໑. ມຫາປທານສຸຕ຺ຕໍ

ປຸພ຺ເພນິວາສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕກຖາ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ ກເຣຣິກຸຏິກາຍໍ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕານໍ ກເຣຣິມຓ຺ຑລມາເຬ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ປຸພ຺ເພນິວາສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມີ ກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘ອິຕິປິ ປຸພ຺ເພນິວາໂສ, ອິຕິປິ ປຸພ຺ເພນິວາໂສ’’ຕິ.

໒. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ຠຄວາ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ວິສຸທ຺ຘາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສິກາຍ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອິມໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ກເຣຣິມຓ຺ຑລມາໂຬ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ, ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກາຍນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ; ກາ ຈ ປນ ໂວ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ’’ຕິ?

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕານໍ ກເຣຣິມຓ຺ຑລມາເຬ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ປຸພ຺ເພນິວາສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມີ ກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ອິຕິປິ ປຸພ຺ເພນິວາໂສ ອິຕິປິ ປຸພ຺ເພນິວາໂສ’ຕິ. ອຍໍ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ. ອຖ ຠຄວາ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

໓. ‘‘ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ເພນິວາສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ໂສຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຕສ຺ສ, ຠຄວາ, ກາໂລ; ເອຕສ຺ສ, ສຸຄຕ, ກາໂລ; ຍໍ ຠຄວາ ປຸພ຺ເພນິວາສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ [ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ.)] ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຓາຖ,ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໔. ‘‘ອິໂຕ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກນວຸຕິກປ຺ເປ ຍໍ [ເອກນວຸໂຕ ກປ຺ໂປ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວິປສ຺ສີ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ອິໂຕ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຕິໍເສ ກປ຺ເປ [ເອກຕິໍ ສກປ຺ໂປ (ສີ.) ເອກຕິໍ ໂສ ກປ຺ໂປ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຍໍ ສິຂີ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຕິໍເສ ກປ຺ເປ ເວສ຺ສຠູ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ [ອິມສ຺ມິໍ (ກຕ຺ຖຈີ)] ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທກປ຺ເປ ກກຸສນ຺ໂຘ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທກປ຺ເປ ໂກຓາຄມໂນ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທກປ຺ເປ ກສ຺ສໂປ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທກປ຺ເປ ອຫໍ ເອຕຣຫິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ.

໕. ‘‘ວິປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຂຕ຺ຕິໂຍ ຊາຕິຍາ ອໂຫສິ, ຂຕ຺ຕິຍກຸເລ ອຸທປາທິ. ສິຂີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຂຕ຺ຕິໂຍ ຊາຕິຍາ ອໂຫສິ, ຂຕ຺ຕິຍກຸເລ ອຸທປາທິ. ເວສ຺ສຠູ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຂຕ຺ຕິໂຍ ຊາຕິຍາ ອໂຫສິ, ຂຕ຺ຕິຍກຸເລ ອຸທປາທິ. ກກຸສນ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຊາຕິຍາ ອໂຫສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ອຸທປາທິ. ໂກຓາຄມໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຊາຕິຍາ ອໂຫສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ອຸທປາທິ. ກສ຺ສໂປ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຊາຕິຍາ ອໂຫສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ອຸທປາທິ. ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຂຕ຺ຕິໂຍ ຊາຕິຍາ ອໂຫສິໍ, ຂຕ຺ຕິຍກຸເລ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ.

໖. ‘‘ວິປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂກຓ຺ຑຎ຺ໂຎ ໂຄຕ຺ເຕນ ອໂຫສິ. ສິຂີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂກຓ຺ຑຎ຺ໂຎ ໂຄຕ຺ເຕນ ອໂຫສິ. ເວສ຺ສຠູ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂກຓ຺ຑຎ຺ໂຎ ໂຄຕ຺ເຕນ ອໂຫສິ. ກກຸສນ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ກສ຺ສໂປ ໂຄຕ຺ເຕນ ອໂຫສິ. ໂກຓາຄມໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ກສ຺ສໂປ ໂຄຕ຺ເຕນ ອໂຫສິ. ກສ຺ສໂປ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ກສ຺ສໂປ ໂຄຕ຺ເຕນ ອໂຫສິ. ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂຄຕໂມ ໂຄຕ຺ເຕນ ອໂຫສິໍ.

໗. ‘‘ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ອໂຫສິ. ສິຂິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຕ຺ຕຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ອໂຫສິ. ເວສ຺ສຠຸສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຏ຺ຐິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ອໂຫສິ. ກກຸສນ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ອໂຫສິ. ໂກຓາຄມນສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຕິໍສວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ອໂຫສິ. ກສ຺ສປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວີສຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ອໂຫສິ. ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ອປ຺ປກໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ລຫຸກໍ; ໂຍ ຈິຣໍ ຊີວຕິ, ໂສ ວສ຺ສສຕໍ ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ.

໘. ‘‘ວິປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປາຏລິຍາ ມູເລ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ສິຂີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຸຓ຺ຑຣີກສ຺ສ ມູເລ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ເວສ຺ສຠູ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສາລສ຺ສ ມູເລ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ກກຸສນ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສິຣີສສ຺ສ ມູເລ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ໂກຓາຄມໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຸທຸມ຺ພຣສ຺ສ ມູເລ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ກສ຺ສໂປ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ນິຄ຺ໂຣຘສ຺ສ ມູເລ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ມູເລ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ.

໙. ‘‘ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຂຓ຺ຑຕິສ຺ສໍ ນາມ ສາວກຍຸຄໍ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄໍ. ສິຂິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຠິຠູສມ຺ຠວໍ ນາມ ສາວກຍຸຄໍ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄໍ. ເວສ຺ສຠຸສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂສຓຸຕ຺ຕຣໍ ນາມ ສາວກຍຸຄໍ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄໍ. ກກຸສນ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວິຘຸຣສຎ຺ຊີວໍ ນາມ ສາວກຍຸຄໍ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄໍ. ໂກຓາຄມນສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍສຸຕ຺ຕຣໍ ນາມ ສາວກຍຸຄໍ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄໍ. ກສ຺ສປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຕິສ຺ສຠາຣທ຺ວາຊໍ ນາມ ສາວກຍຸຄໍ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄໍ. ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ນາມ ສາວກຍຸຄໍ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄໍ.

໑໐. ‘‘ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຕໂຍ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາຕາ ອເຫສຸໍ. ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສໍ, ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສໍ, ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ອສີຕິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ. ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອິເມ ຕໂຍ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາຕາ ອເຫສຸໍ ສພ຺ເພສໍເຍວ ຂີຓາສວານໍ.

‘‘ສິຂິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຕໂຍ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາຕາ ອເຫສຸໍ. ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສໍ, ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ອສີຕິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ, ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ສຕ຺ຕຕິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ. ສິຂິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອິເມ ຕໂຍ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາຕາ ອເຫສຸໍ ສພ຺ເພສໍເຍວ ຂີຓາສວານໍ.

‘‘ເວສ຺ສຠຸສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຕໂຍ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາຕາ ອເຫສຸໍ. ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ອສີຕິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ, ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ສຕ຺ຕຕິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ, ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ສຏ຺ຐິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ. ເວສ຺ສຠຸສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອິເມ ຕໂຍ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາຕາ ອເຫສຸໍ ສພ຺ເພສໍເຍວ ຂີຓາສວານໍ.

‘‘ກກຸສນ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ຈຕ຺ຕາລີສຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ. ກກຸສນ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຍໍ ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ສພ຺ເພສໍເຍວ ຂີຓາສວານໍ.

‘‘ໂກຓາຄມນສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ຕິໍສຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ. ໂກຓາຄມນສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຍໍ ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ສພ຺ເພສໍເຍວ ຂີຓາສວານໍ.

‘‘ກສ຺ສປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ວີສຕິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ. ກສ຺ສປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຍໍ ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ສພ຺ເພສໍເຍວ ຂີຓາສວານໍ.

‘‘ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ອຑ຺ຒເຕຬສານິ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ. ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ສພ຺ເພສໍເຍວ ຂີຓາສວານໍ.

໑໑. ‘‘ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອໂສໂກ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ. ສິຂິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເຂມງ຺ກໂຣ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ. ເວສ຺ສຠຸສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸປສນ຺ໂຕ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ. ກກຸສນ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ພຸທ຺ຘິໂຊ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ. ໂກຓາຄມນສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂສຕ຺ຖິໂຊ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ. ກສ຺ສປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສພ຺ພມິຕ຺ໂຕ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ. ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ອານນ຺ໂທ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ.

໑໒. ‘‘ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ພນ຺ຘຸມາ ນາມ ຣາຊາ ປິຕາ ອໂຫສິ. ພນ຺ຘຸມຕີ ນາມ ເທວີ ມາຕາ ອໂຫສິ ຊເນຕ຺ຕິ [ຊເນຕ຺ຕີ (ສ຺ຍາ.)]. ພນ຺ຘຸມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ພນ຺ຘຸມຕີ ນາມ ນຄຣໍ ຣາຊຘານີ ອໂຫສິ.

‘‘ສິຂິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຣຸໂຓ ນາມ ຣາຊາ ປິຕາ ອໂຫສິ. ປຠາວຕີ ນາມ ເທວີ ມາຕາ ອໂຫສິ ຊເນຕ຺ຕິ. ອຣຸຓສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ອຣຸຓວຕີ ນາມ ນຄຣໍ ຣາຊຘານີ ອໂຫສິ.

‘‘ເວສ຺ສຠຸສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຸປ຺ປຕິໂຕ ນາມ [ສຸປ຺ປຕີໂຕ ນາມ (ສ຺ຍາ.)] ຣາຊາ ປິຕາ ອໂຫສິ. ວສ຺ສວຕີ ນາມ [ຍສວຕີ ນາມ (ສ຺ຍາ. ປີ.)] ເທວີ ມາຕາ ອໂຫສິ ຊເນຕ຺ຕິ. ສຸປ຺ປຕິຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ອໂນມໍ ນາມ ນຄຣໍ ຣາຊຘານີ ອໂຫສິ.

‘‘ກກຸສນ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຄ຺ຄິທຕ຺ໂຕ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປິຕາ ອໂຫສິ. ວິສາຂາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ມາຕາ ອໂຫສິ ຊເນຕ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍນ ເຂໂມ ນາມ ຣາຊາ ອໂຫສິ. ເຂມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ເຂມວຕີ ນາມ ນຄຣໍ ຣາຊຘານີ ອໂຫສິ.

‘‘ໂກຓາຄມນສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຍຎ຺ຎທຕ຺ໂຕ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປິຕາ ອໂຫສິ. ອຸຕ຺ຕຣາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ມາຕາ ອໂຫສິ ຊເນຕ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍນ ໂສໂຠ ນາມ ຣາຊາ ອໂຫສິ. ໂສຠສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ໂສຠວຕີ ນາມ ນຄຣໍ ຣາຊຘານີ ອໂຫສິ.

‘‘ກສ຺ສປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ໂຕ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປິຕາ ອໂຫສິ. ຘນວຕີ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ມາຕາ ອໂຫສິ ຊເນຕ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍນ ກິກີ ນາມ [ກິໍ ກີ ນາມ (ສ຺ຍາ.)] ຣາຊາ ອໂຫສິ. ກິກິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ພາຣາຓສີ ນາມ ນຄຣໍ ຣາຊຘານີ ອໂຫສິ.

‘‘ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ສຸທ຺ໂຘທໂນ ນາມ ຣາຊາ ປິຕາ ອໂຫສິ. ມາຍາ ນາມ ເທວີ ມາຕາ ອໂຫສິ ຊເນຕ຺ຕິ. ກປິລວຕ຺ຖຸ ນາມ ນຄຣໍ ຣາຊຘານີ ອໂຫສີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ, ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.

໑໓. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ອາວຸໂສ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫິທ຺ຘິກຕາ ມຫານຸຠາວຕາ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຕຖາຄໂຕ ອຕີເຕ ພຸທ຺ເຘ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈ ຉິນ຺ນວຏຸເມ ປຣິຍາທິນ຺ນວຏ຺ເຏ ສພ຺ພທຸກ຺ຂວີຕິວຕ຺ເຕ ຊາຕິໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ, ນາມໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ, ໂຄຕ຺ຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ, ອາຍຸປ຺ປມາຓໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ, ສາວກຍຸຄໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ, ສາວກສນ຺ນິປາຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ – ‘ເອວໍຊຈ຺ຈາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປິ, ເອວໍນາມາ ເອວໍໂຄຕ຺ຕາ ເອວໍສີລາ ເອວໍຘມ຺ມາ ເອວໍປຎ຺ຎາ ເອວໍວິຫາຣີ ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປີ’’’ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕຖາຄຕສ຺ເສວ ນຸ ໂຂ ເອສາ ຘມ຺ມຘາຕຸ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ, ຍສ຺ສາ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ຕຖາຄໂຕ ອຕີເຕ ພຸທ຺ເຘ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈ ຉິນ຺ນວຏຸເມ ປຣິຍາທິນ຺ນວຏ຺ເຏ ສພ຺ພທຸກ຺ຂວີຕິວຕ຺ເຕ ຊາຕິໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ນາມໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ໂຄຕ຺ຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອາຍຸປ຺ປມາຓໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກຍຸຄໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກສນ຺ນິປາຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ເອວໍຊຈ຺ຈາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປິ, ເອວໍນາມາ ເອວໍໂຄຕ຺ຕາ ເອວໍສີລາ ເອວໍຘມ຺ມາ ເອວໍປຎ຺ຎາ ເອວໍວິຫາຣີ ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປີ’ຕິ, ອຸທາຫຸ ເທວຕາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ, ເຍນ ຕຖາຄໂຕ ອຕີເຕ ພຸທ຺ເຘ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈ ຉິນ຺ນວຏຸເມ ປຣິຍາທິນ຺ນວຏ຺ເຏ ສພ຺ພທຸກ຺ຂວີຕິວຕ຺ເຕ ຊາຕິໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ນາມໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ໂຄຕ຺ຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອາຍຸປ຺ປມາຓໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກຍຸຄໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກສນ຺ນິປາຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ເອວໍຊຈ຺ຈາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປິ, ເອວໍນາມາ ເອວໍໂຄຕ຺ຕາ ເອວໍສີລາ ເອວໍຘມ຺ມາ ເອວໍປຎ຺ຎາ ເອວໍວິຫາຣີ ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປີ’’’ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ຫິທໍ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ ໂຫຕິ.

໑໔. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ກເຣຣິມຓ຺ຑລມາໂຬ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກາຍນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ; ກາ ຈ ປນ ໂວ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ’’ຕິ?

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຍໍ ອນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ອາວຸໂສ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫິທ຺ຘິກຕາ ມຫານຸຠາວຕາ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຕຖາຄໂຕ ອຕີເຕ ພຸທ຺ເຘ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈ ຉິນ຺ນວຏຸເມ ປຣິຍາທິນ຺ນວຏ຺ເຏ ສພ຺ພທຸກ຺ຂວີຕິວຕ຺ເຕ ຊາຕິໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ, ນາມໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ, ໂຄຕ຺ຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ, ອາຍຸປ຺ປມາຓໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ, ສາວກຍຸຄໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ, ສາວກສນ຺ນິປາຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສຕິ – ‘‘ເອວໍຊຈ຺ຈາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປິ, ເອວໍນາມາ ເອວໍໂຄຕ຺ຕາ ເອວໍສີລາ ເອວໍຘມ຺ມາ ເອວໍປຎ຺ຎາ ເອວໍວິຫາຣີ ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປີ’’ຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕຖາຄຕສ຺ເສວ ນຸ ໂຂ ເອສາ ຘມ຺ມຘາຕຸ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ, ຍສ຺ສາ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ຕຖາຄໂຕ ອຕີເຕ ພຸທ຺ເຘ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈ ຉິນ຺ນວຏຸເມ ປຣິຍາທິນ຺ນວຏ຺ເຏ ສພ຺ພທຸກ຺ຂວີຕິວຕ຺ເຕ ຊາຕິໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ນາມໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ໂຄຕ຺ຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອາຍຸປ຺ປມາຓໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກຍຸຄໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກສນ຺ນິປາຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘‘ເອວໍຊຈ຺ຈາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປິ, ເອວໍນາມາ ເອວໍໂຄຕ຺ຕາ ເອວໍສີລາ ເອວໍຘມ຺ມາ ເອວໍປຎ຺ຎາ ເອວໍວິຫາຣີ ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປີ’’ຕິ. ອຸທາຫຸ ເທວຕາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ, ເຍນ ຕຖາຄໂຕ ອຕີເຕ ພຸທ຺ເຘ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈ ຉິນ຺ນວຏຸເມ ປຣິຍາທິນ຺ນວຏ຺ເຏ ສພ຺ພທຸກ຺ຂວີຕິວຕ຺ເຕ ຊາຕິໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ນາມໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ໂຄຕ຺ຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອາຍຸປ຺ປມາຓໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກຍຸຄໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກສນ຺ນິປາຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ເອວໍຊຈ຺ຈາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປິ, ເອວໍນາມາ ເອວໍໂຄຕ຺ຕາ ເອວໍສີລາ ເອວໍຘມ຺ມາ ເອວໍປຎ຺ຎາ ເອວໍວິຫາຣີ ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປີ’ຕິ? ອຍໍ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ, ອຖ ຠຄວາ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

໑໕. ‘‘ຕຖາຄຕສ຺ເສເວສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມຘາຕຸ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ, ຍສ຺ສາ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ຕຖາຄໂຕ ອຕີເຕ ພຸທ຺ເຘ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈ ຉິນ຺ນວຏຸເມ ປຣິຍາທິນ຺ນວຏ຺ເຏ ສພ຺ພທຸກ຺ຂວີຕິວຕ຺ເຕ ຊາຕິໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ນາມໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ໂຄຕ຺ຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອາຍຸປ຺ປມາຓໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກຍຸຄໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກສນ຺ນິປາຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ເອວໍຊຈ຺ຈາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປິ, ເອວໍນາມາ ເອວໍໂຄຕ຺ຕາ ເອວໍສີລາ ເອວໍຘມ຺ມາ ເອວໍປຎ຺ຎາ ເອວໍວິຫາຣີ ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປີ’ຕິ. ເທວຕາປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ, ເຍນ ຕຖາຄໂຕ ອຕີເຕ ພຸທ຺ເຘ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈ ຉິນ຺ນວຏຸເມ ປຣິຍາທິນ຺ນວຏ຺ເຏ ສພ຺ພທຸກ຺ຂວີຕິວຕ຺ເຕ ຊາຕິໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ນາມໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ໂຄຕ຺ຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອາຍຸປ຺ປມາຓໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກຍຸຄໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສາວກສນ຺ນິປາຕໂຕປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ເອວໍຊຈ຺ຈາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປິ, ເອວໍນາມາ ເອວໍໂຄຕ຺ຕາ ເອວໍສີລາ ເອວໍຘມ຺ມາ ເອວໍປຎ຺ຎາ ເອວໍວິຫາຣີ ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ ອິຕິປີ’ຕິ.

‘‘ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປຸພ຺ເພນິວາສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ໂສຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຕສ຺ສ, ຠຄວາ, ກາໂລ; ເອຕສ຺ສ, ສຸຄຕ, ກາໂລ; ຍໍ ຠຄວາ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປຸພ຺ເພນິວາສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໑໖. ‘‘ອິໂຕ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກນວຸຕິກປ຺ເປ ຍໍ ວິປສ຺ສີ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ວິປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຂຕ຺ຕິໂຍ ຊາຕິຍາ ອໂຫສິ, ຂຕ຺ຕິຍກຸເລ ອຸທປາທິ. ວິປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂກຓ຺ຑຎ຺ໂຎ ໂຄຕ຺ເຕນ ອໂຫສິ. ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ອໂຫສິ. ວິປສ຺ສີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປາຏລິຍາ ມູເລ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຂຓ຺ຑຕິສ຺ສໍ ນາມ ສາວກຍຸຄໍ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄໍ. ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຕໂຍ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາຕາ ອເຫສຸໍ. ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສໍ, ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສໍ, ເອໂກ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ ອສີຕິຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ. ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອິເມ ຕໂຍ ສາວການໍ ສນ຺ນິປາຕາ ອເຫສຸໍ ສພ຺ເພສໍເຍວ ຂີຓາສວານໍ. ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອໂສໂກ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ. ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ພນ຺ຘຸມາ ນາມ ຣາຊາ ປິຕາ ອໂຫສິ. ພນ຺ຘຸມຕີ ນາມ ເທວີ ມາຕາ ອໂຫສິ ຊເນຕ຺ຕິ. ພນ຺ຘຸມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ພນ຺ຘຸມຕີ ນາມ ນຄຣໍ ຣາຊຘານີ ອໂຫສິ.

ໂພຘິສຕ຺ຕຘມ຺ມຕາ

໑໗. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕຸສິຕາ ກາຍາ ຈວິຕ຺ວາ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມິ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໑໘. ‘‘ຘມ຺ມຕາ, ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕຸສິຕາ ກາຍາ ຈວິຕ຺ວາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມຕິ. ອຖ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ຍາປິ ຕາ ໂລກນ຺ຕຣິກາ ອຆາ ອສໍວຸຕາ ອນ຺ຘກາຣາ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ, ຍຕ຺ຖ ປິເມ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ເອວໍມຫິທ຺ຘິກາ ເອວໍມຫານຸຠາວາ ອາຠາຍ ນານຸໂຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ເຍປິ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ອຸປປນ຺ນາ, ເຕປິ ເຕໂນຠາເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຎ຺ເຎປິ ກິຣ, ໂຠ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ອິຘູປປນ຺ນາ’ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ສງ຺ກມ຺ປຕິ ສມ຺ປກມ຺ປຕິ ສມ຺ປເວຘຕິ. ອປ຺ປມາໂຓ ຈ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ໂລເກ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໑໙. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ນໍ ເທວປຸຕ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ທິສໍ [ຈາຕຸທ຺ທິສໍ (ສ຺ຍາ.)] ຣກ຺ຂາຍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘ມາ ນໍ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຣໍ ວາ ມນຸສ຺ໂສ ວາ ອມນຸສ຺ໂສ ວາ ໂກຈິ ວາ ວິເຫເຐສີ’ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໐. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ປກຕິຍາ ສີລວຕີ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ໂຫຕິ, ວິຣຕາ ປາຓາຕິປາຕາ, ວິຣຕາ ອທິນ຺ນາທານາ, ວິຣຕາ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ, ວິຣຕາ ມຸສາວາທາ, ວິຣຕາ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປ຺ປມາທຏ຺ຐານາ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໑. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຸ ປຸຣິເສສຸ ມານສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກາມຄຸຓູປສໍຫິຕໍ, ອນຕິກ຺ກມນີຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ໂຫຕິ ເກນຈິ ປຸຣິເສນ ຣຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໒. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ລາຠິນີ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ໂຫຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກາມຄຸຓານໍ. ສາ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິຕາ ສມງ຺ຄີຠູຕາ ປຣິຈາເຣຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໓. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຸ ໂກຈິເທວ ອາພາໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສຸຂິນີ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ໂຫຕິ ອກິລນ຺ຕກາຍາ, ໂພຘິສຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ຕິໂຣກຸຈ຺ຉິຄຕໍ ປສ຺ສຕິ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຓິ ເວຬຸຣິໂຍ ສຸໂຠ ຊາຕິມາ ອຏ຺ຐໍໂສ ສຸປຣິກມ຺ມກໂຕ ອຈ຺ໂຉ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ອນາວິໂລ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສ [ຕຕ຺ຣສ຺ສ (ສ຺ຍາ.)] ສຸຕ຺ຕໍ ອາວຸຕໍ ນີລໍ ວາ ປີຕໍ ວາ ໂລຫິຕໍ ວາ ໂອທາຕໍ ວາ ປຓ຺ຑຸສຸຕ຺ຕໍ ວາ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ຫຕ຺ເຖ ກຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ໂຂ ມຓິ ເວຬຸຣິໂຍ ສຸໂຠ ຊາຕິມາ ອຏ຺ຐໍໂສ ສຸປຣິກມ຺ມກໂຕ ອຈ຺ໂຉ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ອນາວິໂລ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕຕ຺ຣິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອາວຸຕໍ ນີລໍ ວາ ປີຕໍ ວາ ໂລຫິຕໍ ວາ ໂອທາຕໍ ວາ ປຓ຺ຑຸສຸຕ຺ຕໍ ວາ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຸ ໂກຈິເທວ ອາພາໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສຸຂິນີ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ໂຫຕິ ອກິລນ຺ຕກາຍາ, ໂພຘິສຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ຕິໂຣກຸຈ຺ຉິຄຕໍ ປສ຺ສຕິ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໔. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາຫຊາເຕ ໂພຘິສຕ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ກາລງ຺ກໂຣຕິ ຕຸສິຕໍ ກາຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໕. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍຖາ ອຎ຺ຎາ ອິຕ຺ຖິກາ ນວ ວາ ທສ ວາ ມາເສ ຄພ຺ຠໍ ກຸຈ຺ຉິນາ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ວິຊາຍນ຺ຕິ, ນ ເຫວໍ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ວິຊາຍຕິ. ທເສວ ມາສານິ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ກຸຈ຺ຉິນາ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ວິຊາຍຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໖. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍຖາ ອຎ຺ຎາ ອິຕ຺ຖິກາ ນິສິນ຺ນາ ວາ ນິປນ຺ນາ ວາ ວິຊາຍນ຺ຕິ, ນ ເຫວໍ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ວິຊາຍຕິ. ຐິຕາວ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ວິຊາຍຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໗. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມຕິ, ເທວາ ປຐມໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉາ ມນຸສ຺ສາ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໘. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມຕິ, ອປ຺ປຕ຺ໂຕວ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປຖວິໍ ໂຫຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ນໍ ເທວປຸຕ຺ຕາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມາຕຸ ປຸຣໂຕ ຐເປນ຺ຕິ – ‘ອຕ຺ຕມນາ, ເທວິ, ໂຫຫິ; ມເຫສກ຺ໂຂ ເຕ ປຸຕ຺ໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໙. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມຕິ, ວິສໂທວ ນິກ຺ຂມຕິ ອມກ຺ຂິໂຕ ອຸເທນ [ອຸທ຺ເທນ (ສ຺ຍາ.), ອຸທເຣນ (ກຕ຺ຖຈິ)] ອມກ຺ຂິໂຕ ເສມ຺ເຫນ ອມກ຺ຂິໂຕ ຣຸຫິເຣນ ອມກ຺ຂິໂຕ ເກນຈິ ອສຸຈິນາ ສຸທ຺ໂຘ [ວິສຸທ຺ໂຘ (ສ຺ຍາ.)] ວິສໂທ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຓິຣຕນໍ ກາສິເກ ວຕ຺ເຖ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ເນວ ມຓິຣຕນໍ ກາສິກໍ ວຕ຺ຖໍ ມກ຺ເຂຕິ, ນາປິ ກາສິກໍ ວຕ຺ຖໍ ມຓິຣຕນໍ ມກ຺ເຂຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຸຠິນ຺ນໍ ສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມຕິ, ວິສໂທວ ນິກ຺ຂມຕິ ອມກ຺ຂິໂຕ, ອຸເທນ ອມກ຺ຂິໂຕ ເສມ຺ເຫນ ອມກ຺ຂິໂຕ ຣຸຫິເຣນ ອມກ຺ຂິໂຕ ເກນຈິ ອສຸຈິນາ ສຸທ຺ໂຘ ວິສໂທ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໓໐. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມຕິ, ທ຺ເວ ອຸທກສ຺ສ ຘາຣາ ອນ຺ຕລິກ຺ຂາ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ – ເອກາ ສີຕສ຺ສ ເອກາ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ເຍນ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທກກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາຕຸ ຈ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໓໑. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ປຕິຊາໂຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ສເມຫິ ປາເທຫິ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາຠິມຸໂຂ [ອຸຕ຺ຕເຣນາຠິມຸໂຂ (ສ຺ຍາ.) ອຸຕ຺ຕເຣນມຸໂຂ (ກ.)] ສຕ຺ຕປທວີຕິຫາເຣນ ຄຈ຺ຉຕິ ເສຕມ຺ຫິ ຉຕ຺ເຕ ອນຸຘາຣິຍມາເນ, ສພ຺ພາ ຈ ທິສາ ອນຸວິໂລເກຕິ, ອາສຠິໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ ‘ອຄ຺ໂຄຫມສ຺ມິ ໂລກສ຺ສ, ເຊຏ຺ໂຐຫມສ຺ມິ ໂລກສ຺ສ, ເສຏ຺ໂຐຫມສ຺ມິ ໂລກສ຺ສ, ອຍມນ຺ຕິມາ ຊາຕິ, ນຕ຺ຖິທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໓໒. ‘‘ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມຕິ, ອຖ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ, ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ຍາປິ ຕາ ໂລກນ຺ຕຣິກາ ອຆາ ອສໍວຸຕາ ອນ຺ຘກາຣາ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ, ຍຕ຺ຖ ປິເມ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ເອວໍມຫິທ຺ຘິກາ ເອວໍມຫານຸຠາວາ ອາຠາຍ ນານຸໂຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ເຍປິ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ອຸປປນ຺ນາ, ເຕປິ ເຕໂນຠາເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຎ຺ເຎປິ ກິຣ, ໂຠ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ອິຘູປປນ຺ນາ’ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ທສສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ ສງ຺ກມ຺ປຕິ ສມ຺ປກມ຺ປຕິ ສມ຺ປເວຘຕິ ອປ຺ປມາໂຓ ຈ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ໂລເກ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓາ

໓໓. ‘‘ຊາເຕ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິມ຺ຫິ ກຸມາເຣ ພນ຺ຘຸມໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິເວເທສຸໍ – ‘ປຸຕ຺ໂຕ ເຕ, ເທວ [ເທວ ເຕ (ກ.)], ຊາໂຕ, ຕໍ ເທໂວ ປສ຺ສຕູ’ຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ວິປສ຺ສິໍ ກຸມາຣໍ, ທິສ຺ວາ ເນມິຕ຺ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອາມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ປສ຺ສນ຺ຕຸ ໂຠນ຺ໂຕ ເນມິຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກຸມາຣ’ນ຺ຕິ. ອທ຺ທສໍສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນມິຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວິປສ຺ສິໍ ກຸມາຣໍ, ທິສ຺ວາ ພນ຺ຘຸມນ຺ຕໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ອຕ຺ຕມໂນ, ເທວ, ໂຫຫິ, ມເຫສກ຺ໂຂ ເຕ ປຸຕ຺ໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ລາຠາ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ສຸລທ຺ຘໍ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ຍສ຺ສ ເຕ ກຸເລ ເອວຣູໂປ ປຸຕ຺ໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ. ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ທ຺ເວວ ຄຕິໂຍ ຠວນ຺ຕິ ອນຎ຺ຎາ. ສເຈ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ, ຣາຊາ ໂຫຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ ຈາຕຸຣນ຺ໂຕ ວິຊິຕາວີ ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕຣຕນສມນ຺ນາຄໂຕ. ຕສ຺ສິມານິ ສຕ຺ຕຣຕນານິ ຠວນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈກ຺ກຣຕນໍ ຫຕ຺ຖິຣຕນໍ ອສ຺ສຣຕນໍ ມຓິຣຕນໍ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ຄຫປຕິຣຕນໍ ປຣິຓາຍກຣຕນເມວ ສຕ຺ຕມໍ. ປໂຣສຫສ຺ສໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ ສູຣາ ວີຣງ຺ຄຣູປາ ປຣເສນປ຺ປມທ຺ທນາ. ໂສ ອິມໍ ປຖວິໍ ສາຄຣປຣິຍນ຺ຕໍ ອທຓ຺ເຑນ ອສຕ຺ເຖນ ຘມ຺ເມນ ອຠິວິຊິຍ ອຊ຺ຌາວສຕິ. ສເຈ ໂຂ ປນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ, ອຣຫໍ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ວິວຏຈ຺ຉໂທ.

໓໔. ‘ກຕເມຫິ ຈາຍໍ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ທ຺ເວວ ຄຕິໂຍ ຠວນ຺ຕິ ອນຎ຺ຎາ. ສເຈ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ, ຣາຊາ ໂຫຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ ຈາຕຸຣນ຺ໂຕ ວິຊິຕາປີ ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕຣຕນສມນ຺ນາຄໂຕ. ຕສ຺ສິມານິ ສຕ຺ຕຣຕນານິ ຠວນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈກ຺ກຣຕນໍ ຫຕ຺ຖິຣຕນໍ ອສ຺ສຣຕນໍ ມຓິຣຕນໍ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ຄຫປຕິຣຕນໍ ປຣິຓາຍກຣຕນເມວ ສຕ຺ຕມໍ. ປໂຣສຫສ຺ສໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ ສູຣາ ວີຣງ຺ຄຣູປາ ປຣເສນປ຺ປມທ຺ທນາ. ໂສ ອິມໍ ປຖວິໍ ສາຄຣປຣິຍນ຺ຕໍ ອທຓ຺ເຑນ ອສຕ຺ເຖນ ຘມ຺ເມນ ອຠິວິຊິຍ ອຊ຺ຌາວສຕິ. ສເຈ ໂຂ ປນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ, ອຣຫໍ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ວິວຏຈ຺ຉໂທ.

໓໕. ‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາໂທ. ຍໍ ປາຍໍ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາໂທ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓໍ ຠວຕິ.

‘ອິມສ຺ສ, ເທວ [ອິມສ຺ສ ຫິ ເທວ (?)], ກຸມາຣສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ປາທຕເລສຸ ຈກ຺ການິ ຊາຕານິ ສຫສ຺ສາຣານິ ສເນມິການິ ສນາຠິການິ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣານິ. ຍມ຺ປິ, ອິມສ຺ສ ເທວ, ກຸມາຣສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ປາທຕເລສຸ ຈກ຺ການິ ຊາຕານິ ສຫສ຺ສາຣານິ ສເນມິການິ ສນາຠິການິ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູຣານິ, ອິທມ຺ປິສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓໍ ຠວຕິ.

‘ອຍຎ຺ຫິ ເທວ, ກຸມາໂຣ ອາຍຕປຓ຺ຫີ…ເປ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ທີຆງ຺ຄຸລີ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ມຸທຸຕລຸນຫຕ຺ຖປາໂທ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ ກຸມາໂຣ ຊາລຫຕ຺ຖປາໂທ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸສ຺ສງ຺ຂປາໂທ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ເອຓິຊງ຺ໂຆ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ຐິຕໂກວ ອໂນນມນ຺ໂຕ ອຸໂຠຫິ ປາຓິຕເລຫິ ຊຓ຺ຓຸການິ ປຣິມສຕິ [ປຣາມສຕິ (ກ.)] ປຣິມຊ຺ຊຕິ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ໂກໂສຫິຕວຕ຺ຖຄຸຍ຺ໂຫ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ກຎ຺ຈນສນ຺ນິຠຕ຺ຕໂຈ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ສຸຂຸມຈ຺ຉວີ; ສຸຂຸມຕ຺ຕາ ຉວິຍາ ຣໂຊຊລ຺ລໍ ກາເຍ ນ ອຸປລິມ຺ປຕິ [ອຸປລິປ຺ປຕິ (ສ຺ຍາ.)] …

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ເອເກກໂລໂມ; ເອເກການິ ໂລມານິ ໂລມກູເປສຸ ຊາຕານິ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄໂລໂມ; ອຸທ຺ຘຄ຺ຄານິ ໂລມານິ ຊາຕານິ ນີລານິ ອຎ຺ຊນວຓ຺ຓານິ ກຸຓ຺ຑລາວຏ຺ຏານິ ທກ຺ຂິຓາວຏ຺ຏກຊາຕານິ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມຸຊຸຄຕ຺ໂຕ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ສຕ຺ຕຸສ຺ສໂທ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ສີຫປຸພ຺ພທ຺ຘກາໂຍ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ຈິຕນ຺ຕຣໍໂສ [ປິຕນ຺ຕຣໍໂສ (ສ຺ຍາ.)] …

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ນິຄ຺ໂຣຘປຣິມຓ຺ຑໂລ ຍາວຕກ຺ວສ຺ສ ກາໂຍ ຕາວຕກ຺ວສ຺ສ ພ຺ຍາໂມ, ຍາວຕກ຺ວສ຺ສ ພ຺ຍາໂມ, ຕາວຕກ຺ວສ຺ສ ກາໂຍ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ສມວຏ຺ຏກ຺ຂນ຺ໂຘ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ຣສຄ຺ຄສຄ຺ຄີ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ສີຫຫນຸ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ຈຕ຺ຕາລີສທນ຺ໂຕ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ສມທນ຺ໂຕ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອວິຣຬທນ຺ໂຕ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ສຸສຸກ຺ກທາໂຐ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ປຫູຕຊິວ຺ໂຫ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສໂຣ ກຣວີກຠາຓີ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຠິນີລເນຕ຺ໂຕ…

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ໂຄປຂຸໂມ…

ອິມສ຺ສ, ເທວ, ກຸມາຣສ຺ສ ອຸຓ຺ຓາ ຠມຸກນ຺ຕເຣ ຊາຕາ ໂອທາຕາ ມຸທຸຕູລສນ຺ນິຠາ. ຍມ຺ປິ ອິມສ຺ສ ເທວ ກຸມາຣສ຺ສ ອຸຓ຺ຓາ ຠມຸກນ຺ຕເຣ ຊາຕາ ໂອທາຕາ ມຸທຸຕູລສນ຺ນິຠາ, ອິທມ຺ປິມສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓໍ ຠວຕິ.

‘ອຍຎ຺ຫິ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຓ຺ຫີສສີໂສ. ຍໍ ປາຍໍ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຓ຺ຫີສສີໂສ, ອິທມ຺ປິສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓໍ ຠວຕິ.

໓໖. ‘ອິເມຫິ ໂຂ ອຍໍ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ທ຺ເວວ ຄຕິໂຍ ຠວນ຺ຕິ ອນຎ຺ຎາ. ສເຈ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ, ຣາຊາ ໂຫຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມຣາຊາ ຈາຕຸຣນ຺ໂຕ ວິຊິຕາວີ ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕຣຕນສມນ຺ນາຄໂຕ. ຕສ຺ສິມານິ ສຕ຺ຕຣຕນານິ ຠວນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈກ຺ກຣຕນໍ ຫຕ຺ຖິຣຕນໍ ອສ຺ສຣຕນໍ ມຓິຣຕນໍ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ຄຫປຕິຣຕນໍ ປຣິຓາຍກຣຕນເມວ ສຕ຺ຕມໍ. ປໂຣສຫສ຺ສໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ ສູຣາ ວີຣງ຺ຄຣູປາ ປຣເສນປ຺ປມທ຺ທນາ. ໂສ ອິມໍ ປຖວິໍ ສາຄຣປຣິຍນ຺ຕໍ ອທຓ຺ເຑນ ອສຕ຺ເຖນ ຘມ຺ເມນ [ຘມ຺ເມນ ສເມນ (ສ຺ຍາ.)] ອຠິວິຊິຍ ອຊ຺ຌາວສຕິ. ສເຈ ໂຂ ປນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ, ອຣຫໍ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ວິວຏຈ຺ຉໂທ’ຕິ.

ວິປສ຺ສີສມຎ຺ຎາ

໓໗. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ເນມິຕ຺ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອຫເຕຫິ ວຕ຺ເຖຫິ ອຈ຺ຉາທາເປຕ຺ວາ [ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ.)] ສພ຺ພກາເມຫິ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ຘາຕິໂຍ ອຸປຏ຺ຐາເປສິ. ອຎ຺ຎາ ຂີຣໍ ປາເຍນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ນ຺ຫາເປນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຘາເຣນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ອງ຺ເກນ ປຣິຫຣນ຺ຕິ. ຊາຕສ຺ສ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຘາຣຍິຕ຺ຖ ທິວາ ເຈວ ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈ – ‘ມາ ນໍ ສີຕໍ ວາ ອຸຓ຺ຫໍ ວາ ຕິຓໍ ວາ ຣໂຊ ວາ ອຸສ຺ສາໂວ ວາ ພາຘຍິຕ຺ຖາ’ຕິ. ຊາໂຕ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ປິໂຍ ອໂຫສິ ມນາໂປ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປ຺ປລໍ ວາ ປທຸມໍ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີກໍ ວາ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ປິຍໍ ມນາປໍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ປິໂຍ ອໂຫສິ ມນາໂປ. ສ຺ວາສ຺ສຸທໍ ອງ຺ເກເນວ ອງ຺ກໍ ປຣິຫຣິຍຕິ.

໓໘. ‘‘ຊາໂຕ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ມຎ຺ຊຸສ຺ສໂຣ ຈ [ກຸມາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສໂຣ ມຎ຺ຊຸສ຺ສໂຣ ຈ (ສີ. ກ.)] ອໂຫສິ ວຄ຺ຄຸສ຺ສໂຣ ຈ ມຘຸຣສ຺ສໂຣ ຈ ເປມນິຍສ຺ສໂຣ ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິມວນ຺ເຕ ປພ຺ພເຕ ກຣວີກາ ນາມ ສກຸຓຊາຕິ ມຎ຺ຊຸສ຺ສຣາ ຈ ວຄ຺ຄຸສ຺ສຣາ ຈ ມຘຸຣສ຺ສຣາ ຈ ເປມນິຍສ຺ສຣາ ຈ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ມຎ຺ຊຸສ຺ສໂຣ ຈ ອໂຫສິ ວຄ຺ຄຸສ຺ສໂຣ ຈ ມຘຸຣສ຺ສໂຣ ຈ ເປມນິຍສ຺ສໂຣ ຈ.

໓໙. ‘‘ຊາຕສ຺ສ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ກມ຺ມວິປາກຊໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ປາຕຸຣໂຫສິ ເຍນ ສຸທໍ [ເຍນ ທູຣໍ (ສ຺ຍາ.)] ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນໍ ປສ຺ສຕິ ທິວາ ເຈວ ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈ.

໔໐. ‘‘ຊາໂຕ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອນິມິສນ຺ໂຕ ເປກ຺ຂຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ເທວາ ຕາວຕິໍສາ. ‘ອນິມິສນ຺ໂຕ ກຸມາໂຣ ເປກ຺ຂຕີ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ [ອນິມິສນ຺ໂຕ ເປກ຺ຂຕິ, ຊາຕສ຺ສ ໂຂ ປນ ຠິກ຺ຂເວ (ກ.)], ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ‘ວິປສ຺ສີ ວິປສ຺ສີ’ ຕ຺ເວວ ສມຎ຺ຎາ ອຸທປາທິ.

໔໑. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ອຕ຺ຖກຣເຓ [ອຏ຺ຏ ກຣເຓ (ສ຺ຍາ.)] ນິສິນ຺ໂນ ວິປສ຺ສິໍ ກຸມາຣໍ ອງ຺ເກ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ເຖ ອນຸສາສຕິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ປິຕຸອງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ວິເຈຍ຺ຍ ວິເຈຍ຺ຍ ອຕ຺ເຖ ປນາຍຕິ ຎາເຍນ [ອຏ຺ເຏ ປນາຍຕິ ຎາເຓນ (ສ຺ຍາ.)]. ວິເຈຍ຺ຍ ວິເຈຍ຺ຍ ກຸມາໂຣ ອຕ຺ເຖ ປນາຍຕິ ຎາເຍນາຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ‘ວິປສ຺ສີ ວິປສ຺ສີ’ ຕ຺ເວວ ສມຎ຺ຎາ ອຸທປາທິ.

໔໒. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ຕໂຍ ປາສາເທ ກາຣາເປສິ, ເອກໍ ວສ຺ສິກໍ ເອກໍ ເຫມນ຺ຕິກໍ ເອກໍ ຄິມ຺ຫິກໍ; ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓານິ ອຸປຏ຺ຐາເປສິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ວສ຺ສິເກ ປາສາເທ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ [ວສ຺ສິເກ ປາສາເທ ວສ຺ສິເກ] ນິປ຺ປຸຣິເສຫິ ຕູຣິເຍຫິ ປຣິຈາຣຍມາໂນ ນ ເຫຏ຺ຐາປາສາທໍ ໂອໂຣຫຕີ’’ຕິ.

ປຐມຠາຓວາໂຣ.

ຊິຓ຺ຓປຸຣິໂສ

໔໓. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ພຫູນໍ ວສ຺ສານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຫສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ໂຍເຊຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ຠທ຺ທານິ ຠທ຺ທານິ ຍານານິ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ຄຈ຺ຉາມ ສຸຠູມິທສ຺ສນາຍາ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣຖິ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຠທ຺ທານິ ຠທ຺ທານິ ຍານານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິເວເທສິ – ‘ຍຸຕ຺ຕານິ ໂຂ ເຕ, ເທວ, ຠທ຺ທານິ ຠທ຺ທານິ ຍານານິ, ຍສ຺ສ ທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ຠທ຺ທໍ ຠທ຺ທໍ ຍານໍ [ຠທ຺ຣໍ ຍານໍ (ສ຺ຍາ.), ຠທ຺ທໍ ຍານໍ (ປີ.) ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ (ສີ. ປີ.)] ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ຠທ຺ເທຫິ ຠທ຺ເທຫິ ຍາເນຫິ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍາສິ.

໔໔. ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ ປຸຣິສໍ ຊິຓ຺ຓໍ ໂຄປານສິວງ຺ກໍ ໂຠຄ຺ຄໍ [ຠຄ຺ຄໍ (ສ຺ຍາ.)] ທຓ຺ຑປຣາຍນໍ ປເວຘມານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອາຕຸຣໍ ຄຕໂຍພ຺ພນໍ. ທິສ຺ວາ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອຍໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ປຸຣິໂສ ກິໍກໂຕ? ເກສາປິສ຺ສ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ, ກາໂຍປິສ຺ສ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສ’ນ຺ຕິ. ‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ຊິຓ຺ໂຓ ນາມາ’ຕິ. ‘ກິໍ ປເນໂສ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ຊິຓ຺ໂຓ ນາມາ’ຕິ? ‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ຊິຓ຺ໂຓ ນາມ. ນ ທານິ ເຕນ ຈິຣໍ ຊີວິຕພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ‘ກິໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອຫມ຺ປິ ຊຣາຘມ຺ໂມ, ຊຣໍ ອນຕີໂຕ’ຕິ? ‘ຕ຺ວຎ຺ຈ, ເທວ, ມຍຎ຺ຈມ຺ຫ ສພ຺ເພ ຊຣາຘມ຺ມາ, ຊຣໍ ອນຕີຕາ’ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອລໍ ທານຊ຺ຊ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ. ອິໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣຖິ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຕໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາສິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ຄໂຕ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ປຊ຺ຌາຍຕິ – ‘ຘິຣຕ຺ຖຸ ກິຣ, ໂຠ, ຊາຕິ ນາມ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຊາຕສ຺ສ ຊຣາ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ!

໔໕. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ກຈ຺ຈິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຠິຣມິຕ຺ຖ? ກຈ຺ຈິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສີ’ຕິ? ‘ນ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຠິຣມິຕ຺ຖ, ນ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສີ’ຕິ. ‘ກິໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອທ຺ທສ ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ’ຕິ? ‘ອທ຺ທສາ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ ປຸຣິສໍ ຊິຓ຺ຓໍ ໂຄປານສິວງ຺ກໍ ໂຠຄ຺ຄໍ ທຓ຺ຑປຣາຍນໍ ປເວຘມານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອາຕຸຣໍ ຄຕໂຍພ຺ພນໍ. ທິສ຺ວາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ປຸຣິໂສ ກິໍກໂຕ, ເກສາປິສ຺ສ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ, ກາໂຍປິສ຺ສ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ຊິຓ຺ໂຓ ນາມາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປເນໂສ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ຊິຓ຺ໂຓ ນາມາ’’ຕິ? ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ຊິຓ຺ໂຓ ນາມ ນ ທານິ ເຕນ ຈິຣໍ ຊີວິຕພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອຫມ຺ປິ ຊຣາຘມ຺ໂມ, ຊຣໍ ອນຕີໂຕ’’ຕິ? ‘‘ຕ຺ວຎ຺ຈ, ເທວ, ມຍຎ຺ຈມ຺ຫ ສພ຺ເພ ຊຣາຘມ຺ມາ, ຊຣໍ ອນຕີຕາ’’ຕິ.

‘‘‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອລໍ ທານຊ຺ຊ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ, ອິໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາຫີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ອຫໍ, ເທວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຕໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາສິໍ. ໂສ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ຄໂຕ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ປຊ຺ຌາຍຕິ – ‘‘ຘິຣຕ຺ຖຸ ກິຣ ໂຠ ຊາຕິ ນາມ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຊາຕສ຺ສ ຊຣາ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

ພ຺ຍາຘິຕປຸຣິໂສ

໔໖. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ເອຕທໂຫສິ –

‘ມາ ເຫວ ໂຂ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ມາ ເຫວ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິ, ມາ ເຫວ ເນມິຕ຺ຕານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສຈ຺ຈໍ ອສ຺ສ ວຈນ’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓານິ ອຸປຏ຺ຐາເປສິ – ‘ຍຖາ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ຣຊ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຍຖາ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ, ຍຖາ ເນມິຕ຺ຕານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມິຈ຺ຉາ ອສ຺ສ ວຈນ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິໂຕ ສມງ຺ຄີຠູໂຕ ປຣິຈາເຣຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ພຫູນໍ ວສ຺ສານໍ…ເປ…

໔໗. ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ ປຸຣິສໍ ອາພາຘິກໍ ທຸກ຺ຂິຕໍ ພາຬ຺ຫຄິລານໍ ສເກ ມຸຕ຺ຕກຣີເສ ປລິປນ຺ນໍ ເສມານໍ [ສຍມານໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ອຎ຺ເຎຫິ ວຸຏ຺ຐາປິຍມານໍ ອຎ຺ເຎຫິ ສໍເວສິຍມານໍ. ທິສ຺ວາ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອຍໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ປຸຣິໂສ ກິໍກໂຕ? ອກ຺ຂີນິປິສ຺ສ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ, ສໂຣປິສ຺ສ [ສິໂຣປິສ຺ສ (ສ຺ຍາ.)] ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສ’ນ຺ຕິ? ‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ພ຺ຍາຘິໂຕ ນາມາ’ຕິ. ‘ກິໍ ປເນໂສ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ພ຺ຍາຘິໂຕ ນາມາ’ຕິ? ‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ພ຺ຍາຘິໂຕ ນາມ ອປ຺ເປວ ນາມ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາ’ຕິ. ‘ກິໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອຫມ຺ປິ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ, ພ຺ຍາຘິໍ ອນຕີໂຕ’ຕິ? ‘ຕ຺ວຎ຺ຈ, ເທວ, ມຍຎ຺ຈມ຺ຫ ສພ຺ເພ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມາ, ພ຺ຍາຘິໍ ອນຕີຕາ’ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອລໍ ທານຊ຺ຊ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ, ອິໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣຖິ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຕໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາສິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ຄໂຕ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ປຊ຺ຌາຍຕິ – ‘ຘິຣຕ຺ຖຸ ກິຣ ໂຠ ຊາຕິ ນາມ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຊາຕສ຺ສ ຊຣາ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ພ຺ຍາຘິ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ.

໔໘. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ກຈ຺ຈິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຠິຣມິຕ຺ຖ, ກຈ຺ຈິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສີ’ຕິ? ‘ນ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຠິຣມິຕ຺ຖ, ນ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສີ’ຕິ. ‘ກິໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອທ຺ທສ ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ’ຕິ? ‘ອທ຺ທສາ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ ປຸຣິສໍ ອາພາຘິກໍ ທຸກ຺ຂິຕໍ ພາຬ຺ຫຄິລານໍ ສເກ ມຸຕ຺ຕກຣີເສ ປລິປນ຺ນໍ ເສມານໍ ອຎ຺ເຎຫິ ວຸຏ຺ຐາປິຍມານໍ ອຎ຺ເຎຫິ ສໍເວສິຍມານໍ. ທິສ຺ວາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ປຸຣິໂສ ກິໍກໂຕ, ອກ຺ຂີນິປິສ຺ສ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ, ສໂຣປິສ຺ສ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ພ຺ຍາຘິໂຕ ນາມາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປເນໂສ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ພ຺ຍາຘິໂຕ ນາມາ’’ຕິ? ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ພ຺ຍາຘິໂຕ ນາມ ອປ຺ເປວ ນາມ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອຫມ຺ປິ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ໂມ, ພ຺ຍາຘິໍ ອນຕີໂຕ’’ຕິ? ‘‘ຕ຺ວຎ຺ຈ, ເທວ, ມຍຎ຺ຈມ຺ຫ ສພ຺ເພ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມາ, ພ຺ຍາຘິໍ ອນຕີຕາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອລໍ ທານຊ຺ຊ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ, ອິໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ອຫໍ, ເທວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຕໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາສິໍ. ໂສ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ຄໂຕ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ປຊ຺ຌາຍຕິ – ‘‘‘ຘິຣຕ຺ຖຸ ກິຣ ໂຠ ຊາຕິ ນາມ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຊາຕສ຺ສ ຊຣາ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ພ຺ຍາຘິ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

ກາລງ຺ກຕປຸຣິໂສ

໔໙. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ເອຕທໂຫສິ – ‘ມາ ເຫວ ໂຂ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ມາ ເຫວ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິ, ມາ ເຫວ ເນມິຕ຺ຕານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສຈ຺ຈໍ ອສ຺ສ ວຈນ’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓານິ ອຸປຏ຺ຐາເປສິ – ‘ຍຖາ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ຣຊ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຍຖາ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ, ຍຖາ ເນມິຕ຺ຕານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມິຈ຺ຉາ ອສ຺ສ ວຈນ’ນ຺ຕິ.

໕໐. ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ ມຫາຊນກາຍໍ ສນ຺ນິປຕິຕໍ ນານາຣຕ຺ຕານຎ຺ຈ ທຸສ຺ສານໍ ວິລາຕໍ ກຍິຣມານໍ. ທິສ຺ວາ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂສ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ມຫາຊນກາໂຍ ສນ຺ນິປຕິໂຕ ນານາຣຕ຺ຕານຎ຺ຈ ທຸສ຺ສານໍ ວິລາຕໍ ກຍິຣຕີ’ຕິ? ‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ກາລງ຺ກໂຕ ນາມາ’ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ເຍນ ໂສ ກາລງ຺ກໂຕ ເຕນ ຣຖໍ ເປເສຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣຖິ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ໂສ ກາລງ຺ກໂຕ ເຕນ ຣຖໍ ເປເສສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ເປຕໍ ກາລງ຺ກຕໍ, ທິສ຺ວາ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ກິໍ ປນາຍໍ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ກາລງ຺ກໂຕ ນາມາ’ຕິ? ‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ກາລງ຺ກໂຕ ນາມ. ນ ທານິ ຕໍ ທກ຺ຂນ຺ຕິ ມາຕາ ວາ ປິຕາ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ, ໂສປິ ນ ທກ຺ຂິສ຺ສຕິ ມາຕຣໍ ວາ ປິຕຣໍ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິເຕ’ຕິ. ‘ກິໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອຫມ຺ປິ ມຣຓຘມ຺ໂມ ມຣຓໍ ອນຕີໂຕ; ມມ຺ປິ ນ ທກ຺ຂນ຺ຕິ ເທໂວ ວາ ເທວີ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ; ອຫມ຺ປິ ນ ທກ຺ຂິສ຺ສາມິ ເທວໍ ວາ ເທວິໍ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິເຕ’ຕິ? ‘ຕ຺ວຎ຺ຈ, ເທວ, ມຍຎ຺ຈມ຺ຫ ສພ຺ເພ ມຣຓຘມ຺ມາ ມຣຓໍ ອນຕີຕາ; ຕມ຺ປິ ນ ທກ຺ຂນ຺ຕິ ເທໂວ ວາ ເທວີ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ; ຕ຺ວມ຺ປິ ນ ທກ຺ຂິສ຺ສສິ ເທວໍ ວາ ເທວິໍ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິເຕ’ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອລໍ ທານຊ຺ຊ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ, ອິໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣຖິ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຕໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາສິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ຄໂຕ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ປຊ຺ຌາຍຕິ – ‘ຘິຣຕ຺ຖຸ ກິຣ, ໂຠ, ຊາຕິ ນາມ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຊາຕສ຺ສ ຊຣາ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ພ຺ຍາຘິ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ມຣຓໍ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ.

໕໑. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ຕາເປຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ກຈ຺ຈິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຠິຣມິຕ຺ຖ, ກຈ຺ຈິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສີ’ຕິ? ‘ນ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຠິຣມິຕ຺ຖ, ນ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ ອຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສີ’ຕິ. ‘ກິໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອທ຺ທສ ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ’ຕິ? ‘ອທ຺ທສາ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ ມຫາຊນກາຍໍ ສນ຺ນິປຕິຕໍ ນານາຣຕ຺ຕານຎ຺ຈ ທຸສ຺ສານໍ ວິລາຕໍ ກຍິຣມານໍ. ທິສ຺ວາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂສ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ມຫາຊນກາໂຍ ສນ຺ນິປຕິໂຕ ນານາຣຕ຺ຕານຎ຺ຈ ທຸສ຺ສານໍ ວິລາຕໍ ກຍິຣຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ກາລງ຺ກໂຕ ນາມາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ເຍນ ໂສ ກາລງ຺ກໂຕ ເຕນ ຣຖໍ ເປເສຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ອຫໍ, ເທວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ໂສ ກາລງ຺ກໂຕ ເຕນ ຣຖໍ ເປເສສິໍ. ອທ຺ທສາ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ເປຕໍ ກາລງ຺ກຕໍ, ທິສ຺ວາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ປນາຍໍ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ກາລງ຺ກໂຕ ນາມາ’’ຕິ? ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ກາລງ຺ກໂຕ ນາມ. ນ ທານິ ຕໍ ທກ຺ຂນ຺ຕິ ມາຕາ ວາ ປິຕາ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ, ໂສປິ ນ ທກ຺ຂິສ຺ສຕິ ມາຕຣໍ ວາ ປິຕຣໍ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອຫມ຺ປິ ມຣຓຘມ຺ໂມ ມຣຓໍ ອນຕີໂຕ; ມມ຺ປິ ນ ທກ຺ຂນ຺ຕິ ເທໂວ ວາ ເທວີ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ; ອຫມ຺ປິ ນ ທກ຺ຂິສ຺ສາມິ ເທວໍ ວາ ເທວິໍ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິເຕ’’ຕິ? ‘‘ຕ຺ວຎ຺ຈ, ເທວ, ມຍຎ຺ຈມ຺ຫ ສພ຺ເພ ມຣຓຘມ຺ມາ ມຣຓໍ ອນຕີຕາ; ຕມ຺ປິ ນ ທກ຺ຂນ຺ຕິ ເທໂວ ວາ ເທວີ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ, ຕ຺ວມ຺ປິ ນ ທກ຺ຂິສ຺ສສິ ເທວໍ ວາ ເທວິໍ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິເຕ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອລໍ ທານຊ຺ຊ ອຸຍ຺ຍານຠູມິຍາ, ອິໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາຫີ’ຕິ. ‘‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ອຫໍ, ເທວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຕໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາສິໍ. ໂສ ໂຂ, ເທວ, ກຸມາໂຣ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ຄໂຕ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ປຊ຺ຌາຍຕິ – ‘‘ຘິຣຕ຺ຖຸ ກິຣ ໂຠ ຊາຕິ ນາມ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຊາຕສ຺ສ ຊຣາ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ພ຺ຍາຘິ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ມຣຓໍ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

ປພ຺ພຊິໂຕ

໕໒. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ເອຕທໂຫສິ – ‘ມາ ເຫວ ໂຂ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ມາ ເຫວ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິ, ມາ ເຫວ ເນມິຕ຺ຕານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສຈ຺ຈໍ ອສ຺ສ ວຈນ’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມາ ຣາຊາ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓານິ ອຸປຏ຺ຐາເປສິ – ‘ຍຖາ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ຣຊ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຍຖາ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ, ຍຖາ ເນມິຕ຺ຕານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມິຈ຺ຉາ ອສ຺ສ ວຈນ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິໂຕ ສມງ຺ຄີຠູໂຕ ປຣິຈາເຣຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ພຫູນໍ ວສ຺ສານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ພຫູນໍ ວສ຺ສສຫສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ໂຍເຊຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ຠທ຺ທານິ ຠທ຺ທານິ ຍານານິ, ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ຄຈ຺ຉາມ ສຸຠູມິທສ຺ສນາຍາ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣຖິ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຠທ຺ທານິ ຠທ຺ທານິ ຍານານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິເວເທສິ – ‘ຍຸຕ຺ຕານິ ໂຂ ເຕ, ເທວ, ຠທ຺ທານິ ຠທ຺ທານິ ຍານານິ, ຍສ຺ສ ທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ຠທ຺ທໍ ຠທ຺ທໍ ຍານໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ຠທ຺ເທຫິ ຠທ຺ເທຫິ ຍາເນຫິ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍາສິ.

໕໓. ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ ປຸຣິສໍ ຠຓ຺ຑຸໍ ປພ຺ພຊິຕໍ ກາສາຍວສນໍ. ທິສ຺ວາ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອຍໍ ປນ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ປຸຣິໂສ ກິໍກໂຕ? ສີສໍປິສ຺ສ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ, ວຕ຺ຖານິປິສ຺ສ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສ’ນ຺ຕິ? ‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມາ’ຕິ. ‘ກິໍ ປເນໂສ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມາ’ຕິ? ‘ເອໂສ ໂຂ, ເທວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມ ສາຘຸ ຘມ຺ມຈຣິຍາ ສາຘຸ ສມຈຣິຍາ [ສມ຺ມຈຣິຍາ (ກ.)] ສາຘຸ ກຸສລກິຣິຍາ [ກຸສລຈຣິຍາ (ສ຺ຍາ.)] ສາຘຸ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາ ສາຘຸ ອວິຫິໍສາ ສາຘຸ ຠູຕານຸກມ຺ປາ’ຕິ. ‘ສາຘຸ ໂຂ ໂສ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມ, ສາຘຸ ຘມ຺ມຈຣິຍາ ສາຘຸ ສມຈຣິຍາ ສາຘຸ ກຸສລກິຣິຍາ ສາຘຸ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາ ສາຘຸ ອວິຫິໍສາ ສາຘຸ ຠູຕານຸກມ຺ປາ. ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ເຍນ ໂສ ປພ຺ພຊິໂຕ ເຕນ ຣຖໍ ເປເສຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣຖິ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ໂສ ປພ຺ພຊິໂຕ ເຕນ ຣຖໍ ເປເສສິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ຕໍ ປພ຺ພຊິຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຕ຺ວໍ ປນ, ສມ຺ມ, ກິໍກໂຕ, ສີສມ຺ປິ ເຕ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສໍ, ວຕ຺ຖານິປິ ເຕ ນ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສ’ນ຺ຕິ? ‘ອຫໍ ໂຂ, ເທວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມາ’ຕິ. ‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ສມ຺ມ, ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມາ’ຕິ? ‘ອຫໍ ໂຂ, ເທວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມ, ສາຘຸ ຘມ຺ມຈຣິຍາ ສາຘຸ ສມຈຣິຍາ ສາຘຸ ກຸສລກິຣິຍາ ສາຘຸ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາ ສາຘຸ ອວິຫິໍສາ ສາຘຸ ຠູຕານຸກມ຺ປາ’ຕິ. ‘ສາຘຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ສມ຺ມ, ປພ຺ພຊິໂຕ ນາມ ສາຘຸ ຘມ຺ມຈຣິຍາ ສາຘຸ ສມຈຣິຍາ ສາຘຸ ກຸສລກິຣິຍາ ສາຘຸ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາ ສາຘຸ ອວິຫິໍສາ ສາຘຸ ຠູຕານຸກມ຺ປາ’ຕິ.

ໂພຘິສຕ຺ຕປພ຺ພຊ຺ຊາ

໕໔. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ສາຣຖິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ຣຖໍ ອາທາຍ ອິໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາຫິ. ອຫໍ ປນ ອິເຘວ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣຖິ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຣຖໍ ອາທາຍ ຕໂຕວ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປຈ຺ຈນິຍ຺ຍາສິ. ວິປສ຺ສີ ປນ ກຸມາໂຣ ຕຕ຺ເຖວ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິ.

ມຫາຊນກາຍອນຸປພ຺ພຊ຺ຊາ

໕໕. ‘‘ອສ຺ໂສສິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ພນ຺ຘຸມຕິຍາ ຣາຊຘານິຍາ ມຫາຊນກາໂຍ ຈຕຸຣາສີຕິ ປາຓສຫສ຺ສານິ – ‘ວິປສ຺ສີ ກິຣ ກຸມາໂຣ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ’ຕິ. ສຸຕ຺ວານ ເຕສໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ນ ຫິ ນູນ ໂສ ໂອຣໂກ ຘມ຺ມວິນໂຍ, ນ ສາ ໂອຣກາ [ໂອຣິກາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ຍຕ຺ຖ ວິປສ຺ສີ ກຸມາໂຣ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ວິປສ຺ສີປິ ນາມ ກຸມາໂຣ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ, ກິມງ຺ຄໍ [ກິມງ຺ຄ (ສີ.)] ປນ ມຍ’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ໂສ ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຊນກາໂຍ [ມຫາຊນກາໂຍ (ສ຺ຍາ.)] ຈຕຸຣາສີຕິ ປາຓສຫສ຺ສານິ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ວິປສ຺ສິໍ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕໍ ອນຸປພ຺ພຊິໍສຸ. ຕາຍ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິສາຍ ປຣິວຸໂຕ ວິປສ຺ສີ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຄາມນິຄມຊນປທຣາຊຘານີສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣຕິ.

໕໖. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘ນ ໂຂ ເມຕໍ [ນ ໂຂ ປເນຕໍ (ສ຺ຍາ.)] ປຕິຣູປໍ ໂຍຫໍ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣາມິ, ຍໍນູນາຫໍ ເອໂກ ຄຓມ຺ຫາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອປເຣນ ສມເຍນ ເອໂກ ຄຓມ຺ຫາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫາສິ, ອຎ຺ເຎເນວ ຕານິ ຈຕຸຣາສີຕິ ປພ຺ພຊິຕສຫສ຺ສານິ ອຄມໍສຸ, ອຎ຺ເຎນ ມຄ຺ເຄນ ວິປສ຺ສີ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ.

ໂພຘິສຕ຺ຕອຠິນິເວໂສ

໕໗. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ວາສູປຄຕສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘ກິຈ຺ຉໍ ວຕາຍໍ ໂລໂກ ອາປນ຺ໂນ, ຊາຍຕິ ຈ ຊີຍຕິ ຈ ມີຍຕິ ຈ [ຊິຍ຺ຍຕິ ຈ ມິຍ຺ຍຕິ ຈ (ກ.)] ຈວຕິ ຈ ອຸປປຊ຺ຊຕິ ຈ, ອຖ ຈ ປນິມສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຊຣາມຣຓສ຺ສ, ກຸທາສ຺ສຸ ນາມ ອິມສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ ຊຣາມຣຓສ຺ສາ’ຕິ?

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ໂຫຕິ, ກິໍປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ຊາຕິຍາ ໂຂ ສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ໂຫຕິ, ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ຊາຕິ ໂຫຕິ, ກິໍປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ຠເວ ໂຂ ສຕິ ຊາຕິ ໂຫຕິ, ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ຠໂວ ໂຫຕິ, ກິໍປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ອຸປາທາເນ ໂຂ ສຕິ ຠໂວ ໂຫຕິ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ອຸປາທານໍ ໂຫຕິ, ກິໍປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານ’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ຕຓ຺ຫາຍ ໂຂ ສຕິ ອຸປາທານໍ ໂຫຕິ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານ’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ຕຓ຺ຫາ ໂຫຕິ, ກິໍປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ເວທນາຍ ໂຂ ສຕິ ຕຓ຺ຫາ ໂຫຕິ, ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ເວທນາ ໂຫຕິ, ກິໍປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ຜສ຺ເສ ໂຂ ສຕິ ເວທນາ ໂຫຕິ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ຜສ຺ໂສ ໂຫຕິ, ກິໍປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ສຬາຍຕເນ ໂຂ ສຕິ ຜສ຺ໂສ ໂຫຕິ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ສຬາຍຕນໍ ໂຫຕິ, ກິໍປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນ’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ນາມຣູເປ ໂຂ ສຕິ ສຬາຍຕນໍ ໂຫຕິ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນ’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ນາມຣູປໍ ໂຫຕິ, ກິໍປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ວິຎ຺ຎາເຓ ໂຂ ສຕິ ນາມຣູປໍ ໂຫຕິ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ສຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ, ກິໍປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ນາມຣູເປ ໂຂ ສຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ.

໕໘. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ປຈ຺ຈຸທາວຕ຺ຕຕິ ໂຂ ອິທໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມຣູປມ຺ຫາ, ນາປຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຊາເຍຖ ວາ ຊິຍ຺ເຍຖ ວາ ມິຍ຺ເຍຖ ວາ ຈເວຖ ວາ ອຸປປຊ຺ເຊຖ ວາ, ຍທິທໍ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ, ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ, ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ, ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’.

໕໙. ‘‘‘ສມຸທໂຍ ສມຸທໂຍ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອນນຸສ຺ສຸເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ, ຎາຓໍ ອຸທປາທິ, ປຎ຺ຎາ ອຸທປາທິ, ວິຊ຺ຊາ ອຸທປາທິ, ອາໂລໂກ ອຸທປາທິ.

໖໐. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ອສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ນ ໂຫຕິ, ກິສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓນິໂຣໂຘ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ຊາຕິຍາ ໂຂ ອສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ນ ໂຫຕິ, ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓນິໂຣໂຘ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ອສຕິ ຊາຕິ ນ ໂຫຕິ, ກິສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ຠເວ ໂຂ ອສຕິ ຊາຕິ ນ ໂຫຕິ, ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ອສຕິ ຠໂວ ນ ໂຫຕິ, ກິສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ອຸປາທາເນ ໂຂ ອສຕິ ຠໂວ ນ ໂຫຕິ, ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ອສຕິ ອຸປາທານໍ ນ ໂຫຕິ, ກິສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ຕຓ຺ຫາຍ ໂຂ ອສຕິ ອຸປາທານໍ ນ ໂຫຕິ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ອສຕິ ຕຓ຺ຫາ ນ ໂຫຕິ, ກິສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ເວທນາຍ ໂຂ ອສຕິ ຕຓ຺ຫາ ນ ໂຫຕິ, ເວທນານິໂຣຘາ ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ອສຕິ ເວທນາ ນ ໂຫຕິ, ກິສ຺ສ ນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ຜສ຺ເສ ໂຂ ອສຕິ ເວທນາ ນ ໂຫຕິ, ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ອສຕິ ຜສ຺ໂສ ນ ໂຫຕິ, ກິສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ສຬາຍຕເນ ໂຂ ອສຕິ ຜສ຺ໂສ ນ ໂຫຕິ, ສຬາຍຕນນິໂຣຘາ ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ອສຕິ ສຬາຍຕນໍ ນ ໂຫຕິ, ກິສ຺ສ ນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ນາມຣູເປ ໂຂ ອສຕິ ສຬາຍຕນໍ ນ ໂຫຕິ, ນາມຣູປນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ອສຕິ ນາມຣູປໍ ນ ໂຫຕິ, ກິສ຺ສ ນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ວິຎ຺ຎາເຓ ໂຂ ອສຕິ ນາມຣູປໍ ນ ໂຫຕິ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິມ຺ຫິ ນຸ ໂຂ ອສຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ໂຫຕິ, ກິສ຺ສ ນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ ອຫຸ ປຎ຺ຎາຍ ອຠິສມໂຍ – ‘ນາມຣູເປ ໂຂ ອສຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ໂຫຕິ, ນາມຣູປນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ’ຕິ.

໖໑. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຘິຄໂຕ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ ມຄ຺ໂຄ ສມ຺ໂພຘາຍ ຍທິທໍ – ນາມຣູປນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ, ນາມຣູປນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ, ສຬາຍຕນນິໂຣຘາ ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ, ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ, ເວທນານິໂຣຘາ ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ, ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ, ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ, ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ’.

໖໒. ‘‘‘ນິໂຣໂຘ ນິໂຣໂຘ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອນນຸສ຺ສຸເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ, ຎາຓໍ ອຸທປາທິ, ປຎ຺ຎາ ອຸທປາທິ, ວິຊ຺ຊາ ອຸທປາທິ, ອາໂລໂກ ອຸທປາທິ.

໖໓. ‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອປເຣນ ສມເຍນ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສີ ວິຫາສິ – ‘ອິຕິ ຣູປໍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ເວທນາ, ອິຕິ ເວທນາຍ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ເວທນາຍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ສຎ຺ຎາ, ອິຕິ ສຎ຺ຎາຍ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ສຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ສງ຺ຂາຣາ, ອິຕິ ສງ຺ຂາຣານໍ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ’ຕິ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈີ’’ຕິ.

ທຸຕິຍຠາຓວາໂຣ.