໕. ກູຏທນ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

ຂາຓຸມຕກພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ

໓໒໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ມຄເຘສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ເຍນ ຂາຓຸມຕໍ ນາມ ມຄຘານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ຂາຓຸມເຕ ວິຫຣຕິ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາຍໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຂາຓຸມຕໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທໍ ສຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ສຘຎ຺ຎໍ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໍ ຣຎ຺ຎາ ມາຄເຘນ ເສນິເຍນ ພິມ຺ພິສາເຣນ ທິນ຺ນໍ ຣາຊທາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກູຏທນ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ມຫາຍຎ຺ໂຎ ອຸປກ຺ຂໂຏ ໂຫຕິ. ສຕ຺ຕ ຈ ອຸສຠສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ວຈ຺ຉຕຣສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ວຈ຺ຉຕຣີສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ອຊສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ອຸຣພ຺ຠສຕານິ ຖູຓູປນີຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ຍຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ.

໓໒໔. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຂາຓຸມຕກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ມຄເຘສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ຂາຓຸມຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ຂາຓຸມເຕ ວິຫຣຕິ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາຍໍ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ສາຘຸ ໂຂ ປນ ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໓໒໕. ອຖ ໂຂ ຂາຓຸມຕກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຂາຓຸມຕາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສງ຺ຆີ ຄຓີຠູຕາ ເຍນ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ.

໓໒໖. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸປຣິປາສາເທ ທິວາເສຍ຺ຍໍ ອຸປຄໂຕ ໂຫຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຂາຓຸມຕເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກ ຂາຓຸມຕາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສງ຺ຆີ ຄຓີຠູເຕ ເຍນ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ. ທິສ຺ວາ ຂຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ຂຕ຺ເຕ, ຂາຓຸມຕກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຂາຓຸມຕາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສງ຺ຆີ ຄຓີຠູຕາ ເຍນ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມນ຺ຕີ’’ຕິ?

໓໒໗. ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ໂຠ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ມຄເຘສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ຂາຓຸມຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ຂາຓຸມເຕ ວິຫຣຕິ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາຍໍ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ຕເມເຕ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕີ’’ຕິ.

໓໒໘. ອຖ ໂຂ ກູຏທນ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສຸຕໍ ໂຂ ປນ ເມຕໍ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຕິວິຘໍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທໍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣໍ ຊານາຕີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ຊານາມິ ຕິວິຘໍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທໍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣໍ. ອິຈ຺ຉາມິ ຈາຫໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕິວິຘໍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທໍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

໓໒໙. ອຖ ໂຂ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຂຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ ຂຕ຺ເຕ, ເຍນ ຂາຓຸມຕກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມ. ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຂາຓຸມຕເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກ ເອວໍ ວເທຫິ – ‘ກູຏທນ຺ໂຕ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອວມາຫ – ‘‘ອາຄເມນ຺ຕຸ ກິຣ ຠວນ຺ໂຕ, ກູຏທນ຺ໂຕປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຂຕ຺ຕາ ກູຏທນ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຂາຓຸມຕກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຂາຓຸມຕເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກູຏທນ຺ໂຕ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອວມາຫ – ‘ອາຄເມນ຺ຕຸ ກິຣ ໂຠນ຺ໂຕ, ກູຏທນ຺ໂຕປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

ກູຏທນ຺ຕຄຸຓກຖາ

໓໓໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອເນການິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຕານິ ຂາຓຸມເຕ ປຏິວສນ຺ຕິ – ‘‘ກູຏທນ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ອນຸຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ – ‘‘ກູຏທນ຺ໂຕ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເຍນ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ.

໓໓໑. ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກູຏທນ຺ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ ໂຂ ເມ, ໂຠ, ໂຫຕິ – ‘ອຫມ຺ປິ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມີ’’’ຕິ.

‘‘ມາ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິ. ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ສເຈ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕິ, ໂຠໂຕ ກູຏທນ຺ຕສ຺ສ ຍໂສ ຫາຍິສ຺ສຕິ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຍໂສ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສຕິ. ຍມ຺ປິ ໂຠໂຕ ກູຏທນ຺ຕສ຺ສ ຍໂສ ຫາຍິສ຺ສຕິ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຍໂສ ອຠິວຑ຺ຒິສ຺ສຕິ, ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ສມໂຓ ຕ຺ເວວ ໂຄຕໂມ ອຣຫຕິ ຠວນ຺ຕໍ ກູຏທນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ຍມ຺ປິ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ, ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ສມໂຓ ຕ຺ເວວ ໂຄຕໂມ ອຣຫຕິ ຠວນ຺ຕໍ ກູຏທນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣໂຓ ປຫູຕຊາຕຣູປຣຊໂຕ…ເປ…

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ອຊ຺ຌາຍໂກ ມນ຺ຕຘໂຣ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ…ເປ…

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີ ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ…ເປ…

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ສີລວາ ວຸທ຺ຘສີລີ ວຸທ຺ຘສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ…ເປ…

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓວາໂຈ ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ ໂປຣິຍາ ວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍ ອເນລຄລາຍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນິຍາ…ເປ…

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ພຫູນໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິໂຍ ຕີຓິ ມາຓວກສຕານິ ມນ຺ເຕ ວາເຈຕິ, ພຫູ ໂຂ ປນ ນານາທິສາ ນານາຊນປທາ ມາຓວກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ໂຠໂຕ ກູຏທນ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ມນ຺ຕຕ຺ຖິກາ ມນ຺ເຕ ອຘິຍິຕຸກາມາ…ເປ…

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ຊິຓ຺ໂຓ ວຸທ຺ໂຘ ມຫລ຺ລໂກ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຕຣຸໂຓ ເຈວ ຕຣຸຓປພ຺ພຊິໂຕ ຈ…ເປ…

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂປກ຺ຂຣສາຕິສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…

‘‘ຠວຎ຺ຫິ ກູຏທນ຺ໂຕ ຂາຓຸມຕໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທໍ ສຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ສຘຎ຺ຎໍ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໍ ຣຎ຺ຎາ ມາຄເຘນ ເສນິເຍນ ພິມ຺ພິສາເຣນ ທິນ຺ນໍ ຣາຊທາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ. ຍມ຺ປິ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ຂາຓຸມຕໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທໍ ສຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ສຘຎ຺ຎໍ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໍ, ຣຎ຺ຎາ ມາຄເຘນ ເສນິເຍນ ພິມ຺ພິສາເຣນ ທິນ຺ນໍ ຣາຊທາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ, ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ສມໂຓຕ຺ເວວ ໂຄຕໂມ ອຣຫຕິ ຠວນ຺ຕໍ ກູຏທນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ພຸທ຺ຘຄຸຓກຖາ

໓໓໒. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ, ມມປິ ສຸຓາຖ, ຍຖາ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ, ນ ຕ຺ເວວ ອຣຫຕິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ຍມ຺ປິ, ໂຠ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ, ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ມຫນ຺ຕໍ ຎາຕິສງ຺ຆໍ ໂອຫາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ປຫູຕໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ໂອຫາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ ຠູມິຄຕຎ຺ຈ ເວຫາສຏ຺ຐໍ ຈ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ທຫໂຣວ ສມາໂນ ຍຸວາ ສຸສຸກາຬເກໂສ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຐເມນ ວຍສາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອກາມການໍ ມາຕາປິຕູນໍ ອສ຺ສຸມຸຂານໍ ຣຸທນ຺ຕານໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີ ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ …ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສີລວາ ອຣິຍສີລີ ກຸສລສີລີ ກຸສລສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ກລ຺ຍາຓວາໂຈ ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ ໂປຣິຍາ ວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍ ອເນລຄລາຍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນິຍາ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ພຫູນໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິໂຍ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຂີຓກາມຣາໂຄ ວິຄຕຈາປລ຺ໂລ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ກມ຺ມວາທີ ກິຣິຍວາທີ ອປາປປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎາຍ ປຊາຍ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຸຈ຺ຈາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ອສມ຺ຠິນ຺ນຂຕ຺ຕິຍກຸລາ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຑ຺ຒາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ມຫທ຺ຘນາ ມຫາໂຠຄາ…ເປ…

‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ຕິໂຣຣຏ຺ຐາ ຕິໂຣຊນປທາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ…ເປ…

‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ອເນການິ ເທວຕາສຫສ຺ສານິ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄຕານິ…ເປ…

‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ ຕິ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ເອຫິສ຺ວາຄຕວາທີ ສຂິໂລ ສມ຺ໂມທໂກ ອພ຺ຠາກຸຏິໂກ ອຸຕ຺ຕານມຸໂຂ ປຸພ຺ພຠາສີ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຣິສານໍ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…

‘‘ສມເຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕເມ ພຫູ ເທວາ ຈ ມນຸສ຺ສາ ຈ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຍສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ປຏິວສຕິ ນ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ອມນຸສ຺ສາ ມນຸສ຺ເສ ວິເຫເຐນ຺ຕິ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສງ຺ຆີ ຄຓີ ຄຓາຈຣິໂຍ ປຸຖຸຕິຕ຺ຖກຣານໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ, ຍຖາ ໂຂ ປນ, ໂຠ, ເອເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາ ຍໂສ ສມຸທາຄຈ຺ຉຕິ, ນ ເຫວໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຍໂສ ສມຸທາຄໂຕ. ອຖ ໂຂ ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປທາຍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຍໂສ ສມຸທາຄໂຕ…ເປ…

‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ສປຸຕ຺ໂຕ ສຠຣິໂຍ ສປຣິໂສ ສາມຈ຺ໂຈ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄໂຕ…ເປ…

‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສປຸຕ຺ໂຕ ສຠຣິໂຍ ສປຣິໂສ ສາມຈ຺ໂຈ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄໂຕ…ເປ…

‘‘ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ສປຸຕ຺ໂຕ ສຠຣິໂຍ ສປຣິໂສ ສາມຈ຺ໂຈ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄໂຕ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ເສນິຍສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂປກ຺ຂຣສາຕິສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ…

‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຂາຓຸມຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ຂາຓຸມເຕ ວິຫຣຕິ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາຍໍ. ເຍ ໂຂ ປນ, ໂຠ, ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຄາມເຂຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຕິຖີ ໂນ ເຕ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕິຖີ ໂຂ ປນມ຺ເຫຫິ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ມາເນຕພ຺ພາ ປູເຊຕພ຺ພາ ອປເຈຕພ຺ພາ. ຍມ຺ປິ, ໂຠ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຂາຓຸມຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ຂາຓຸມເຕ ວິຫຣຕິ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາຍໍ, ອຕິຖິມ຺ຫາກໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ. ອຕິຖິ ໂຂ ປນມ຺ເຫຫິ ສກ຺ກາຕພ຺ໂພ ຄຣຸກາຕພ຺ໂພ ມາເນຕພ຺ໂພ ປູເຊຕພ຺ໂພ ອປເຈຕພ຺ໂພ. ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນາຣຫຕິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ເອຕ຺ຕເກ ໂຂ ອຫໍ, ໂຠ, ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ປຣິຍາປຸຓາມິ, ໂນ ຈ ໂຂ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ເອຕ຺ຕກວຓ຺ໂຓ. ອປຣິມາຓວຓ຺ໂຓ ຫິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ.

໓໓໓. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກູຏທນ຺ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຍຖາ ໂຂ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ຠາສຕິ, ອິໂຕ ເຈປິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ໂຍຊນສເຕ ວິຫຣຕິ, ອລເມວ ສທ຺ເຘນ ກຸລປຸຕ຺ເຕນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ອປິ ປຸໂຏເສນາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ, ສພ຺ເພວ ມຍໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມາ’’ຕິ.

ມຫາວິຊິຕຣາຊຍຎ຺ຎກຖາ

໓໓໔. ອຖ ໂຂ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຫຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄເຓນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ຂາຓຸມຕກາປິ ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ, ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ສາເວຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ; ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ.

໓໓໕. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຕິວິຘໍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທໍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣໍ ຊານາຕີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ຊານາມິ ຕິວິຘໍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທໍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣໍ. ອິຈ຺ຉາມິ ຈາຫໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕຸໍ. ສາຘຸ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຕິວິຘໍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທໍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣໍ ເທເສຕູ’’ຕິ.

໓໓໖. ‘‘ເຕນ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສຸຓາຫິ ສາຘຸກໍ ມນສິກໂຣຫິ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ນາມ ອໂຫສິ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ ປຫູຕຊາຕຣູປຣຊໂຕ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣໂຓ ປຫູຕຘນຘຎ຺ໂຎ ປຣິປຸຓ຺ຓໂກສໂກຏ຺ຐາຄາໂຣ. ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣຎ຺ໂຎ ມຫາວິຊິຕສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘ອຘິຄຕາ ໂຂ ເມ ວິປຸລາ ມານຸສກາ ໂຠຄາ, ມຫນ຺ຕໍ ປຖວິມຓ຺ຑລໍ ອຠິວິຊິຍ ອຊ຺ຌາວສາມິ, ຍໍນູນາຫໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍເຊຍ຺ຍໍ, ຍໍ ມມ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’ຕິ.

໓໓໗. ‘‘ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ປຸໂຣຫິຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ອຘິຄຕາ ໂຂ ເມ ວິປຸລາ ມານຸສກາ ໂຠຄາ, ມຫນ຺ຕໍ ປຖວິມຓ຺ຑລໍ ອຠິວິຊິຍ ອຊ຺ຌາວສາມິ. ຍໍນູນາຫໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍເຊຍ຺ຍໍ ຍໍ ມມ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’ຕິ. ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕຸໍ. ອນຸສາສຕຸ ມໍ ຠວໍ ຍໍ ມມ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’’ຕິ.

໓໓໘. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣາຊານໍ ມຫາວິຊິຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ໂຠໂຕ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປໂທ ສກຓ຺ຏໂກ ສອຸປ຺ປີໂຬ, ຄາມຆາຕາປິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນິຄມຆາຕາປິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນຄຣຆາຕາປິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ປນ຺ຖທຸຫນາປິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ຠວໍ ໂຂ ປນ ຣາຊາ ເອວໍ ສກຓ຺ຏເກ ຊນປເທ ສອຸປ຺ປີເຬ ພລິມຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ, ອກິຈ຺ຈກາຣີ ອສ຺ສ ເຕນ ຠວໍ ຣາຊາ. ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ເອວມສ຺ສ – ‘‘ອຫເມຕໍ ທສ຺ສຸຂີລໍ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ສມູຫນິສ຺ສາມີ’’ຕິ, ນ ໂຂ ປເນຕສ຺ສ ທສ຺ສຸຂີລສ຺ສ ເອວໍ ສມ຺ມາ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ ໂຫຕິ. ເຍ ເຕ ຫຕາວເສສກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ປຈ຺ຉາ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປທໍ ວິເຫເຐສ຺ສນ຺ຕິ. ອປິ ຈ ໂຂ ອິທໍ ສໍວິຘານໍ ອາຄມ຺ມ ເອວເມຕສ຺ສ ທສ຺ສຸຂີລສ຺ສ ສມ຺ມາ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ ໂຫຕິ. ເຕນ ຫິ ຠວໍ ຣາຊາ ເຍ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປເທ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕິ ກສິໂຄຣກ຺ເຂ, ເຕສໍ ຠວໍ ຣາຊາ ພີຊຠຕ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປເທຕຸ. ເຍ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປເທ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕິ ວາຓິຊ຺ຊາຍ, ເຕສໍ ຠວໍ ຣາຊາ ປາຠຕໍ ອນຸປ຺ປເທຕຸ. ເຍ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປເທ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕິ ຣາຊໂປຣິເສ, ເຕສໍ ຠວໍ ຣາຊາ ຠຕ຺ຕເວຕນໍ ປກປ຺ເປຕຸ. ເຕ ຈ ມນຸສ຺ສາ ສກມ຺ມປສຸຕາ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປທໍ ນ ວິເຫເຐສ຺ສນ຺ຕິ; ມຫາ ຈ ຣຎ຺ໂຎ ຣາສິໂກ ຠວິສ຺ສຕິ. ເຂມຏ຺ຐິຕາ ຊນປທາ ອກຓ຺ຏກາ ອນຸປ຺ປີຬາ. ມນຸສ຺ສາ ມຸທາ ໂມທມານາ ອຸເຣ ປຸຕ຺ເຕ ນຈ຺ເຈນ຺ຕາ ອປາຣຸຕຆຣາ ມຎ຺ເຎ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ໂຠ’ຕິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປເທ ອຸສ຺ສຫິໍສຸ ກສິໂຄຣກ຺ເຂ, ເຕສໍ ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ພີຊຠຕ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປທາສິ. ເຍ ຈ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປເທ ອຸສ຺ສຫິໍສຸ ວາຓິຊ຺ຊາຍ, ເຕສໍ ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ປາຠຕໍ ອນຸປ຺ປທາສິ. ເຍ ຈ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປເທ ອຸສ຺ສຫິໍສຸ ຣາຊໂປຣິເສ, ເຕສໍ ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ຠຕ຺ຕເວຕນໍ ປກປ຺ເປສິ. ເຕ ຈ ມນຸສ຺ສາ ສກມ຺ມປສຸຕາ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປທໍ ນ ວິເຫຐິໍສຸ, ມຫາ ຈ ຣຎ຺ໂຎ ຣາສິໂກ ອໂຫສິ. ເຂມຏ຺ຐິຕາ ຊນປທາ ອກຓ຺ຏກາ ອນຸປ຺ປີຬາ ມນຸສ຺ສາ ມຸທາ ໂມທມານາ ອຸເຣ ປຸຕ຺ເຕ ນຈ຺ເຈນ຺ຕາ ອປາຣຸຕຆຣາ ມຎ຺ເຎ ວິຫຣິໍສຸ. ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ປຸໂຣຫິຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ສມູຫໂຕ ໂຂ ເມ ໂຠໂຕ ທສ຺ສຸຂີໂລ, ໂຠໂຕ ສໍວິຘານໍ ອາຄມ຺ມ ມຫາ ຈ ເມ ຣາສິໂກ. ເຂມຏ຺ຐິຕາ ຊນປທາ ອກຓ຺ຏກາ ອນຸປ຺ປີຬາ ມນຸສ຺ສາ ມຸທາ ໂມທມານາ ອຸເຣ ປຸຕ຺ເຕ ນຈ຺ເຈນ຺ຕາ ອປາຣຸຕຆຣາ ມຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອິຈ຺ຉາມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕຸໍ. ອນຸສາສຕຸ ມໍ ຠວໍ ຍໍ ມມ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’ຕິ.

ຈຕຸປຣິກ຺ຂາຣໍ

໓໓໙. ‘‘ເຕນ ຫິ ຠວໍ ຣາຊາ ເຍ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປເທ ຂຕ຺ຕິຍາ ອານຸຍນ຺ຕາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ ເຕ ຠວໍ ຣາຊາ ອາມນ຺ຕຍຕໍ – ‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ໂຠ, ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕຸໍ, ອນຸຊານນ຺ຕຸ ເມ ຠວນ຺ໂຕ ຍໍ ມມ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’ຕິ. ເຍ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປເທ ອມຈ຺ຈາ ປາຣິສຊ຺ຊາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ…ເປ… ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ…ເປ… ຄຫປຕິເນຈຍິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ, ເຕ ຠວໍ ຣາຊາ ອາມນ຺ຕຍຕໍ – ‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ໂຠ, ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕຸໍ, ອນຸຊານນ຺ຕຸ ເມ ຠວນ຺ໂຕ ຍໍ ມມ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ໂຠ’ຕິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປເທ ຂຕ຺ຕິຍາ ອານຸຍນ຺ຕາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ, ເຕ ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ໂຠ, ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕຸໍ, ອນຸຊານນ຺ຕຸ ເມ ຠວນ຺ໂຕ ຍໍ ມມ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ. ‘ຍຊຕໍ ຠວໍ ຣາຊາ ຍຎ຺ຎໍ, ຍຎ຺ຎກາໂລ ມຫາຣາຊາ’ຕິ. ເຍ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປເທ ອມຈ຺ຈາ ປາຣິສຊ຺ຊາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ…ເປ… ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ…ເປ… ຄຫປຕິເນຈຍິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ, ເຕ ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ໂຠ, ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕຸໍ. ອນຸຊານນ຺ຕຸ ເມ ຠວນ຺ໂຕ ຍໍ ມມ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’ຕິ. ‘ຍຊຕໍ ຠວໍ ຣາຊາ ຍຎ຺ຎໍ, ຍຎ຺ຎກາໂລ ມຫາຣາຊາ’ຕິ. ອິຕິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນຸມຕິປກ຺ຂາ ຕສ຺ເສວ ຍຎ຺ຎສ຺ສ ປຣິກ຺ຂາຣາ ຠວນ຺ຕິ.

ອຏ຺ຐ ປຣິກ຺ຂາຣາ

໓໔໐. ‘‘ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີ ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ; ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ ປຫູຕຊາຕຣູປຣຊໂຕ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣໂຓ ປຫູຕຘນຘຎ຺ໂຎ ປຣິປຸຓ຺ຓໂກສໂກຏ຺ຐາຄາໂຣ; ພລວາ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ເສນາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອສ຺ສວາຍ ໂອວາທປຏິກຣາຍ ສຫຕິ [ປຕປຕິ (ສີ. ປີ.), ຕປຕິ (ສ຺ຍາ.)] ມຎ຺ເຎ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ຍສສາ; ສທ຺ໂຘ ທາຍໂກ ທານປຕິ ອນາວຏທ຺ວາໂຣ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓກປຓທ຺ຘິກວຓິພ຺ພກຍາຈການໍ ໂອປານຠູໂຕ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ; ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສຸຕຊາຕສ຺ສ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ໂຂ ປນ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ຊານາຕິ ‘ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’ຕິ; ປຓ຺ຑິໂຕ, ວິຍຕ຺ໂຕ, ເມຘາວີ, ປຏິພໂລ, ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອຕ຺ເຖ ຈິນ຺ເຕຕຸໍ. ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ອິເມຫິ ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອິຕິ ອິມານິປິ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ຕສ຺ເສວ ຍຎ຺ຎສ຺ສ ປຣິກ຺ຂາຣາ ຠວນ຺ຕິ.

ຈຕຸປຣິກ຺ຂາຣໍ

໓໔໑. ‘‘ປຸໂຣຫິໂຕ [ປຸໂຣຫິໂຕປິ (ກ. ສີ. ກ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈຕຸຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ; ອຊ຺ຌາຍໂກ ມນ຺ຕຘໂຣ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ; ສີລວາ ວຸທ຺ຘສີລີ ວຸທ຺ຘສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ; ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ປຐໂມ ວາ ທຸຕິໂຍ ວາ ສຸຊໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ. ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອິເມຫິ ຈຕູຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອິຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ ຕສ຺ເສວ ຍຎ຺ຎສ຺ສ ປຣິກ຺ຂາຣາ ຠວນ຺ຕິ.

ຕິສ຺ໂສ ວິຘາ

໓໔໒. ‘‘ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາວິຊິຕສ຺ສ ປຸພ຺ເພວ ຍຎ຺ຎາ ຕິສ຺ໂສ ວິຘາ ເທເສສິ. ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍິຏ຺ຐຸກາມສ຺ສ [ຍິຏ຺ຐກາມສ຺ສ (ກ.)] ໂກຈິເທວ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ – ‘ມຫາ ວຕ ເມ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຄຈ຺ຉິສ຺ສຕີ’ຕິ, ໂສ ໂຠຕາ ຣຎ຺ຎາ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ນ ກຣຓີໂຍ. ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊມານສ຺ສ ໂກຈິເທວ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ – ‘ມຫາ ວຕ ເມ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຄຈ຺ຉຕີ’ຕິ, ໂສ ໂຠຕາ ຣຎ຺ຎາ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ນ ກຣຓີໂຍ. ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍິຏ຺ຐສ຺ສ ໂກຈິເທວ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ – ‘ມຫາ ວຕ ເມ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຄໂຕ’ຕິ, ໂສ ໂຠຕາ ຣຎ຺ຎາ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ນ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ອິມາ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາວິຊິຕສ຺ສ ປຸພ຺ເພວ ຍຎ຺ຎາ ຕິສ຺ໂສ ວິຘາ ເທເສສິ.

ທສ ອາກາຣາ

໓໔໓. ‘‘ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາວິຊິຕສ຺ສ ປຸພ຺ເພວ ຍຎ຺ຎາ ທສຫາກາເຣຫິ ປຏິຄ຺ຄາຫເກສຸ ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ປຏິວິເນສິ. ‘ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ໂຂ ໂຠໂຕ ຍຎ຺ຎໍ ປາຓາຕິປາຕິໂນປິ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາປິ. ເຍ ຕຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕິໂນ, ເຕສຎ຺ເຎວ ເຕນ. ເຍ ຕຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາ, ເຕ ອາຣພ຺ຠ ຍຊຕໍ ຠວໍ, ສຊ຺ຊຕໍ ຠວໍ, ໂມທຕໍ ຠວໍ, ຈິຕ຺ຕເມວ ຠວໍ ອນ຺ຕຣໍ ປສາເທຕຸ. ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ໂຂ ໂຠໂຕ ຍຎ຺ຎໍ ອທິນ຺ນາທາຍິໂນປິ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕາປິ…ເປ… ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາຈາຣິໂນປິ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣຕາປິ… ມຸສາວາທິໂນປິ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣຕາປິ… ປິສຸຓວາຈິໂນປິ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣຕາປິ… ຜຣຸສວາຈິໂນປິ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣຕາປິ… ສມ຺ຜປ຺ປລາປິໂນປິ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣຕາປິ … ອຠິຊ຺ຌາລຸໂນປິ ອນຠິຊ຺ຌາລຸໂນປິ… ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕາປິ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕາປິ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາປິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາປິ…. ເຍ ຕຕ຺ຖ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ, ເຕສຎ຺ເຎວ ເຕນ. ເຍ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ, ເຕ ອາຣພ຺ຠ ຍຊຕໍ ຠວໍ, ສຊ຺ຊຕໍ ຠວໍ, ໂມທຕໍ ຠວໍ, ຈິຕ຺ຕເມວ ຠວໍ ອນ຺ຕຣໍ ປສາເທຕູ’ຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາວິຊິຕສ຺ສ ປຸພ຺ເພວ ຍຎ຺ຎາ ທສຫາກາເຣຫິ ປຏິຄ຺ຄາຫເກສຸ ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ປຏິວິເນສິ.

ໂສຬສ ອາກາຣາ

໓໔໔. ‘‘ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາວິຊິຕສ຺ສ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊມານສ຺ສ ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊມານສ຺ສ ໂກຈິເທວ ວຕ຺ຕາ – ‘ຣາຊາ ໂຂ ມຫາວິຊິໂຕ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຕສ຺ສ ອາມນ຺ຕິຕາ ຂຕ຺ຕິຍາ ອານຸຍນ຺ຕາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ; ອຖ ຈ ປນ ຠວໍ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕີ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ວຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໂຕ ນຕ຺ຖິ. ໂຠຕາ ໂຂ ປນ ຣຎ຺ຎາ ອາມນ຺ຕິຕາ ຂຕ຺ຕິຍາ ອານຸຍນ຺ຕາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ອິມິນາເປຕໍ ຠວໍ ຣາຊາ ຊານາຕຸ, ຍຊຕໍ ຠວໍ, ສຊ຺ຊຕໍ ຠວໍ, ໂມທຕໍ ຠວໍ, ຈິຕ຺ຕເມວ ຠວໍ ອນ຺ຕຣໍ ປສາເທຕຸ.

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊມານສ຺ສ ໂກຈິເທວ ວຕ຺ຕາ – ‘ຣາຊາ ໂຂ ມຫາວິຊິໂຕ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຕສ຺ສ ອາມນ຺ຕິຕາ ອມຈ຺ຈາ ປາຣິສຊ຺ຊາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ…ເປ… ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ…ເປ… ຄຫປຕິເນຈຍິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ, ອຖ ຈ ປນ ຠວໍ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕີ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ວຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໂຕ ນຕ຺ຖິ. ໂຠຕາ ໂຂ ປນ ຣຎ຺ຎາ ອາມນ຺ຕິຕາ ຄຫປຕິເນຈຍິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ອິມິນາເປຕໍ ຠວໍ ຣາຊາ ຊານາຕຸ, ຍຊຕໍ ຠວໍ, ສຊ຺ຊຕໍ ຠວໍ, ໂມທຕໍ ຠວໍ, ຈິຕ຺ຕເມວ ຠວໍ ອນ຺ຕຣໍ ປສາເທຕຸ.

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊມານສ຺ສ ໂກຈິເທວ ວຕ຺ຕາ – ‘ຣາຊາ ໂຂ ມຫາວິຊິໂຕ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ, ອຖ ຈ ປນ ຠວໍ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕີ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ວຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໂຕ ນຕ຺ຖິ. ຠວໍ ໂຂ ປນ ຣາຊາ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ອິມິນາເປຕໍ ຠວໍ ຣາຊາ ຊານາຕຸ, ຍຊຕໍ ຠວໍ, ສຊ຺ຊຕໍ ຠວໍ, ໂມທຕໍ ຠວໍ, ຈິຕ຺ຕເມວ ຠວໍ ອນ຺ຕຣໍ ປສາເທຕຸ.

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊມານສ຺ສ ໂກຈິເທວ ວຕ຺ຕາ – ‘ຣາຊາ ໂຂ ມຫາວິຊິໂຕ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕິ ໂນ ຈ ໂຂ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີ ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ…ເປ… ໂນ ຈ ໂຂ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ ປຫູຕຊາຕຣູປຣຊໂຕ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣໂຓ ປຫູຕຘນຘຎ຺ໂຎ ປຣິປຸຓ຺ຓໂກສໂກຏ຺ຐາຄາໂຣ…ເປ… ໂນ ຈ ໂຂ ພລວາ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ເສນາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອສ຺ສວາຍ ໂອວາທປຏິກຣາຍ ສຫຕິ ມຎ຺ເຎ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ຍສສາ…ເປ… ໂນ ຈ ໂຂ ສທ຺ໂຘ ທາຍໂກ ທານປຕິ ອນາວຏທ຺ວາໂຣ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓກປຓທ຺ຘິກວຓິພ຺ພກຍາຈການໍ ໂອປານຠູໂຕ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ…ເປ… ໂນ ຈ ໂຂ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສຸຕຊາຕສ຺ສ…ເປ… ໂນ ຈ ໂຂ ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ໂຂ ປນ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ຊານາຕິ ‘‘ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ…ເປ… ໂນ ຈ ໂຂ ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ປຏິພໂລ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອຕ຺ເຖ ຈິນ຺ເຕຕຸໍ, ອຖ ຈ ປນ ຠວໍ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕີ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ວຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໂຕ ນຕ຺ຖິ. ຠວໍ ໂຂ ປນ ຣາຊາ ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ປຏິພໂລ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອຕ຺ເຖ ຈິນ຺ເຕຕຸໍ. ອິມິນາເປຕໍ ຠວໍ ຣາຊາ ຊານາຕຸ, ຍຊຕໍ ຠວໍ, ສຊ຺ຊຕໍ ຠວໍ, ໂມທຕໍ ຠວໍ, ຈິຕ຺ຕເມວ ຠວໍ ອນ຺ຕຣໍ ປສາເທຕຸ.

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊມານສ຺ສ ໂກຈິເທວ ວຕ຺ຕາ – ‘ຣາຊາ ໂຂ ມຫາວິຊິໂຕ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕິ. ໂນ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ; ອຖ ຈ ປນ ຠວໍ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕີ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ວຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໂຕ ນຕ຺ຖິ. ໂຠໂຕ ໂຂ ປນ ຣຎ຺ໂຎ ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ອິມິນາເປຕໍ ຠວໍ ຣາຊາ ຊານາຕຸ, ຍຊຕໍ ຠວໍ, ສຊ຺ຊຕໍ ຠວໍ, ໂມທຕໍ ຠວໍ, ຈິຕ຺ຕເມວ ຠວໍ ອນ຺ຕຣໍ ປສາເທຕຸ.

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊມານສ຺ສ ໂກຈິເທວ ວຕ຺ຕາ – ‘ຣາຊາ ໂຂ ມຫາວິຊິໂຕ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕິ. ໂນ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຊ຺ຌາຍໂກ ມນ຺ຕຘໂຣ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ…ເປ… ໂນ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສີລວາ ວຸທ຺ຘສີລີ ວຸທ຺ຘສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ…ເປ… ໂນ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ປຐໂມ ວາ ທຸຕິໂຍ ວາ ສຸຊໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ, ອຖ ຈ ປນ ຠວໍ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕີ’ຕິ. ເອວມ຺ປິ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ວຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໂຕ ນຕ຺ຖິ. ໂຠໂຕ ໂຂ ປນ ຣຎ຺ໂຎ ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ປຐໂມ ວາ ທຸຕິໂຍ ວາ ສຸຊໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ. ອິມິນາເປຕໍ ຠວໍ ຣາຊາ ຊານາຕຸ, ຍຊຕໍ ຠວໍ, ສຊ຺ຊຕໍ ຠວໍ, ໂມທຕໍ ຠວໍ, ຈິຕ຺ຕເມວ ຠວໍ ອນ຺ຕຣໍ ປສາເທຕູຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາວິຊິຕສ຺ສ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊມານສ຺ສ ໂສຬສຫິ ອາກາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ.

໓໔໕. ‘‘ຕສ຺ມິໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ເຎ ເນວ ຄາໂວ ຫຎ຺ຎິໍສຸ, ນ ອເຊຬກາ ຫຎ຺ຎິໍສຸ, ນ ກຸກ຺ກຸຏສູກຣາ ຫຎ຺ຎິໍສຸ, ນ ວິວິຘາ ປາຓາ ສໍຆາຕໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ນ ຣຸກ຺ຂາ ຉິຊ຺ຊິໍສຸ ຍູປຕ຺ຖາຍ, ນ ທພ຺ຠາ ລູຍິໍສຸ ພຣິຫິສຕ຺ຖາຍ [ປຣິຫິໍສຕ຺ຖາຍ (ສ຺ຍາ. ກ. ສີ. ກ.), ປຣຫິໍສຕ຺ຖາຍ (ກ.)]. ເຍປິສ຺ສ ອເຫສຸໍ ທາສາຕິ ວາ ເປສ຺ສາຕິ ວາ ກມ຺ມກຣາຕິ ວາ, ເຕປິ ນ ທຓ຺ຑຕຊ຺ຊິຕາ ນ ຠຍຕຊ຺ຊິຕາ ນ ອສ຺ສຸມຸຂາ ຣຸທມານາ ປຣິກມ຺ມານິ ອກໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເຍ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ເຕ ອກໍສຸ, ເຍ ນ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ນ ເຕ ອກໍສຸ; ຍໍ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ຕໍ ອກໍສຸ, ຍໍ ນ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ນ ຕໍ ອກໍສຸ. ສປ຺ປິເຕລນວນີຕທຘິມຘຸຜາຓິເຕນ ເຈວ ໂສ ຍຎ຺ໂຎ ນິຏ຺ຐານມຄມາສິ.

໓໔໖. ‘‘ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຂຕ຺ຕິຍາ ອານຸຍນ຺ຕາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ, ອມຈ຺ຈາ ປາຣິສຊ຺ຊາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ, ຄຫປຕິເນຈຍິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ ປຫູຕໍ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ອາທາຍ ຣາຊານໍ ມຫາວິຊິຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອິທໍ, ເທວ, ປຫູຕໍ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ເທວຎ຺ເຎວ ອຸທ຺ທິສ຺ສາຠຕໍ, ຕໍ ເທໂວ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕູ’ຕິ. ‘ອລໍ, ໂຠ, ມມາປິທໍ ປຫູຕໍ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ຘມ຺ມິເກນ ພລິນາ ອຠິສງ຺ຂຕໍ; ຕຎ຺ຈ ໂວ ໂຫຕຸ, ອິໂຕ ຈ ຠິຍ຺ໂຍ ຫຣຖາ’ຕິ. ເຕ ຣຎ຺ຎາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ເອກມນ຺ຕໍ ອປກ຺ກມ຺ມ ເອວໍ ສມຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘ນ ໂຂ ເອຕໍ ອມ຺ຫາກໍ ປຕິຣູປໍ, ຍໍ ມຍໍ ອິມານິ ສາປເຕຍ຺ຍານິ ປຸນເທວ ສການິ ຆຣານິ ປຏິຫເຣຍ຺ຍາມ. ຣາຊາ ໂຂ ມຫາວິຊິໂຕ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕິ, ຫນ຺ທສ຺ສ ມຍໍ ອນຸຍາຄິໂນ ໂຫມາ’ຕິ.

໓໔໗. ‘‘ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸຣຕ຺ຖິເມນ ຍຎ຺ຎວາຏສ຺ສ [ຍຎ຺ຎາວາຏສ຺ສ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຂຕ຺ຕິຍາ ອານຸຍນ຺ຕາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ ທານານິ ປຏ຺ຐເປສຸໍ. ທກ຺ຂິເຓນ ຍຎ຺ຎວາຏສ຺ສ ອມຈ຺ຈາ ປາຣິສຊ຺ຊາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ ທານານິ ປຏ຺ຐເປສຸໍ. ປຈ຺ຉິເມນ ຍຎ຺ຎວາຏສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ ທານານິ ປຏ຺ຐເປສຸໍ. ອຸຕ຺ຕເຣນ ຍຎ຺ຎວາຏສ຺ສ ຄຫປຕິເນຈຍິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ ທານານິ ປຏ຺ຐເປສຸໍ.

‘‘ເຕສຸປິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ເຎສຸ ເນວ ຄາໂວ ຫຎ຺ຎິໍສຸ, ນ ອເຊຬກາ ຫຎ຺ຎິໍສຸ, ນ ກຸກ຺ກຸຏສູກຣາ ຫຎ຺ຎິໍສຸ, ນ ວິວິຘາ ປາຓາ ສໍຆາຕໍ ອາປຊ຺ຊິໍສຸ, ນ ຣຸກ຺ຂາ ຉິຊ຺ຊິໍສຸ ຍູປຕ຺ຖາຍ, ນ ທພ຺ຠາ ລູຍິໍສຸ ພຣິຫິສຕ຺ຖາຍ. ເຍປິ ເນສໍ ອເຫສຸໍ ທາສາຕິ ວາ ເປສ຺ສາຕິ ວາ ກມ຺ມກຣາຕິ ວາ, ເຕປິ ນ ທຓ຺ຑຕຊ຺ຊິຕາ ນ ຠຍຕຊ຺ຊິຕາ ນ ອສ຺ສຸມຸຂາ ຣຸທມານາ ປຣິກມ຺ມານິ ອກໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເຍ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ເຕ ອກໍສຸ, ເຍ ນ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ນ ເຕ ອກໍສຸ; ຍໍ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ຕໍ ອກໍສຸ, ຍໍ ນ ອິຈ຺ຉິໍສຸ ນ ຕໍ ອກໍສຸ. ສປ຺ປິເຕລນວນີຕທຘິມຘຸຜາຓິເຕນ ເຈວ ເຕ ຍຎ຺ຎາ ນິຏ຺ຐານມຄມໍສຸ.

‘‘ອິຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອນຸມຕິປກ຺ຂາ, ຣາຊາ ມຫາວິຊິໂຕ ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈຕູຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ; ຕິສ຺ໂສ ຈ ວິຘາ ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຕິວິຘາ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາ’’ຕິ.

໓໔໘. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຸນ຺ນາທິໂນ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາ ອເຫສຸໍ – ‘‘ອໂຫ ຍຎ຺ໂຎ, ອໂຫ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາ’’ຕິ! ກູຏທນ຺ໂຕ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕູຓ຺ຫີຠູໂຕວ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກູຏທນ຺ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກສ຺ມາ ປນ ຠວໍ ກູຏທນ຺ໂຕ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸຠາສິຕໂຕ ນາພ຺ຠນຸໂມທຕີ’’ຕິ? ‘‘ນາຫໍ, ໂຠ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸຠາສິຕໂຕ ນາພ຺ຠນຸໂມທາມິ. ມຸທ຺ຘາປິ ຕສ຺ສ ວິປເຕຍ຺ຍ, ໂຍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສຸຠາສິຕໍ ສຸຠາສິຕໂຕ ນາພ຺ຠນຸໂມເທຍ຺ຍ. ອປິ ຈ ເມ, ໂຠ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ນ ເອວມາຫ – ‘ເອວໍ ເມ ສຸຕ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ເອວໍ ອຣຫຕິ ຠວິຕຸ’ນ຺ຕິ ວາ; ອປິ ຈ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ – ‘ເອວໍ ຕທາ ອາສິ, ອິຕ຺ຖໍ ຕທາ ອາສິ’ ຕ຺ເວວ ຠາສຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ໂຠ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອທ຺ຘາ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເຕນ ສມເຍນ ຣາຊາ ວາ ອໂຫສິ ມຫາວິຊິໂຕ ຍຎ຺ຎສ຺ສາມິ ປຸໂຣຫິໂຕ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ສ ຍາເຊຕາ’ຕິ. ອຠິຊານາຕິ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ເອວຣູປໍ ຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕ຺ວາ ວາ ຍາເຊຕ຺ວາ ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິຕາຕິ’’? ‘‘ອຠິຊານາມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວຣູປໍ ຍຎ຺ຎໍ ຍຊິຕ຺ວາ ວາ ຍາເຊຕ຺ວາ ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິຕາ, ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອໂຫສິໍ ຕສ຺ສ ຍຎ຺ຎສ຺ສ ຍາເຊຕາ’’ຕິ.

ນິຈ຺ຈທານອນຸກຸລຍຎ຺ຎໍ

໓໔໙. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ [ຕິວິຘຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ (ກ.)] ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ [ອປ຺ປຕ຺ຖຕໂຣ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ [ອປ຺ປສມາຣພ຺ຠຕໂຣ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນິຈ຺ຈທານານິ ອນຸກຸລຍຎ຺ຎານິ ສີລວນ຺ເຕ ປພ຺ພຊິເຕ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ທິຍ຺ຍນ຺ຕິ; ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ຕໍ ນິຈ຺ຈທານໍ ອນຸກຸລຍຎ຺ຎໍ ອິມາຍ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອປ຺ປຏ຺ຐຕຣຎ຺ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣຎ຺ຈ ມຫປ຺ຜລຕຣຎ຺ຈ ມຫານິສໍສຕຣຎ຺ຈາ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວຣູປໍ ຍຎ຺ຎໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ ອຣຫນ຺ໂຕ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ສມາປນ຺ນາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຫຕ຺ຖ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທຓ຺ຑປ຺ປຫາຣາປິ ຄລຄ຺ຄຫາປິ, ຕສ຺ມາ ເອວຣູປໍ ຍຎ຺ຎໍ ນ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ ອຣຫນ຺ໂຕ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ສມາປນ຺ນາ. ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນິຈ຺ຈທານານິ ອນຸກຸລຍຎ຺ຎານິ ສີລວນ຺ເຕ ປພ຺ພຊິເຕ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ທິຍ຺ຍນ຺ຕິ; ເອວຣູປໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ຎໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ ອຣຫນ຺ໂຕ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ສມາປນ຺ນາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ເຫຕ຺ຖ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທິສ຺ສນ຺ຕິ ທຓ຺ຑປ຺ປຫາຣາປິ ຄລຄ຺ຄຫາປິ, ຕສ຺ມາ ເອວຣູປໍ ຍຎ຺ຎໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ ອຣຫນ຺ໂຕ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ສມາປນ຺ນາ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ຕໍ ນິຈ຺ຈທານໍ ອນຸກຸລຍຎ຺ຎໍ ອິມາຍ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອປ຺ປຏ຺ຐຕຣຎ຺ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣຎ຺ຈ ມຫປ຺ຜລຕຣຎ຺ຈ ມຫານິສໍສຕຣຎ຺ຈາ’’ຕິ.

໓໕໐. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ໂຍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຈາຕຸທ຺ທິສໍ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ວິຫາຣໍ ກໂຣຕິ, ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

໓໕໑. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ໂຍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

໓໕໒. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອິເມຫິ ຈ ສຣຓຄມເນຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອິເມຫິ ຈ ສຣຓຄມເນຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອິເມຫິ ຈ ສຣຓຄມເນຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ໂຍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສິກ຺ຂາປທານິ ສມາທິຍຕິ – ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິໍ, ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິໍ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓິໍ, ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິໍ, ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ເວຣມຓິໍ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອິເມຫິ ຈ ສຣຓຄມເນຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

໓໕໓. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອິເມຫິ ຈ ສຣຓຄມເນຫິ ອິເມຫິ ຈ ສິກ຺ຂາປເທຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອິເມຫິ ຈ ສຣຓຄມເນຫິ ອິເມຫິ ຈ ສິກ຺ຂາປເທຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍຎ຺ໂຎ ອິມາຍ ຈ ຕິວິຘາຍ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣາຍ ອິມິນາ ຈ ນິຈ຺ຈທາເນນ ອນຸກຸລຍຎ຺ເຎນ ອິມິນາ ຈ ວິຫາຣທາເນນ ອິເມຫິ ຈ ສຣຓຄມເນຫິ ອິເມຫິ ຈ ສິກ຺ຂາປເທຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ…ເປ… (ຍຖາ ໑໙໐-໒໑໒ ອນຸຈ຺ເຉເທສຸ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ). ເອວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ໂຎ ປຸຣິເມຫິ ຍຎ຺ເຎຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ໂຎ ປຸຣິເມຫິ ຍຎ຺ເຎຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈາຕິ. ຎາຓທສ຺ສນາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ…ເປ… ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ໂຎ ປຸຣິເມຫິ ຍຎ຺ເຎຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ໂຎ ປຸຣິເມຫິ ຍຎ຺ເຎຫິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈ ມຫານິສໍສຕໂຣ ຈ. ອິມາຍ ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຍ ອຎ຺ຎາ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣາ ວາ ປຓີຕຕຣາ ວາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ.

ກູຏທນ຺ຕອຸປາສກຕ຺ຕປຏິເວທນາ

໓໕໔. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕໍ. ເອສາຫໍ ໂຠ ໂຄຕມ ສຕ຺ຕ ຈ ອຸສຠສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ວຈ຺ຉຕຣສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ວຈ຺ຉຕຣີສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ອຊສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ອຸຣພ຺ຠສຕານິ ມຸຎ຺ຈາມິ, ຊີວິຕໍ ເທມິ, ຫຣິຕານິ ເຈວ ຕິຓານິ ຂາທນ຺ຕຸ, ສີຕານິ ຈ ປານີຍານິ ປິວນ຺ຕຸ, ສີໂຕ ຈ ເນສໍ ວາໂຕ ອຸປວາຍຕູ’’ຕິ.

ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ

໓໕໕. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກູຏທນ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖໍ ກເຖສິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ທານກຖໍ ສີລກຖໍ ສຄ຺ຄກຖໍ; ກາມານໍ ອາທີນວໍ ໂອກາຣໍ ສໍກິເລສໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍສໍ ປກາເສສິ. ຍທາ ຠຄວາ ອຎ຺ຎາສິ ກູຏທນ຺ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ກລ຺ລຈິຕ຺ຕໍ ມຸທຸຈິຕ຺ຕໍ ວິນີວຣຓຈິຕ຺ຕໍ ອຸທຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕໍ, ອຖ ຍາ ພຸທ຺ຘານໍ ສາມຸກ຺ກໍສິກາ ຘມ຺ມເທສນາ, ຕໍ ປກາເສສິ – ທຸກ຺ຂໍ ສມຸທຍໍ ນິໂຣຘໍ ມຄ຺ຄໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ສຸທ຺ຘໍ ວຕ຺ຖໍ ອປຄຕກາຬກໍ ສມ຺ມເທວ ຣຊນໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ເອວເມວ ກູຏທນ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ອາສເນ ວິຣຊໍ ວີຕມລໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ – ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ.

໓໕໖. ອຖ ໂຂ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ທິຏ຺ຐຘມ຺ໂມ ປຕ຺ຕຘມ຺ໂມ ວິທິຕຘມ຺ໂມ ປຣິໂຍຄາຬ຺ຫຘມ຺ໂມ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ ວິຄຕກຖໍກໂຖ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ອປຣປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຘິວາເສຕຸ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.

໓໕໗. ອຖ ໂຂ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ສເກ ຍຎ຺ຎວາເຏ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປສິ – ‘‘ກາໂລ, ໂຠ ໂຄຕມ; ນິຏ຺ຐິຕໍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

໓໕໘. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ເຍນ ກູຏທນ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຍຎ຺ຎວາໂຏ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ.

ອຖ ໂຂ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ. ອຖ ໂຂ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນີຈໍ ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ກູຏທນ຺ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຠຄວາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາທເປຕ຺ວາ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມີຕິ.

ກູຏທນ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.