.

‘‘ປທາລຕາຍ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອນຸຕ຺ຖຸນິໍສຸ – ‘ອຫຸ ວຕ ໂນ, ອຫາຍິ ວຕ ໂນ ປທາລຕາ’ຕິ! ຕເທຕຣຫິປິ ມນຸສ຺ສາ ເກນຈິ [ເກນຈິເທວ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ທຸກ຺ຂຘມ຺ເມນ ຜຸຏ຺ຐາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອຫຸ ວຕ ໂນ, ອຫາຍິ ວຕ ໂນ’ຕິ! ຕເທວ ໂປຣາຓໍ ອຄ຺ຄຎ຺ຎໍ ອກ຺ຂຣໍ ອນຸສຣນ຺ຕິ, ນ ຕ຺ເວວສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານນ຺ຕິ.

ອກຏ຺ຐປາກສາລິປາຕຸຠາໂວ

໑໒໕. ‘‘ອຖ ໂຂ ເຕສໍ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕານໍ ປທາລຕາຍ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ອກຏ຺ຐປາໂກ ສາລິ ປາຕຸຣໂຫສິ ອກໂຓ ອຖຸໂສ ສຸທ຺ໂຘ ສຸຄນ຺ໂຘ ຕຓ຺ຑຸລປ຺ຜໂລ. ຍໍ ຕໍ ສາຍໍ ສາຍມາສາຍ ອາຫຣນ຺ຕິ, ປາໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ປກ຺ກໍ ປຏິວິຣູຬ຺ຫໍ. ຍໍ ຕໍ ປາໂຕ ປາຕຣາສາຍ ອາຫຣນ຺ຕິ, ສາຍໍ ຕໍ ໂຫຕິ ປກ຺ກໍ ປຏິວິຣູຬ຺ຫໍ; ນາປທານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ອກຏ຺ຐປາກໍ ສາລິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ອິຕ຺ຖິປຸຣິສລິງ຺ຄປາຕຸຠາໂວ

໑໒໖. ‘‘ຍຖາ ຍຖາ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ອກຏ຺ຐປາກໍ ສາລິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐໍສຸ, ຕຖາ ຕຖາ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ຂຣຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ກາຍສ຺ມິໍ ໂອກ຺ກມິ, ວຓ຺ຓເວວຓ຺ຓຕາ ຈ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ, ອິຕ຺ຖິຍາ ຈ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ປາຕຸຣໂຫສິ ປຸຣິສສ຺ສ ຈ ປຸຣິສລິງ຺ຄໍ. ອິຕ຺ຖີ ຈ ປຸຣິສໍ ອຕິເວລໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕິ ປຸຣິໂສ ຈ ອິຕ຺ຖິໍ. ເຕສໍ ອຕິເວລໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕໍ ສາຣາໂຄ ອຸທປາທິ, ປຣິຬາໂຫ ກາຍສ຺ມິໍ ໂອກ຺ກມິ. ເຕ ປຣິຬາຫປຈ຺ຈຍາ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິໍສຸ.

‘‘ເຍ ໂຂ ປນ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ເຕນ ສມເຍນ ສຕ຺ຕາ ປສ຺ສນ຺ຕິ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ເຕ, ອຎ຺ເຎ ປໍສຸໍ ຂິປນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ເສຏ຺ຐິໍ ຂິປນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ໂຄມຍໍ ຂິປນ຺ຕິ – ‘ນສ຺ສ ອສຸຈິ [ວສລິ (ສ຺ຍາ.), ວສລີ (ກ.)], ນສ຺ສ ອສຸຈີ’ຕິ. ‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕສ຺ສ ເອວຣູປໍ ກຣິສ຺ສຕີ’ຕິ! ຕເທຕຣຫິປິ ມນຸສ຺ສາ ເອກຈ຺ເຈສຸ ຊນປເທສຸ ວຘຸຍາ ນິພ຺ພຸຍ຺ຫມານາຍ [ນິວຍ຺ຫມານາຍ, ນິຄ຺ຄຍ຺ຫມານາຍ (ກ.)] ອຎ຺ເຎ ປໍສຸໍ ຂິປນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ເສຏ຺ຐິໍ ຂິປນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ໂຄມຍໍ ຂິປນ຺ຕິ. ຕເທວ ໂປຣາຓໍ ອຄ຺ຄຎ຺ຎໍ ອກ຺ຂຣໍ ອນຸສຣນ຺ຕິ, ນ ຕ຺ເວວສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານນ຺ຕິ.

ເມຖຸນຘມ຺ມສມາຈາໂຣ

໑໒໗. ‘‘ອຘມ຺ມສມ຺ມຕໍ ໂຂ ປນ [ອຘມ຺ມສມ຺ມຕໍ ຕໍ ໂຂ ປນ (ສ຺ຍາ.), ອຘມ຺ມສມ຺ມຕໍ ໂຂ ປນ ຕໍ (?)], ວາເສຏ຺ຐ, ເຕນ ສມເຍນ ໂຫຕິ, ຕເທຕຣຫິ ຘມ຺ມສມ຺ມຕໍ. ເຍ ໂຂ ປນ, ວາເສຏ຺ຐ, ເຕນ ສມເຍນ ສຕ຺ຕາ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ເຕ ມາສມ຺ປິ ທ຺ເວມາສມ຺ປິ ນ ລຠນ຺ຕິ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປວິສິຕຸໍ. ຍໂຕ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ຕສ຺ມິໍ ອສທ຺ຘມ຺ເມ ອຕິເວລໍ ປາຕພ຺ຍຕໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ. ອຖ ອຄາຣານິ ອຸປກ຺ກມິໍສຸ ກາຕຸໍ ຕສ຺ເສວ ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິຈ຺ຉາທນຕ຺ຖໍ. ອຖ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ອລສຊາຕິກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອມ຺ໂຠ, ກິເມວາຫໍ ວິຫຎ຺ຎາມິ ສາລິໍ ອາຫຣນ຺ໂຕ ສາຍໍ ສາຍມາສາຍ ປາໂຕ ປາຕຣາສາຍ! ຍໍນູນາຫໍ ສາລິໍ ອາຫເຣຍ຺ຍໍ ສກິໍເທວ [ສກິໍເທວ (ກ.)] ສາຍປາຕຣາສາຍາ’ຕິ!

‘‘ອຖ ໂຂ ໂສ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ໂຕ ສາລິໍ ອາຫາສິ ສກິໍເທວ ສາຍປາຕຣາສາຍ. ອຖ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ສຕ຺ໂຕ ເຍນ ໂສ ສຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ສຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ເອຫິ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ສາລາຫາຣໍ ຄມິສ຺ສາມາ’ຕິ. ‘ອລໍ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ອາຫໂຕ [ອາຫໂຏ (ສ຺ຍາ.)] ເມ ສາລິ ສກິໍເທວ ສາຍປາຕຣາສາຍາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊມາໂນ ສາລິໍ ອາຫາສິ ສກິໍເທວ ທ຺ວີຫາຍ. ‘ເອວມ຺ປິ ກິຣ, ໂຠ, ສາຘູ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ສຕ຺ໂຕ ເຍນ ໂສ ສຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ສຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ເອຫິ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ສາລາຫາຣໍ ຄມິສ຺ສາມາ’ຕິ. ‘ອລໍ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ອາຫໂຕ ເມ ສາລິ ສກິໍເທວ ທ຺ວີຫາຍາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊມາໂນ ສາລິໍ ອາຫາສິ ສກິໍເທວ ຈຕູຫາຍ, ‘ເອວມ຺ປິ ກິຣ, ໂຠ, ສາຘູ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ສຕ຺ໂຕ ເຍນ ໂສ ສຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ສຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ເອຫິ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ສາລາຫາຣໍ ຄມິສ຺ສາມາ’ຕິ. ‘ອລໍ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ອາຫໂຕ ເມ ສາລິ ສກິເທວ ຈຕູຫາຍາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊມາໂນ ສາລິໍ ອາຫາສິ ສກິເທວ ອຏ຺ຐາຫາຍ, ‘ເອວມ຺ປິ ກິຣ, ໂຠ, ສາຘູ’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ສາລິໍ ອຸປກ຺ກມິໍສຸ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ອຖ ກໂຓປິ ຕຓ຺ຑຸລໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘິ, ຖຸໂສປິ ຕຓ຺ຑຸລໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘິ; ລູນມ຺ປິ ນປ຺ປຏິວິຣູຬ຺ຫໍ, ອປທານໍ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ, ສຓ຺ຑສຓ຺ຑາ ສາລໂຍ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ສາລິວິຠາໂຄ

໑໒໘. ‘‘ອຖ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ, ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອນຸຕ຺ຖຸນິໍສຸ – ‘ປາປກາ ວຕ, ໂຠ, ຘມ຺ມາ ສຕ຺ເຕສຸ ປາຕຸຠູຕາ. ມຍຎ຺ຫິ ປຸພ຺ເພ ມໂນມຍາ ອຫຸມ຺ຫາ ປີຕິຠກ຺ຂາ ສຍໍປຠາ ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈຣາ ສຸຠຏ຺ຐາຍິໂນ, ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐມ຺ຫາ. ເຕສໍ ໂນ ອມ຺ຫາກໍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ທີຆສ຺ສ ອທ຺ຘຸໂນ ອຈ຺ຈເຍນ ຣສປຖວີ ອຸທກສ຺ມິໍ ສມຕນິ. ສາ ອໂຫສິ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນາ ຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ນາ ຣສສມ຺ປນ຺ນາ. ເຕ ມຍໍ ຣສປຖວິໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ອາລຸປ຺ປກາຣກໍ ອຸປກ຺ກມິມ຺ຫ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ, ເຕສໍ ໂນ ຣສປຖວິໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ອາລຸປ຺ປກາຣກໍ ອຸປກ຺ກມຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ສຍໍປຠາ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ສຍໍປຠາຍ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປາຕຸຣເຫສຸໍ, ຈນ຺ທິມສູຣິເຍສຸ ປາຕຸຠູເຕສຸ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຕາຣກຣູປານິ ປາຕຸຣເຫສຸໍ, ນກ຺ຂຕ຺ເຕສຸ ຕາຣກຣູເປສຸ ປາຕຸຠູເຕສຸ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ, ຣຕ຺ຕິນ຺ທິເວສຸ ປຎ຺ຎາຍມາເນສຸ ມາສຑ຺ຒມາສາ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ. ມາສຑ຺ຒມາເສສຸ ປຎ຺ຎາຍມາເນສຸ ອຸຕຸສໍວຈ຺ຉຣາ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ. ເຕ ມຍໍ ຣສປຖວິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐມ຺ຫາ. ເຕສໍ ໂນ ປາປການໍເຍວ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປາຕຸຠາວາ ຣສປຖວີ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ຣສປຖວິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ຠູມິປປ຺ປຏໂກ ປາຕຸຣໂຫສິ. ໂສ ອໂຫສິ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ໂນ ຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ໂນ ຣສສມ຺ປນ຺ໂນ. ເຕ ມຍໍ ຠູມິປປ຺ປຏກໍ ອຸປກ຺ກມິມ຺ຫ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເຕ ມຍໍ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐມ຺ຫາ. ເຕສໍ ໂນ ປາປການໍເຍວ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປາຕຸຠາວາ ຠູມິປປ຺ປຏໂກ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ຠູມິປປ຺ປຏເກ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ປທາລຕາ ປາຕຸຣໂຫສິ. ສາ ອໂຫສິ ວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນາ ຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ນາ ຣສສມ຺ປນ຺ນາ. ເຕ ມຍໍ ປທາລຕໍ ອຸປກ຺ກມິມ຺ຫ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເຕ ມຍໍ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐມ຺ຫາ. ເຕສໍ ໂນ ປາປການໍເຍວ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປາຕຸຠາວາ ປທາລຕາ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ປທາລຕາຍ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ອກຏ຺ຐປາໂກ ສາລິ ປາຕຸຣໂຫສິ ອກໂຓ ອຖຸໂສ ສຸທ຺ໂຘ ສຸຄນ຺ໂຘ ຕຓ຺ຑຸລປ຺ຜໂລ. ຍໍ ຕໍ ສາຍໍ ສາຍມາສາຍ ອາຫຣາມ, ປາໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ປກ຺ກໍ ປຏິວິຣູຬ຺ຫໍ. ຍໍ ຕໍ ປາໂຕ ປາຕຣາສາຍ ອາຫຣາມ, ສາຍໍ ຕໍ ໂຫຕິ ປກ຺ກໍ ປຏິວິຣູຬ຺ຫໍ. ນາປທານໍ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ເຕ ມຍໍ ອກຏ຺ຐປາກໍ ສາລິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ຕໍຠກ຺ຂາ ຕທາຫາຣາ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐມ຺ຫາ. ເຕສໍ ໂນ ປາປການໍເຍວ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປາຕຸຠາວາ ກໂຓປິ ຕຓ຺ຑຸລໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘິ, ຖຸໂສປິ ຕຓ຺ຑຸລໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘິ, ລູນມ຺ປິ ນປ຺ປຏິວິຣູຬ຺ຫໍ, ອປທານໍ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ, ສຓ຺ຑສຓ຺ຑາ ສາລໂຍ ຐິຕາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ສາລິໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາມ, ມຣິຍາທໍ ຐເປຍ຺ຍາມາ’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ສາລິໍ ວິຠຊິໍສຸ, ມຣິຍາທໍ ຐເປສຸໍ.

໑໒໙. ‘‘ອຖ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ສຕ຺ໂຕ ໂລລຊາຕິໂກ ສກໍ ຠາຄໍ ປຣິຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ [ອຎ຺ຎສ຺ສ (?)] ຠາຄໍ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ. ຕເມນໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ຄເຫຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ປາປກໍ ວຕ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ກໂຣສິ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສກໍ ຠາຄໍ ປຣິຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠາຄໍ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊສິ. ມາສ຺ສຸ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ປຸນປິ ເອວຣູປມກາສີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ໂຠ’ຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ໂສ ສຕ຺ໂຕ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ໂສ ສຕ຺ໂຕ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ໂສ ສຕ຺ໂຕ ສກໍ ຠາຄໍ ປຣິຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠາຄໍ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ. ຕເມນໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ຄເຫຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ປາປກໍ ວຕ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ກໂຣສິ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສກໍ ຠາຄໍ ປຣິຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠາຄໍ ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊສິ. ມາສ຺ສຸ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ປຸນປິ ເອວຣູປມກາສີ’ຕິ. ອຎ຺ເຎ ປາຓິນາ ປຫຣິໍສຸ, ອຎ຺ເຎ ເລຑ຺ຑຸນາ ປຫຣິໍສຸ, ອຎ຺ເຎ ທຓ຺ເຑນ ປຫຣິໍສຸ. ຕທຄ຺ເຄ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອທິນ຺ນາທານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຄຣຫາ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ມຸສາວາໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ທຓ຺ຑາທານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ.

ມຫາສມ຺ມຕຣາຊາ

໑໓໐. ‘‘ອຖ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ, ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອນຸຕ຺ຖຸນິໍສຸ – ‘ປາປກາ ວຕ ໂຠ ຘມ຺ມາ ສຕ຺ເຕສຸ ປາຕຸຠູຕາ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ຄຣຫາ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ມຸສາວາໂທ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ທຓ຺ຑາທານໍ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເອກໍ ສຕ຺ຕໍ ສມ຺ມນ຺ເນຍ຺ຍາມ, ໂຍ ໂນ ສມ຺ມາ ຂີຍິຕພ຺ພໍ ຂີເຍຍ຺ຍ, ສມ຺ມາ ຄຣຫິຕພ຺ພໍ ຄຣເຫຍ຺ຍ, ສມ຺ມາ ປພ຺ພາເຊຕພ຺ພໍ ປພ຺ພາເຊຍ຺ຍ. ມຍໍ ປນສ຺ສ ສາລີນໍ ຠາຄໍ ອນຸປ຺ປທສ຺ສາມາ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ ເຕ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕາ ໂຍ ເນສໍ ສຕ຺ໂຕ ອຠິຣູປຕໂຣ ຈ ທສ຺ສນີຍຕໂຣ ຈ ປາສາທິກຕໂຣ ຈ ມເຫສກ຺ຂຕໂຣ ຈ ຕໍ ສຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ເອຫິ, ໂຠ ສຕ຺ຕ, ສມ຺ມາ ຂີຍິຕພ຺ພໍ ຂີຍ, ສມ຺ມາ ຄຣຫິຕພ຺ພໍ ຄຣຫ, ສມ຺ມາ ປພ຺ພາເຊຕພ຺ພໍ ປພ຺ພາເຊຫິ. ມຍໍ ປນ ເຕ ສາລີນໍ ຠາຄໍ ອນຸປ຺ປທສ຺ສາມາ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ໂຠ’ຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ໂສ ສຕ຺ໂຕ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ສມ຺ມາ ຂີຍິຕພ຺ພໍ ຂີຍິ, ສມ຺ມາ ຄຣຫິຕພ຺ພໍ ຄຣຫິ, ສມ຺ມາ ປພ຺ພາເຊຕພ຺ພໍ ປພ຺ພາເຊສິ. ເຕ ປນສ຺ສ ສາລີນໍ ຠາຄໍ ອນຸປ຺ປທໍສຸ.

໑໓໑. ‘‘ມຫາຊນສມ຺ມໂຕຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ‘ມຫາສມ຺ມໂຕ, ມຫາສມ຺ມໂຕ’ ຕ຺ເວວ ປຐມໍ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ເຂຕ຺ຕານໍ ອຘິປຕີຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ‘ຂຕ຺ຕິໂຍ, ຂຕ຺ຕິໂຍ’ ຕ຺ເວວ ທຸຕິຍໍ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ເມນ ປເຣ ຣຎ຺ເຊຕີຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ‘ຣາຊາ, ຣາຊາ’ ຕ຺ເວວ ຕຕິຍໍ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ເອວເມຕສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍມຓ຺ຑລສ຺ສ ໂປຣາເຓນ ອຄ຺ຄຎ຺ເຎນ ອກ຺ຂເຣນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ອໂຫສິ ເຕສໍເຍວ ສຕ຺ຕານໍ, ອນຎ຺ເຎສໍ. ສທິສານໍເຍວ, ໂນ ອສທິສານໍ. ຘມ຺ເມເນວ, ໂນ ອຘມ຺ເມນ. ຘມ຺ໂມ ຫິ, ວາເສຏ຺ຐ, ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຓ຺ຑລໍ

໑໓໒. ‘‘ອຖ ໂຂ ເຕສໍ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕານໍເຍວ [ເຕສໍ ເຍວ ໂຂ ວາເສຏ຺ຐ ສຕ຺ຕານໍ (ສີ. ປີ.)] ເອກຈ຺ຈານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ປາປກາ ວຕ, ໂຠ, ຘມ຺ມາ ສຕ຺ເຕສຸ ປາຕຸຠູຕາ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ຄຣຫາ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ມຸສາວາໂທ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ທຓ຺ຑາທານໍ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ປພ຺ພາຊນໍ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ. ຍໍນູນ ມຍໍ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ວາເຫຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ເຕ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ວາເຫສຸໍ. ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ວາເຫນ຺ຕີຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’ ຕ຺ເວວ ປຐມໍ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ເຕ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ປຓ຺ຓກຸຏິໂຍ ກຣິຕ຺ວາ ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ຌາຍນ຺ຕິ ວີຕງ຺ຄາຣາ ວີຕຘູມາ ປນ຺ນມຸສລາ ສາຍໍ ສາຍມາສາຍ ປາໂຕ ປາຕຣາສາຍ ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ໂອສຣນ຺ຕິ ຆາສເມສມານາ [ຆາສເມສນາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)]. ເຕ ຆາສໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ປຸນເທວ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ຌາຍນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ມນຸສ຺ສາ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອິເມ ໂຂ, ໂຠ, ສຕ຺ຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ປຓ຺ຓກຸຏິໂຍ ກຣິຕ຺ວາ ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ຌາຍນ຺ຕິ, ວີຕງ຺ຄາຣາ ວີຕຘູມາ ປນ຺ນມຸສລາ ສາຍໍ ສາຍມາສາຍ ປາໂຕ ປາຕຣາສາຍ ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ໂອສຣນ຺ຕິ ຆາສເມສມານາ. ເຕ ຆາສໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ປຸນເທວ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ຌາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ຌາຍນ຺ຕີຕິ ໂຂ [ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ຌາຍນ຺ຕິ ຌາຍນ຺ຕີຕິ ໂຂ (ສີ. ປີ.), ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ຌາຍນ຺ຕີຕິ ໂຂ (ກ.)], ວາເສຏ຺ຐ, ‘ຌາຍກາ, ຌາຍກາ’ ຕ຺ເວວ ທຸຕິຍໍ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ເຕສໍເຍວ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕານໍ ເອກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ຕໍ ຌານໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓມານາ [ອນຠິສໍຠູນມານາ (ກຕ຺ຖຈິ)] ຄາມສາມນ຺ຕໍ ນິຄມສາມນ຺ຕໍ ໂອສຣິຕ຺ວາ ຄນ຺ເຖ ກໂຣນ຺ຕາ ອຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ມນຸສ຺ສາ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອິເມ ໂຂ, ໂຠ, ສຕ຺ຕາ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ຕໍ ຌານໍ ອນຠິສມ຺ຠຸຓມານາ ຄາມສາມນ຺ຕໍ ນິຄມສາມນ຺ຕໍ ໂອສຣິຕ຺ວາ ຄນ຺ເຖ ກໂຣນ຺ຕາ ອຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ທານິເມ ຌາຍນ຺ຕີ’ຕິ. ນ ທານິເມ [ນ ທານິເມ ຌາຍນ຺ຕີ ນ ທານິເມ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຌາຍນ຺ຕີຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ‘ອຊ຺ຌາຍກາ ອຊ຺ຌາຍກາ’ ຕ຺ເວວ ຕຕິຍໍ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ຫີນສມ຺ມຕໍ ໂຂ ປນ, ວາເສຏ຺ຐ, ເຕນ ສມເຍນ ໂຫຕິ, ຕເທຕຣຫິ ເສຏ຺ຐສມ຺ມຕໍ. ອິຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ເອວເມຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຓ຺ຑລສ຺ສ ໂປຣາເຓນ ອຄ຺ຄຎ຺ເຎນ ອກ຺ຂເຣນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ອໂຫສິ ເຕສໍເຍວ ສຕ຺ຕານໍ, ອນຎ຺ເຎສໍ ສທິສານໍເຍວ ໂນ ອສທິສານໍ ຘມ຺ເມເນວ, ໂນ ອຘມ຺ເມນ. ຘມ຺ໂມ ຫິ, ວາເສຏ຺ຐ, ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ.

ເວສ຺ສມຓ຺ຑລໍ

໑໓໓. ‘‘ເຕສໍເຍວ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕານໍ ເອກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ສມາທາຍ ວິສຸກມ຺ມນ຺ເຕ [ວິສ຺ສຸຕກມ຺ມນ຺ເຕ (ສີ. ປີ.), ວິສ຺ສຸກມ຺ມນ຺ເຕ (ກ. ສີ.), ວິສຸໍ ກມ຺ມນ຺ເຕ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ປໂຍເຊສຸໍ. ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ສມາທາຍ ວິສຸກມ຺ມນ຺ເຕ ປໂຍເຊນ຺ຕີຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ‘ເວສ຺ສາ, ເວສ຺ສາ’ ຕ຺ເວວ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ເອວເມຕສ຺ສ ເວສ຺ສມຓ຺ຑລສ຺ສ ໂປຣາເຓນ ອຄ຺ຄຎ຺ເຎນ ອກ຺ຂເຣນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ອໂຫສິ ເຕສຎ຺ເຎວ ສຕ຺ຕານໍ ອນຎ຺ເຎສໍ ສທິສານໍເຍວ, ໂນ ອສທິສານໍ, ຘມ຺ເມເນວ ໂນ ອຘມ຺ເມນ. ຘມ຺ໂມ ຫິ, ວາເສຏ຺ຐ, ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ.

ສຸທ຺ທມຓ຺ຑລໍ

໑໓໔. ‘‘ເຕສຎ຺ເຎວ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ສຕ຺ຕານໍ ເຍ ເຕ ສຕ຺ຕາ ອວເສສາ ເຕ ລຸທ຺ທາຈາຣາ ຂຸທ຺ທາຈາຣາ ອເຫສຸໍ. ລຸທ຺ທາຈາຣາ ຂຸທ຺ທາຈາຣາຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ‘ສຸທ຺ທາ, ສຸທ຺ທາ’ ຕ຺ເວວ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ເອວເມຕສ຺ສ ສຸທ຺ທມຓ຺ຑລສ຺ສ ໂປຣາເຓນ ອຄ຺ຄຎ຺ເຎນ ອກ຺ຂເຣນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ອໂຫສິ ເຕສໍເຍວ ສຕ຺ຕານໍ ອນຎ຺ເຎສໍ, ສທິສານໍເຍວ ໂນ ອສທິສານໍ, ຘມ຺ເມເນວ, ໂນ ອຘມ຺ເມນ. ຘມ຺ໂມ ຫິ, ວາເສຏ຺ຐ, ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ.

໑໓໕. ‘‘ອຫຸ ໂຂ ໂສ, ວາເສຏ຺ຐ, ສມໂຍ, ຍໍ ຂຕ຺ຕິໂຍປິ ສກໍ ຘມ຺ມໍ ຄຣຫມາໂນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ – ‘ສມໂຓ ຠວິສ຺ສາມີ’ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ…ເປ… ເວສ຺ໂສປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ…ເປ… ສຸທ຺ໂທປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ສກໍ ຘມ຺ມໍ ຄຣຫມາໂນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ – ‘ສມໂຓ ຠວິສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ຈຕູຫິ ມຓ຺ຑເລຫິ ສມຓມຓ຺ຑລສ຺ສ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ອໂຫສິ, ເຕສໍເຍວ ສຕ຺ຕານໍ ອນຎ຺ເຎສໍ, ສທິສານໍເຍວ ໂນ ອສທິສານໍ, ຘມ຺ເມເນວ ໂນ ອຘມ຺ເມນ. ຘມ຺ໂມ ຫິ, ວາເສຏ຺ຐ, ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ.

ທຸຈ຺ຈຣິຕາທິກຖາ

໑໓໖. ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທາໂນ [ອິທໍ ປທໍ ສີ. ອິໂປຕ຺ຖເກສຸ ນຕ຺ຖິ] ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານເຫຕຸ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ…ເປ… ເວສ຺ໂສປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ… ສຸທ຺ໂທປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ… ສມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທາໂນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານເຫຕຸ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ກາເຍນ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວາຈາຍ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນສາ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທາໂນ [ອິທໍ ປທໍ ສີ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນຕ຺ຖິ] ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານເຫຕຸ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ…ເປ… ເວສ຺ໂສປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ… ສຸທ຺ໂທປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ… ສມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ກາເຍນ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວາຈາຍ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນສາ ສຸຈຣິຕໍ ຈຣິຕ຺ວາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທາໂນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານເຫຕຸ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ.

໑໓໗. ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ກາເຍນ ທ຺ວຍກາຣີ, ວາຈາຍ ທ຺ວຍກາຣີ, ມນສາ ທ຺ວຍກາຣີ, ວິມິສ຺ສທິຏ຺ຐິໂກ ວິມິສ຺ສທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທາໂນ ວິມິສ຺ສທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານເຫຕຸ [ວິມິສ຺ສທິຏ຺ຐິໂກ ວິມິສ຺ສກມ຺ມສມາທາໂນ ວິມິສ຺ສກມ຺ມສມາທານເຫຕຸ (ສ຺ຍາ.), ວີຕິມິສ຺ສທິຏ຺ຐິໂກ ວີຕິມິສ຺ສທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານເຫຕຸ (ສີ. ປີ.)] ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ໂຫຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ …ເປ… ເວສ຺ໂສປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ… ສຸທ຺ໂທປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ… ສມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ກາເຍນ ທ຺ວຍກາຣີ, ວາຈາຍ ທ຺ວຍກາຣີ, ມນສາ ທ຺ວຍກາຣີ, ວິມິສ຺ສທິຏ຺ຐິໂກ ວິມິສ຺ສທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທາໂນ ວິມິສ຺ສທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານເຫຕຸ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ໂຫຕິ.

ໂພຘິປກ຺ຂິຍຠາວນາ

໑໓໘. ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ມນສາ ສໍວຸໂຕ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ຠາວນມນ຺ວາຍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ [ປຣິນິພ຺ພາຕິ (ກ.)]. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ…ເປ… ເວສ຺ໂສປິ ໂຂ ວາເສຏ຺ຐ… ສຸທ຺ໂທປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ … ສມໂຓປິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ມນສາ ສໍວຸໂຕ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ຠາວນມນ຺ວາຍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ.

໑໓໙. ‘‘ອິເມສຎ຺ຫິ, ວາເສຏ຺ຐ, ຈຕຸນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ໂຍ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ໂສ ເນສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ ຘມ຺ເມເນວ. ໂນ ອຘມ຺ເມນ. ຘມ຺ໂມ ຫິ, ວາເສຏ຺ຐ, ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ.

໑໔໐. ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ເປສາ, ວາເສຏ຺ຐ, ສນງ຺ກຸມາເຣນ ຄາຖາ ຠາສິຕາ –

‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ, ເຍ ໂຄຕ຺ຕປຏິສາຣິໂນ;

ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມານຸເສ’ຕິ.

‘‘ສາ ໂຂ ປເນສາ, ວາເສຏ຺ຐ, ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສນງ຺ກຸມາເຣນ ຄາຖາ ສຸຄີຕາ, ໂນ ທຸຄ຺ຄີຕາ. ສຸຠາສິຕາ, ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕາ. ອຕ຺ຖສໍຫິຕາ, ໂນ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາ. ອນຸມຕາ ມຍາ. ອຫມ຺ປິ, ວາເສຏ຺ຐ, ເອວໍ ວທາມິ –

‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ, ເຍ ໂຄຕ຺ຕປຏິສາຣິໂນ;

ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມານຸເສ’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ວາເສຏ຺ຐຠາຣທ຺ວາຊາ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ອຄ຺ຄຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.