໒. ສາມຎ຺ຎຜລສຸຕ຺ຕໍ

ຣາຊາມຈ຺ຈກຖາ

໑໕໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຊີວກສ຺ສ ໂກມາຣຠຈ຺ຈສ຺ສ ອມ຺ພວເນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ອຑ຺ຒເຕຬເສຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຕທຫຸໂປສເຖ ປນ຺ນຣເສ ໂກມຸທິຍາ ຈາຕຸມາສິນິຍາ ປຸຓ຺ຓາຍ ປຸຓ຺ຓມາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຣາຊາມຈ຺ຈປຣິວຸໂຕ ອຸປຣິປາສາທວຣຄໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຕທຫຸໂປສເຖ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ – ‘‘ຣມຓີຍາ ວຕ ໂຠ ໂທສິນາ ຣຕ຺ຕິ, ອຠິຣູປາ ວຕ ໂຠ ໂທສິນາ ຣຕ຺ຕິ, ທສ຺ສນີຍາ ວຕ ໂຠ ໂທສິນາ ຣຕ຺ຕິ, ປາສາທິກາ ວຕ ໂຠ ໂທສິນາ ຣຕ຺ຕິ, ລກ຺ຂຎ຺ຎາ ວຕ ໂຠ ໂທສິນາ ຣຕ຺ຕິ. ກໍ ນຸ ຂ຺ວຊ຺ຊ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍາມ, ຍໍ ໂນ ປຍິຣຸປາສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີເທຍ຺ຍາ’’ຕິ?

໑໕໑. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຣາຊາມຈ຺ໂຈ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ, ເທວ, ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈິຣປພ຺ພຊິໂຕ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ເທໂວ ປູຣຓໍ ກສ຺ສປໍ ປຍິຣຸປາສຕຸ. ອປ຺ເປວ ນາມ ເທວສ຺ສ ປູຣຓໍ ກສ຺ສປໍ ປຍິຣຸປາສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີເທຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

໑໕໒. ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຣາຊາມຈ຺ໂຈ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ, ເທວ, ມກ຺ຂລິ ໂຄສາໂລ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈິຣປພ຺ພຊິໂຕ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ເທໂວ ມກ຺ຂລິໍ ໂຄສາລໍ ປຍິຣຸປາສຕຸ. ອປ຺ເປວ ນາມ ເທວສ຺ສ ມກ຺ຂລິໍ ໂຄສາລໍ ປຍິຣຸປາສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີເທຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

໑໕໓. ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຣາຊາມຈ຺ໂຈ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ, ເທວ, ອຊິໂຕ ເກສກມ຺ພໂລ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈິຣປພ຺ພຊິໂຕ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ເທໂວ ອຊິຕໍ ເກສກມ຺ພລໍ ປຍິຣຸປາສຕຸ. ອປ຺ເປວ ນາມ ເທວສ຺ສ ອຊິຕໍ ເກສກມ຺ພລໍ ປຍິຣຸປາສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີເທຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

໑໕໔. ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຣາຊາມຈ຺ໂຈ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ, ເທວ, ປກຸໂຘ [ປກຸທ຺ໂຘ (ສີ.)] ກຈ຺ຈາຍໂນ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈິຣປພ຺ພຊິໂຕ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ເທໂວ ປກຸຘໍ ກຈ຺ຈາຍນໍ ປຍິຣຸປາສຕຸ. ອປ຺ເປວ ນາມ ເທວສ຺ສ ປກຸຘໍ ກຈ຺ຈາຍນໍ ປຍິຣຸປາສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີເທຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

໑໕໕. ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຣາຊາມຈ຺ໂຈ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ, ເທວ, ສຎ຺ຈໂຍ [ສຎ຺ຊໂຍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ [ເພລ຺ລຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ (ສີ.), ເວລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ.)] ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈິຣປພ຺ພຊິໂຕ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ເທໂວ ສຎ຺ຈຍໍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາສຕຸ. ອປ຺ເປວ ນາມ ເທວສ຺ສ ສຎ຺ຈຍໍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີເທຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

໑໕໖. ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ຣາຊາມຈ຺ໂຈ ຣາຊານໍ ມາຄຘໍ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ, ເທວ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ [ນາຖປຸຕ຺ໂຕ (ສີ.), ນາຕປຸຕ຺ໂຕ (ປີ.)] ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈິຣປພ຺ພຊິໂຕ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ເທໂວ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາສຕຸ. ອປ຺ເປວ ນາມ ເທວສ຺ສ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີເທຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

ໂກມາຣຠຈ຺ຈຊີວກກຖາ

໑໕໗. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸສ຺ສ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຊີວກໍ ໂກມາຣຠຈ຺ຈໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕ຺ວໍ ປນ, ສມ຺ມ ຊີວກ, ກິໍ ຕຸຓ຺ຫີ’’ຕິ? ‘‘ອຍໍ, ເທວ, ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອມ຺ຫາກໍ ອມ຺ພວເນ ວິຫຣຕິ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ອຑ຺ຒເຕຬເສຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠຄວນ຺ຕໍ [ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ (ສີ. ກ. ປີ.)] ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ຕໍ ເທໂວ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາສຕຸ. ອປ຺ເປວ ນາມ ເທວສ຺ສ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີເທຍ຺ຍາ’ຕິ.

໑໕໘. ‘‘ເຕນ ຫິ, ສມ຺ມ ຊີວກ, ຫຕ຺ຖິຍານານິ ກປ຺ປາເປຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸສ຺ສ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ຫຕ຺ຖິນິກາສຕານິ ກປ຺ປາເປຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ຈ ອາໂຣຫຓີຍໍ ນາຄໍ, ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸສ຺ສ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິເວເທສິ – ‘‘ກປ຺ປິຕານິ ໂຂ ເຕ, ເທວ, ຫຕ຺ຖິຍານານິ, ຍສ຺ສທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ.

໑໕໙. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຈສຸ ຫຕ຺ຖິນິກາສເຕສຸ ປຈ຺ເຈກາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອາໂຣຫຓີຍໍ ນາຄໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາສຸ ຘາຣິຍມານາສຸ ຣາຊຄຫມ຺ຫາ ນິຍ຺ຍາສິ ມຫຈ຺ຈຣາຊານຸຠາເວນ, ເຍນ ຊີວກສ຺ສ ໂກມາຣຠຈ຺ຈສ຺ສ ອມ຺ພວນໍ ເຕນ ປາຍາສິ.

ອຖ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸສ຺ສ ເວເທຫິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ອມ຺ພວນສ຺ສ ອຫຸເທວ ຠຍໍ, ອຫຸ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕໍ, ອຫຸ ໂລມຫໍໂສ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຠີໂຕ ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂລມຫຏ຺ຐຊາໂຕ ຊີວກໍ ໂກມາຣຠຈ຺ຈໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຈ຺ຈິ ມໍ, ສມ຺ມ ຊີວກ, ນ ວຎ຺ເຈສິ? ກຈ຺ຈິ ມໍ, ສມ຺ມ ຊີວກ, ນ ປລມ຺ເຠສິ? ກຈ຺ຈິ ມໍ, ສມ຺ມ ຊີວກ, ນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິການໍ ເທສິ? ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຕາວ ມຫໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຑ຺ຒເຕຬສານໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ເນວ ຂິປິຕສທ຺ໂທ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ອຸກ຺ກາສິຕສທ຺ໂທ ນ ນິຄ຺ໂຆໂສ’’ຕິ.

‘‘ມາ ຠາຍິ, ມຫາຣາຊ, ມາ ຠາຍິ, ມຫາຣາຊ. ນ ຕໍ ເທວ, ວຎ຺ເຈມິ; ນ ຕໍ, ເທວ, ປລມ຺ຠາມິ; ນ ຕໍ, ເທວ, ປຈ຺ຈຕ຺ຖິການໍ ເທມິ. ອຠິກ຺ກມ, ມຫາຣາຊ, ອຠິກ຺ກມ, ມຫາຣາຊ, ເອເຕ ມຓ຺ຑລມາເຬ ທີປາ [ປທີປາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຌາຍນ຺ຕີ’’ຕິ.

ສາມຎ຺ຎຜລປຸຈ຺ຉາ

໑໖໐. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຍາວຕິກາ ນາຄສ຺ສ ຠູມິ ນາເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ນາຄາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫິຕ຺ວາ, ປຕ຺ຕິໂກວ [ປທິໂກວ (ສ຺ຍາ.)] ເຍນ ມຓ຺ຑລມາຬສ຺ສ ທ຺ວາຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຊີວກໍ ໂກມາຣຠຈ຺ຈໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຫໍ ປນ, ສມ຺ມ ຊີວກ, ຠຄວາ’’ຕິ? ‘‘ເອໂສ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວາ; ເອໂສ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວາ ມຊ຺ຌິມໍ ຖມ຺ຠໍ ນິສ຺ສາຍ ປຸຣຕ຺ຖາຠິມຸໂຂ ນິສິນ຺ໂນ ປຸຣກ຺ຂໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ.

໑໖໑. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ ຣຫທມິວ ວິປ຺ປສນ຺ນໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ – ‘‘ອິມິນາ ເມ ອຸປສເມນ ອຸທຍຠທ຺ໂທ [ອຸທາຍິຠທ຺ໂທ (ສີ. ປີ.)] ກຸມາໂຣ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕຸ, ເຍເນຕຣຫິ ອຸປສເມນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ. ‘‘ອຄມາ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ຍຖາເປມ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປິໂຍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຸທຍຠທ຺ໂທ ກຸມາໂຣ. ອິມິນາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປສເມນ ອຸທຍຠທ຺ໂທ ກຸມາໂຣ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕຸ ເຍເນຕຣຫິ ອຸປສເມນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ.

໑໖໒. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ເທສໍ [ກິຎ຺ຈິເທວ ເທສໍ ເລສມຕ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)]; ສເຈ ເມ ຠຄວາ ໂອກາສໍ ກໂຣຕິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍາ’’ຕິ. ‘‘ປຸຈ຺ຉ, ມຫາຣາຊ, ຍທາກງ຺ຂສີ’’ຕິ.

໑໖໓. ‘‘ຍຖາ ນຸ ໂຂ ອິມານິ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຫຕ຺ຖາໂຣຫາ ອສ຺ສາໂຣຫາ ຣຖິກາ ຘນຸຄ຺ຄຫາ ເຈລກາ ຈລກາ ປິຓ຺ຑທາຍກາ ອຸຄ຺ຄາ ຣາຊປຸຕ຺ຕາ ປກ຺ຂນ຺ທິໂນ ມຫານາຄາ ສູຣາ ຈມ຺ມໂຍຘິໂນ ທາສິກປຸຕ຺ຕາ ອາຬາຣິກາ ກປ຺ປກາ ນ຺ຫາປກາ [ນຫາປິກາ (ສີ.), ນ຺ຫາປິກາ (ສ຺ຍາ.)] ສູທາ ມາລາກາຣາ ຣຊກາ ເປສກາຣາ ນຬກາຣາ ກຸມ຺ຠກາຣາ ຄຓກາ ມຸທ຺ທິກາ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ເອວໍຄຕານິ ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ, ເຕ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສິປ຺ປຜລໍ ອຸປຊີວນ຺ຕິ; ເຕ ເຕນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ [ປີເນນ຺ຕິ (ກຕ຺ຖຈິ)], ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ [ສມເຓສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ (ກ.)] ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐເປນ຺ຕິ ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອວເມວ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎເປຕຸ’’ນ຺ຕິ?

໑໖໔. ‘‘ອຠິຊານາສິ ໂນ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ອຎ຺ເຎ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປຸຈ຺ຉິຕາ’’ຕິ? ‘‘ອຠິຊານາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ອຎ຺ເຎ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປຸຈ຺ຉິຕາ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ພ຺ຍາກຣິໍສຸ, ສເຈ ເຕ ອຄຣຸ ຠາສສ຺ສູ’’ຕິ. ‘‘ນ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຄຣຸ, ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຠຄວາ ນິສິນ຺ໂນ, ຠຄວນ຺ຕຣູໂປ ວາ’’ຕິ [ຈາຕິ (ສີ. ກ.)]. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ຠາສສ຺ສູ’’ຕິ.

ປູຣຓກສ຺ສປວາໂທ

໑໖໕. ‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ເຍນ ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປູຣເຓນ ກສ຺ສເປນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປູຣຓໍ ກສ຺ສປໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຍຖາ ນຸ ໂຂ ອິມານິ, ໂຠ ກສ຺ສປ, ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຫຕ຺ຖາໂຣຫາ ອສ຺ສາໂຣຫາ ຣຖິກາ ຘນຸຄ຺ຄຫາ ເຈລກາ ຈລກາ ປິຓ຺ຑທາຍກາ ອຸຄ຺ຄາ ຣາຊປຸຕ຺ຕາ ປກ຺ຂນ຺ທິໂນ ມຫານາຄາ ສູຣາ ຈມ຺ມໂຍຘິໂນ ທາສິກປຸຕ຺ຕາ ອາຬາຣິກາ ກປ຺ປກາ ນ຺ຫາປກາ ສູທາ ມາລາກາຣາ ຣຊກາ ເປສກາຣາ ນຬກາຣາ ກຸມ຺ຠກາຣາ ຄຓກາ ມຸທ຺ທິກາ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ເອວໍຄຕານິ ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ- ເຕ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສິປ຺ປຜລໍ ອຸປຊີວນ຺ຕິ; ເຕ ເຕນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐເປນ຺ຕິ ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ກສ຺ສປ, ເອວເມວ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎເປຕຸ’ນ຺ຕິ?

໑໖໖. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ກໂຣໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກາຣຍໂຕ, ຉິນ຺ທໂຕ ເຉທາປຍໂຕ, ປຈໂຕ ປາຈາປຍໂຕ ໂສຈຍໂຕ, ໂສຈາປຍໂຕ, ກິລມໂຕ ກິລມາປຍໂຕ, ຜນ຺ທໂຕ ຜນ຺ທາປຍໂຕ, ປາຓມຕິປາຕາປຍໂຕ, ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍໂຕ, ສນ຺ຘິໍ ຉິນ຺ທໂຕ, ນິລ຺ໂລປໍ ຫຣໂຕ, ເອກາຄາຣິກໍ ກໂຣໂຕ, ປຣິປນ຺ເຖ ຕິຏ຺ຐໂຕ, ປຣທາຣໍ ຄຈ຺ຉໂຕ, ມຸສາ ຠຓໂຕ, ກໂຣໂຕ ນ ກຣີຍຕິ ປາປໍ. ຂຸຣປຣິຍນ຺ເຕນ ເຈປິ ຈກ຺ເກນ ໂຍ ອິມິສ຺ສາ ປຖວິຍາ ປາເຓ ເອກໍ ມໍສຂລໍ ເອກໍ ມໍສປຸຎ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ນຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ທກ຺ຂິຓໍ ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຫນນ຺ໂຕ ຆາເຕນ຺ໂຕ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ເຉທາເປນ຺ໂຕ ປຈນ຺ໂຕ ປາຈາເປນ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປາປໍ, ນຕ຺ຖິ ປາປສ຺ສ ອາຄໂມ. ອຸຕ຺ຕຣຎ຺ເຈປິ ຄງ຺ຄາຍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ທທນ຺ໂຕ ທາເປນ຺ໂຕ ຍຊນ຺ໂຕ ຍຊາເປນ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕນິທານໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ. ທາເນນ ທເມນ ສໍຍເມນ ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນ ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎໍ, ນຕ຺ຖິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອາຄໂມ’ຕິ. ອິຕ຺ຖໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ອກິຣິຍໍ ພ຺ຍາກາສິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ພໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ລພຸຊໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ, ລພຸຊໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ອມ຺ພໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ອກິຣິຍໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ວິຊິເຕ ວສນ຺ຕໍ ອປສາເທຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປູຣຓສ຺ສ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິໂກສິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຕມໂນ, ອນຕ຺ຕມນວາຈໍ ອນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ, ຕເມວ ວາຈໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອນິກ຺ກຸຊ຺ຊນ຺ໂຕ [ອນິກ຺ກຸຊ຺ເຊນ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍ [ປກ຺ກາມິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

ມກ຺ຂລິໂຄສາລວາໂທ

໑໖໗. ‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ເຍນ ມກ຺ຂລິ ໂຄສາໂລ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມກ຺ຂລິນາ ໂຄສາເລນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ມກ຺ຂລິໍ ໂຄສາລໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຍຖາ ນຸ ໂຂ ອິມານິ, ໂຠ ໂຄສາລ, ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ…ເປ… ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄສາລ, ເອວເມວ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎເປຕຸ’ນ຺ຕິ?

໑໖໘. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ມກ຺ຂລິ ໂຄສາໂລ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ນຕ຺ຖິ ມຫາຣາຊ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍ, ອເຫຕູ [ອເຫຕຸ (ກຕ຺ຖຈິ)] ອປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ເຫຕຸ, ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ, ອເຫຕູ ອປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ອຕ຺ຕກາເຣ, ນຕ຺ຖິ ປຣກາເຣ, ນຕ຺ຖິ ປຸຣິສກາເຣ, ນຕ຺ຖິ ພລໍ, ນຕ຺ຖິ ວີຣິຍໍ, ນຕ຺ຖິ ປຸຣິສຖາໂມ, ນຕ຺ຖິ ປຸຣິສປຣກ຺ກໂມ. ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ສພ຺ເພ ປາຓາ ສພ຺ເພ ຠູຕາ ສພ຺ເພ ຊີວາ ອວສາ ອພລາ ອວີຣິຍາ ນິຍຕິສງ຺ຄຕິຠາວປຣິຓຕາ ຉສ຺ເວວາຠິຊາຕີສຸ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ [ສຸຂຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ (ສ຺ຍາ.)] ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ. ຈຸທ຺ທສ ໂຂ ປນິມານິ ໂຍນິປມຸຂສຕສຫສ຺ສານິ ສຏ຺ຐິ ຈ ສຕານິ ຉ ຈ ສຕານິ ປຎ຺ຈ ຈ ກມ຺ມຸໂນ ສຕານິ ປຎ຺ຈ ຈ ກມ຺ມານິ ຕີຓິ ຈ ກມ຺ມານິ ກມ຺ເມ ຈ ອຑ຺ຒກມ຺ເມ ຈ ທ຺ວຏ຺ຐິປຏິປທາ ທ຺ວຏ຺ຐນ຺ຕຣກປ຺ປາ ຉຬາຠິຊາຕິໂຍ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສຠູມິໂຍ ເອກູນປຎ຺ຎາສ ອາຊີວກສເຕ ເອກູນປຎ຺ຎາສ ປຣິພ຺ພາຊກສເຕ ເອກູນປຎ຺ຎາສ ນາຄາວາສສເຕ ວີເສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສເຕ ຕິໍເສ ນິຣຍສເຕ ຉຕ຺ຕິໍສ ຣໂຊຘາຕຸໂຍ ສຕ຺ຕ ສຎ຺ຎີຄພ຺ຠາ ສຕ຺ຕ ອສຎ຺ຎີຄພ຺ຠາ ສຕ຺ຕ ນິຄຓ຺ຐິຄພ຺ຠາ ສຕ຺ຕ ເທວາ ສຕ຺ຕ ມານຸສາ ສຕ຺ຕ ປິສາຈາ ສຕ຺ຕ ສຣາ ສຕ຺ຕ ປວຸຏາ [ສປຸຏາ (ກ.), ປພຸຏາ (ສີ.)] ສຕ຺ຕ ປວຸຏສຕານິ ສຕ຺ຕ ປປາຕາ ສຕ຺ຕ ປປາຕສຕານິ ສຕ຺ຕ ສຸປິນາ ສຕ຺ຕ ສຸປິນສຕານິ ຈຸລ຺ລາສີຕິ ມຫາກປ຺ປິໂນ [ມຫາກປ຺ປຸໂນ (ກ. ສີ. ປີ.)] ສຕສຫສ຺ສານິ, ຍານິ ພາເລ ຈ ປຓ຺ຑິເຕ ຈ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ ‘‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ວາ ວເຕນ ວາ ຕເປນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ວາ ອປຣິປກ຺ກໍ ວາ ກມ຺ມໍ ປຣິປາເຈສ຺ສາມິ, ປຣິປກ຺ກໍ ວາ ກມ຺ມໍ ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ເຫວໍ ນຕ຺ຖິ. ໂທຓມິເຕ ສຸຂທຸກ຺ເຂ ປຣິຍນ຺ຕກເຕ ສໍສາເຣ, ນຕ຺ຖິ ຫາຍນວຑ຺ຒເນ, ນຕ຺ຖິ ອຸກ຺ກໍສາວກໍເສ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ສຸຕ຺ຕຄຸເຬ ຂິຕ຺ເຕ ນິພ຺ເພຐິຍມານເມວ ປເລຕິ, ເອວເມວ ພາເລ ຈ ປຓ຺ຑິເຕ ຈ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ.

໑໖໙. ‘‘ອິຕ຺ຖໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ມກ຺ຂລິ ໂຄສາໂລ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ສໍສາຣສຸທ຺ຘິໍ ພ຺ຍາກາສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ພໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ລພຸຊໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ, ລພຸຊໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ອມ຺ພໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ມກ຺ຂລິ ໂຄສາໂລ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ສໍສາຣສຸທ຺ຘິໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ວິຊິເຕ ວສນ຺ຕໍ ອປສາເທຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ມກ຺ຂລິສ຺ສ ໂຄສາລສ຺ສ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຕມໂນ, ອນຕ຺ຕມນວາຈໍ ອນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ, ຕເມວ ວາຈໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອນິກ຺ກຸຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍ.

ອຊິຕເກສກມ຺ພລວາໂທ

໑໗໐. ‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ເຍນ ອຊິໂຕ ເກສກມ຺ພໂລ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຊິເຕນ ເກສກມ຺ພເລນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຊິຕໍ ເກສກມ຺ພລໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຍຖາ ນຸ ໂຂ ອິມານິ, ໂຠ ອຊິຕ, ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ…ເປ… ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ອຊິຕ, ເອວເມວ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎເປຕຸ’ນ຺ຕິ?

໑໗໑. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອຊິໂຕ ເກສກມ຺ພໂລ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ນຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊ, ທິນ຺ນໍ, ນຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ນຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ນຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ນຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ [ປຣໂລໂກ (ສ຺ຍາ.)], ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ມາຕາ, ນຕ຺ຖິ ປິຕາ, ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ນຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ [ສມຄ຺ຄຕາ (ກ.), ສມຄ຺ຄຕາ (ສ຺ຍາ.)] ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ, ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕິ. ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ ອຍໍ ປຸຣິໂສ, ຍທາ ກາລງ຺ກໂຣຕິ, ປຖວີ ປຖວິກາຍໍ ອນຸເປຕິ ອນຸປຄຈ຺ຉຕິ, ອາໂປ ອາໂປກາຍໍ ອນຸເປຕິ ອນຸປຄຈ຺ຉຕິ, ເຕໂຊ ເຕໂຊກາຍໍ ອນຸເປຕິ ອນຸປຄຈ຺ຉຕິ, ວາໂຍ ວາໂຍກາຍໍ ອນຸເປຕິ ອນຸປຄຈ຺ຉຕິ, ອາກາສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສງ຺ກມນ຺ຕິ. ອາສນ຺ທິປຎ຺ຈມາ ປຸຣິສາ ມຕໍ ອາທາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍາວາຬາຫນາ ປທານິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ກາໂປຕການິ ອຏ຺ຐີນິ ຠວນ຺ຕິ, ຠສ຺ສນ຺ຕາ ອາຫຸຕິໂຍ. ທຕ຺ຕຸປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ຍທິທໍ ທານໍ. ເຕສໍ ຕຸຈ຺ຉໍ ມຸສາ ວິລາໂປ ເຍ ເກຈິ ອຕ຺ຖິກວາທໍ ວທນ຺ຕິ. ພາເລ ຈ ປຓ຺ຑິເຕ ຈ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ ວິນສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ໂຫນ຺ຕິ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ.

໑໗໒. ‘‘ອິຕ຺ຖໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຊິໂຕ ເກສກມ຺ພໂລ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ອຸຈ຺ເຉທໍ ພ຺ຍາກາສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ພໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ລພຸຊໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ, ລພຸຊໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ອມ຺ພໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຊິໂຕ ເກສກມ຺ພໂລ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ອຸຈ຺ເຉທໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ວິຊິເຕ ວສນ຺ຕໍ ອປສາເທຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຊິຕສ຺ສ ເກສກມ຺ພລສ຺ສ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຕມໂນ ອນຕ຺ຕມນວາຈໍ ອນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ຕເມວ ວາຈໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອນິກ຺ກຸຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍ.

ປກຸຘກຈ຺ຈາຍນວາໂທ

໑໗໓. ‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ເຍນ ປກຸໂຘ ກຈ຺ຈາຍໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປກຸເຘນ ກຈ຺ຈາຍເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປກຸຘໍ ກຈ຺ຈາຍນໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຍຖາ ນຸ ໂຂ ອິມານິ, ໂຠ ກຈ຺ຈາຍນ, ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ…ເປ… ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ກຈ຺ຈາຍນ, ເອວເມວ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎເປຕຸ’ນ຺ຕິ?

໑໗໔. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ປກຸໂຘ ກຈ຺ຈາຍໂນ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ສຕ຺ຕິເມ, ມຫາຣາຊ, ກາຍາ ອກຏາ ອກຏວິຘາ ອນິມ຺ມິຕາ ອນິມ຺ມາຕາ ວຎ຺ຌາ ກູຏຏ຺ຐາ ເອສິກຏ຺ຐາຍິຏ຺ຐິຕາ. ເຕ ນ ອິຎ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ວິປຣິຓມນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕິ, ນາລໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຂາຍ ວາ ທຸກ຺ຂາຍ ວາ ສຸຂທຸກ຺ຂາຍ ວາ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ປຖວິກາໂຍ, ອາໂປກາໂຍ, ເຕໂຊກາໂຍ, ວາໂຍກາໂຍ, ສຸເຂ, ທຸກ຺ເຂ, ຊີເວ ສຕ຺ຕເມ – ອິເມ ສຕ຺ຕ ກາຍາ ອກຏາ ອກຏວິຘາ ອນິມ຺ມິຕາ ອນິມ຺ມາຕາ ວຎ຺ຌາ ກູຏຏ຺ຐາ ເອສິກຏ຺ຐາຍິຏ຺ຐິຕາ. ເຕ ນ ອິຎ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ວິປຣິຓມນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕິ, ນາລໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສຸຂາຍ ວາ ທຸກ຺ຂາຍ ວາ ສຸຂທຸກ຺ຂາຍ ວາ. ຕຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ ຫນ຺ຕາ ວາ ຆາເຕຕາ ວາ, ໂສຕາ ວາ ສາເວຕາ ວາ, ວິຎ຺ຎາຕາ ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕາ ວາ. ໂຍປິ ຕິຓ຺ເຫນ ສຕ຺ເຖນ ສີສໍ ຉິນ຺ທຕິ, ນ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ [ກຎ຺ຈິ (ກໍ.)] ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕິ; ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຕ຺ເວວ [ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ເຍວ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ກາຍານມນ຺ຕເຣນ ສຕ຺ຖໍ ວິວຣມນຸປຕຕີ’ຕິ.

໑໗໕. ‘‘ອິຕ຺ຖໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປກຸໂຘ ກຈ຺ຈາຍໂນ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ອຎ຺ເຎນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ພໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ລພຸຊໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ, ລພຸຊໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ອມ຺ພໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປກຸໂຘ ກຈ຺ຈາຍໂນ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ອຎ຺ເຎນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ວິຊິເຕ ວສນ຺ຕໍ ອປສາເທຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປກຸຘສ຺ສ ກຈ຺ຈາຍນສ຺ສ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍ, ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຕມໂນ, ອນຕ຺ຕມນວາຈໍ ອນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ຕເມວ ວາຈໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອນິກ຺ກຸຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍ.

ນິຄຓ຺ຐນາຏປຸຕ຺ຕວາໂທ

໑໗໖. ‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ເຍນ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນິຄຓ຺ເຐນ ນາຏປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຍຖາ ນຸ ໂຂ ອິມານິ, ໂຠ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ…ເປ… ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ອຄ຺ຄິເວສ຺ສນ, ເອວເມວ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎເປຕຸ’ນ຺ຕິ?

໑໗໗. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ນິຄຓ຺ໂຐ ຈາຕຸຍາມສໍວຣສໍວຸໂຕ ໂຫຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ມຫາຣາຊ, ນິຄຓ຺ໂຐ ຈາຕຸຍາມສໍວຣສໍວຸໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ນິຄຓ຺ໂຐ ສພ຺ພວາຣິວາຣິໂຕ ຈ ໂຫຕິ, ສພ຺ພວາຣິຍຸຕ຺ໂຕ ຈ, ສພ຺ພວາຣິຘຸໂຕ ຈ, ສພ຺ພວາຣິຜຸໂຏ ຈ. ເອວໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ນິຄຓ຺ໂຐ ຈາຕຸຍາມສໍວຣສໍວຸໂຕ ໂຫຕິ. ຍໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ນິຄຓ຺ໂຐ ເອວໍ ຈາຕຸຍາມສໍວຣສໍວຸໂຕ ໂຫຕິ; ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ມຫາຣາຊ, ນິຄຓ຺ໂຐ [ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຄຕຕ຺ໂຕ ຈ ຍຕຕ຺ໂຕ ຈ ຐິຕຕ຺ໂຕ ຈາ’ຕິ.

໑໗໘. ‘‘ອິຕ຺ຖໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ຈາຕຸຍາມສໍວຣໍ ພ຺ຍາກາສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ພໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ລພຸຊໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ, ລພຸຊໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ອມ຺ພໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ຈາຕຸຍາມສໍວຣໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ວິຊິເຕ ວສນ຺ຕໍ ອປສາເທຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຕມໂນ ອນຕ຺ຕມນວາຈໍ ອນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ຕເມວ ວາຈໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອນິກ຺ກຸຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍ.

ສຎ຺ຈຍເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ຕວາໂທ

໑໗໙. ‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ເຍນ ສຎ຺ຈໂຍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສຎ຺ຈເຍນ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຫໍ ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຈຍໍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຍຖາ ນຸ ໂຂ ອິມານິ, ໂຠ ສຎ຺ຈຍ, ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ…ເປ… ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ສຎ຺ຈຍ, ເອວເມວ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎເປຕຸ’ນ຺ຕິ?

໑໘໐. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຈໂຍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ອຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກຕິ ອິຕິ ເຈ ມໍ ປຸຈ຺ຉສິ, ອຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກຕິ ອິຕິ ເຈ ເມ ອສ຺ສ, ອຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກຕິ ອິຕິ ເຕ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ. ເອວນ຺ຕິປິ ເມ ໂນ, ຕຖາຕິປິ ເມ ໂນ, ອຎ຺ຎຖາຕິປິ ເມ ໂນ, ໂນຕິປິ ເມ ໂນ, ໂນ ໂນຕິປິ ເມ ໂນ. ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ…ເປ… ອຕ຺ຖິ ຈ ນຕ຺ຖິ ຈ ປໂຣ ໂລໂກ…ເປ… ເນວຕ຺ຖິ ນ ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ…ເປ… ອຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ…ເປ… ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ…ເປ… ອຕ຺ຖິ ຈ ນຕ຺ຖິ ຈ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ…ເປ… ເນວຕ຺ຖິ ນ ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ…ເປ… ອຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ…ເປ… ນຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ…ເປ…ອຕ຺ຖິ ຈ ນຕ຺ຖິ ຈ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ…ເປ… ເນວຕ຺ຖິ ນ ນຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ…ເປ… ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ…ເປ… ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ…ເປ… ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ…ເປ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ອິຕິ ເຈ ມໍ ປຸຈ຺ຉສິ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ອິຕິ ເຈ ເມ ອສ຺ສ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ອິຕິ ເຕ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ. ເອວນ຺ຕິປິ ເມ ໂນ, ຕຖາຕິປິ ເມ ໂນ, ອຎ຺ຎຖາຕິປິ ເມ ໂນ, ໂນຕິປິ ເມ ໂນ, ໂນ ໂນຕິປິ ເມ ໂນ’ຕິ.

໑໘໑. ‘‘ອິຕ຺ຖໍ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຈໂຍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ວິກ຺ເຂປໍ ພ຺ຍາກາສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ພໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ລພຸຊໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ, ລພຸຊໍ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ອມ຺ພໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຈໂຍ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ວິກ຺ເຂປໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍຎ຺ຈ ອິເມສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສພ຺ພພາໂລ ສພ຺ພມູຬ຺ໂຫ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ວິກ຺ເຂປໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມາທິໂສ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ວິຊິເຕ ວສນ຺ຕໍ ອປສາເທຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຈຍສ຺ສ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຕມໂນ ອນຕ຺ຕມນວາຈໍ ອນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ຕເມວ ວາຈໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອນິກ຺ກຸຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍ.

ປຐມສນ຺ທິຏ຺ຐິກສາມຎ຺ຎຜລໍ

໑໘໒. ‘‘ໂສຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘ຍຖາ ນຸ ໂຂ ອິມານິ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຫຕ຺ຖາໂຣຫາ ອສ຺ສາໂຣຫາ ຣຖິກາ ຘນຸຄ຺ຄຫາ ເຈລກາ ຈລກາ ປິຓ຺ຑທາຍກາ ອຸຄ຺ຄາ ຣາຊປຸຕ຺ຕາ ປກ຺ຂນ຺ທິໂນ ມຫານາຄາ ສູຣາ ຈມ຺ມໂຍຘິໂນ ທາສິກປຸຕ຺ຕາ ອາຬາຣິກາ ກປ຺ປກາ ນ຺ຫາປກາ ສູທາ ມາລາກາຣາ ຣຊກາ ເປສກາຣາ ນຬກາຣາ ກຸມ຺ຠກາຣາ ຄຓກາ ມຸທ຺ທິກາ, ຍານິ ວາ ປນຎ຺ຎານິປິ ເອວໍຄຕານິ ປຸຖຸສິປ຺ປາຍຕນານິ, ເຕ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສິປ຺ປຜລໍ ອຸປຊີວນ຺ຕິ, ເຕ ເຕນ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ສຸເຂນ຺ຕິ ປີເຓນ຺ຕິ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐເປນ຺ຕິ ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ເອວເມວ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎເປຕຸ’ນ຺ຕິ?

໑໘໓. ‘‘ສກ຺ກາ, ມຫາຣາຊ. ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ, ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ອິຘ ເຕ ອສ຺ສ ປຸຣິໂສ ທາໂສ ກມ຺ມກາໂຣ [ກມ຺ມກໂຣ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຸພ຺ພຸຏ຺ຐາຍີ ປຈ຺ຉານິປາຕີ ກິງ຺ກາຣປຏິສ຺ສາວີ ມນາປຈາຣີ ປິຍວາທີ ມຸຂຸລ຺ໂລກໂກ [ມຸຂຸລ຺ໂລກິໂກ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)]. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ວຕ ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ວຕ ໂຠ, ປຸຎ຺ຎານໍ ຄຕິ, ປຸຎ຺ຎານໍ ວິປາໂກ. ອຍຎ຺ຫິ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ມນຸສ຺ໂສ; ອຫມ຺ປິ ມນຸສ຺ໂສ. ອຍຎ຺ຫິ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິໂຕ ສມງ຺ຄີຠູໂຕ ປຣິຈາເຣຕິ, ເທໂວ ມຎ຺ເຎ. ອຫໍ ປນມ຺ຫິສ຺ສ ທາໂສ ກມ຺ມກາໂຣ ປຸພ຺ພຸຏ຺ຐາຍີ ປຈ຺ຉານິປາຕີ ກິງ຺ກາຣປຏິສ຺ສາວີ ມນາປຈາຣີ ປິຍວາທີ ມຸຂຸລ຺ໂລກໂກ. ໂສ ວຕສ຺ສາຫໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກເຣຍ຺ຍໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ. ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ມນສາ ສໍວຸໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ຆາສຈ຺ຉາທນປຣມຕາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ, ອຠິຣໂຕ ປວິເວເກ. ຕໍ ເຈ ເຕ ປຸຣິສາ ເອວມາໂຣເຈຍ຺ຍຸໍ – ‘ຍຄ຺ເຆ ເທວ ຊາເນຍ຺ຍາສິ, ໂຍ ເຕ ໂສ ປຸຣິໂສ [ໂຍ ເຕ ປຸຣິໂສ (ສີ. ກ.)] ທາໂສ ກມ຺ມກາໂຣ ປຸພ຺ພຸຏ຺ຐາຍີ ປຈ຺ຉານິປາຕີ ກິງ຺ກາຣປຏິສ຺ສາວີ ມນາປຈາຣີ ປິຍວາທີ ມຸຂຸລ຺ໂລກໂກ; ໂສ, ເທວ, ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ, ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ, ມນສາ ສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ, ຆາສຈ຺ຉາທນປຣມຕາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ, ອຠິຣໂຕ ປວິເວເກ’ຕິ. ອປິ ນຸ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາສິ – ‘ເອຕຸ ເມ, ໂຠ, ໂສ ປຸຣິໂສ, ປຸນເທວ ໂຫຕຸ ທາໂສ ກມ຺ມກາໂຣ ປຸພ຺ພຸຏ຺ຐາຍີ ປຈ຺ຉານິປາຕີ ກິງ຺ກາຣປຏິສ຺ສາວີ ມນາປຈາຣີ ປິຍວາທີ ມຸຂຸລ຺ໂລກໂກ’ຕິ?

໑໘໔. ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ. ອຖ ໂຂ ນໍ ມຍເມວ ອຠິວາເທຍ຺ຍາມປິ, ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຍ຺ຍາມປິ, ອາສເນນປິ ນິມນ຺ເຕຍ຺ຍາມ, ອຠິນິມນ຺ເຕຍ຺ຍາມປິ ນໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣຫິ, ຘມ຺ມິກມ຺ປິສ຺ສ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິໍ ສໍວິທເຫຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

໑໘໕. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຍທິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂຫຕິ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ໂນ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂຫຕິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອິທໍ ໂຂ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ມຍາ ປຐມໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ທຸຕິຍສນ຺ທິຏ຺ຐິກສາມຎ຺ຎຜລໍ

໑໘໖. ‘‘ສກ຺ກາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ເອວເມວ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎເປຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ມຫາຣາຊ. ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ, ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ອິຘ ເຕ ອສ຺ສ ປຸຣິໂສ ກສ຺ສໂກ ຄຫປຕິໂກ ກຣກາຣໂກ ຣາສິວຑ຺ຒໂກ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ ໂຠ, ປຸຎ຺ຎານໍ ຄຕິ, ປຸຎ຺ຎານໍ ວິປາໂກ. ອຍຎ຺ຫິ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ມນຸສ຺ໂສ, ອຫມ຺ປິ ມນຸສ຺ໂສ. ອຍຎ຺ຫິ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິໂຕ ສມງ຺ຄີຠູໂຕ ປຣິຈາເຣຕິ, ເທໂວ ມຎ຺ເຎ. ອຫໍ ປນມ຺ຫິສ຺ສ ກສ຺ສໂກ ຄຫປຕິໂກ ກຣກາຣໂກ ຣາສິວຑ຺ຒໂກ. ໂສ ວຕສ຺ສາຫໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກເຣຍ຺ຍໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ.

‘‘ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ອປ຺ປໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ, ອປ຺ປໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ. ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ມນສາ ສໍວຸໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ຆາສຈ຺ຉາທນປຣມຕາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ, ອຠິຣໂຕ ປວິເວເກ. ຕໍ ເຈ ເຕ ປຸຣິສາ ເອວມາໂຣເຈຍ຺ຍຸໍ – ‘ຍຄ຺ເຆ, ເທວ ຊາເນຍ຺ຍາສິ, ໂຍ ເຕ ໂສ ປຸຣິໂສ [ໂຍ ເຕ ປຸຣິໂສ (ສີ.)] ກສ຺ສໂກ ຄຫປຕິໂກ ກຣກາຣໂກ ຣາສິວຑ຺ຒໂກ; ໂສ ເທວ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ, ວາຈາຍ ສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ, ມນສາ ສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ, ຆາສຈ຺ຉາທນປຣມຕາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ, ອຠິຣໂຕ ປວິເວເກ’’ຕິ. ອປິ ນຸ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາສິ – ‘ເອຕຸ ເມ, ໂຠ, ໂສ ປຸຣິໂສ, ປຸນເທວ ໂຫຕຸ ກສ຺ສໂກ ຄຫປຕິໂກ ກຣກາຣໂກ ຣາສິວຑ຺ຒໂກ’ຕິ?

໑໘໗. ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ. ອຖ ໂຂ ນໍ ມຍເມວ ອຠິວາເທຍ຺ຍາມປິ, ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຍ຺ຍາມປິ, ອາສເນນປິ ນິມນ຺ເຕຍ຺ຍາມ, ອຠິນິມນ຺ເຕຍ຺ຍາມປິ ນໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣຫິ, ຘມ຺ມິກມ຺ປິສ຺ສ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິໍ ສໍວິທເຫຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

໑໘໘. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ? ຍທິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂຫຕິ ວາ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ໂນ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂຫຕິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອິທໍ ໂຂ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ມຍາ ທຸຕິຍໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ປຓີຕຕຣສາມຎ຺ຎຜລໍ

໑໘໙. ‘‘ສກ຺ກາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ ອິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈາ’’ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ມຫາຣາຊ. ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ສຸໂຓຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

໑໙໐. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ.

໑໙໑. ‘‘ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ. ໂສ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕິ. ໂສ ເຕນ ສທ຺ຘາປຏິລາເຠນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ຣໂຊປໂຖ, ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ. ນຍິທໍ ສຸກຣໍ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕາ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ ເອກນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘໍ ສງ຺ຂລິຂິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ.

໑໙໒. ‘‘ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ອປ຺ປໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ອປ຺ປໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ.

໑໙໓. ‘‘ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ, ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ, ກາຍກມ຺ມວຈີກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກຸສເລນ, ປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ [ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ (ກ.)], ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ.

ຈູຬສີລໍ

໑໙໔. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ? ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

‘‘ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ທິນ຺ນາທາຍີ ທິນ຺ນປາຏິກງ຺ຂີ, ອເຖເນນ ສຸຈິຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

‘‘ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຫາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ໂຫຕິ ອາຣາຈາຣີ ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

‘‘ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ສຈ຺ຈວາທີ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ ເຖໂຕ ປຈ຺ຈຍິໂກ ອວິສໍວາທໂກ ໂລກສ຺ສ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

‘‘ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ; ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ນ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ; ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ນ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ, ອມູສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາ, ສຫິຕານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ, ສມຄ຺ຄາຣາໂມ ສມຄ຺ຄຣໂຕ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

‘‘ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ; ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

‘‘ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ກາລວາທີ ຠູຕວາທີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ວິນຍວາທີ, ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

‘‘ພີຊຄາມຠູຕຄາມສມາຣມ຺ຠາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ເອກຠຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕິ ຣຕ຺ຕູປຣໂຕ ວິຣໂຕ ວິກາລໂຠຊນາ. ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນຘາຣຓມຓ຺ຑນວິຠູສນຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຊາຕຣູປຣຊຕປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອາມກຘຎ຺ຎປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອາມກມໍສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິຕ຺ຖິກຸມາຣິກປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ທາສິທາສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອເຊຬກປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ກຸກ຺ກຸຏສູກຣປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຫຕ຺ຖິຄວສ຺ສວຬວປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ທູເຕຍ຺ຍປຫິຓຄມນານຸໂຍຄາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ກຍວິກ຺ກຍາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຕຸລາກູຏກໍສກູຏມານກູຏາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອຸກ຺ໂກຏນວຎ຺ຈນນິກຕິສາຈິໂຍຄາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ເຉທນວຘພນ຺ຘນວິປຣາໂມສອາໂລປສຫສາກາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

ຈູຬສີລໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ມຊ຺ຌິມສີລໍ

໑໙໕. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປໍ ພີຊຄາມຠູຕຄາມສມາຣມ຺ຠໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມູລພີຊໍ ຂນ຺ຘພີຊໍ ຜຬຸພີຊໍ ອຄ຺ຄພີຊໍ ພີຊພີຊເມວ ປຎ຺ຈມໍ, ອິຕິ ເອວຣູປາ ພີຊຄາມຠູຕຄາມສມາຣມ຺ຠາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໑໙໖. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປໍ ສນ຺ນິຘິກາຣປຣິໂຠຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອນ຺ນສນ຺ນິຘິໍ ປານສນ຺ນິຘິໍ ວຕ຺ຖສນ຺ນິຘິໍ ຍານສນ຺ນິຘິໍ ສຍນສນ຺ນິຘິໍ ຄນ຺ຘສນ຺ນິຘິໍ ອາມິສສນ຺ນິຘິໍ, ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາ ສນ຺ນິຘິກາຣປຣິໂຠຄາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໑໙໗. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປໍ ວິສູກທສ຺ສນໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ນຈ຺ຈໍ ຄີຕໍ ວາທິຕໍ ເປກ຺ຂໍ ອກ຺ຂານໍ ປາຓິສ຺ສຣໍ ເວຕາຬໍ ກຸມ຺ຠຖູຓໍ ໂສຠນກໍ ຈຓ຺ຑາລໍ ວໍສໍ ໂຘວນໍ ຫຕ຺ຖິຍຸທ຺ຘໍ ອສ຺ສຍຸທ຺ຘໍ ມຫິໍສຍຸທ຺ຘໍ ອຸສຠຍຸທ຺ຘໍ ອຊຍຸທ຺ຘໍ ເມຓ຺ຑຍຸທ຺ຘໍ ກຸກ຺ກຸຏຍຸທ຺ຘໍ ວຏ຺ຏກຍຸທ຺ຘໍ ທຓ຺ຑຍຸທ຺ຘໍ ມຸຏ຺ຐິຍຸທ຺ຘໍ ນິພ຺ພຸທ຺ຘໍ ອຸຍ຺ໂຍຘິກໍ ພລຄ຺ຄໍ ເສນາພ຺ຍູຫໍ ອນີກທສ຺ສນໍ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາ ວິສູກທສ຺ສນາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໑໙໘. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປໍ ຊູຕປ຺ປມາທຏ຺ຐານານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອຏ຺ຐປທໍ ທສປທໍ ອາກາສໍ ປຣິຫາຣປຖໍ ສນ຺ຕິກໍ ຂລິກໍ ຆຏິກໍ ສລາກຫຕ຺ຖໍ ອກ຺ຂໍ ປງ຺ຄຈີຣໍ ວງ຺ກກໍ ໂມກ຺ຂຈິກໍ ຈິງ຺ຄຸລິກໍ ປຕ຺ຕາຬ຺ຫກໍ ຣຖກໍ ຘນຸກໍ ອກ຺ຂຣິກໍ ມເນສິກໍ ຍຖາວຊ຺ຊໍ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາ ຊູຕປ຺ປມາທຏ຺ຐານານຸໂຍຄາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໑໙໙. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປໍ ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອາສນ຺ທິໍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ໂຄນກໍ ຈິຕ຺ຕກໍ ປຏິກໍ ປຏລິກໍ ຕູລິກໍ ວິກຕິກໍ ອຸທ຺ທໂລມິໍ ເອກນ຺ຕໂລມິໍ ກຏ຺ຏິສ຺ສໍ ໂກເສຍ຺ຍໍ ກຸຕ຺ຕກໍ ຫຕ຺ຖຕ຺ຖຣໍ ອສ຺ສຕ຺ຖຣໍ ຣຖຕ຺ຖຣໍ ອຊິນປ຺ປເວຓິໍ ກທລິມິຄປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ສອຸຕ຺ຕຣຈ຺ຉທໍ ອຸຠໂຕໂລຫິຕກູປຘານໍ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາ ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໐໐. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປໍ ມຓ຺ຑນວິຠູສນຏ຺ຐານານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອຸຈ຺ຉາທນໍ ປຣິມທ຺ທນໍ ນ຺ຫາປນໍ ສມ຺ພາຫນໍ ອາທາສໍ ອຎ຺ຊນໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ມຸຂຈຸຓ຺ຓໍ ມຸຂເລປນໍ ຫຕ຺ຖພນ຺ຘໍ ສິຂາພນ຺ຘໍ ທຓ຺ຑໍ ນາຬິກໍ ອສິໍ [ຂຄ຺ຄໍ (ສີ. ປີ.), ອສິໍ ຂຄ຺ຄໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ຂຄ຺ຄໍ ອສິໍ (ກ.)] ຉຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຣຸປາຫນໍ ອຸຓ຺ຫີສໍ ມຓິໍ ວາລພີຊນິໍ ໂອທາຕານິ ວຕ຺ຖານິ ທີຆທສານິ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາ ມຓ຺ຑນວິຠູສນຏ຺ຐານານຸໂຍຄາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໐໑. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ ມຫາມຕ຺ຕກຖໍ ເສນາກຖໍ ຠຍກຖໍ ຍຸທ຺ຘກຖໍ ອນ຺ນກຖໍ ປານກຖໍ ວຕ຺ຖກຖໍ ສຍນກຖໍ ມາລາກຖໍ ຄນ຺ຘກຖໍ ຎາຕິກຖໍ ຍານກຖໍ ຄາມກຖໍ ນິຄມກຖໍ ນຄຣກຖໍ ຊນປທກຖໍ ອິຕ຺ຖິກຖໍ [ອິຕ຺ຖິກຖໍ ປຸຣິສກຖໍ ກຸມາຣກຖໍ ກຸມາຣິກຖໍ (ກ.)] ສູຣກຖໍ ວິສິຂາກຖໍ ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖໍ ປຸພ຺ພເປຕກຖໍ ນານຕ຺ຕກຖໍ ໂລກກ຺ຂາຍິກໍ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກໍ ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໐໒. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປໍ ວິຄ຺ຄາຫິກກຖໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ນ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາສິ, ອຫໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາມິ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານິສ຺ສສິ, ມິຈ຺ຉາ ປຏິປນ຺ໂນ ຕ຺ວມສິ, ອຫມສ຺ມິ ສມ຺ມາ ປຏິປນ຺ໂນ, ສຫິຕໍ ເມ, ອສຫິຕໍ ເຕ, ປຸເຣ ວຈນີຍໍ ປຈ຺ຉາ ອວຈ, ປຈ຺ຉາ ວຈນີຍໍ ປຸເຣ ອວຈ, ອຘິຈິຓ຺ຓໍ ເຕ ວິປຣາວຕ຺ຕໍ, ອາໂຣປິໂຕ ເຕ ວາໂທ, ນິຄ຺ຄຫິໂຕ ຕ຺ວມສິ, ຈຣ ວາທປ຺ປໂມກ຺ຂາຍ, ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີຕິ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາຍ ວິຄ຺ຄາຫິກກຖາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໐໓. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປໍ ທູເຕຍ຺ຍປຫິຓຄມນານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣຎ຺ຎໍ, ຣາຊມຫາມຕ຺ຕານໍ, ຂຕ຺ຕິຍານໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ, ຄຫປຕິການໍ, ກຸມາຣານໍ – ‘ອິຘ ຄຈ຺ຉ, ອມຸຕ຺ຣາຄຈ຺ຉ, ອິທໍ ຫຣ, ອມຸຕ຺ຣ ອິທໍ ອາຫຣາ’ຕິ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາ ທູເຕຍ຺ຍປຫິຓຄມນານຸໂຍຄາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໐໔. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ກຸຫກາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ລປກາ ຈ ເນມິຕ຺ຕິກາ ຈ ນິປ຺ເປສິກາ ຈ ລາເຠນ ລາຠໍ ນິຊິຄີໍສິຕາໂຣ ຈ. ອິຕິ ເອວຣູປາ ກຸຫນລປນາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ’’.

ມຊ຺ຌິມສີລໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ມຫາສີລໍ

໒໐໕. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອງ຺ຄໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາຕໍ ສຸປິນໍ ລກ຺ຂຓໍ ມູສິກຈ຺ຉິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄິໂຫມໍ ທພ຺ພິໂຫມໍ ຖຸສໂຫມໍ ກຓໂຫມໍ ຕຓ຺ຑຸລໂຫມໍ ສປ຺ປິໂຫມໍ ເຕລໂຫມໍ ມຸຂໂຫມໍ ໂລຫິຕໂຫມໍ ອງ຺ຄວິຊ຺ຊາ ວຕ຺ຖຸວິຊ຺ຊາ ຂຕ຺ຕວິຊ຺ຊາ ສິວວິຊ຺ຊາ ຠູຕວິຊ຺ຊາ ຠູຣິວິຊ຺ຊາ ອຫິວິຊ຺ຊາ ວິສວິຊ຺ຊາ ວິຈ຺ຉິກວິຊ຺ຊາ ມູສິກວິຊ຺ຊາ ສກຸຓວິຊ຺ຊາ ວາຍສວິຊ຺ຊາ ປກ຺ກຊ຺ຌານໍ ສຣປຣິຕ຺ຕາຓໍ ມິຄຈກ຺ກໍ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີວາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໐໖. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມຓິລກ຺ຂຓໍ ວຕ຺ຖລກ຺ຂຓໍ ທຓ຺ຑລກ຺ຂຓໍ ສຕ຺ຖລກ຺ຂຓໍ ອສິລກ຺ຂຓໍ ອຸສຸລກ຺ຂຓໍ ຘນຸລກ຺ຂຓໍ ອາວຸຘລກ຺ຂຓໍ ອິຕ຺ຖິລກ຺ຂຓໍ ປຸຣິສລກ຺ຂຓໍ ກຸມາຣລກ຺ຂຓໍ ກຸມາຣິລກ຺ຂຓໍ ທາສລກ຺ຂຓໍ ທາສິລກ຺ຂຓໍ ຫຕ຺ຖິລກ຺ຂຓໍ ອສ຺ສລກ຺ຂຓໍ ມຫິໍສລກ຺ຂຓໍ ອຸສຠລກ຺ຂຓໍ ໂຄລກ຺ຂຓໍ ອຊລກ຺ຂຓໍ ເມຓ຺ຑລກ຺ຂຓໍ ກຸກ຺ກຸຏລກ຺ຂຓໍ ວຏ຺ຏກລກ຺ຂຓໍ ໂຄຘາລກ຺ຂຓໍ ກຓ຺ຓິກລກ຺ຂຓໍ ກຈ຺ຉປລກ຺ຂຓໍ ມິຄລກ຺ຂຓໍ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີວາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໐໗. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣຎ຺ຎໍ ນິຍ຺ຍານໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຣຎ຺ຎໍ ອນິຍ຺ຍານໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣານໍ ຣຎ຺ຎໍ ອຸປຍານໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ພາຫິຣານໍ ຣຎ຺ຎໍ ອປຍານໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ພາຫິຣານໍ ຣຎ຺ຎໍ ອຸປຍານໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣານໍ ຣຎ຺ຎໍ ອປຍານໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣານໍ ຣຎ຺ຎໍ ຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ພາຫິຣານໍ ຣຎ຺ຎໍ ປຣາຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ພາຫິຣານໍ ຣຎ຺ຎໍ ຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣານໍ ຣຎ຺ຎໍ ປຣາຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິຕິ ອິມສ຺ສ ຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິມສ຺ສ ປຣາຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີວາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໐໘. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈນ຺ທຄ຺ຄາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ສູຣິຍຄ຺ຄາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ນກ຺ຂຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ປຖຄມນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ອຸປ຺ປຖຄມນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ນກ຺ຂຕ຺ຕານໍ ປຖຄມນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ນກ຺ຂຕ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປຖຄມນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຸກ຺ກາປາໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ທິສາຑາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ຠູມິຈາໂລ ຠວິສ຺ສຕິ, ເທວທຸທ຺ຣຠິ ຠວິສ຺ສຕິ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍນກ຺ຂຕ຺ຕານໍ ອຸຄ຺ຄມນໍ ໂອຄມນໍ ສໍກິເລສໍ ໂວທານໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາໂກ ຈນ຺ທຄ຺ຄາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາໂກ ສູຣິຍຄ຺ຄາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາໂກ ນກ຺ຂຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາກໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ປຖຄມນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາກໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ອຸປ຺ປຖຄມນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາກໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕານໍ ປຖຄມນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາກໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປຖຄມນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາໂກ ອຸກ຺ກາປາໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາໂກ ທິສາຑາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາໂກ ຠູມິຈາໂລ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາໂກ ເທວທຸທ຺ຣຠິ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວໍວິປາກໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍນກ຺ຂຕ຺ຕານໍ ອຸຄ຺ຄມນໍ ໂອຄມນໍ ສໍກິເລສໍ ໂວທານໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີວາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໐໙. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສຸວຸຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສຕິ, ທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຸຠິກ຺ຂໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ທຸພ຺ຠິກ຺ຂໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເຂມໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຠຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ໂຣໂຄ ຠວິສ຺ສຕິ, ອາໂຣຄ຺ຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຸທ຺ທາ, ຄຓນາ, ສງ຺ຂານໍ, ກາເວຍ຺ຍໍ, ໂລກາຍຕໍ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີວາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໑໐. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອາວາຫນໍ ວິວາຫນໍ ສໍວຣຓໍ ວິວຣຓໍ ສງ຺ກິຣຓໍ ວິກິຣຓໍ ສຸຠຄກຣຓໍ ທຸພ຺ຠຄກຣຓໍ ວິຣຸທ຺ຘຄພ຺ຠກຣຓໍ ຊິວ຺ຫານິພນ຺ຘນໍ ຫນຸສໍຫນນໍ ຫຕ຺ຖາຠິຊປ຺ປນໍ ຫນຸຊປ຺ປນໍ ກຓ຺ຓຊປ຺ປນໍ ອາທາສປຎ຺ຫໍ ກຸມາຣິກປຎ຺ຫໍ ເທວປຎ຺ຫໍ ອາທິຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ ມຫຕຸປຏ຺ຐານໍ ອພ຺ຠຸຊ຺ຊລນໍ ສິຣິວ຺ຫາຍນໍ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີວາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໑໑. ‘‘ຍຖາ ວາ ປເນເກ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍານິ ໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສນ຺ຕິກມ຺ມໍ ປຓິຘິກມ຺ມໍ ຠູຕກມ຺ມໍ ຠູຣິກມ຺ມໍ ວສ຺ສກມ຺ມໍ ໂວສ຺ສກມ຺ມໍ ວຕ຺ຖຸກມ຺ມໍ ວຕ຺ຖຸປຣິກມ຺ມໍ ອາຈມນໍ ນ຺ຫາປນໍ ຊຸຫນໍ ວມນໍ ວິເຣຈນໍ ອຸທ຺ຘໍວິເຣຈນໍ ອໂຘວິເຣຈນໍ ສີສວິເຣຈນໍ ກຓ຺ຓເຕລໍ ເນຕ຺ຕຕປ຺ປນໍ ນຕ຺ຖຸກມ຺ມໍ ອຎ຺ຊນໍ ປຈ຺ຈຎ຺ຊນໍ ສາລາກິຍໍ ສລ຺ລກຕ຺ຕິຍໍ ທາຣກຕິກິຈ຺ຉາ, ມູລເຠສຊ຺ຊານໍ ອນຸປ຺ປທານໍ, ໂອສຘີນໍ ປຏິໂມກ຺ໂຂ ອິຕິ ວາ ອິຕິ ເອວຣູປາຍ ຕິຣຈ຺ຉານວິຊ຺ຊາຍ ມິຈ຺ຉາຊີວາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິໍ.

໒໑໒. ‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ນ ກຸໂຕຈິ ຠຍໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຍທິທໍ ສີລສໍວຣໂຕ. ເສຍ຺ຍຖາປິ – ມຫາຣາຊ, ຣາຊາ ຂຕ຺ຕິໂຍ ມຸທ຺ຘາຠິສິຕ຺ໂຕ ນິຫຕປຈ຺ຈາມິຕ຺ໂຕ ນ ກຸໂຕຈິ ຠຍໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຍທິທໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກໂຕ; ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ນ ກຸໂຕຈິ ຠຍໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຍທິທໍ ສີລສໍວຣໂຕ. ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອນວຊ຺ຊສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ.

ມຫາສີລໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ

໒໑໓. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ໂຫຕິ? ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາ ໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາ ໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອພ຺ຍາເສກສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ໂຫຕິ.

ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ

໒໑໔. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອາໂລກິເຕ ວິໂລກິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ສມິຎ຺ຊິເຕ ປສາຣິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣເຓ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອສິເຕ ປີເຕ ຂາຍິເຕ ສາຍິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ເມ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ຄເຕ ຐິເຕ ນິສິນ຺ເນ ສຸຕ຺ເຕ ຊາຄຣິເຕ ຠາສິເຕ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ.

ສນ຺ໂຕໂສ

໒໑໕. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ? ອິຘ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ກາຍປຣິຫາຣິເກນ ຈີວເຣນ, ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ. ໂສ ເຍນ ເຍເນວ ປກ຺ກມຕິ, ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ ເຍນ ເຍເນວ ເຑຕິ, ສປຕ຺ຕຠາໂຣວ ເຑຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ກາຍປຣິຫາຣິເກນ ຈີວເຣນ ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ. ໂສ ເຍນ ເຍເນວ ປກ຺ກມຕິ, ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ.

ນີວຣຓປ຺ປຫານໍ

໒໑໖. ‘‘ໂສ ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອິມາຍ ຈ ອຣິຍາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ໂສ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປ຺ປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ.

໒໑໗. ‘‘ໂສ ອຠິຊ຺ຌໍ ໂລເກ ປຫາຍ ວິຄຕາຠິຊ຺ເຌນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ, ອຠິຊ຺ຌາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ພ຺ຍາປາທປໂທສໍ ປຫາຍ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ, ພ຺ຍາປາທປໂທສາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ປຫາຍ ວິຄຕຖິນມິທ຺ໂຘ ວິຫຣຕິ ອາໂລກສຎ຺ຎີ, ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ຖິນມິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫາຍ ອນຸທ຺ຘໂຕ ວິຫຣຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຍ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ ວິຫຣຕິ, ອກຖໍກຖີ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ.

໒໑໘. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ອິຓໍ ອາທາຍ ກມ຺ມນ຺ເຕ ປໂຍເຊຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ເຕ ກມ຺ມນ຺ຕາ ສມິຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ຍານິ ຈ ໂປຣາຓານິ ອິຓມູລານິ, ຕານິ ຈ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກເຣຍ຺ຍ [ພ຺ຍນ຺ຕີກເຣຍ຺ຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ສິຍາ ຈສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ອວສິຏ຺ຐໍ ທາຣຠຣຓາຍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຫໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ອິຓໍ ອາທາຍ ກມ຺ມນ຺ເຕ ປໂຍເຊສິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ເຕ ກມ຺ມນ຺ຕາ ສມິຊ຺ຌິໍສຸ. ໂສຫໍ ຍານິ ຈ ໂປຣາຓານິ ອິຓມູລານິ, ຕານິ ຈ ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ອກາສິໍ, ອຕ຺ຖິ ຈ ເມ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ອວສິຏ຺ຐໍ ທາຣຠຣຓາຍາ’ຕິ. ໂສ ຕໂຕນິທານໍ ລເຠຖ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ໂສມນສ຺ສໍ.

໒໑໙. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ອາພາຘິໂກ ອສ຺ສ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ; ຠຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ນຈ຺ຉາເທຍ຺ຍ, ນ ຈສ຺ສ ກາເຍ ພລມຕ຺ຕາ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ; ຠຕ຺ຕໍ ຈສ຺ສ ຉາເທຍ຺ຍ, ສິຍາ ຈສ຺ສ ກາເຍ ພລມຕ຺ຕາ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຫໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ອາພາຘິໂກ ອໂຫສິໍ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ; ຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ເມ ນຈ຺ຉາເທສິ, ນ ຈ ເມ ອາສິ [ນ ຈສ຺ສ ເມ (ກ.)] ກາເຍ ພລມຕ຺ຕາ. ໂສມ຺ຫິ ເອຕຣຫິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ ມຸຕ຺ໂຕ; ຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ເມ ຉາເທຕິ, ອຕ຺ຖິ ຈ ເມ ກາເຍ ພລມຕ຺ຕາ’ຕິ. ໂສ ຕໂຕນິທານໍ ລເຠຖ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ໂສມນສ຺ສໍ.

໒໒໐. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ພນ຺ຘນາຄາເຣ ພທ຺ໂຘ ອສ຺ສ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕມ຺ຫາ ພນ຺ຘນາຄາຣາ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ໂສຕ຺ຖິນາ ອພ຺ຠເຍນ [ອຸພ຺ພເຍນ (ສີ. ກ.)], ນ ຈສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ໂຠຄານໍ ວໂຍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຫໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ພນ຺ຘນາຄາເຣ ພທ຺ໂຘ ອໂຫສິໍ, ໂສມ຺ຫິ ເອຕຣຫິ ຕມ຺ຫາ ພນ຺ຘນາຄາຣາ ມຸຕ຺ໂຕ ໂສຕ຺ຖິນາ ອພ຺ຠເຍນ. ນຕ຺ຖິ ຈ ເມ ກິຎ຺ຈິ ໂຠຄານໍ ວໂຍ’ຕິ. ໂສ ຕໂຕນິທານໍ ລເຠຖ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ໂສມນສ຺ສໍ.

໒໒໑. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ທາໂສ ອສ຺ສ ອນຕ຺ຕາຘີໂນ ປຣາຘີໂນ ນ ເຍນກາມໍຄໂມ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕມ຺ຫາ ທາສພ຺ຍາ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ອຕ຺ຕາຘີໂນ ອປຣາຘີໂນ ຠຸຊິສ຺ໂສ ເຍນກາມໍຄໂມ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຫໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ທາໂສ ອໂຫສິໍ ອນຕ຺ຕາຘີໂນ ປຣາຘີໂນ ນ ເຍນກາມໍຄໂມ. ໂສມ຺ຫິ ເອຕຣຫິ ຕມ຺ຫາ ທາສພ຺ຍາ ມຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາຘີໂນ ອປຣາຘີໂນ ຠຸຊິສ຺ໂສ ເຍນກາມໍຄໂມ’ຕິ. ໂສ ຕໂຕນິທານໍ ລເຠຖ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ໂສມນສ຺ສໍ.

໒໒໒. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ສຘໂນ ສໂຠໂຄ ກນ຺ຕາຣທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂໍ ສປ຺ປຏິຠຍໍ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕໍ ກນ຺ຕາຣໍ ນິຕ຺ຖເຣຍ຺ຍ ໂສຕ຺ຖິນາ, ຄາມນ຺ຕໍ ອນຸປາປຸເຓຍ຺ຍ ເຂມໍ ອປ຺ປຏິຠຍໍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຫໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ສຘໂນ ສໂຠໂຄ ກນ຺ຕາຣທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິໍ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂໍ ສປ຺ປຏິຠຍໍ. ໂສມ຺ຫິ ເອຕຣຫິ ຕໍ ກນ຺ຕາຣໍ ນິຕ຺ຖິຓ຺ໂຓ ໂສຕ຺ຖິນາ, ຄາມນ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ເຂມໍ ອປ຺ປຏິຠຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕໂຕນິທານໍ ລເຠຖ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ໂສມນສ຺ສໍ.

໒໒໓. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາ ອິຓໍ ຍຖາ ໂຣຄໍ ຍຖາ ພນ຺ຘນາຄາຣໍ ຍຖາ ທາສພ຺ຍໍ ຍຖາ ກນ຺ຕາຣທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ, ເອວໍ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ອປ຺ປຫີເນ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ.

໒໒໔. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ຍຖາ ອາຓຓ຺ຍໍ ຍຖາ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ຍຖາ ພນ຺ຘນາໂມກ຺ຂໍ ຍຖາ ຠຸຊິສ຺ສໍ ຍຖາ ເຂມນ຺ຕຠູມິໍ; ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫີເນ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ.

໒໒໕. ‘‘ຕສ຺ສິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫີເນ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ, ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ, ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວເທຕິ, ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ.

ປຐມຊ຺ຌານໍ

໒໒໖. ‘‘ໂສ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ, ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ.

໒໒໗. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ທກ຺ໂຂ ນ຺ຫາປໂກ ວາ ນ຺ຫາປກນ຺ເຕວາສີ ວາ ກໍສຖາເລ ນ຺ຫານີຍຈຸຓ຺ຓານິ ອາກິຣິຕ຺ວາ ອຸທເກນ ປຣິປ຺ໂຜສກໍ ປຣິປ຺ໂຜສກໍ ສນ຺ເນຍ຺ຍ, ສາຍໍ ນ຺ຫານີຍປິຓ຺ຑິ ສ຺ເນຫານຸຄຕາ ສ຺ເນຫປເຣຕາ ສນ຺ຕຣພາຫິຣາ ຜຸຏາ ສ຺ເນເຫນ, ນ ຈ ປຄ຺ຆຣຓີ; ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ວິເວກເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ

໒໒໘. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ.

໒໒໙. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ອຸທກຣຫໂທ ຄມ຺ຠີໂຣ ອຸພ຺ຠິໂທທໂກ [ອຸພ຺ຠິໂຕທໂກ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ຕສ຺ສ ເນວສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ນ ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ນ ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ນ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ ອຸທກສ຺ສ ອາຍມຸຂໍ, ເທໂວ ຈ ນ ກາເລນກາລໍ ສມ຺ມາຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ອຖ ໂຂ ຕມ຺ຫາວ ອຸທກຣຫທາ ສີຕາ ວາຣິຘາຣາ ອຸພ຺ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕເມວ ອຸທກຣຫທໍ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອຠິສນ຺ເທຍ຺ຍ ປຣິສນ຺ເທຍ຺ຍ ປຣິປູເຣຍ຺ຍ ປຣິປ຺ຜເຣຍ຺ຍ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ອຸທກຣຫທສ຺ສ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອປ຺ຜຸຏໍ ອສ຺ສ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ສມາຘິເຊນ ປີຕິສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ຕຕິຍຊ຺ຌານໍ

໒໓໐. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ, ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ.

໒໓໑. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ອຸປ຺ປລິນິຍໍ ວາ ປທຸມິນິຍໍ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີກິນິຍໍ ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ຈານິ ອຸປ຺ປລານິ ວາ ປທຸມານິ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການິ ວາ ອຸທເກ ຊາຕານິ ອຸທເກ ສໍວຑ຺ຒານິ ອຸທການຸຄ຺ຄຕານິ ອນ຺ໂຕນິມຸຄ຺ຄໂປສີນິ, ຕານິ ຍາວ ຈຄ຺ຄາ ຍາວ ຈ ມູລາ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອຠິສນ຺ນານິ ປຣິສນ຺ນານິ [ອຠິສນ຺ທານິ ປຣິສນ຺ທານິ (ກ.)] ປຣິປູຣານິ ປຣິປ຺ຜຸຏານິ [ປຣິປ຺ຜຸຏ຺ຐານິ (ປີ.)], ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວຕໍ ອຸປ຺ປລານໍ ວາ ປທຸມານໍ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີການໍ ວາ ສີເຕນ ວາຣິນາ ອປ຺ຜຸຏໍ ອສ຺ສ; ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕິ ປຣິສນ຺ເທຕິ ປຣິປູເຣຕິ ປຣິປ຺ຜຣຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ນິປ຺ປີຕິເກນ ສຸເຂນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ

໒໓໒. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ, ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ຜຣິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ.

໒໓໓. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ໂອທາເຕນ ວຕ຺ເຖນ ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ອສ຺ສ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ໂອທາເຕນ ວຕ຺ເຖນ ອປ຺ຜຸຏໍ ອສ຺ສ; ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ຜຣິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພາວໂຕ ກາຍສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ເຈຕສາ ປຣິໂຍທາເຕນ ອປ຺ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ

໒໓໔. ‘‘ໂສ [ປຸນ ຈປຣໍ ມຫາຣາຊ ຠິກ຺ຂຸ ໂສ (ກ.)] ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ຎາຓທສ຺ສນາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ເມ ກາໂຍ ຣູປີ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ ມາຕາເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠໂວ ໂອທນກຸມ຺ມາສູປຈໂຍ ອນິຈ຺ຈຸຈ຺ຉາທນ-ປຣິມທ຺ທນ-ເຠທນ-ວິທ຺ຘໍສນ-ຘມ຺ໂມ; ອິທຎ຺ຈ ປນ ເມ ວິຎ຺ຎາຓໍ ເອຕ຺ຖ ສິຕໍ ເອຕ຺ຖ ປຏິພທ຺ຘ’ນ຺ຕິ.

໒໓໕. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ມຓິ ເວຬຸຣິໂຍ ສຸໂຠ ຊາຕິມາ ອຏ຺ຐໍໂສ ສຸປຣິກມ຺ມກໂຕ ອຈ຺ໂຉ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ອນາວິໂລ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສ ສຸຕ຺ຕໍ ອາວຸຕໍ ນີລໍ ວາ ປີຕໍ ວາ ໂລຫິຕໍ ວາ [ປີຕກໍ ວາ ໂລຫິຕກໍ ວາ (ກ.)] ໂອທາຕໍ ວາ ປຓ຺ຑຸສຸຕ຺ຕໍ ວາ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ຫຕ຺ເຖ ກຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ເຂຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ໂຂ ມຓິ ເວຬຸຣິໂຍ ສຸໂຠ ຊາຕິມາ ອຏ຺ຐໍໂສ ສຸປຣິກມ຺ມກໂຕ ອຈ຺ໂຉ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ອນາວິໂລ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ໂນ; ຕຕ຺ຣິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອາວຸຕໍ ນີລໍ ວາ ປີຕໍ ວາ ໂລຫິຕໍ ວາ ໂອທາຕໍ ວາ ປຓ຺ຑຸສຸຕ຺ຕໍ ວາ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ຎາຓທສ຺ສນາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ເມ ກາໂຍ ຣູປີ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ ມາຕາເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠໂວ ໂອທນກຸມ຺ມາສູປຈໂຍ ອນິຈ຺ຈຸຈ຺ຉາທນປຣິມທ຺ທນເຠທນວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ໂມ; ອິທຎ຺ຈ ປນ ເມ ວິຎ຺ຎາຓໍ ເອຕ຺ຖ ສິຕໍ ເອຕ຺ຖ ປຏິພທ຺ຘ’ນ຺ຕິ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ມໂນມຍິທ຺ຘິຎາຓໍ

໒໓໖. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຠິນິມ຺ມານາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອິມມ຺ຫາ ກາຍາ ອຎ຺ຎໍ ກາຍໍ ອຠິນິມ຺ມິນາຕິ ຣູປິໍ ມໂນມຍໍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ.

໒໓໗. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ມຸຎ຺ຊມ຺ຫາ ອີສິກໍ ປວາເຫຍ຺ຍ [ປພ຺ພາເຫຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ. ກ.)]. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຍໍ ມຸຎ຺ໂຊ, ອຍໍ ອີສິກາ, ອຎ຺ໂຎ ມຸຎ຺ໂຊ, ອຎ຺ຎາ ອີສິກາ, ມຸຎ຺ຊມ຺ຫາ ຕ຺ເວວ ອີສິກາ ປວາຬ຺ຫາ’ຕິ [ປພ຺ພາຬ຺ຫາຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.)]. ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ອສິໍ ໂກສິຍາ ປວາເຫຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຍໍ ອສິ, ອຍໍ ໂກສິ, ອຎ຺ໂຎ ອສິ, ອຎ຺ຎາ ໂກສິ, ໂກສິຍາ ຕ຺ເວວ ອສິ ປວາຬ຺ໂຫ’’ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ອຫິໍ ກຣຓ຺ຑາ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຍໍ ອຫິ, ອຍໍ ກຣຓ຺ໂຑ. ອຎ຺ໂຎ ອຫິ, ອຎ຺ໂຎ ກຣຓ຺ໂຑ, ກຣຓ຺ຑາ ຕ຺ເວວ ອຫິ ອຸພ຺ຠໂຕ’ຕິ [ອຸທ຺ຘຣິໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຠິນິມ຺ມານາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອິມມ຺ຫາ ກາຍາ ອຎ຺ຎໍ ກາຍໍ ອຠິນິມ຺ມິນາຕິ ຣູປິໍ ມໂນມຍໍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓໍ

໒໓໘. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອິທ຺ຘິວິຘາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ – ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕິ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕິ; ອາວິຠາວໍ ຕິໂຣຠາວໍ ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ. ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ. ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ຄຈ຺ຉຕິ [ອຠິຊ຺ຊມາໂນ (ສີ. ກ.)] ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍາ. ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກມຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ. ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣາມສຕິ ປຣິມຊ຺ຊຕິ. ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຕິ.

໒໓໙. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ທກ຺ໂຂ ກຸມ຺ຠກາໂຣ ວາ ກຸມ຺ຠກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ສຸປຣິກມ຺ມກຕາຍ ມຕ຺ຕິກາຍ ຍໍ ຍເທວ ຠາຊນວິກຕິໍ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ, ຕໍ ຕເທວ ກເຣຍ຺ຍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ. ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ທກ຺ໂຂ ທນ຺ຕກາໂຣ ວາ ທນ຺ຕກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ສຸປຣິກມ຺ມກຕສ຺ມິໍ ທນ຺ຕສ຺ມິໍ ຍໍ ຍເທວ ທນ຺ຕວິກຕິໍ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ, ຕໍ ຕເທວ ກເຣຍ຺ຍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ. ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ທກ຺ໂຂ ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ສຸປຣິກມ຺ມກຕສ຺ມິໍ ສຸວຓ຺ຓສ຺ມິໍ ຍໍ ຍເທວ ສຸວຓ຺ຓວິກຕິໍ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ, ຕໍ ຕເທວ ກເຣຍ຺ຍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອິທ຺ຘິວິຘາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ – ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕິ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕິ; ອາວິຠາວໍ ຕິໂຣຠາວໍ ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ. ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ. ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ຄຈ຺ຉຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍາ. ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກມຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ. ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣາມສຕິ ປຣິມຊ຺ຊຕິ. ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຕິ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ທິພ຺ພໂສຕຎາຓໍ

໒໔໐. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ວິສຸທ຺ຘາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສິກາຍ ອຸໂຠ ສທ຺ເທ ສຸຓາຕິ ທິພ຺ເພ ຈ ມານຸເສ ຈ ເຍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ຈ.

໒໔໑. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ໂນ. ໂສ ສຸເຓຍ຺ຍ ເຠຣິສທ຺ທມ຺ປິ ມຸທິງ຺ຄສທ຺ທມ຺ປິ [ມຸຕິງ຺ຄສທ຺ທມ຺ປິ (ສີ. ປີ.)] ສງ຺ຂປຓວທິນ຺ທິມສທ຺ທມ຺ປິ [ສງ຺ຂປຓວເທຓ຺ຑິມສທ຺ທມ຺ປິ (ສີ. ປີ.), ສງ຺ຂສທ຺ທໍປິ ປຓວສທ຺ທໍປິ ເທນ຺ທິມສທ຺ທໍປິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ເຠຣິສທ຺ໂທ’ ອິຕິປິ, ‘ມຸທິງ຺ຄສທ຺ໂທ’ ອິຕິປິ, ‘ສງ຺ຂປຓວທິນ຺ທິມສທ຺ໂທ’ ອິຕິປິ [ສງ຺ຂສທ຺ໂທ ອິຕິປິ ປຓວສທ຺ໂທ ອິຕິປິ ເທນ຺ທິມສທ຺ໂທ ອິຕິປິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ວິສຸທ຺ຘາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສິກາຍ ອຸໂຠ ສທ຺ເທ ສຸຓາຕິ ທິພ຺ເພ ຈ ມານຸເສ ຈ ເຍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ຈ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ

໒໔໒. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາຕິ – ສຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສໂທສໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕໂທສໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສອຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ.

໒໔໓. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ທຫໂຣ ຍຸວາ ມຓ຺ຑນຊາຕິໂກ ອາທາເສ ວາ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອຈ຺ເຉ ວາ ອຸທກປຕ຺ເຕ ສກໍ ມຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ສກຓິກໍ ວາ ‘ສກຓິກ’ນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ອກຓິກໍ ວາ ‘ອກຓິກ’ນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາຕິ – ສຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສໂທສໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕໂທສໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວີຕໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວີຕໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສອຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ, ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ

໒໔໔. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ, ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ. ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ.

໒໔໕. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ສກມ຺ຫາ ຄາມາ ອຎ຺ຎໍ ຄາມໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕມ຺ຫາປິ ຄາມາ ອຎ຺ຎໍ ຄາມໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ໂສ ຕມ຺ຫາ ຄາມາ ສກໍເຍວ ຄາມໍ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຫໍ ໂຂ ສກມ຺ຫາ ຄາມາ ອມຸໍ ຄາມໍ ອຄຈ຺ຉິໍ [ອຄຎ຺ຉິໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຕຕ຺ຣາປິ ເອວໍ ອຏ຺ຐາສິໍ, ເອວໍ ນິສີທິໍ, ເອວໍ ອຠາສິໍ, ເອວໍ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິໍ, ຕມ຺ຫາປິ ຄາມາ ອມຸໍ ຄາມໍ ອຄຈ຺ຉິໍ, ຕຕ຺ຣາປິ ເອວໍ ອຏ຺ຐາສິໍ, ເອວໍ ນິສີທິໍ, ເອວໍ ອຠາສິໍ, ເອວໍ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິໍ, ໂສມ຺ຫິ ຕມ຺ຫາ ຄາມາ ສກໍເຍວ ຄາມໍ ປຈ຺ຈາຄໂຕ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ, ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ, ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ

໒໔໖. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ, ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ. ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ, ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ.

໒໔໗. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ມຊ຺ເຌ ສິງ຺ຆາຏເກ ປາສາໂທ. ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ຐິໂຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ມນຸສ຺ເສ ເຄຫໍ ປວິສນ຺ເຕປິ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕປິ ຣຖິກາຍປິ ວີຖິໍ ສຎ຺ຈຣນ຺ເຕ [ຣຖິຍາປີ ຣຖິໍ ສຎ຺ຈຣນ຺ເຕ (ສີ.), ຣຖິຍາຍ ວິຖິໍ ສຎ຺ຈຣນ຺ເຕປິ (ສ຺ຍາ.)] ມຊ຺ເຌ ສິງ຺ຆາຏເກ ນິສິນ຺ເນປິ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ເອເຕ ມນຸສ຺ສາ ເຄຫໍ ປວິສນ຺ຕິ, ເອເຕ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ເອເຕ ຣຖິກາຍ ວີຖິໍ ສຎ຺ຈຣນ຺ຕິ, ເອເຕ ມຊ຺ເຌ ສິງ຺ຆາຏເກ ນິສິນ຺ນາ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ, ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ. ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ; ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ‘ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

ອາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ

໒໔໘. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ອິເມ ອາສວາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ‘ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິ’ຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ, ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ.

໒໔໙. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພຕສງ຺ເຂເປ ອຸທກຣຫໂທ ອຈ຺ໂຉ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ອນາວິໂລ. ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ຕີເຣ ຐິໂຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ສິປ຺ປິສມ຺ພຸກມ຺ປິ ສກ຺ຂຣກຖລມ຺ປິ ມຈ຺ຉຄຸມ຺ພມ຺ປິ ຈຣນ຺ຕມ຺ປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕມ຺ປິ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອຸທກຣຫໂທ ອຈ຺ໂຉ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ ອນາວິໂລ. ຕຕ຺ຣິເມ ສິປ຺ປິສມ຺ພຸກາປິ ສກ຺ຂຣກຖລາປິ ມຈ຺ຉຄຸມ຺ພາປິ ຈຣນ຺ຕິປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິປີ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ‘ໂສ ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ‘ອິເມ ອາສວາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ‘ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ, ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ປຸຣິເມຫິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິເກຫິ ສາມຎ຺ຎຜເລຫິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ. ອິມສ຺ມາ ຈ ປນ, ມຫາຣາຊ, ສນ຺ທິຏ຺ຐິກາ ສາມຎ຺ຎຜລາ ອຎ຺ຎໍ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກໍ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ ວາ ປຓີຕຕຣໍ ວາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ.

ອຊາຕສຕ຺ຕຸອຸປາສກຕ຺ຕປຏິເວທນາ

໒໕໐. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ; ເອວເມວໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠຄວາ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕໍ. ອຈ຺ຈໂຍ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາລໍ ຍຖາມູຬ຺ຫໍ ຍຖາອກຸສລໍ, ໂຍຫໍ ປິຕຣໍ ຘມ຺ມິກໍ ຘມ຺ມຣາຊານໍ ອິສ຺ສຣິຍກາຣຓາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສິໍ. ຕສ຺ສ ເມ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອາຍຕິໍ ສໍວຣາຍາ’’ຕິ.

໒໕໑. ‘‘ຕຄ຺ຆ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ອຈ຺ຈໂຍ ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາລໍ ຍຖາມູຬ຺ຫໍ ຍຖາອກຸສລໍ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ປິຕຣໍ ຘມ຺ມິກໍ ຘມ຺ມຣາຊານໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣສິ, ຕໍ ເຕ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ. ວຸທ຺ຘິເຫສາ, ມຫາຣາຊ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ, ໂຍ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣຕິ, ອາຍຕິໍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

໒໕໒. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທ ຈ ທານິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຄຈ຺ຉາມ ພຫຸກິຈ຺ຈາ ມຍໍ ພຫຸກຣຓີຍາ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສທານິ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເວເທຫິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.