໔. ໂສຓທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ
ຈມ຺ເປຍ຺ຍກພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ
໓໐໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອງ຺ເຄສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ເຍນ ຈມ຺ປາ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ຈມ຺ປາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈມ຺ປໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທໍ ສຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ສຘຎ຺ຎໍ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໍ ຣຎ຺ຎາ ມາຄເຘນ ເສນິເຍນ ພິມ຺ພິສາເຣນ ທິນ຺ນໍ ຣາຊທາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ.
໓໐໑. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ ໂຠ ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ອງ຺ເຄສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ຈມ຺ປໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ຈມ຺ປາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ສາຘຸ ໂຂ ປນ ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຈມ຺ປາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສງ຺ຆີ [ສງ຺ຆາ ສງ຺ຆີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຄຓີຠູຕາ ເຍນ ຄຄ຺ຄຣາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ເຕນຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ.
໓໐໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸປຣິປາສາເທ ທິວາເສຍ຺ຍໍ ອຸປຄໂຕ ໂຫຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈມ຺ເປຍ຺ຍເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກ ຈມ຺ປາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສງ຺ຆີ [ສງ຺ເຆ ສງ຺ຆີ (ສີ. ປີ.) ສງ຺ຆາ ສງ຺ຆີ (ສ຺ຍາ.)] ຄຓີຠູເຕ ເຍນ ຄຄ຺ຄຣາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ເຕນຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ. ທິສ຺ວາ ຂຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ຂຕ຺ເຕ, ຈມ຺ເປຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຈມ຺ປາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສງ຺ຆີ ຄຓີຠູຕາ ເຍນ ຄຄ຺ຄຣາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ເຕນຸປສງ຺ກມນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ໂຠ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ອງ຺ເຄສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ຈມ຺ປໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ຈມ຺ປາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ຕເມເຕ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ ຂຕ຺ເຕ, ເຍນ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈມ຺ເປຍ຺ຍເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກ ເອວໍ ວເທຫິ – ‘ໂສຓທຓ຺ໂຑ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອວມາຫ – ອາຄເມນ຺ຕຸ ກິຣ ຠວນ຺ໂຕ, ໂສຓທຓ຺ໂຑປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຂຕ຺ຕາ ໂສຓທຓ຺ຑສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈມ຺ເປຍ຺ຍເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂສຓທຓ຺ໂຑ ໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອວມາຫ – ‘ອາຄເມນ຺ຕຸ ກິຣ ຠວນ຺ໂຕ, ໂສຓທຓ຺ໂຑປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.
ໂສຓທຓ຺ຑຄຸຓກຖາ
໓໐໓. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ນານາເວຣຊ຺ຊການໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຕານິ ຈມ຺ປາຍໍ ປຏິວສນ຺ຕິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ – ‘‘ໂສຓທຓ຺ໂຑ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເຍນ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ໂສຓທຓ຺ຑໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ ໂຂ ເມ, ໂຠ, ໂຫຕິ – ‘ອຫມ຺ປິ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມີ’’’ຕິ.
‘‘ມາ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິ. ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ສເຈ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕິ, ໂຠໂຕ ໂສຓທຓ຺ຑສ຺ສ ຍໂສ ຫາຍິສ຺ສຕິ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຍໂສ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສຕິ. ຍມ຺ປິ ໂຠໂຕ ໂສຓທຓ຺ຑສ຺ສ ຍໂສ ຫາຍິສ຺ສຕິ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຍໂສ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສຕິ, ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ສມໂຓຕ຺ເວວ ໂຄຕໂມ ອຣຫຕິ ຠວນ຺ຕໍ ໂສຓທຓ຺ຑໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ຍມ຺ປິ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ, ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ສມໂຓຕ຺ເວວ ໂຄຕໂມ ອຣຫຕິ ຠວນ຺ຕໍ ໂສຓທຓ຺ຑໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ…ເປ…
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ອຊ຺ຌາຍໂກ, ມນ຺ຕຘໂຣ, ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ, ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ…ເປ…
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີ [ພ຺ຣຫ຺ມຑ຺ຒີ (ສີ.), ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຈສີ (ປີ.)] ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ…ເປ…
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສີລວາ ວຸທ຺ຘສີລີ ວຸທ຺ຘສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ…ເປ…
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ກລ຺ຍາຓວາໂຈ ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ ໂປຣິຍາ ວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍ ອເນລຄລາຍ [ອເນຬຄລາຍ (ສີ. ປີ.), ອເນລຄຬາຍ (ກ)] ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນິຍາ…ເປ…
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພຫູນໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິໂຍ ຕີຓິ ມາຓວກສຕານິ ມນ຺ເຕ ວາເຈຕິ. ພຫູ ໂຂ ປນ ນານາທິສາ ນານາຊນປທາ ມາຓວກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ໂຠໂຕ ໂສຓທຓ຺ຑສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ມນ຺ຕຕ຺ຖິກາ ມນ຺ເຕ ອຘິຍິຕຸກາມາ …ເປ…
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ຊິຓ຺ໂຓ ວຸທ຺ໂຘ ມຫລ຺ລໂກ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ; ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຕຣຸໂຓ ເຈວ ຕຣຸຓປພ຺ພຊິໂຕ ຈ…ເປ…
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂປກ຺ຂຣສາຕິສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…
‘‘ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ຈມ຺ປໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທໍ ສຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ສຘຎ຺ຎໍ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໍ, ຣຎ຺ຎາ ມາຄເຘນ ເສນິເຍນ ພິມ຺ພິສາເຣນ ທິນ຺ນໍ, ຣາຊທາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ. ຍມ຺ປິ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ຈມ຺ປໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທໍ ສຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ສຘຎ຺ຎໍ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໍ, ຣຎ຺ຎາ ມາຄເຘນ ເສນິເຍນ ພິມ຺ພິສາເຣນ ທິນ຺ນໍ, ຣາຊທາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ. ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ສມໂຓຕ຺ເວວ ໂຄຕໂມ ອຣຫຕິ ຠວນ຺ຕໍ ໂສຓທຓ຺ຑໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ.
ພຸທ຺ຘຄຸຓກຖາ
໓໐໔. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເອຕທໂວຈ –
‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ, ມມປິ ສຸຓາຖ, ຍຖາ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ນຕ຺ເວວ ອຣຫຕິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ, ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ຍມ຺ປິ ໂຠ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ, ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ, ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ອຖ ໂຂ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ມຫນ຺ຕໍ ຎາຕິສງ຺ຆໍ ໂອຫາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ປຫູຕໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ໂອຫາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ ຠູມິຄຕຎ຺ຈ ເວຫາສຏ຺ຐໍ ຈ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ທຫໂຣວ ສມາໂນ ຍຸວາ ສຸສຸກາຬເກໂສ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຐເມນ ວຍສາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອກາມການໍ ມາຕາປິຕູນໍ ອສ຺ສຸມຸຂານໍ ຣຸທນ຺ຕານໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີ, ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີ, ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສີລວາ ອຣິຍສີລີ ກຸສລສີລີ ກຸສລສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ກລ຺ຍາຓວາໂຈ ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ ໂປຣິຍາ ວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍ ອເນລຄລາຍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນິຍາ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ພຫູນໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິໂຍ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຂີຓກາມຣາໂຄ ວິຄຕຈາປລ຺ໂລ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ກມ຺ມວາທີ ກິຣິຍວາທີ ອປາປປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎາຍ ປຊາຍ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຸຈ຺ຈາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ອສມ຺ຠິນ຺ນຂຕ຺ຕິຍກຸລາ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຑ຺ຒາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ມຫທ຺ຘນາ ມຫາໂຠຄາ…ເປ…
‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ຕິໂຣຣຏ຺ຐາ ຕິໂຣຊນປທາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ…ເປ…
‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ອເນການິ ເທວຕາສຫສ຺ສານິ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄຕານິ…ເປ…
‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ ຕິ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ເອຫິສ຺ວາຄຕວາທີ ສຂິໂລ ສມ຺ໂມທໂກ ອພ຺ຠາກຸຏິໂກ ອຸຕ຺ຕານມຸໂຂ ປຸພ຺ພຠາສີ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຣິສານໍ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…
‘‘ສມເຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕເມ ພຫູ ເທວາ ຈ ມນຸສ຺ສາ ຈ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຍສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ປຏິວສຕິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ອມນຸສ຺ສາ ມນຸສ຺ເສ ວິເຫເຐນ຺ຕິ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສງ຺ຆີ ຄຓີ ຄຓາຈຣິໂຍ ປຸຖຸຕິຕ຺ຖກຣານໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ຍຖາ ໂຂ ປນ, ໂຠ, ເອເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາ ຍໂສ ສມຸທາຄຈ຺ຉຕິ, ນ ເຫວໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຍໂສ ສມຸທາຄໂຕ. ອຖ ໂຂ ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປທາຍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຍໂສ ສມຸທາຄໂຕ…ເປ…
‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ສປຸຕ຺ໂຕ ສຠຣິໂຍ ສປຣິໂສ ສາມຈ຺ໂຈ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄໂຕ…ເປ…
‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສປຸຕ຺ໂຕ ສຠຣິໂຍ ສປຣິໂສ ສາມຈ຺ໂຈ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄໂຕ…ເປ…
‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ສປຸຕ຺ໂຕ ສຠຣິໂຍ ສປຣິໂສ ສາມຈ຺ໂຈ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄໂຕ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂປກ຺ຂຣສາຕິສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…
‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຈມ຺ປໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ຈມ຺ປາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ. ເຍ ໂຂ ປນ, ໂຠ, ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຄາມເຂຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອຕິຖີ ໂນ ເຕ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕິຖີ ໂຂ ປນມ຺ເຫຫິ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ມາເນຕພ຺ພາ ປູເຊຕພ຺ພາ ອປເຈຕພ຺ພາ. ຍມ຺ປິ, ໂຠ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຈມ຺ປໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ຈມ຺ປາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ, ອຕິຖິມ຺ຫາກໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ; ອຕິຖິ ໂຂ ປນມ຺ເຫຫິ ສກ຺ກາຕພ຺ໂພ ຄຣຸກາຕພ຺ໂພ ມາເນຕພ຺ໂພ ປູເຊຕພ຺ໂພ ອປເຈຕພ຺ໂພ. ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ເອຕ຺ຕເກ ໂຂ ອຫໍ, ໂຠ, ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ປຣິຍາປຸຓາມິ, ໂນ ຈ ໂຂ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ເອຕ຺ຕກວຓ຺ໂຓ. ອປຣິມາຓວຓ຺ໂຓ ຫິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ.
໓໐໕. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂສຓທຓ຺ຑໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຍຖາ ໂຂ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ຠາສຕິ ອິໂຕ ເຈປິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ໂຍຊນສເຕ ວິຫຣຕິ, ອລເມວ ສທ຺ເຘນ ກຸລປຸຕ຺ເຕນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ອປິ ປຸໂຏເສນາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ, ສພ຺ເພວ ມຍໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມາ’’ຕິ.
ໂສຓທຓ຺ຑປຣິວິຕກ຺ໂກ
໓໐໖. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຫຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄເຓນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ຄຄ຺ຄຣາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ຑສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຕິໂຣວນສຓ຺ຑຄຕສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ; ຕຕ຺ຣ ເຈ ມໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນ ໂຂ ເອສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ໂຫ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ນາເມສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ’ຕິ, ເຕນ ມໍ ອຍໍ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ – ‘ພາໂລ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ, ນາສກ຺ຂິ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ໂຍນິໂສ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸ’ນ຺ຕິ. ຍໍ ໂຂ ປນາຍໍ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ, ຍໂສປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຖ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນ ຍໂສ ຫາເຍຖ, ໂຠຄາປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຍ຺ຍຸໍ. ຍໂສລທ຺ຘາ ໂຂ ປນມ຺ຫາກໍ ໂຠຄາ. ມມຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ຈາຫໍ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ອາຣາເຘຍ຺ຍໍ; ຕຕ຺ຣ ເຈ ມໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນ ໂຂ ເອສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ໂຫ ເອວໍ ພ຺ຍາກາຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ນາເມສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ໂຫ ພ຺ຍາກາຕພ຺ໂພ’ຕິ, ເຕນ ມໍ ອຍໍ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ – ‘ພາໂລ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ, ນາສກ຺ຂິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຕຸ’ນ຺ຕິ. ຍໍ ໂຂ ປນາຍໍ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ, ຍໂສປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຖ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນ ຍໂສ ຫາເຍຖ, ໂຠຄາປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຍ຺ຍຸໍ. ຍໂສລທ຺ຘາ ໂຂ ປນມ຺ຫາກໍ ໂຠຄາ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ເອວໍ ສມີປຄໂຕ ສມາໂນ ອທິສ຺ວາວ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ນິວຕ຺ເຕຍ຺ຍໍ, ເຕນ ມໍ ອຍໍ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ – ‘ພາໂລ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ມານຖທ຺ໂຘ ຠີໂຕ ຈ, ໂນ ວິສຫຕິ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ, ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເອວໍ ສມີປຄໂຕ ສມາໂນ ອທິສ຺ວາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ນິວຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຍໍ ໂຂ ປນາຍໍ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ, ຍໂສປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຖ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນ ຍໂສ ຫາເຍຖ, ໂຠຄາປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຍ຺ຍຸໍ, ຍໂສລທ຺ຘາ ໂຂ ປນມ຺ຫາກໍ ໂຠຄາ’’ຕິ.
໓໐໗. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ຈມ຺ເປຍ຺ຍກາປິ ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ; ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ສາເວຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ.
໓໐໘. ຕຕ຺ຣປິ ສຸທໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອຕເທວ ພຫຸລມນຸວິຕກ຺ເກນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ‘‘ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ; ຕຕ຺ຣ ເຈ ມໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນ ໂຂ ເອສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ໂຫ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ນາເມສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ’ຕິ, ເຕນ ມໍ ອຍໍ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ – ‘ພາໂລ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ, ນາສກ຺ຂິ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ໂຍນິໂສ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸ’ນ຺ຕິ. ຍໍ ໂຂ ປນາຍໍ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ, ຍໂສປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຖ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນ ຍໂສ ຫາເຍຖ, ໂຠຄາປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຍ຺ຍຸໍ. ຍໂສລທ຺ຘາ ໂຂ ປນມ຺ຫາກໍ ໂຠຄາ. ມມຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ຈາຫໍ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ອາຣາເຘຍ຺ຍໍ; ຕຕ຺ຣ ເຈ ມໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນ ໂຂ ເອສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ໂຫ ເອວໍ ພ຺ຍາກາຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ນາເມສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ໂຫ ພ຺ຍາກາຕພ຺ໂພ’ຕິ, ເຕນ ມໍ ອຍໍ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ – ‘ພາໂລ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ, ນາສກ຺ຂິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຕຸ’ນ຺ຕິ. ຍໍ ໂຂ ປນາຍໍ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ, ຍໂສປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຖ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນ ຍໂສ ຫາເຍຖ, ໂຠຄາປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຍ຺ຍຸໍ. ຍໂສລທ຺ຘາ ໂຂ ປນມ຺ຫາກໍ ໂຠຄາ. ອໂຫ ວຕ ມໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສເກ ອາຈຣິຍເກ ເຕວິຊ຺ຊເກ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອທ຺ຘາ ວຕສ຺ສາຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍໍ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນາ’’ຕິ.
ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ
໓໐໙. ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ໂສຓທຓ຺ຑສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ວິຫຎ຺ຎຕິ ໂຂ ອຍໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສເກນ ຈິຕ຺ເຕນ. ຍໍນູນາຫໍ ໂສຓທຓ຺ຑໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ສເກ ອາຈຣິຍເກ ເຕວິຊ຺ຊເກ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ໂສຓທຓ຺ຑໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕິຫິ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ?
໓໑໐. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ຑສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຍໍ ວຕ ໂນ ອໂຫສິ ອິຈ຺ຉິຕໍ, ຍໍ ອາກງ຺ຂິຕໍ, ຍໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຍໍ ອຠິປຕ຺ຖິຕໍ – ‘ອໂຫ ວຕ ມໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສເກ ອາຈຣິຍເກ ເຕວິຊ຺ຊເກ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອທ຺ຘາ ວຕສ຺ສາຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍໍ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນາ’ຕິ, ຕຕ຺ຣ ມໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສເກ ອາຈຣິຍເກ ເຕວິຊ຺ຊເກ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອທ຺ຘາ ວຕສ຺ສາຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘສ຺ສາມິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນາ’’ຕິ.
໓໑໑. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອພ຺ຠຸນ຺ນາເມຕ຺ວາ ກາຍໍ ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ ປຣິສໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ໂຫຕິ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ; ອຊ຺ຌາຍໂກ ໂຫຕິ ມນ຺ຕຘໂຣ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ; ອຠິຣູໂປ ໂຫຕິ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີ ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ; ສີລວາ ໂຫຕິ ວຸທ຺ຘສີລີ ວຸທ຺ຘສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ; ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ໂຫຕິ ເມຘາວີ ປຐໂມ ວາ ທຸຕິໂຍ ວາ ສຸຊໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຎ຺ຈຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ.
‘‘ອິເມສໍ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ສກ຺ກາ ເອກໍ ອງ຺ຄໍ ຐປຍິຕ຺ວາ ຈຕູຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ໂຠ ໂຄຕມ. ອິເມສຎ຺ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ວຓ຺ຓໍ ຐປຍາມ. ກິຎ຺ຫິ ວຓ຺ໂຓ ກຣິສ຺ສຕິ? ຍໂຕ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ໂຫຕິ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ; ອຊ຺ຌາຍໂກ ຈ ໂຫຕິ ມນ຺ຕຘໂຣ ຈ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ; ສີລວາ ຈ ໂຫຕິ ວຸທ຺ຘສີລີ ວຸທ຺ຘສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ; ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ໂຫຕິ ເມຘາວີ ປຐໂມ ວາ ທຸຕິໂຍ ວາ ສຸຊໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ. ອິເມຫິ ໂຂ ໂຠ ໂຄຕມ ຈຕູຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ.
໓໑໒. ‘‘ອິເມສໍ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ສກ຺ກາ ເອກໍ ອງ຺ຄໍ ຐປຍິຕ຺ວາ ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ໂຠ ໂຄຕມ. ອິເມສຎ຺ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ມນ຺ເຕ ຐປຍາມ. ກິຎ຺ຫິ ມນ຺ຕາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ? ຍໂຕ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ໂຫຕິ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ; ສີລວາ ຈ ໂຫຕິ ວຸທ຺ຘສີລີ ວຸທ຺ຘສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ; ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ໂຫຕິ ເມຘາວີ ປຐໂມ ວາ ທຸຕິໂຍ ວາ ສຸຊໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ.
‘‘ອິເມສໍ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕິຓ຺ຓໍ ອງ຺ຄານໍ ສກ຺ກາ ເອກໍ ອງ຺ຄໍ ຐປຍິຕ຺ວາ ທ຺ວີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ໂຠ ໂຄຕມ. ອິເມສຎ຺ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຕິຓ຺ຓໍ ອງ຺ຄານໍ ຊາຕິໍ ຐປຍາມ. ກິຎ຺ຫິ ຊາຕິ ກຣິສ຺ສຕິ? ຍໂຕ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສີລວາ ໂຫຕິ ວຸທ຺ຘສີລີ ວຸທ຺ຘສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ; ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ໂຫຕິ ເມຘາວີ ປຐໂມ ວາ ທຸຕິໂຍ ວາ ສຸຊໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ທ຺ວີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ.
໓໑໓. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂສຓທຓ຺ຑໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ມາ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ເອວໍ ອວຈ, ມາ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ເອວໍ ອວຈ. ອປວທເຕວ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ວຓ຺ຓໍ, ອປວທຕິ ມນ຺ເຕ, ອປວທຕິ ຊາຕິໍ ເອກໍເສນ. ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສມຓສ຺ເສວ ໂຄຕມສ຺ສ ວາທໍ ອນຸປກ຺ຂນ຺ທຕີ’’ຕິ.
໓໑໔. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ຕຸມ຺ຫາກໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕ ຈ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ອກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ ຈ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ຈ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ນ ຈ ປໂຫຕິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ ສທ຺ຘິໍ ອສ຺ມິໍ ວຈເນ ປຏິມນ຺ເຕຕຸ’ນ຺ຕິ, ຕິຏ຺ຐຕຸ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ຕຸມ຺ເຫ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ຕວ຺ໂຫ ອສ຺ມິໍ ວຈເນ. ສເຈ ປນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ ຈ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ປໂຫຕິ ຈ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ ສທ຺ຘິໍ ອສ຺ມິໍ ວຈເນ ປຏິມນ຺ເຕຕຸ’ນ຺ຕິ, ຕິຏ຺ຐຖ ຕຸມ຺ເຫ, ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ປຏິມນ຺ເຕຕູ’’ຕິ.
໓໑໕. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕິຏ຺ຐຕຸ ຠວໍ ໂຄຕໂມ, ຕຸຓ຺ຫີ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ໂຫຕຸ, ອຫເມວ ເຕສໍ ສຫຘມ຺ເມນ ປຏິວຈນໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມາ ຠວນ຺ໂຕ ເອວໍ ອວຈຸຕ຺ຖ, ມາ ຠວນ຺ໂຕ ເອວໍ ອວຈຸຕ຺ຖ – ‘ອປວທເຕວ ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ວຓ຺ຓໍ, ອປວທຕິ ມນ຺ເຕ, ອປວທຕິ ຊາຕິໍ ເອກໍເສນ. ຠວໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ສມຓສ຺ເສວ ໂຄຕມສ຺ສ ວາທໍ ອນຸປກ຺ຂນ຺ທຕີ’ຕິ. ນາຫໍ, ໂຠ, ອປວທາມິ ວຓ຺ຓໍ ວາ ມນ຺ເຕ ວາ ຊາຕິໍ ວາ’’ຕິ.
໓໑໖. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ໂສຓທຓ຺ຑສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ອງ຺ຄໂກ ນາມ ມາຓວໂກ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປສ຺ສນ຺ຕິ ໂນ ໂຠນ຺ໂຕ ອິມໍ ອງ຺ຄກໍ ມາຓວກໍ ອມ຺ຫາກໍ ຠາຄິເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’. ‘‘ອງ຺ຄໂກ ໂຂ, ໂຠ, ມາຓວໂກ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີ ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ, ນາສ຺ສ ອິມິສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ສມສໂມ ອຕ຺ຖິ ວຓ຺ເຓນ ຐເປຕ຺ວາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ. ອງ຺ຄໂກ ໂຂ ມາຓວໂກ ອຊ຺ຌາຍໂກ ມນ຺ຕຘໂຣ, ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ. ອຫມສ຺ສ ມນ຺ເຕ ວາເຈຕາ. ອງ຺ຄໂກ ໂຂ ມາຓວໂກ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ອຫມສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ຊານາມິ. ອງ຺ຄໂກ ໂຂ ມາຓວໂກ ປາຓມ຺ປິ ຫເນຍ຺ຍ, ອທິນ຺ນມ຺ປິ ອາທິເຍຍ຺ຍ, ປຣທາຣມ຺ປິ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ມຸສາວາທມ຺ປິ ຠເຓຍ຺ຍ, ມຊ຺ຊມ຺ປິ ປິເວຍ຺ຍ, ເອຕ຺ຖ ທານິ, ໂຠ, ກິໍ ວຓ຺ໂຓ ກຣິສ຺ສຕິ, ກິໍ ມນ຺ຕາ, ກິໍ ຊາຕິ? ຍໂຕ ໂຂ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສີລວາ ຈ ໂຫຕິ ວຸທ຺ຘສີລີ ວຸທ຺ຘສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ໂຫຕິ ເມຘາວີ ປຐໂມ ວາ ທຸຕິໂຍ ວາ ສຸຊໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ໂຠ, ທ຺ວີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ.
ສີລປຎ຺ຎາກຖາ
໓໑໗. ‘‘ອິເມສໍ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ສກ຺ກາ ເອກໍ ອງ຺ຄໍ ຐປຍິຕ຺ວາ ເອເກນ ອງ຺ເຄນ ສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ; ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓສ຺ມີ’ຕິ ຈ ວທມາໂນ ສມ຺ມາ ວເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ປນ ມຸສາວາທໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ. ສີລປຣິໂຘຕາ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຎ຺ຎາ; ປຎ຺ຎາປຣິໂຘຕໍ ສີລໍ. ຍຕ຺ຖ ສີລໍ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາ, ຍຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາ ຕຕ຺ຖ ສີລໍ. ສີລວໂຕ ປຎ຺ຎາ, ປຎ຺ຎວໂຕ ສີລໍ. ສີລປຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ໂລກສ຺ມິໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຫຕ຺ເຖນ ວາ ຫຕ຺ຖໍ ໂຘເວຍ຺ຍ, ປາເທນ ວາ ປາທໍ ໂຘເວຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສີລປຣິໂຘຕາ ປຎ຺ຎາ, ປຎ຺ຎາປຣິໂຘຕໍ ສີລໍ. ຍຕ຺ຖ ສີລໍ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາ, ຍຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາ ຕຕ຺ຖ ສີລໍ. ສີລວໂຕ ປຎ຺ຎາ, ປຎ຺ຎວໂຕ ສີລໍ. ສີລປຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ໂລກສ຺ມິໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວເມຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສີລປຣິໂຘຕາ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ຎາ, ປຎ຺ຎາປຣິໂຘຕໍ ສີລໍ. ຍຕ຺ຖ ສີລໍ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາ, ຍຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາ ຕຕ຺ຖ ສີລໍ. ສີລວໂຕ ປຎ຺ຎາ, ປຎ຺ຎວໂຕ ສີລໍ. ສີລປຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ໂລກສ຺ມິໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຫຕ຺ເຖນ ວາ ຫຕ຺ຖໍ ໂຘເວຍ຺ຍ, ປາເທນ ວາ ປາທໍ ໂຘເວຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສີລປຣິໂຘຕາ ປຎ຺ຎາ, ປຎ຺ຎາປຣິໂຘຕໍ ສີລໍ. ຍຕ຺ຖ ສີລໍ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາ, ຍຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາ ຕຕ຺ຖ ສີລໍ. ສີລວໂຕ ປຎ຺ຎາ, ປຎ຺ຎວໂຕ ສີລໍ. ສີລປຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ໂລກສ຺ມິໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ.
໓໑໘. ‘‘ກຕມໍ ປນ ຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສີລໍ? ກຕມາ ສາ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕ຺ຕກປຣມາວ ມຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ. ສາຘຸ ວຕ ຠວນ຺ຕໍເຍວ ໂຄຕມໍ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສຸໂຓຫິ; ສາຘຸກໍ ມນສິກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ…ເປ… (ຍຖາ ໑໙໐-໒໑໒ ອນຸຈ຺ເຉເທສຸ ຕຖາ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ). ເອວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອິທໍ ໂຂ ຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສີລໍ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ… ຎາຓທສ຺ສນາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ, ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາຍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາຍ ອຍໍ ໂຂ ສາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ຎາ’’ຕິ.
ໂສຓທຓ຺ຑອຸປາສກຕ຺ຕປຏິເວທນາ
໓໑໙. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕໍ. ອຘິວາເສຕຸ ຈ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.
໓໒໐. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ສເກ ນິເວສເນ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປສິ – ‘‘ກາໂລ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິຏ຺ຐິຕໍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ເຍນ ໂສຓທຓ຺ຑສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ.
໓໒໑. ອຖ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນີຈໍ ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຣິສຄໂຕ ສມາໂນ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ອຠິວາເທຍ຺ຍໍ, ເຕນ ມໍ ສາ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ. ຍໍ ໂຂ ປນ ສາ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ, ຍໂສປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຖ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນ ຍໂສ ຫາເຍຖ, ໂຠຄາປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຍ຺ຍຸໍ. ຍໂສລທ຺ຘາ ໂຂ ປນມ຺ຫາກໍ ໂຠຄາ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຣິສຄໂຕ ສມາໂນ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍໍ, ອາສນາ ເມ ຕໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ຘາເຣຕຸ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຣິສຄໂຕ ສມາໂນ ເວຐນໍ ໂອມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍໍ, ສິຣສາ ເມ ຕໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອຠິວາທນໍ ຘາເຣຕຸ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍານຄໂຕ ສມາໂນ ຍານາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫິຕ຺ວາ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ອຠິວາເທຍ຺ຍໍ, ເຕນ ມໍ ສາ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ. ຍໍ ໂຂ ປນ ສາ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍ, ຍໂສປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຖ, ຍສ຺ສ ໂຂ ປນ ຍໂສ ຫາເຍຖ, ໂຠຄາປິ ຕສ຺ສ ຫາເຍຍ຺ຍຸໍ. ຍໂສລທ຺ຘາ ໂຂ ປນມ຺ຫາກໍ ໂຠຄາ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍານຄໂຕ ສມາໂນ ປໂຕທລຏ຺ຐິໍ ອພ຺ຠຸນ຺ນາເມຍ຺ຍໍ, ຍານາ ເມ ຕໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ປຈ຺ໂຈໂຣຫນໍ ຘາເຣຕຸ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍານຄໂຕ ສມາໂນ ຉຕ຺ຕໍ ອປນາເມຍ຺ຍໍ, ສິຣສາ ເມ ຕໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອຠິວາທນໍ ຘາເຣຕູ’’ຕິ.
໓໒໒. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ໂສຓທຓ຺ຑໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາທເປຕ຺ວາ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມີຕິ.
ໂສຓທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.