໒. ມຫານິທານສຸຕ຺ຕໍ

ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ

໙໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ກຸຣູສຸ ວິຫຣຕິ ກມ຺ມາສຘມ຺ມໍ ນາມ [ກມ຺ມາສທມ຺ມໍ ນາມ (ສ຺ຍາ.)] ກຸຣູນໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍາວ ຄມ຺ຠີໂຣ ຈາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ຄມ຺ຠີຣາວຠາໂສ ຈ, ອຖ ຈ ປນ ເມ ອຸຕ຺ຕານກຸຕ຺ຕານໂກ ວິຍ ຂາຍຕີ’’ຕິ. ‘‘ມາ ເຫວໍ, ອານນ຺ທ, ອວຈ, ມາ ເຫວໍ, ອານນ຺ທ, ອວຈ. ຄມ຺ຠີໂຣ ຈາຍໍ, ອານນ຺ທ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ຄມ຺ຠີຣາວຠາໂສ ຈ. ເອຕສ຺ສ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ມສ຺ສ ອນນຸໂພຘາ ອປ຺ປຏິເວຘາ ເອວມຍໍ ປຊາ ຕນ຺ຕາກຸລກຊາຕາ ກຸລຄຓ຺ຐິກຊາຕາ [ຄຸລາຄຸຓ຺ຐິກຊາຕາ (ສີ. ປີ.), ຄຸຓຄຓ຺ຐິກຊາຕາ (ສ຺ຍາ.)] ມຸຎ຺ຊປພ຺ພຊຠູຕາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ສໍສາຣໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ.

໙໖. ‘‘‘ອຕ຺ຖິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ສຕາ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖີຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘‘ອຕ຺ຖິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ສຕາ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖີຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີ’ຕິ ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ‘ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີ’ຕິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘‘ອຕ຺ຖິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ສຕາ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖີຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’ຕິ ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ‘ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’ຕິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘‘ອຕ຺ຖິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ສຕາ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖີຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ‘ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘‘ອຕ຺ຖິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ສຕາ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖີຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ’ຕິ ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ‘ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ’ຕິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘‘ອຕ຺ຖິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ສຕາ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖີຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’ຕິ ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ‘ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’ຕິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘‘ອຕ຺ຖິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ສຕາ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖີຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ’ຕິ ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ’ຕິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘‘ອຕ຺ຖິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ສຕາ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖີຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ‘ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘‘ອຕ຺ຖິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ສຕາ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖີຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

໙໗. ‘‘ອິຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ, ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ, ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ, ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

໙໘. ‘‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ. ຊາຕິ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເທວານໍ ວາ ເທວຕ຺ຕາຍ, ຄນ຺ຘພ຺ພານໍ ວາ ຄນ຺ຘພ຺ພຕ຺ຕາຍ, ຍກ຺ຂານໍ ວາ ຍກ຺ຂຕ຺ຕາຍ, ຠູຕານໍ ວາ ຠູຕຕ຺ຕາຍ, ມນຸສ຺ສານໍ ວາ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕາຍ, ຈຕຸປ຺ປທານໍ ວາ ຈຕຸປ຺ປທຕ຺ຕາຍ, ປກ຺ຂີນໍ ວາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາຍ, ສຣີສປານໍ ວາ ສຣີສປຕ຺ຕາຍ [ສິຣິໍສປານໍ ສິຣິໍສປຕ຺ຕາຍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ເຕສໍ ເຕສຎ຺ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຕານໍ ຕທຕ຺ຕາຍ ຊາຕິ ນາຠວິສ຺ສ. ສພ຺ພໂສ ຊາຕິຍາ ອສຕິ ຊາຕິນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຊຣາມຣຓໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ຊຣາມຣຓສ຺ສ, ຍທິທໍ ຊາຕິ’’.

໙໙. ‘‘‘ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ. ຠໂວ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາມຠໂວ ວາ ຣູປຠໂວ ວາ ອຣູປຠໂວ ວາ, ສພ຺ພໂສ ຠເວ ອສຕິ ຠວນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຊາຕິ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ຊາຕິຍາ, ຍທິທໍ ຠໂວ’’.

໑໐໐. ‘‘‘ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ. ອຸປາທານຎ຺ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາມຸປາທານໍ ວາ ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ ວາ ສີລພ຺ພຕຸປາທານໍ ວາ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ ວາ, ສພ຺ພໂສ ອຸປາທາເນ ອສຕິ ອຸປາທານນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຠໂວ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວສ຺ສ, ຍທິທໍ ອຸປາທານໍ’’.

໑໐໑. ‘‘‘ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ. ຕຓ຺ຫາ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣູປຕຓ຺ຫາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາ ຄນ຺ຘຕຓ຺ຫາ ຣສຕຓ຺ຫາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ, ສພ຺ພໂສ ຕຓ຺ຫາຍ ອສຕິ ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ອຸປາທານໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ອຸປາທານສ຺ສ, ຍທິທໍ ຕຓ຺ຫາ’’.

໑໐໒. ‘‘‘ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ. ເວທນາ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ ໂສຕສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ ຆານສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ ກາຍສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ, ສພ຺ພໂສ ເວທນາຍ ອສຕິ ເວທນານິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ຕຓ຺ຫາຍ, ຍທິທໍ ເວທນາ’’.

໑໐໓. ‘‘ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ, ອານນ຺ທ, ເວທນໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຣິເຍສນາ, ປຣິເຍສນໍ ປຏິຈ຺ຈ ລາໂຠ, ລາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິນິຈ຺ຉໂຍ, ວິນິຈ຺ຉຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຉນ຺ທຣາໂຄ, ຉນ຺ທຣາຄໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສານໍ, ອຊ຺ໂຌສານໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຣິຄ຺ຄໂຫ, ປຣິຄ຺ຄຫໍ ປຏິຈ຺ຈ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ມຈ຺ຉຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອາຣກ຺ໂຂ. ອາຣກ຺ຂາຘິກຣຓໍ ທຓ຺ຑາທານສຕ຺ຖາທານກລຫວິຄ຺ຄຫວິວາທຕຸວໍຕຸວໍເປສຸຎ຺ຎມຸສາວາທາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ.

໑໐໔. ‘‘‘ອາຣກ຺ຂາຘິກຣຓໍ [ອາຣກ຺ຂໍ ປຏິຈ຺ຈ ອາຣກ຺ຂາຘິກຣຓໍ (ສ຺ຍາ.)] ທຓ຺ຑາທານສຕ຺ຖາທານກລຫວິຄ຺ຄຫວິວາທຕຸວໍຕຸວໍເປສຸຎ຺ຎມຸສາວາທາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ອາຣກ຺ຂາຘິກຣຓໍ ທຓ຺ຑາທານສຕ຺ຖາທານກລຫວິຄ຺ຄຫວິວາທຕຸວໍຕຸວໍເປສຸຎ຺ຎມຸສາວາທາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ອາຣກ຺ໂຂ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ສພ຺ພໂສ ອາຣກ຺ເຂ ອສຕິ ອາຣກ຺ຂນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ທຓ຺ຑາທານສຕ຺ຖາທານກລຫວິຄ຺ຄຫວິວາທຕຸວໍຕຸວໍເປສຸຎ຺ຎມຸສາວາທາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠເວຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ທຓ຺ຑາທານສຕ຺ຖາທານກລຫວິຄ຺ຄຫວິວາທຕຸວໍຕຸວໍເປສຸຎ຺ຎມຸສາວາທານໍ ອເນເກສໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມ຺ຠວາຍ ຍທິທໍ ອາຣກ຺ໂຂ.

໑໐໕. ‘‘‘ມຈ຺ຉຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອາຣກ຺ໂຂ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອາຣກ຺ໂຂ. ມຈ຺ຉຣິຍຎ຺ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ສພ຺ພໂສ ມຈ຺ຉຣິເຍ ອສຕິ ມຈ຺ຉຣິຍນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ອາຣກ຺ໂຂ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ອາຣກ຺ຂສ຺ສ, ຍທິທໍ ມຈ຺ຉຣິຍໍ’’.

໑໐໖. ‘‘‘ປຣິຄ຺ຄຫໍ ປຏິຈ຺ຈ ມຈ຺ຉຣິຍ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ປຣິຄ຺ຄຫໍ ປຏິຈ຺ຈ ມຈ຺ຉຣິຍໍ. ປຣິຄ຺ຄໂຫ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ສພ຺ພໂສ ປຣິຄ຺ຄເຫ ອສຕິ ປຣິຄ຺ຄຫນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ມຈ຺ຉຣິຍໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ມຈ຺ຉຣິຍສ຺ສ, ຍທິທໍ ປຣິຄ຺ຄໂຫ’’.

໑໐໗. ‘‘‘ອຊ຺ໂຌສານໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຣິຄ຺ຄໂຫ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ອຊ຺ໂຌສານໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຣິຄ຺ຄໂຫ. ອຊ຺ໂຌສານຎ຺ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ສພ຺ພໂສ ອຊ຺ໂຌສາເນ ອສຕິ ອຊ຺ໂຌສານນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ປຣິຄ຺ຄໂຫ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ປຣິຄ຺ຄຫສ຺ສ – ຍທິທໍ ອຊ຺ໂຌສານໍ’’.

໑໐໘. ‘‘‘ຉນ຺ທຣາຄໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສານ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ຉນ຺ທຣາຄໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສານໍ. ຉນ຺ທຣາໂຄ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ສພ຺ພໂສ ຉນ຺ທຣາເຄ ອສຕິ ຉນ຺ທຣາຄນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ອຊ຺ໂຌສານໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ອຊ຺ໂຌສານສ຺ສ, ຍທິທໍ ຉນ຺ທຣາໂຄ’’.

໑໐໙. ‘‘‘ວິນິຈ຺ຉຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຉນ຺ທຣາໂຄ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຉນ຺ທຣາໂຄ. ວິນິຈ຺ຉໂຍ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ສພ຺ພໂສ ວິນິຈ຺ຉເຍ ອສຕິ ວິນິຈ຺ຉຍນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຉນ຺ທຣາໂຄ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ, ຍທິທໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ’’.

໑໑໐. ‘‘‘ລາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິນິຈ຺ຉໂຍ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ລາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ລາໂຠ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ສພ຺ພໂສ ລາເຠ ອສຕິ ລາຠນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ວິນິຈ຺ຉຍສ຺ສ, ຍທິທໍ ລາໂຠ’’.

໑໑໑. ‘‘‘ປຣິເຍສນໍ ປຏິຈ຺ຈ ລາໂຠ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ປຣິເຍສນໍ ປຏິຈ຺ຈ ລາໂຠ. ປຣິເຍສນາ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ສພ຺ພໂສ ປຣິເຍສນາຍ ອສຕິ ປຣິເຍສນານິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ລາໂຠ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ລາຠສ຺ສ, ຍທິທໍ ປຣິເຍສນາ’’.

໑໑໒. ‘‘‘ຕຓ຺ຫໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຣິເຍສນາ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ຕຓ຺ຫໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຣິເຍສນາ. ຕຓ຺ຫາ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາມຕຓ຺ຫາ ຠວຕຓ຺ຫາ ວິຠວຕຓ຺ຫາ, ສພ຺ພໂສ ຕຓ຺ຫາຍ ອສຕິ ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ປຣິເຍສນາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ປຣິເຍສນາຍ, ຍທິທໍ ຕຓ຺ຫາ. ອິຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອິເມ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ [ອິເມ ຘມ຺ມາ (ກ.)] ທ຺ວເຍນ ເວທນາຍ ເອກສໂມສຣຓາ ຠວນ຺ຕິ’’.

໑໑໓. ‘‘‘ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ‘ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ. ຜສ຺ໂສ ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາຠວິສ຺ສ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ກສ຺ສຈິ ກິມ຺ຫິຈິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ໂສຕສມ຺ຜສ຺ໂສ ຆານສມ຺ຜສ຺ໂສ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສ ກາຍສມ຺ຜສ຺ໂສ ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ, ສພ຺ພໂສ ຜສ຺ເສ ອສຕິ ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ເວທນາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ເວທນາຍ, ຍທິທໍ ຜສ຺ໂສ’’.

໑໑໔. ‘‘‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ’ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ. ເຍຫິ, ອານນ຺ທ, ອາກາເຣຫິ ເຍຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຍຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ເຍຫິ ອຸທ຺ເທເສຫິ ນາມກາຍສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ເຕສຸ ອາກາເຣສຸ ເຕສຸ ລິງ຺ເຄສຸ ເຕສຸ ນິມິຕ຺ເຕສຸ ເຕສຸ ອຸທ຺ເທເສສຸ ອສຕິ ອປິ ນຸ ໂຂ ຣູປກາເຍ ອຘິວຈນສມ຺ຜສ຺ໂສ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍຫິ, ອານນ຺ທ, ອາກາເຣຫິ ເຍຫິ ລິງ຺ເຄຫິ ເຍຫິ ນິມິຕ຺ເຕຫິ ເຍຫິ ອຸທ຺ເທເສຫິ ຣູປກາຍສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ເຕສຸ ອາກາເຣສຸ…ເປ… ເຕສຸ ອຸທ຺ເທເສສຸ ອສຕິ ອປິ ນຸ ໂຂ ນາມກາເຍ ປຏິຆສມ຺ຜສ຺ໂສ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍຫິ, ອານນ຺ທ, ອາກາເຣຫິ…ເປ… ເຍຫິ ອຸທ຺ເທເສຫິ ນາມກາຍສ຺ສ ຈ ຣູປກາຍສ຺ສ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ເຕສຸ ອາກາເຣສຸ…ເປ… ເຕສຸ ອຸທ຺ເທເສສຸ ອສຕິ ອປິ ນຸ ໂຂ ອຘິວຈນສມ຺ຜສ຺ໂສ ວາ ປຏິຆສມ຺ຜສ຺ໂສ ວາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເຍຫິ, ອານນ຺ທ, ອາກາເຣຫິ…ເປ… ເຍຫິ ອຸທ຺ເທເສຫິ ນາມຣູປສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ເຕສຸ ອາກາເຣສຸ …ເປ… ເຕສຸ ອຸທ຺ເທເສສຸ ອສຕິ ອປິ ນຸ ໂຂ ຜສ຺ໂສ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ຜສ຺ສສ຺ສ, ຍທິທໍ ນາມຣູປໍ’’.

໑໑໕. ‘‘‘ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ນ ໂອກ຺ກມິສ຺ສຖ, ອປິ ນຸ ໂຂ ນາມຣູປໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ສມຸຈ຺ຈິສ຺ສຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂວກ຺ກມິສ຺ສຖ, ອປິ ນຸ ໂຂ ນາມຣູປໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ທຫຣສ຺ເສວ ສໂຕ ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສຖ ກຸມາຣກສ຺ສ ວາ ກຸມາຣິກາຍ ວາ, ອປິ ນຸ ໂຂ ນາມຣູປໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມຣູປສ຺ສ – ຍທິທໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ’’.

໑໑໖. ‘‘‘ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທານນ຺ທ, ອິມິນາເປຕໍ ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຫິ, ອານນ຺ທ, ນາມຣູເປ ປຕິຏ຺ຐໍ ນ ລຠິສ຺ສຖ, ອປິ ນຸ ໂຂ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ທຸກ຺ຂສມຸທຍສມ຺ຠໂວ [ຊາຕິຊຣາມຣຓທຸກ຺ຂສມຸທຍສມ຺ຠໂວ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເສວ ເຫຕຸ ເອຕໍ ນິທານໍ ເອສ ສມຸທໂຍ ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຍທິທໍ ນາມຣູປໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຊາເຍຖ ວາ ຊີເຍຖ [ຊິຍ຺ເຍຖ (ກ.)] ວາ ມີເຍຖ [ມິຍ຺ເຍຖ (ກ.)] ວາ ຈເວຖ ວາ ອຸປປຊ຺ເຊຖ ວາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຘິວຈນປໂຖ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ນິຣຸຕ຺ຕິປໂຖ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປໂຖ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ປຎ຺ຎາວຈຣໍ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ວຏ຺ຏໍ ວຕ຺ຕຕິ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາປນາຍ ຍທິທໍ ນາມຣູປໍ ສຫ ວິຎ຺ຎາເຓນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕາ ປວຕ຺ຕຕິ.

ອຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ

໑໑໗. ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ຈ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ? ຣູປິໍ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ – ‘‘ຣູປີ ເມ ປຣິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຣູປິໍ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ – ‘ຣູປີ ເມ ອນນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາ’ຕິ. ອຣູປິໍ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ – ‘ອຣູປີ ເມ ປຣິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາ’ຕິ. ອຣູປິໍ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ – ‘ອຣູປີ ເມ ອນນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາ’ຕິ.

໑໑໘. ‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອຕຣຫິ ວາ ໂສ ຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ຠາວິໍ ວາ ໂສ ຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ‘ອຕຖໍ ວາ ປນ ສນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປກປ຺ເປສ຺ສາມີ’ຕິ ອິຕິ ວາ ປນສ຺ສ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຣູປິໍ [ຣູປີ (ກ.)] ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິ ອນຸເສຕີຕິ ອິຈ຺ຈາລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອຕຣຫິ ວາ ໂສ ຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ຠາວິໍ ວາ ໂສ ຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ‘ອຕຖໍ ວາ ປນ ສນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປກປ຺ເປສ຺ສາມີ’ຕິ ອິຕິ ວາ ປນສ຺ສ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຣູປິໍ [ຣູປີ (ກ.)] ອນນ຺ຕຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິ ອນຸເສຕີຕິ ອິຈ຺ຈາລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ອຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອຕຣຫິ ວາ ໂສ ອຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ຠາວິໍ ວາ ໂສ ອຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ‘ອຕຖໍ ວາ ປນ ສນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປກປ຺ເປສ຺ສາມີ’ຕິ ອິຕິ ວາ ປນສ຺ສ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຣູປິໍ [ອຣູປີ (ກ.)] ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິ ອນຸເສຕີຕິ ອິຈ຺ຈາລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ອຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອຕຣຫິ ວາ ໂສ ອຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ຠາວິໍ ວາ ໂສ ອຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ‘ອຕຖໍ ວາ ປນ ສນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປກປ຺ເປສ຺ສາມີ’ຕິ ອິຕິ ວາ ປນສ຺ສ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຣູປິໍ [ອຣູປີ (ກ.)] ອນນ຺ຕຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິ ອນຸເສຕີຕິ ອິຈ຺ຈາລໍ ວຈນາຍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ.

ນອຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ

໑໑໙. ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ຈ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ? ຣູປິໍ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ – ‘ຣູປີ ເມ ປຣິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາ’ຕິ. ຣູປິໍ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ – ‘ຣູປີ ເມ ອນນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາ’ຕິ. ອຣູປິໍ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ – ‘ອຣູປີ ເມ ປຣິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາ’ຕິ. ອຣູປິໍ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ – ‘ອຣູປີ ເມ ອນນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາ’ຕິ.

໑໒໐. ‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອຕຣຫິ ວາ ໂສ ຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ຠາວິໍ ວາ ໂສ ຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ‘ອຕຖໍ ວາ ປນ ສນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປກປ຺ເປສ຺ສາມີ’ຕິ ອິຕິ ວາ ປນສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິ ນານຸເສຕີຕິ ອິຈ຺ຈາລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອຕຣຫິ ວາ ໂສ ຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ຠາວິໍ ວາ ໂສ ຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ‘ອຕຖໍ ວາ ປນ ສນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປກປ຺ເປສ຺ສາມີ’ຕິ ອິຕິ ວາ ປນສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຣູປິໍ ອນນ຺ຕຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິ ນານຸເສຕີຕິ ອິຈ຺ຈາລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ອຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອຕຣຫິ ວາ ໂສ ອຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ຠາວິໍ ວາ ໂສ ອຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ‘ອຕຖໍ ວາ ປນ ສນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປກປ຺ເປສ຺ສາມີ’ຕິ ອິຕິ ວາ ປນສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຣູປິໍ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິ ນານຸເສຕີຕິ ອິຈ຺ຈາລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ອຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອຕຣຫິ ວາ ໂສ ອຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ຠາວິໍ ວາ ໂສ ອຣູປິໍ ອນນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ‘ອຕຖໍ ວາ ປນ ສນ຺ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປກປ຺ເປສ຺ສາມີ’ຕິ ອິຕິ ວາ ປນສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ຕໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຣູປິໍ ອນນ຺ຕຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິ ນານຸເສຕີຕິ ອິຈ຺ຈາລໍ ວຈນາຍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎເປນ຺ໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ.

ອຕ຺ຕສມນຸປສ຺ສນາ

໑໒໑. ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ຈ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສມາໂນ ສມນຸປສ຺ສຕິ? ເວທນໍ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສມາໂນ ສມນຸປສ຺ສຕິ – ‘ເວທນາ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ. ‘ນ ເຫວ ໂຂ ເມ ເວທນາ ອຕ຺ຕາ, ອປ຺ປຏິສໍເວທໂນ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ອິຕິ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສມາໂນ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ‘ນ ເຫວ ໂຂ ເມ ເວທນາ ອຕ຺ຕາ, ໂນປິ ອປ຺ປຏິສໍເວທໂນ ເມ ອຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕາ ເມ ເວທິຍຕິ, ເວທນາຘມ຺ໂມ ຫິ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ອິຕິ ວາ ຫິ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສມາໂນ ສມນຸປສ຺ສຕິ.

໑໒໒. ‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ເວທນາ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ຕິສ຺ໂສ ໂຂ ອິມາ, ອາວຸໂສ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ອິມາສໍ ໂຂ ຕ຺ວໍ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ເວທນານໍ ກຕມໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສສີ’ຕິ? ຍສ຺ມິໍ, ອານນ຺ທ, ສມເຍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ, ນ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ; ສຸຂໍເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ເວທນໍ ເວເທຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ອານນ຺ທ, ສມເຍ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ, ນ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ; ທຸກ຺ຂໍເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ເວທນໍ ເວເທຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ອານນ຺ທ, ສມເຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ, ນ ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວເທຕິ; ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ເວທນໍ ເວເທຕິ.

໑໒໓. ‘‘ສຸຂາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ. ທຸກ຺ຂາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ. ຕສ຺ສ ສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທິຍມານສ຺ສ ‘ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາເຍວ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ນິໂຣຘາ ‘ພ຺ຍຄາ [ພ຺ຍຄ຺ຄາ (ສີ. ກ.)] ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ ເວທິຍມານສ຺ສ ‘ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາເຍວ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນິໂຣຘາ ‘ພ຺ຍຄາ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ໂຫຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເວທນໍ ເວທິຍມານສ຺ສ ‘ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາເຍວ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ນິໂຣຘາ ‘ພ຺ຍຄາ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ໂຫຕິ. ອິຕິ ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈສຸຂທຸກ຺ຂໂວກິຓ຺ຓໍ ອຸປ຺ປາທວຍຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສມາໂນ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ໂຍ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ເວທນາ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເຕນ ເປຕໍ ນກ຺ຂມຕິ – ‘ເວທນາ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ.

໑໒໔. ‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ນ ເຫວ ໂຂ ເມ ເວທນາ ອຕ຺ຕາ, ອປ຺ປຏິສໍເວທໂນ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ຍຕ຺ຖ ປນາວຸໂສ, ສພ຺ພໂສ ເວທຍິຕໍ ນຕ຺ຖິ ອປິ ນຸ ໂຂ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຍມຫມສ຺ມີ’’ຕິ ສິຍາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເຕນ ເປຕໍ ນກ຺ຂມຕິ – ‘ນ ເຫວ ໂຂ ເມ ເວທນາ ອຕ຺ຕາ, ອປ຺ປຏິສໍເວທໂນ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ.

໑໒໕. ‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ໂຍ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ນ ເຫວ ໂຂ ເມ ເວທນາ ອຕ຺ຕາ, ໂນປິ ອປ຺ປຏິສໍເວທໂນ ເມ ອຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕາ ເມ ເວທິຍຕິ, ເວທນາຘມ຺ໂມ ຫິ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ. ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ເວທນາ ຈ ຫິ, ອາວຸໂສ, ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອປຣິເສສາ ນິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ. ສພ຺ພໂສ ເວທນາຍ ອສຕິ ເວທນານິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຕຕ຺ຖ ‘ອຍມຫມສ຺ມີ’ຕິ ສິຍາ’’ຕິ? ‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ເອເຕນ ເປຕໍ ນກ຺ຂມຕິ – ‘‘ນ ເຫວ ໂຂ ເມ ເວທນາ ອຕ຺ຕາ, ໂນປິ ອປ຺ປຏິສໍເວທໂນ ເມ ອຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕາ ເມ ເວທິຍຕິ, ເວທນາຘມ຺ໂມ ຫິ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ.

໑໒໖. ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເນວ ເວທນໍ ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ໂນປິ ອປ຺ປຏິສໍເວທນໍ ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ໂນປິ ‘ອຕ຺ຕາ ເມ ເວທິຍຕິ, ເວທນາຘມ຺ໂມ ຫິ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ເອວໍ ນ ສມນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ຈ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ ອຸປາທິຍຕິ, ອນຸປາທິຍໍ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ, ອປຣິຕສ຺ສໍ [ອປຣິຕສ຺ສນໍ (ກ.)] ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ ອິຕິສ຺ສ [ອິຕິ ສາ (ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປາຐນ຺ຕຣໍ)] ທິຏ຺ຐີ’ຕິ, ຕທກລ຺ລໍ. ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ ອິຕິສ຺ສ ທິຏ຺ຐີ’ຕິ, ຕທກລ຺ລໍ. ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ ອິຕິສ຺ສ ທິຏ຺ຐີ’ຕິ, ຕທກລ຺ລໍ. ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ ອິຕິສ຺ສ ທິຏ຺ຐີ’ຕິ, ຕທກລ຺ລໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍາວຕາ, ອານນ຺ທ, ອຘິວຈນໍ ຍາວຕາ ອຘິວຈນປໂຖ, ຍາວຕາ ນິຣຸຕ຺ຕິ ຍາວຕາ ນິຣຸຕ຺ຕິປໂຖ, ຍາວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຍາວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປໂຖ, ຍາວຕາ ປຎ຺ຎາ ຍາວຕາ ປຎ຺ຎາວຈຣໍ, ຍາວຕາ ວຏ຺ຏໍ [ຍາວຕາ ວຏ຺ຏໍ ວຏ຺ຏຕິ (ກ. ສີ.)], ຍາວຕາ ວຏ຺ຏຕິ [ຍາວຕາ ວຏ຺ຏໍ ວຏ຺ຏຕິ (ກ. ສີ.)], ຕທຠິຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ, ຕທຠິຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ‘ນ ຊານາຕິ ນ ປສ຺ສຕິ ອິຕິສ຺ສ ທິຏ຺ຐີ’ຕິ, ຕທກລ຺ລໍ.

ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິ

໑໒໗. ‘‘ສຕ຺ຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ [ສຕ຺ຕ ໂຂ ອິມາ ອານນ຺ທ (ກ. ສີ. ສ຺ຍາ.)], ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍ, ທ຺ເວ ອາຍຕນານິ. ກຕມາ ສຕ຺ຕ? ສນ຺ຕານນ຺ທ, ສຕ຺ຕາ ນານຕ຺ຕກາຍາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມນຸສ຺ສາ, ເອກຈ຺ເຈ ຈ ເທວາ, ເອກຈ຺ເຈ ຈ ວິນິປາຕິກາ. ອຍໍ ປຐມາ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິ. ສນ຺ຕານນ຺ທ, ສຕ຺ຕາ ນານຕ຺ຕກາຍາ ເອກຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເທວາ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາ ປຐມາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ອຍໍ ທຸຕິຍາ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິ. ສນ຺ຕານນ຺ທ, ສຕ຺ຕາ ເອກຕ຺ຕກາຍາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເທວາ ອາຠສ຺ສຣາ. ອຍໍ ຕຕິຍາ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິ. ສນ຺ຕານນ຺ທ, ສຕ຺ຕາ ເອກຕ຺ຕກາຍາ ເອກຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເທວາ ສຸຠກິຓ຺ຫາ. ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ຖີ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິ. ສນ຺ຕານນ຺ທ, ສຕ຺ຕາ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນູປຄາ. ອຍໍ ປຎ຺ຈມີ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິ. ສນ຺ຕານນ຺ທ, ສຕ຺ຕາ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນູປຄາ. ອຍໍ ຉຏ຺ຐີ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິ. ສນ຺ຕານນ຺ທ, ສຕ຺ຕາ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນູປຄາ. ອຍໍ ສຕ຺ຕມີ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາຍຕນໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນເມວ ທຸຕິຍໍ.

໑໒໘. ‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍາຍໍ ປຐມາ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິ ນານຕ຺ຕກາຍາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມນຸສ຺ສາ, ເອກຈ຺ເຈ ຈ ເທວາ, ເອກຈ຺ເຈ ຈ ວິນິປາຕິກາ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສາ ຈ ສມຸທຍໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສາ ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສາ ຈ ອສ຺ສາທໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສາ ຈ ອາທີນວໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສາ ຈ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຊານາຕິ, ກລ຺ລໍ ນຸ ເຕນ ຕທຠິນນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ… ‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍມິທໍ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາຍຕນໍ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ສມຸທຍໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ອສ຺ສາທໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ອາທີນວໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຊານາຕິ, ກລ຺ລໍ ນຸ ເຕນ ຕທຠິນນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍມິທໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ສມຸທຍໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ອສ຺ສາທໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ອາທີນວໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຊານາຕິ, ກລ຺ລໍ ນຸ ເຕນ ຕທຠິນນ຺ທິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ຍໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມາສຎ຺ຈ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕີນໍ ອິເມສຎ຺ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາຍຕນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ.

ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ຂາ

໑໒໙. ‘‘ອຏ຺ຐ ໂຂ ອິເມ, ອານນ຺ທ, ວິໂມກ຺ຂາ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ອຍໍ ປຐໂມ ວິໂມກ຺ໂຂ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ວິໂມກ຺ໂຂ. ສຸຠນ຺ເຕວ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ວິໂມກ຺ໂຂ. ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ວິໂມກ຺ໂຂ. ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ປຎ຺ຈໂມ ວິໂມກ຺ໂຂ. ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ຉຏ຺ໂຐ ວິໂມກ຺ໂຂ. ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາ’ຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ສຕ຺ຕໂມ ວິໂມກ຺ໂຂ. ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ອຏ຺ຐໂມ ວິໂມກ຺ໂຂ. ອິເມ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ຂາ.

໑໓໐. ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອິເມ ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂ ອນຸໂລມມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ປຏິໂລມມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ອນຸໂລມປຏິໂລມມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຍຕ຺ຖິຈ຺ຉກໍ ຍທິຈ຺ຉກໍ ຍາວຕິຈ຺ຉກໍ ສມາປຊ຺ຊຕິປິ ວຸຏ຺ຐາຕິປິ. ອາສວານຎ຺ຈ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິມາຍ ຈ ອານນ຺ທ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອຎ຺ຎາ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣາ ວາ ປຓີຕຕຣາ ວາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ມຫານິທານສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.