໙. ໂປຏ຺ຐປາທສຸຕ຺ຕໍ

ໂປຏ຺ຐປາທປຣິພ຺ພາຊກວຕ຺ຖຸ

໔໐໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ສມຍປ຺ປວາທເກ ຕິນ຺ທຸກາຈີເຣ ເອກສາລເກ ມລ຺ລິກາຍ ອາຣາເມ ປຏິວສຕິ ມຫຕິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ຕິໍສມຕ຺ເຕຫິ ປຣິພ຺ພາຊກສເຕຫິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ.

໔໐໗. ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ສມຍປ຺ປວາທໂກ ຕິນ຺ທຸກາຈີໂຣ ເອກສາລໂກ ມລ຺ລິກາຍ ອາຣາໂມ, ເຍນ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຍນ ສມຍປ຺ປວາທໂກ ຕິນ຺ທຸກາຈີໂຣ ເອກສາລໂກ ມລ຺ລິກາຍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ.

໔໐໘. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ມຫຕິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອຸນ຺ນາທິນິຍາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາຍ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖນ຺ຕິຍາ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ ມຫາມຕ຺ຕກຖໍ ເສນາກຖໍ ຠຍກຖໍ ຍຸທ຺ຘກຖໍ ອນ຺ນກຖໍ ປານກຖໍ ວຕ຺ຖກຖໍ ສຍນກຖໍ ມາລາກຖໍ ຄນ຺ຘກຖໍ ຎາຕິກຖໍ ຍານກຖໍ ຄາມກຖໍ ນິຄມກຖໍ ນຄຣກຖໍ ຊນປທກຖໍ ອິຕ຺ຖິກຖໍ ສູຣກຖໍ ວິສິຂາກຖໍ ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖໍ ປຸພ຺ພເປຕກຖໍ ນານຕ຺ຕກຖໍ ໂລກກ຺ຂາຍິກໍ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກໍ ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາ.

໔໐໙. ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ; ທິສ຺ວານ ສກໍ ປຣິສໍ ສຓ຺ຐເປສິ – ‘‘ອປ຺ປສທ຺ທາ ໂຠນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕຸ, ມາ ໂຠນ຺ໂຕ ສທ຺ທມກຕ຺ຖ. ອຍໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອປ຺ປສທ຺ທກາໂມ ໂຂ ໂສ ອາຍສ຺ມາ ອປ຺ປສທ຺ທສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອປ຺ປສທ຺ທໍ ປຣິສໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ.

໔໑໐. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຍນ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ. ສ຺ວາຄຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ. ຈິຣສ຺ສໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອິມໍ ປຣິຍາຍມກາສິ, ຍທິທໍ ອິຘາຄມນາຍ. ນິສີທຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ, ອິທໍ ອາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ໂປຏ຺ຐປາໂທປິ ໂຂ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນີຈໍ ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ [ກາຍ ໂນຕ຺ຖ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ໂປຏ຺ຐປາທ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ, ກາ ຈ ປນ ໂວ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ’’ຕິ?

ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘກຖາ

໔໑໑. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕິຏ຺ຐເຕສາ, ຠນ຺ເຕ, ກຖາ, ຍາຍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ. ເນສາ, ຠນ຺ເຕ, ກຖາ ຠຄວໂຕ ທຸລ຺ລຠາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຈ຺ຉາປິ ສວນາຍ. ປຸຣິມານິ, ຠນ຺ເຕ, ທິວສານິ ປຸຣິມຕຣານິ, ນານາຕິຕ຺ຖິຍານໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ໂກຕູຫລສາລາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣເຘ ກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ, ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’ຕິ? ຕຕ຺ເຣກຈ຺ເຈ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອເຫຕູ ອປ຺ປຈ຺ຈຍາ ປຸຣິສສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິປິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິປິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສຎ຺ຎີ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ອສຎ຺ຎີ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕີ’ຕິ. ອິຕ຺ເຖເກ ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ.

‘‘ຕມຎ຺ໂຎ ເອວມາຫ – ‘ນ ໂຂ ປນ ເມຕໍ [ນ ໂຂ ນາເມຕໍ (ສີ. ປີ.)], ໂຠ, ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ສຎ຺ຎາ ຫິ, ໂຠ, ປຸຣິສສ຺ສ ອຕ຺ຕາ. ສາ ຈ ໂຂ ອຸເປຕິປິ ອເປຕິປິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຸເປຕິ, ສຎ຺ຎີ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອເປຕິ, ອສຎ຺ຎີ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕີ’ຕິ. ອິຕ຺ເຖເກ ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ.

‘‘ຕມຎ຺ໂຎ ເອວມາຫ – ‘ນ ໂຂ ປນ ເມຕໍ, ໂຠ, ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ສນ຺ຕິ ຫິ, ໂຠ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ມຫິທ຺ຘິກາ ມຫານຸຠາວາ. ເຕ ອິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສຎ຺ຎໍ ອຸປກຑ຺ຒນ຺ຕິປິ ອປກຑ຺ຒນ຺ຕິປິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຸປກຑ຺ຒນ຺ຕິ, ສຎ຺ຎີ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອປກຑ຺ຒນ຺ຕິ, ອສຎ຺ຎີ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕີ’ຕິ. ອິຕ຺ເຖເກ ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ.

‘‘ຕມຎ຺ໂຎ ເອວມາຫ – ‘ນ ໂຂ ປນ ເມຕໍ, ໂຠ, ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ສນ຺ຕິ ຫິ, ໂຠ, ເທວຕາ ມຫິທ຺ຘິກາ ມຫານຸຠາວາ. ຕາ ອິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສຎ຺ຎໍ ອຸປກຑ຺ຒນ຺ຕິປິ ອປກຑ຺ຒນ຺ຕິປິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຸປກຑ຺ຒນ຺ຕິ, ສຎ຺ຎີ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອປກຑ຺ຒນ຺ຕິ, ອສຎ຺ຎີ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕີ’ຕິ. ອິຕ຺ເຖເກ ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອາຣພ຺ຠ ສຕິ ອຸທປາທິ – ‘ອໂຫ ນູນ ຠຄວາ, ອໂຫ ນູນ ສຸຄໂຕ, ໂຍ ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ສຸກຸສໂລ’ຕິ. ຠຄວາ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສໂລ, ຠຄວາ ປກຕຎ຺ຎູ ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘສ຺ສ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ?

ສເຫຕຸກສຎ຺ຎຸປ຺ປາທນິໂຣຘກຖາ

໔໑໒. ‘‘ຕຕ຺ຣ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອເຫຕູ ອປ຺ປຈ຺ຈຍາ ປຸຣິສສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິປິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິປີ’ຕິ, ອາທິໂຕວ ເຕສໍ ອປຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສເຫຕູ ຫິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ປຸຣິສສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິປິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິປິ. ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ’’.

໔໑໓. ‘‘ກາ ຈ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ? ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘ອິຘ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ…ເປ… (ຍຖາ ໑໙໐-໒໑໒ ອນຸຈ຺ເຉເທສຸ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ). ເອວໍ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ…ເປ… ຕສ຺ສິເມ ປຎ຺ຈນີວຣເຓ ປຫີເນ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ, ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ, ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວເທຕິ, ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ໂສ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ, ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ຍາ ປຸຣິມາ ກາມສຎ຺ຎາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ວິເວກຊປີຕິສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ, ວິເວກຊປີຕິສຸຂສຸຂຸມ-ສຈ຺ຈສຎ຺ຎີເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອຍໍ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ຍາ ປຸຣິມາ ວິເວກຊປີຕິສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ສມາຘິຊປີຕິສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ, ສມາຘິຊປີຕິສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎີເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອຍມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’’ຕິ, ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ຍາ ປຸຣິມາ ສມາຘິຊປີຕິສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອຸເປກ຺ຂາສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ, ອຸເປກ຺ຂາສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎີເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອຍມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ຍາ ປຸຣິມາ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎີເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອຍມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ຍາ ປຸຣິມາ ຣູປສຎ຺ຎາ [ປຸຣິມສຎ຺ຎາ (ກ.)], ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎີເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອຍມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ຍາ ປຸຣິມາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎີເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອຍມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ຍາ ປຸຣິມາ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎີເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ. ເອວມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອຍມ຺ປິ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ.

໔໑໔. ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຘ ສກສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ, ໂສ ຕໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ຕໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ຜຸສຕິ. ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎຄ຺ເຄ ຐິຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ເຈຕຍມານສ຺ສ ເມ ປາປິໂຍ, ອເຈຕຍມານສ຺ສ ເມ ເສຍ຺ໂຍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ເຈເຕຍ຺ຍໍ, ອຠິສງ຺ຂເຣຍ຺ຍໍ, ອິມາ ຈ ເມ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ, ອຎ຺ຎາ ຈ ໂອຬາຣິກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ; ຍໍນູນາຫໍ ນ ເຈວ ເຈເຕຍ຺ຍໍ ນ ຈ ອຠິສງ຺ຂເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ນ ເຈວ ເຈເຕຕິ, ນ ຈ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ອເຈຕຍໂຕ ອນຠິສງ຺ຂໂຣໂຕ ຕາ ເຈວ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈ ໂອຬາຣິກາ ສຎ຺ຎາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ໂສ ນິໂຣຘໍ ຜຸສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອນຸປຸພ຺ພາຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘ-ສມ຺ປຊານ-ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອປິ ນຸ ເຕ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວຣູປາ ອນຸປຸພ຺ພາຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘ-ສມ຺ປຊານ-ສມາປຕ຺ຕິ ສຸຕປຸພ຺ພາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອາຊານາມິ – ‘ຍໂຕ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຘ ສກສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ, ໂສ ຕໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ຕໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ຜຸສຕິ, ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎຄ຺ເຄ ຐິຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ເຈຕຍມານສ຺ສ ເມ ປາປິໂຍ, ອເຈຕຍມານສ຺ສ ເມ ເສຍ຺ໂຍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ເຈເຕຍ຺ຍໍ ອຠິສງ຺ຂເຣຍ຺ຍໍ, ອິມາ ຈ ເມ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ, ອຎ຺ຎາ ຈ ໂອຬາຣິກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ; ຍໍນູນາຫໍ ນ ເຈວ ເຈເຕຍ຺ຍໍ, ນ ຈ ອຠິສງ຺ຂເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ນ ເຈວ ເຈເຕຕິ, ນ ຈາຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ອເຈຕຍໂຕ ອນຠິສງ຺ຂໂຣໂຕ ຕາ ເຈວ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈ ໂອຬາຣິກາ ສຎ຺ຎາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ໂສ ນິໂຣຘໍ ຜຸສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອນຸປຸພ຺ພາຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘ-ສມ຺ປຊານ-ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂປຏ຺ຐປາທາ’’ຕິ.

໔໑໕. ‘‘ເອກຎ຺ເຎວ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ອຸທາຫຸ ປຸຖູປິ ສຎ຺ຎຄ຺ເຄ ປຎ຺ຎເປຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອກມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ປຎ຺ຎເປມິ, ປຸຖູປິ ສຎ຺ຎຄ຺ເຄ ປຎ຺ຎເປມີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເອກມ຺ປິ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ປຸຖູປິ ສຎ຺ຎຄ຺ເຄ ປຎ຺ຎເປຕີ’’ຕິ? ‘‘ຍຖາ ຍຖາ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ນິໂຣຘໍ ຜຸສຕິ, ຕຖາ ຕຖາຫໍ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ປຎ຺ຎເປມິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເອກມ຺ປິ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ປຎ຺ຎເປມິ, ປຸຖູປິ ສຎ຺ຎຄ຺ເຄ ປຎ຺ຎເປມີ’’ຕິ.

໔໑໖. ‘‘ສຎ຺ຎາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຈ຺ຉາ ຎາຓໍ, ອຸທາຫຸ ຎາຓໍ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຈ຺ຉາ ສຎ຺ຎາ, ອຸທາຫຸ ສຎ຺ຎາ ຈ ຎາຓຎ຺ຈ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຎ຺ຎາ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຈ຺ຉາ ຎາຓໍ, ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທາ ຈ ປນ ຎາຓຸປ຺ປາໂທ ໂຫຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກິຣ ເມ ຎາຓໍ ອຸທປາທີ’ຕິ. ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ຍຖາ ສຎ຺ຎາ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຈ຺ຉາ ຎາຓໍ, ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທາ ຈ ປນ ຎາຓຸປ຺ປາໂທ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ສຎ຺ຎາອຕ຺ຕກຖາ

໔໑໗. ‘‘ສຎ຺ຎາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິສສ຺ສ ອຕ຺ຕາ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ກໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ເຈສີ’’ຕິ? ‘‘ໂອຬາຣິກໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ເຈມິ ຣູປິໍ ຈາຕຸມຫາຠູຕິກໍ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ [ກພຬີກາຣຠກ຺ຂນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.)]. ‘‘ໂອຬາຣິໂກ ຈ ຫິ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສ ຣູປີ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ໂຂ. ເອວໍ ສນ຺ຕໍ ໂຂ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ. ຕທມິນາເປຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ. ຕິຏ຺ຐເຕວ ສາຍໍ [ຕິຏ຺ຐເຕວາຍໍ (ສີ. ປີ.)], ໂປຏ຺ຐປາທ, ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕາ ຣູປີ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ໂຂ, ອຖ ອິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຎ຺ຎາ ຈ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ.

໔໑໘. ‘‘ມໂນມຍໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ເຈມິ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ມໂນມໂຍ ຈ ຫິ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄີ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ເອວໍ ສນ຺ຕມ຺ປິ ໂຂ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ. ຕທມິນາເປຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ. ຕິຏ຺ຐເຕວ ສາຍໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕາ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄີ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ອຖ ອິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຎ຺ຎາ ຈ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ.

໔໑໙. ‘‘ອຣູປິໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ເຈມິ ສຎ຺ຎາມຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຣູປີ ຈ ຫິ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສ ສຎ຺ຎາມໂຍ, ເອວໍ ສນ຺ຕມ຺ປິ ໂຂ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ. ຕທມິນາເປຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ. ຕິຏ຺ຐເຕວ ສາຍໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຣູປີ ອຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາມໂຍ, ອຖ ອິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຎ຺ຎາ ຈ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ.

໔໒໐. ‘‘ສກ຺ກາ ປເນຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ມຍາ ຎາຕຸໍ – ‘ສຎ຺ຎາ ປຸຣິສສ຺ສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ ‘ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາຕິ ວາ’ຕິ? ‘‘ທຸຊ຺ຊານໍ ໂຂ ເອຕໍ [ເອວໍ (ກ.)], ໂປຏ຺ຐປາທ, ຕຍາ ອຎ຺ຎທິຏ຺ຐິເກນ ອຎ຺ຎຂນ຺ຕິເກນ ອຎ຺ຎຣຸຈິເກນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາໂຍເຄນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາຈຣິຍເກນ – ‘ສຎ຺ຎາ ປຸຣິສສ຺ສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາຕິ ວາ’’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ມຍາ ທຸຊ຺ຊານໍ ອຎ຺ຎທິຏ຺ຐິເກນ ອຎ຺ຎຂນ຺ຕິເກນ ອຎ຺ຎຣຸຈິເກນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາໂຍເຄນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາຈຣິຍເກນ – ‘ສຎ຺ຎາ ປຸຣິສສ຺ສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ອຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ; ‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ? ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ອພ຺ຍາກຕໍ – ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ…ເປ… ‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ … ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ… ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ… ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ອພ຺ຍາກຕໍ – ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກສ຺ມາ ປເນຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ອພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນ ເຫຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ນ ຘມ຺ມສໍຫິຕໍ ນາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ, ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ມຍາ ອພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ພ຺ຍາກຕໍ. ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ພ຺ຍາກຕໍ. ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ພ຺ຍາກຕໍ. ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກສ຺ມາ ປເນຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຕຎ຺ຫິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ເອຕໍ ຘມ຺ມສໍຫິຕໍ, ເອຕໍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ, ເອຕໍ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ; ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ມຍາ ພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວເມຕໍ, ຠຄວາ, ເອວເມຕໍ, ສຸຄຕ. ຍສ຺ສທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ.

໔໒໑. ອຖ ໂຂ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ໂປຏ຺ຐປາທໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ສມນ຺ຕໂຕ ວາຈາ [ວາຈາຍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສນ຺ນິໂຕທເກນ ສຎ຺ຌພ຺ຠຣິມກໍສຸ – ‘‘ເອວເມວ ປນາຍໍ ຠວໍ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ຍຎ຺ຎເທວ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຠາສຕິ, ຕໍ ຕເທວສ຺ສ ອພ຺ຠນຸໂມທຕິ – ‘ເອວເມຕໍ ຠຄວາ ເອວເມຕໍ, ສຸຄຕາ’ຕິ. ນ ໂຂ ປນ ມຍໍ ກິຎ຺ຈິ [ກຎ຺ຈິ (ປີ.)] ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອກໍສິກໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ, ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ, ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິ ວາ, ‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິ ວາ, ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິ ວາ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊເກ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ໂຠ, ນ ກິຎ຺ຈິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອກໍສິກໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ, ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ; ອປິ ຈ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ຕຖໍ ປຏິປທໍ ປຎ຺ຎເປຕິ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕໍ ຘມ຺ມນິຍາມຕໍ. ຠູຕໍ ໂຂ ປນ ຕຈ຺ຉໍ ຕຖໍ ປຏິປທໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕໍ ຘມ຺ມນິຍາມຕໍ, ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ວິຎ຺ຎູ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸຠາສິຕໂຕ ນາພ຺ຠນຸໂມເທຍ຺ຍາ’’ຕິ?

ຈິຕ຺ຕຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ຕໂປຏ຺ຐປາທວຕ຺ຖຸ

໔໒໒. ອຖ ໂຂ ທ຺ວີຫຕີຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ຈິຕ຺ໂຕ ຈ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ຈ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປນ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕທາ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສມນ຺ຕໂຕ ວາຈາສນ຺ນິໂຕທເກນ ສຎ຺ຌພ຺ຠຣິມກໍສຸ – ‘ເອວເມວ ປນາຍໍ ຠວໍ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ຍຎ຺ຎເທວ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຠາສຕິ, ຕໍ ຕເທວສ຺ສ ອພ຺ຠນຸໂມທຕິ – ‘ເອວເມຕໍ ຠຄວາ ເອວເມຕໍ ສຸຄຕາ’’ຕິ. ນ ໂຂ ປນ ມຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອກໍສິກໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມ – ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ ວາ, ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ ວາ, ‘‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ’’ຕິ ວາ, ‘‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ’’ຕິ ວາ, ‘‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’’ນ຺ຕິ ວາ, ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’’ນ຺ຕິ ວາ, ‘‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ ວາ, ‘‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ ວາ, ‘‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ ວາ, ‘‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ ວາ’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕ ປຣິພ຺ພາຊເກ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ໂຠ, ນ ກິຎ຺ຈິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອກໍສິກໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມິ – ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ ວາ, ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ ວາ…ເປ… ‘‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ ວາ; ອປິ ຈ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ຕຖໍ ປຏິປທໍ ປຎ຺ຎເປຕິ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕໍ ຘມ຺ມນິຍາມຕໍ. ຠູຕໍ ໂຂ ປນ ຕຈ຺ຉໍ ຕຖໍ ປຏິປທໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕໍ ຘມ຺ມນິຍາມຕໍ, ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ວິຎ຺ຎູ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸຠາສິຕໂຕ ນາພ຺ຠນຸໂມເທຍ຺ຍາ’’ຕິ?

໔໒໓. ‘‘ສພ຺ເພວ ໂຂ ເອເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຣິພ຺ພາຊກາ ອນ຺ຘາ ອຈກ຺ຂຸກາ; ຕ຺ວໍເຍວ ເນສໍ ເອໂກ ຈກ຺ຂຸມາ. ເອກໍສິກາປິ ຫິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ; ອເນກໍສິກາປິ ຫິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ.

‘‘ກຕເມ ຈ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ອເນກໍສິກາ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ? ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ [ໂລໂກຕິ ວາ (ສີ. ກ.)] ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ອເນກໍສິໂກ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ; ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ [ໂລໂກຕິ ວາ (ສີ. ກ.)] ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ອເນກໍສິໂກ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ; ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິ [ໂລໂກຕິ ວາ (ສີ. ກ.)] ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທ…ເປ… ‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິ [ໂລໂກຕິ ວາ (ສີ. ກ.)] ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທ… ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທ… ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທ… ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທ… ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທ… ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ອເນກໍສິໂກ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ອເນກໍສິກາ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ? ນ ເຫເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຖສໍຫິຕາ ນ ຘມ຺ມສໍຫິຕາ ນ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກາ ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ມຍາ ອເນກໍສິກາ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ’’.

ເອກໍສິກຘມ຺ໂມ

໔໒໔. ‘‘ກຕເມ ຈ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ເອກໍສິກາ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ? ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ເອກໍສິໂກ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ. ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ເອກໍສິໂກ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ. ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ເອກໍສິໂກ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ. ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ເອກໍສິໂກ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ມຍາ ເອກໍສິກາ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ? ເອເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຖສໍຫິຕາ, ເອເຕ ຘມ຺ມສໍຫິຕາ, ເອເຕ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກາ ເອເຕ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ມຍາ ເອກໍສິກາ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ.

໔໒໕. ‘‘ສນ຺ຕິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ເອກນ຺ຕສຸຂີ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ອໂຣໂຄ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ເອກນ຺ຕສຸຂີ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ອໂຣໂຄ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ? ເຕ ເຈ ເມ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ‘ອາມາ’ຕິ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ວິຫຣຖາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອກໍ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ເອກໍ ວາ ທິວສໍ ອຸປຑ຺ຒໍ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ອຸປຑ຺ຒໍ ວາ ທິວສໍ ເອກນ຺ຕສຸຂິໍ ອຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຊານາຖາ’ຕິ [ສມ຺ປຊານາຖາຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.)]? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ – ‘‘ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ອຍໍ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຍາ ຕາ ເທວຕາ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ, ຕາສໍ ຠາສມານານໍ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຖ – ‘‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາຕ຺ຖ, ມາຣິສາ, ອຸຊຸປ຺ປຏິປນ຺ນາຕ຺ຖ, ມາຣິສາ, ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ; ມຍມ຺ປິ ຫິ, ມາຣິສາ, ເອວໍປຏິປນ຺ນາ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ນນຸ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

໔໒໖. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຸຣິໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ ຍາ ອິມສ຺ມິໍ ຊນປເທ ຊນປທກລ຺ຍາຓີ, ຕໍ ອິຈ຺ຉາມິ ຕໍ ກາເມມີ’ຕິ. ຕເມນໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ ອິຈ຺ຉສິ ກາເມສິ, ຊານາສິ ຕໍ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ ຂຕ຺ຕິຍີ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ວາ ເວສ຺ສີ ວາ ສຸທ຺ທີ ວາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ໂນ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ ອິຈ຺ຉສິ ກາເມສິ, ຊານາສິ ຕໍ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ ເອວໍນາມາ ເອວໍໂຄຕ຺ຕາຕິ ວາ, ທີຆາ ວາ ຣສ຺ສາ ວາ ມຊ຺ຌິມາ ວາ ກາຬີ ວາ ສາມາ ວາ ມງ຺ຄຸຣຈ຺ຉວີ ວາຕິ, ອມຸກສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ນຄເຣ ວາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ໂນ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສິ ນ ປສ຺ສສິ, ຕໍ ຕ຺ວໍ ອິຈ຺ຉສິ ກາເມສີ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ອາມາ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ນນຸ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ເອກນ຺ຕສຸຂີ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ອໂຣໂຄ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ເອກນ຺ຕສຸຂີ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ອໂຣໂຄ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ? ເຕ ເຈ ເມ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ‘ອາມາ’ຕິ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ວິຫຣຖາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອກໍ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ເອກໍ ວາ ທິວສໍ ອຸປຑ຺ຒໍ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ອຸປຑ຺ຒໍ ວາ ທິວສໍ ເອກນ຺ຕສຸຂິໍ ອຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຊານາຖາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ – ‘‘ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ອຍໍ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຍາ ຕາ ເທວຕາ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ, ຕາສໍ ຠາສມານານໍ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຖ – ‘‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາຕ຺ຖ, ມາຣິສາ, ອຸຊຸປ຺ປຏິປນ຺ນາຕ຺ຖ, ມາຣິສາ, ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ; ມຍມ຺ປິ ຫິ, ມາຣິສາ, ເອວໍປຏິປນ຺ນາ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’’’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

໔໒໗. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຸຣິໂສ ຈາຕຸມຫາປເຖ ນິສ຺ເສຓິໍ ກເຣຍ຺ຍ ປາສາທສ຺ສ ອາໂຣຫຓາຍ. ຕເມນໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍສ຺ສ ຕ຺ວໍ [ຍໍ ຕ຺ວໍ (ສີ. ກ.)] ປາສາທສ຺ສ ອາໂຣຫຓາຍ ນິສ຺ເສຓິໍ ກໂຣສິ, ຊານາສິ ຕໍ ປາສາທໍ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ວາ ທິສາຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ວາ ທິສາຍ ປຈ຺ຉິມາຍ ວາ ທິສາຍ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ວາ ທິສາຍ ອຸຈ຺ໂຈ ວາ ນີໂຈ ວາ ມຊ຺ຌິໂມ ວາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ໂນ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສິ ນ ປສ຺ສສິ, ຕສ຺ສ ຕ຺ວໍ ປາສາທສ຺ສ ອາໂຣຫຓາຍ ນິສ຺ເສຓິໍ ກໂຣສີ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ອາມາ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ເອກນ຺ຕສຸຂີ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ອໂຣໂຄ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ເອກນ຺ຕສຸຂີ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ອໂຣໂຄ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ? ເຕ ເຈ ເມ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ‘ອາມາ’ຕິ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ວິຫຣຖາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອກໍ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ເອກໍ ວາ ທິວສໍ ອຸປຑ຺ຒໍ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ອຸປຑ຺ຒໍ ວາ ທິວສໍ ເອກນ຺ຕສຸຂິໍ ອຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຊານາຖາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານາຖ ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ອຍໍ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ໂນ’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

‘‘ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອປິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຍາ ຕາ ເທວຕາ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ຠາສມານານໍ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຖ- ‘‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາຕ຺ຖ, ມາຣິສາ, ອຸຊຸປ຺ປຏິປນ຺ນາຕ຺ຖ, ມາຣິສາ, ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ; ມຍມ຺ປິ ຫິ, ມາຣິສາ, ເອວໍ ປຏິປນ຺ນາ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘‘ໂນ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຕໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາຠາ

໔໒໘. ‘‘ຕໂຍ ໂຂ ເມ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຕປຏິລາຠາ – ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ. ກຕໂມ ຈ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ? ຣູປີ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ໂຂ [ກພຬີກາຣຠກ຺ໂຂ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ອຍໍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ. ກຕໂມ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ? ຣູປີ ມໂນມໂຍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄີ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ອຍໍ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ. ກຕໂມ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ? ອຣູປີ ສຎ຺ຎາມໂຍ, ອຍໍ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ.

໔໒໙. ‘‘ໂອຬາຣິກສ຺ສປິ ໂຂ ອຫໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຕປຏິລາຠສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ – ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາຕິ. ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເອວມສ຺ສ – ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ, ທຸກ຺ໂຂ ຈ ໂຂ ວິຫາໂຣຕິ, ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສໍກິເລສິກາ ເຈວ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຈ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ, ປາມຸຊ຺ຊໍ ເຈວ ຠວິສ຺ສຕິ ປີຕິ ຈ ປສ຺ສທ຺ຘິ ຈ ສຕິ ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ສຸໂຂ ຈ ວິຫາໂຣ.

໔໓໐. ‘‘ມໂນມຍສ຺ສປິ ໂຂ ອຫໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຕປຏິລາຠສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາຕິ. ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເອວມສ຺ສ – ‘ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ, ທຸກ຺ໂຂ ຈ ໂຂ ວິຫາໂຣ’ຕິ, ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສໍກິເລສິກາ ເຈວ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຈ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ, ປາມຸຊ຺ຊໍ ເຈວ ຠວິສ຺ສຕິ ປີຕິ ຈ ປສ຺ສທ຺ຘິ ຈ ສຕິ ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ສຸໂຂ ຈ ວິຫາໂຣ.

໔໓໑. ‘‘ອຣູປສ຺ສປິ ໂຂ ອຫໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຕ຺ຕປຏິລາຠສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາຕິ. ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເອວມສ຺ສ – ‘ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ, ທຸກ຺ໂຂ ຈ ໂຂ ວິຫາໂຣ’ຕິ, ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສໍກິເລສິກາ ເຈວ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຈ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ, ປາມຸຊ຺ຊໍ ເຈວ ຠວິສ຺ສຕິ ປີຕິ ຈ ປສ຺ສທ຺ຘິ ຈ ສຕິ ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ສຸໂຂ ຈ ວິຫາໂຣ.

໔໓໒. ‘‘ປເຣ ເຈ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອມ຺ເຫ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ອາວຸໂສ, ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຖ, ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ, ເຕສໍ ມຍໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາມ – ‘ອຍໍ ວາ ໂສ, ອາວຸໂສ, ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ສ ມຍໍ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມ, ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ.

໔໓໓. ‘‘ປເຣ ເຈ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອມ຺ເຫ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ອາວຸໂສ, ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຖ, ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ? ເຕສໍ ມຍໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາມ – ‘ອຍໍ ວາ ໂສ, ອາວຸໂສ, ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຍສ຺ສ ມຍໍ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມ, ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ.

໔໓໔. ‘‘ປເຣ ເຈ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອມ຺ເຫ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ອາວຸໂສ, ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຖ, ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ, ເຕສໍ ມຍໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາມ – ‘ອຍໍ ວາ ໂສ, ອາວຸໂສ, ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຍສ຺ສ ມຍໍ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມ, ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ນນຸ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

໔໓໕. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປຸຣິໂສ ນິສ຺ເສຓິໍ ກເຣຍ຺ຍ ປາສາທສ຺ສ ອາໂຣຫຓາຍ ຕສ຺ເສວ ປາສາທສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ. ຕເມນໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍສ຺ສ ຕ຺ວໍ ປາສາທສ຺ສ ອາໂຣຫຓາຍ ນິສ຺ເສຓິໍ ກໂຣສິ, ຊານາສິ ຕໍ ປາສາທໍ, ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ວາ ທິສາຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ວາ ທິສາຍ ປຈ຺ຉິມາຍ ວາ ທິສາຍ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ວາ ທິສາຍ ອຸຈ຺ໂຈ ວາ ນີໂຈ ວາ ມຊ຺ຌິໂມ ວາ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ວາ ໂສ, ອາວຸໂສ, ປາສາໂທ, ຍສ຺ສາຫໍ ອາໂຣຫຓາຍ ນິສ຺ເສຓິໍ ກໂຣມິ, ຕສ຺ເສວ ປາສາທສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ນນຸ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

໔໓໖. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ປເຣ ເຈ ອມ຺ເຫ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ອາວຸໂສ, ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ…ເປ… ກຕໂມ ປນ ໂສ, ອາວຸໂສ, ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ…ເປ… ກຕໂມ ປນ ໂສ, ອາວຸໂສ, ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຖ, ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ, ເຕສໍ ມຍໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາມ – ‘ອຍໍ ວາ ໂສ, ອາວຸໂສ, ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ສ ມຍໍ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມ, ຍຖາປຏິປນ຺ນານໍ ໂວ ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ປຫີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ.

໔໓໗. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ໂມຆສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ໂມໂຆ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ; ໂອຬາຣິໂກ ວາສ຺ສ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຈ຺ໂຈ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ໂມຆສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ໂມໂຆ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ; ມໂນມໂຍ ວາສ຺ສ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຈ຺ໂຈ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ໂມຆສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ໂມໂຆ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ; ອຣູໂປ ວາສ຺ສ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຈ຺ໂຈ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຈິຕ຺ຕ, ສມເຍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕ຺ເວວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຈິຕ຺ຕ, ສມເຍ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕ຺ເວວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຈິຕ຺ຕ, ສມເຍ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕ຺ເວວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

໔໓໘. ‘‘ສເຈ ຕໍ, ຈິຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ອໂຫສິ ຕ຺ວໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ນ ຕ຺ວໍ ນາໂຫສິ; ຠວິສ຺ສສິ ຕ຺ວໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ນ ຕ຺ວໍ ນ ຠວິສ຺ສສິ; ອຕ຺ຖິ ຕ຺ວໍ ເອຕຣຫິ, ນ ຕ຺ວໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕ຺ວໍ, ຈິຕ຺ຕ, ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ?

‘‘ສເຈ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ອໂຫສິ ຕ຺ວໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ນ ຕ຺ວໍ ນ ອໂຫສິ; ຠວິສ຺ສສິ ຕ຺ວໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ນ ຕ຺ວໍ ນ ຠວິສ຺ສສິ; ອຕ຺ຖິ ຕ຺ວໍ ເອຕຣຫິ, ນ ຕ຺ວໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ – ‘ອໂຫສາຫໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ນາຫໍ ນ ອໂຫສິໍ; ຠວິສ຺ສາມຫໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ນາຫໍ ນ ຠວິສ຺ສາມິ; ອຕ຺ຖາຫໍ ເອຕຣຫິ, ນາຫໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ຕໍ, ຈິຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ໂຍ ເຕ ອໂຫສິ ອຕີໂຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ໂສວ [ສ຺ເວວ (ສີ. ປີ.), ໂສເຍວ (ສ຺ຍາ.)] ເຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ສຈ຺ໂຈ, ໂມໂຆ ອນາຄໂຕ, ໂມໂຆ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ? ໂຍ [ໂຍ ວາ (ປີ.)] ເຕ ຠວິສ຺ສຕິ ອນາຄໂຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ໂສວ ເຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ສຈ຺ໂຈ, ໂມໂຆ ອຕີໂຕ, ໂມໂຆ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ? ໂຍ [ໂຍ ວາ (ປີ.)] ເຕ ເອຕຣຫິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ໂສວ [ໂສ ຈ (ກ.)] ເຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ສຈ຺ໂຈ, ໂມໂຆ ອຕີໂຕ, ໂມໂຆ ອນາຄໂຕ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕ຺ວໍ, ຈິຕ຺ຕ, ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ?

‘‘ສເຈ ປນ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ໂຍ ເຕ ອໂຫສິ ອຕີໂຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ໂສວ ເຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ສຈ຺ໂຈ, ໂມໂຆ ອນາຄໂຕ, ໂມໂຆ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ. ໂຍ ເຕ ຠວິສ຺ສຕິ ອນາຄໂຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ໂສວ ເຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ສຈ຺ໂຈ, ໂມໂຆ ອຕີໂຕ, ໂມໂຆ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ. ໂຍ ເຕ ເອຕຣຫິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ໂສວ ເຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ສຈ຺ໂຈ, ໂມໂຆ ອຕີໂຕ, ໂມໂຆ ອນາຄໂຕ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ – ‘ໂຍ ເມ ອໂຫສິ ອຕີໂຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ໂສວ ເມ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຈ຺ໂຈ ອໂຫສິ, ໂມໂຆ ອນາຄໂຕ, ໂມໂຆ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ. ໂຍ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ ອນາຄໂຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ໂສວ ເມ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຈ຺ໂຈ ຠວິສ຺ສຕິ, ໂມໂຆ ອຕີໂຕ, ໂມໂຆ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ. ໂຍ ເມ ເອຕຣຫິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ໂສວ ເມ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ສຈ຺ໂຈ, ໂມໂຆ ອຕີໂຕ, ໂມໂຆ ອນາຄໂຕ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

໔໓໙. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຈິຕ຺ຕ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕ຺ເວວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຈິຕ຺ຕ, ສມເຍ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ…ເປ… ຍສ຺ມິໍ, ຈິຕ຺ຕ, ສມເຍ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕ຺ເວວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

໔໔໐. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຈິຕ຺ຕ, ຄວາ ຂີຣໍ, ຂີຣມ຺ຫາ ທຘິ, ທຘິມ຺ຫາ ນວນີຕໍ, ນວນີຕມ຺ຫາ ສປ຺ປິ, ສປ຺ປິມ຺ຫາ ສປ຺ປິມຓ຺ໂຑ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຂີຣໍ ໂຫຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທຘີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ນວນີຕນ຺ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ສປ຺ປີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ສປ຺ປິມຓ຺ໂຑຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ຂີຣໍ ຕ຺ເວວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ທຘິ ໂຫຕິ…ເປ… ນວນີຕໍ ໂຫຕິ… ສປ຺ປິ ໂຫຕິ… ສປ຺ປິມຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຂີຣນ຺ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ທຘີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ນວນີຕນ຺ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ສປ຺ປີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ສປ຺ປິມຓ຺ໂຑ ຕ຺ເວວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຈິຕ຺ຕ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ…ເປ… ຍສ຺ມິໍ, ຈິຕ຺ຕ, ສມເຍ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ…ເປ… ຍສ຺ມິໍ, ຈິຕ຺ຕ, ສມເຍ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ, ເນວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕ຺ເວວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອິມາ ໂຂ ຈິຕ຺ຕ, ໂລກສມຎ຺ຎາ ໂລກນິຣຸຕ຺ຕິໂຍ ໂລກໂວຫາຣາ ໂລກປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ, ຍາຫິ ຕຖາຄໂຕ ໂວຫຣຕິ ອປຣາມສ’’ນ຺ຕິ.

໔໔໑. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວເມວໍ ຠຄວຕາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠຄວາ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

ຈິຕ຺ຕຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ຕອຸປສມ຺ປທາ

໔໔໒. ຈິຕ຺ໂຕ ປນ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ; ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວເມວໍ ຠຄວຕາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ.

໔໔໓. ອລຕ຺ຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປທໍ. ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ປນາຍສ຺ມາ ຈິຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນ ຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ, ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ – ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ໂຂ ປນາຍສ຺ມາ ຈິຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ.

ໂປຏ຺ຐປາທສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນວມໍ.