໖. ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໑໕. ເຕນ ສມເຍນາຕິ ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸປນນ຺ໂທ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕຕິ ອສີຕິສຫສ຺ສມຕ຺ຕານໍ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຕິກິຏ຺ໂຐ ໂລລຊາຕິໂກ. ປຏ຺ໂຏຕິ ເຉໂກ ສມຕ຺ໂຖ ປຏິພໂລ ສຣສມ຺ປນ຺ໂນ ກຓ຺ຐມາຘຸຣິເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ກິສ຺ມິໍ ວິຍາຕິ ກິໍສຸ ວິຍ ກິເລໂສ ວິຍ, ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປວເສນ ກມ຺ປນໍ ວິຍ ສງ຺ກມ຺ປນໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອທ຺ຘານມຄ຺ຄນ຺ຕິ ອທ຺ຘານສງ຺ຂາຕໍ ທີຆມຄ຺ຄໍ, ນ ນຄຣວີຖິມຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຈ຺ຉິນ຺ທິໍສູຕິ ມຸສິໍສຸ, ປຕ຺ຕຈີວຣານິ ເນສໍ ຫຣິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸຍຸຎ຺ຊາຫີຕິ ຠິກ຺ຂຸຠາວຊານນຕ຺ຖາຍ ປຸຈ຺ຉ. ອນຸຍຸຎ຺ຊິຍມານາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາອຸປສມ຺ປທາປຕ຺ຕຈີວຣາຘິຏ຺ຐານາທີນິ ປຸຈ຺ຉິຍມານາ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ໂຍ ‘‘ສາເກຕາ ສາວຕ຺ຖິໍ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ.

໕໑໗. ອຎ຺ຎາຕກໍ ຄຫປຕິໍ ວາຕິອາທີສຸ ຍໍ ປຣໂຕ ‘‘ຕິເຓນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ອນຸປຸພ຺ພກຖາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສເຈ ໂຈເຣ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ທຫຣາ ປຕ຺ຕຈີວຣານິ ຄເຫຕ຺ວາ ປລາຕາ, ໂຈຣາ ເຖຣານໍ ນິວາສນປາຣຸປນມຕ຺ຕໍເຍວ ຫຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຖເຣຫິ ເນວ ຕາວ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕພ຺ພໍ, ນ ສາຂາປລາສໍ ຠຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ອຖ ທຫຣາ ສພ຺ພໍ ຠຓ຺ຑກໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປລາຕາ, ໂຈຣາ ເຖຣານໍ ນິວາສນປາຣຸປນໍ ຕຎ຺ຈ ຠຓ຺ຑກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ທຫເຣຫິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິວາສນປາຣຸປນານິ ນ ຕາວ ເຖຣານໍ ທາຕພ຺ພານິ, ນ ຫິ ອນຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ສາຂາປລາສໍ ຠຎ຺ຊິຕຸໍ ລຠນ຺ຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣານໍ ປນ ອຕ຺ຖາຍ ລຠນ຺ຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣາວ ອຕ຺ຕໂນປິ ປເຣສມ຺ປິ ອຕ຺ຖາຍ ລຠນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຖເຣຫິ ວາ ສາຂາປລາສໍ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວາກາທີຫິ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ທຫຣານໍ ທາຕພ຺ພໍ, ທຫເຣຫິ ວາ ເຖຣານໍ ອຕ຺ຖາຍ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ເຕສໍ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ວາ ອທຕ຺ວາ ວາ ອຕ຺ຕນາ ນິວາເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິວາສນປາຣຸປນານິ ເຖຣານໍ ທາຕພ຺ພານິ, ເນວ ຠູຕຄາມປາຕພ຺ຍຕາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕິ, ນ ເຕສໍ ຘາຣເຓ ທຸກ຺ກຏໍ.

ສເຈ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຣຊກຕ຺ຖຣຓໍ ວາ ໂຫຕິ, ອຎ຺ເຎ ວາ ຕາທິເສ ມນຸສ຺ເສ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປຕພ຺ພໍ. ຍານິ ຈ ເນສໍ ເຕ ວາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕມນຸສ຺ສາ ອຎ຺ເຎ ວາ ສາຂາປລາສນິວາສເນ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ອຸສ຺ສາຫຊາຕາ ວຕ຺ຖານິ ເທນ຺ຕິ, ຕານິ ສທສານິ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ອທສານິ ວາ ນີລາທິນານາວຓ຺ຓານິ ວາ ກປ຺ປິຍານິປິ ອກປ຺ປິຍານິປິ ສພ຺ພານິ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣຏ຺ຐາເນ ຐິຕຕ຺ຕາ ເຕສໍ ນິວາເສຕຸຎ຺ຈ ປາຣຸປິຕຸຎ຺ຈ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິເຫຕໍ ປຣິວາເຣ –

‘‘ອກປ຺ປກຕໍ ນາປິ ຣຊນາຍ ຣຕ຺ຕໍ;

ເຕນ ນິວຕ຺ໂຖ ເຍນ ກາມໍ ວເຊຍ຺ຍ;

ນ ຈສ຺ສ ໂຫຕິ ອາປຕ຺ຕິ;

ໂສ ຈ ຘມ຺ໂມ ສຸຄເຕນ ເທສິໂຕ;

ປຎ຺ຫາ ເມສາ ກຸສເລຫິ ຈິນ຺ຕິຕາ’’ຕິ. (ປຣິ. ໔໘໑);

ອຍຎ຺ຫິ ປຎ຺ໂຫ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຖ ປນ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ສຫຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ເນສໍ ກຸສຈີຣວາກຈີຣຜລກຈີຣານິ ເທນ຺ຕິ, ຕານິປິ ລທ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນິວາເສຕຸໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ນິວາເສຕ຺ວາປິ ລທ຺ຘິ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ.

ອິທານິ ‘‘ຍໍ ອາວາສໍ ປຐມໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ສເຈ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ວິຫາຣຈີວຣໍ ວາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຫາຣຈີວຣໍ ນາມ ມນຸສ຺ສາ ອາວາສໍ ກາເຣຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປຈ຺ຈຍາ ອມ຺ຫາກໍເຍວ ສນ຺ຕກາ ປຣິໂຠຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ຕິຈີວຣໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ກາຣາປິເຕ ອາວາເສ ຐເປນ຺ຕິ, ເອຕໍ ວິຫາຣຈີວຣໍ ນາມ. ອຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ມຎ຺ຈກສ຺ສ ອຸປຣິ ອຕ຺ຖຣຓກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຠຸມຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ປຣິກມ຺ມກຕາຍ ຠູມິຍາ ຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ຈິມິລິກາຫິ ກຕອຕ຺ຖຣຓໍ ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ຕຏ຺ຏິກໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຈງ຺ກມນ຺ຕິ. ຠິສິຈ຺ຉວີຕິ ມຎ຺ຈຠິສິຍາ ວາ ປີຐຠິສິຍາ ວາ ຉວິ, ສເຈ ປູຣິຕາ ໂຫຕິ ວິຘຸນິຕ຺ວາປິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວເມເຕສຸ ວິຫາຣຈີວຣາທີສຸ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ອາວາເສ ໂຫຕິ, ຕໍ ອນາປຸຈ຺ຉາປິ ຄເຫຕ຺ວາ ນິວາເສຕຸໍ ວາ ປາຣຸປິຕຸໍ ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ລຠິຕ຺ວາ ໂອທຫິສ຺ສາມິ ປຸນ ຐເປສ຺ສາມີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ນ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊາຍ. ລຠິຕ຺ວາ ຈ ປນ ຎາຕິໂຕ ວາ ອຸປຏ຺ຐາກໂຕ ວາ ອຎ຺ຎໂຕ ວາ ກຸໂຕຈິ ປາກຕິກເມວ ກາຕພ຺ພໍ. ວິເທສຄເຕນ ເອກສ຺ມິໍ ສງ຺ຆິເກ ອາວາເສ ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ຐເປຕພ຺ພໍ. ສຈສ຺ສ ປຣິໂຠເຄເນວ ຕໍ ຊີຣຕິ ວາ ນສ຺ສຕິ ວາ ຄີວາ ນ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ເອເຕສໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ຄິຫິວຕ຺ຖາທີນໍ ຠິສິຈ຺ຉວິປຣິຍນ຺ຕານໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ລພ຺ຠຕິ, ເຕນ ຕິເຓນ ວາ ປຓ຺ເຓນ ວາ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ.

໕໑໙. ເຍຫິ ເກຫິຈິ ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍມ຺ປິ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ອຎ຺ເຎ ‘‘ອາຫຣຖ, ອາວຸໂສ, ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ຍາຈິຕ຺ວາ ວາ ວິສ຺ສາເສນ ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕມ຺ປິ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ປຣິໂຠຄຊິຓ຺ຓໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣານໍ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາທີນໍ ອຕ຺ຕນາ ຕິຓປຓ຺ເຓຫິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ທິນ຺ນຈີວຣມ຺ປິ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣຏ຺ຐາເນ ນຏ຺ຐຈີວຣຏ຺ຐາເນ ຈ ຐິຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕນ ເນສໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ອກປ຺ປິຍຈີວຣປຣິໂຠເຄ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ ອນຸຣູປາ ຠວິສ຺ສຕິ.

໕໒໑. ຎາຕການໍ ປວາຣິຕານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເອເຕສໍ ສນ຺ຕກໍ ເທຖາ’’ຕິ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ຕສ຺ສ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນ ຫິ ຎາຕກປວາຣິຕານໍ ອາປຕ຺ຕິ ວາ ອນາປຕ຺ຕິ ວາ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ຘເນນາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ອຕ຺ຕໂນ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ເຑນ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣເນວ ຈີວຣໍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ຕສ຺ສ ເຈຕາເປນ຺ຕສ຺ສ ປຣິວຕ຺ຕາເປນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ປວາຣິຕານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ສງ຺ຆວເສນ ປວາຣິເຕສຸ ປມາຓເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ປຸຄ຺ຄລິກປວາຣຓາຍ ຍໍ ຍໍ ປວາເຣຕິ, ຕໍ ຕໍເຍວ ວິຎ຺ຎາເປຕພ຺ພໍ. ໂຍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປວາເຣຕ຺ວາ ສຍເມວ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກາລານຸກາລໍ ຈີວຣານິ ທິວເສ ທິວເສ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນີຕິ ເອວໍ ເຍນ ເຍນຕ຺ໂຖ ຕໍ ຕໍ ເທຕິ, ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ໂຍ ປນ ປວາເຣຕ຺ວາ ພາລຕາຍ ວາ ສຕິສມ຺ໂມເສນ ວາ ນ ເທຕິ, ໂສ ວິຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ໂຍ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເຄຫໍ ປວາເຣມີ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາສຸຂໍ ນິສີທິຕພ຺ພໍ ນິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ນ ກິຎ຺ຈິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ໂຍ ປນ ‘‘ຍໍ ມຍ຺ຫໍ ເຄເຫ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ປວາເຣມີ’’ຕິ ວທຕິ. ຍໍ ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍໍ, ຕໍ ວິຎ຺ຎາເປຕພ຺ພໍ, ເຄເຫ ປນ ນິສີທິຕຸໍ ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ວາ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຕກປວາຣິເຕ ນ ເກວລໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ, ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ອຍເມໂກ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ປນ ທຸຕິໂຍ ອຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ເຍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຎາຕກປວາຣິຕາ, ເຕ ຕສ຺ເສວ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສາ’’ຕິ ລທ຺ຘໂວຫາຣສ຺ສ ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິຕສ຺ສ ວາ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຖາຍ ວິຎ຺ຎາເປນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ສມຸຏ຺ຐານາທີສຸ ອິທມ຺ປິ ຉສມຸຏ຺ຐານໍ, ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.