໒. ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໔໗໑. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປທໍ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕເຣນາຕິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕິ ອນ຺ຕຣວາສໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ໂຄ, ສຫ ອນ຺ຕເຣນ ອຸຕ຺ຕຣໍ ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣໍ, ເຕນ ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕເຣນ, ສຫ ອນ຺ຕຣວາສເກນ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຓ຺ຓກິຕານີຕິ ເສເທນ ຜຸຏ຺ໂຐກາເສສຸ ສຎ຺ຊາຕກາຬເສຕມຓ຺ຑລານິ. ອທ຺ທສ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເສນາສນຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕຕິ ເຖໂຣ ກິຣ ຠຄວຕິ ທິວາ ປຏິສລ຺ລານຕ຺ຖາຍ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິຏ຺ເຐ ຕໍ ໂອກາສໍ ລຠິຕ຺ວາ ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ທາຣຸຠຓ຺ຑມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ຑານິ ປຏິສາເມນ຺ໂຕ ອສມ຺ມຏ຺ຐຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຄິລາເນຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເສນາສນຏ຺ຐານໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ອທ຺ທສ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອທ຺ທສ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເສນາສນຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ’’ຕິ.

໔໗໓. ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິໍ ທາຕຸນ຺ຕິ ອວິປ຺ປວາເສ ສມ຺ມຸຕິ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິ, ອວິປ຺ປວາສາຍ ວາ ສມ຺ມຸຕິ ອວິປ຺ປວາສສມ຺ມຸຕິ. ໂກ ປເນຕ຺ຖ ອານິສໍໂສ? ເຍນ ຈີວເຣນ ວິປ຺ປວສຕິ, ຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ນ ໂຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ນາປຊ຺ຊຕິ. ກິຕ຺ຕກໍ ກາລໍ? ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ຕາວ ອາຫ – ‘‘ຍາວ ໂຣໂຄ ນ ວູປສມຕິ, ວູປສນ຺ເຕ ປນ ໂຣເຄ ສີຆໍ ຈີວຣຏ຺ຐານໍ ອາຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ສີຆໍ ອາຄຈ຺ຉໂຕ ໂຣໂຄ ປຏິກຸປ຺ເປຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ສຓິກໍ ອາຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ສຕ຺ຖໍ ວາ ປຣິເຍສຕິ, ‘ຄຈ຺ຉາມີ’ຕິ ອາໂຠຄໍ ວາ ກໂຣຕິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘ນ ທານິ ຄມິສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ປນ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພໍ, ອຕິເຣກຈີວຣຏ຺ຐາເນ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສເຈ ປນສ຺ສ ໂຣໂຄ ປຏິກຸປ຺ປຕິ, ກິໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ? ຜຸສ຺ສເທວຕ຺ເຖໂຣ ຕາວ ອາຫ – ‘‘ສເຈ ໂສເຍວ ໂຣໂຄ ປຏິກຸປ຺ປຕິ, ສາ ເອວ ສມ຺ມຸຕິ, ປຸນ ສມ຺ມຸຕິທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ອຖຎ຺ໂຎ ກຸປ຺ປຕິ, ປຸນ ທາຕພ຺ພາ ສມ຺ມຸຕີ’’ຕິ. ອຸປຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ໂສ ວາ ໂຣໂຄ ໂຫຕຸ, ອຎ຺ໂຎ ວາ ປຸນ ສມ຺ມຸຕິທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ.

໔໗໕-໖. ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາຕິ ອິຘ ປນ ປຸຣິມສິກ຺ຂາປເທ ວິຍ ອຕ຺ຖໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐິເຕ ຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ເອວໍ ສາມິວເສນ ກຣຓວຈນສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຣຓວເສນ ຫິ ຠິກ຺ຂຸນາ ອິທໍ ນາມ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ. ສາມິວເສນ ປນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈີວຣສ຺ມິໍ ນິຏ຺ຐິເຕ ກຖິເນ ຈ ອຸພ຺ຠເຕ ເອວໍ ຉິນ຺ນປລິໂພໂຘ ເອກຣຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິຈີວເຣນາຕິ ອຘິຏ຺ຐິເຕສຸ ຕີສຸ ຈີວເຣສຸ ເຍນ ເກນຈິ. ເອເກນ ວິປ຺ປວຸຕ຺ໂຖປິ ຫິ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວຸຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ປຏິສິທ຺ຘປຣິຍາປນ຺ເນນ ວິປ຺ປວຸຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ເຕເນວສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ສງ຺ຆາຏິຍາ ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍາຕິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ວເສຍ຺ຍ.

໔໗໗-໘. ຄາໂມ ເອກູປຈາໂຣຕິອາທິ ອວິປ຺ປວາສລກ຺ຂຓວວຕ຺ຖາປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ຍຖາກ຺ກເມນ ຕາເນວ ປນ຺ນຣສ ມາຕິກາປທານິ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ຄາໂມ ເອກູປຈາໂຣ ນາມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອກກຸລສ຺ສ ຄາໂມຕິ ເອກສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ວາ ໂຠຊກສ຺ສ ວາ ຄາໂມ. ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ເຍນ ເກນຈິ ປາກາເຣນ ວາ ວຕິຍາ ວາ ປຣິກ຺ຂາຍ ວາ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເອກກຸລຄາມສ຺ສ ເອກູປຈາຣຕາ ທສ຺ສິຕາ. ອນ຺ໂຕຄາເມ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ ເອວຣູເປ ຄາເມ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄາມພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຍຖາຣຸຈິເຕ ຐາເນ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ອິມິນາ ຕສ຺ເສວ ຄາມສ຺ສ ນານູປຈາຣຕາ ທສ຺ສິຕາ. ເອວຣູເປ ຄາເມ ຍສ຺ມິໍ ຆເຣ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຖ ວາ ຕໍ ຆຣໍ ສມນ຺ຕໂຕ ຫຕ຺ຖປາສາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ, ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍຣຕນປ຺ປມາຓປ຺ປເທສາ ອຸທ຺ຘໍ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍຣຕນພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປນ ວຕ຺ຖຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໍ ປມາຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສເຈປິ ອິທ຺ຘິມາ ຠິກ຺ຂູ ອາກາເສ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍເມວ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມິໍ ຆເຣຕິ ຆຣປຣິຈ຺ເຉໂທ ‘‘ເອກກຸລສ຺ສ ນິເວສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໔໘໐) ລກ຺ຂເຓນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໗໙. ນານາກຸລສ຺ສ ຄາໂມຕິ ນານາຣາຊູນໍ ວາ ໂຠຊການໍ ວາ ຄາໂມ, ເວສາລິກຸສິນາຣາທິສທິໂສ. ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ອິມິນາ ນານາກຸລຄາມສ຺ສ ເອກູປຈາຣຕາ ທສ຺ສິຕາ. ສຠາເຍ ວາ ທ຺ວາຣມູເລ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຠາຍນ຺ຕິ ລິງ຺ຄພ຺ຍຕ຺ຕເຍນ ສຠາ ວຸຕ຺ຕາ. ທ຺ວາຣມູເລຕິ ນຄຣທ຺ວາຣສ຺ສ ສມີເປ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເອວຣູເປ ຄາເມ ຍສ຺ມິໍ ຆເຣ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ທສງ຺ຆຏ຺ຏເນນ ວາ ຊນສມ຺ພາເຘນ ວາ ວສິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ສຠາເຍ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ນຄຣທ຺ວາຣມູເລ ວາ. ຕຕ຺ຣປິ ວສິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຜາສຸກຏ຺ຐາເນ ວສິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓ ອາຄມ຺ມ ເຕສໍເຍວ ສຠາຍທ຺ວາຣມູລານໍ ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ຆຣສ຺ສ ປນ ຈີວຣສ຺ສ ວາ ຫຕ຺ຖປາເສ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ.

ສຠາຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຫຕ຺ຖປາເສ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ສເຈ ຆເຣ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຠາເຍ ຐເປສ຺ສາມີຕິ ສຠາຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ສຠາຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຫຕ຺ຖປາເສຕິ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ‘‘ຫນ຺ທິມໍ ຈີວຣໍ ຐເປມີ’’ຕິ ເອວໍ ນິກ຺ເຂປສຸເຂ ຫຕ຺ຖປາສຄເຕ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ອາປເຓ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸຣິມນເຍເນວ ສຠາເຍ ວາ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ ທ຺ວາຣມູເລ ວາ, ຫຕ຺ຖປາສາ ວາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ຜຸສ຺ສເທວຕ຺ເຖໂຣ ຕາວ ອາຫ – ‘‘ຈີວຣຫຕ຺ຖປາເສ ວສິຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວີຖິຫຕ຺ຖປາເສປິ ສຠາຍຫຕ຺ຖປາເສປິ ທ຺ວາຣຫຕ຺ຖປາເສປິ ວສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ອຸປຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘‘ນຄຣສ຺ສ ພຫູນິປິ ທ຺ວາຣານິ ໂຫນ຺ຕິ ພຫູນິປິ ສຠາຍານິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍສ຺ສາ ປນ ວີຖິຍາ ຈີວຣໍ ຐປິຕໍ ຍໍ ຕສ຺ສາ ສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ສຠາຍຎ຺ຈ ທ຺ວາຣຎ຺ຈ ຕສ຺ສ ສຠາຍສ຺ສ ຈ ທ຺ວາຣສ຺ສ ຈ ຫຕ຺ຖປາສາ ນ ວິຊຫິຕພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ສກ຺ກາ ຈີວຣສ຺ສ ປວຕ຺ຕິ ຊານິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ສຠາຍໍ ປນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຍສ຺ສ ອາປຓິກສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ສເຈ ໂສ ຕໍ ຈີວຣໍ ອຕິຫຣິຕ຺ວາ ຆເຣ ນິກ຺ຂິປຕິ, ວີຖິຫຕ຺ຖປາໂສ ນ ຣກ຺ຂຕິ, ຆຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາເສ ວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ສເຈ ມຫນ຺ຕໍ ຆຣໍ ໂຫຕິ, ທ຺ເວ ວີຖິໂຍ ຜຣິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ ຫຕ຺ຖປາເສເຍວ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ. ສຠາເຍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປນ ສຠາເຍ ວາ ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸເຂ ນຄຣທ຺ວາຣມູເລ ວາ ເຕສໍເຍວ ຫຕ຺ຖປາເສ ວາ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ.

ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິອິມິນາ ຕສ຺ເສວ ຄາມສ຺ສ ນານູປຈາຣຕາ ທສ຺ສິຕາ. ເອເຕເນວຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອກູປຈາຣຕາ ຈ ນານູປຈາຣຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ຄາໂມ ເອກູປຈາໂຣ ນາມາ’’ຕິ ເອວໍ ອາທິມ຺ຫິ ‘‘ອຊ຺ໂຌກາໂສ ເອກູປຈາໂຣ ນາມາ’’ຕິ ເອວໍ ອນ຺ເຕ ຈ ເອກເມວ ມາຕິກາປທໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປທຠາຊນໍ ວິຕ຺ຖາຣິຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ເສວ ປທສ຺ສານຸສາເຣນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຣິກ຺ເຂປາທິວເສນ ເອກູປຈາຣຕາ ຈ ນານູປຈາຣຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ.

໔໘໐-໑. ນິເວສນາທີສຸ ໂອວຣກາຕິ ຄພ຺ຠານໍເຍເວຕໍ ປຣິຍາຍວຈນໍ. ຫຕ຺ຖປາສາ ວາຕິ ຄພ຺ຠສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາສາ. ທ຺ວາຣມູເລ ວາຕິ ສພ຺ເພສໍ ສາຘາຣເຓ ຆຣທ຺ວາຣມູເລ. ຫຕ຺ຖປາສາ ວາຕິ ຄພ຺ຠສ຺ສ ວາ ຆຣທ຺ວາຣມູລສ຺ສ ວາ ຫຕ຺ຖປາສາ.

໔໘໒-໗. ອຸໂທສິໂຕຕິ ຍານາທີນໍ ຠຓ຺ຑານໍ ສາລາ. ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ນິເວສເນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຏ຺ໂຏຕິ ປຏິຣາຊາທິປຏິພາຫນຕ຺ຖໍ ອິຏ຺ຐກາຫິ ກໂຕ ພຫລຠິຕ຺ຕິໂກ ຈຕຸປຎ຺ຈຠູມິໂກ ປຕິສ຺ສຍວິເສໂສ. ມາໂຬຕິ ເອກກູຏສງ຺ຄຫິໂຕ ຈຕຸຣສ຺ສປາສາໂທ. ປາສາໂທຕິ ທີຆປາສາໂທ. ຫມ຺ມິຍນ຺ຕິ ມຸຓ຺ຑຈ຺ຉທນປາສາໂທ.

໔໘໙. ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາຕິເອຕ຺ຖ ເອກໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ອຏ຺ຐວີສຕິຫຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ. ສເຈ ສຕ຺ໂຖ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄາມໍ ວາ ນທິໍ ວາ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ອນ຺ໂຕປວິຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາພທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ໂອຣຎ຺ຈ ປາຣຎ຺ຈ ຜຣິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຖປຣິຫາໂຣວ ລພ຺ຠຕິ. ອຖ ຄາເມ ວາ ນທິຍາ ວາ ປຣິຍາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອນ຺ໂຕປວິຏ຺ໂຐ, ຄາມປຣິຫາໂຣ ເຈວ ນທີປຣິຫາໂຣ ຈ ລພ຺ຠຕິ. ສເຈ ວິຫາຣສີມໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອນ຺ໂຕສີມາຍ ຈ ຈີວຣໍ ໂຫຕິ, ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວສິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ພຫິສີມາຍ ຈີວຣໍ ໂຫຕິ ສຕ຺ຖສມີເປເຍວ ວສິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສກເຏ ວາ ຠຄ຺ເຄ ໂຄເຓ ວາ ນຏ຺ເຐ ອນ຺ຕຣາ ຉິຊ຺ຊຕິ, ຍສ຺ມິໍ ໂກຏ຺ຐາເສ ຈີວຣໍ ຕຕ຺ຖ ວສິຕພ຺ພໍ.

໔໙໐. ເອກກຸລສ຺ສ ເຂຕ຺ເຕ ຫຕ຺ຖປາໂສ ນາມ ຈີວຣຫຕ຺ຖປາໂສເຍວ, ນານາກຸລສ຺ສ ເຂຕ຺ເຕ ຫຕ຺ຖປາໂສ ນາມ ເຂຕ຺ຕທ຺ວາຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາໂສ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ຈີວຣສ຺ເສວ ຫຕ຺ຖປາໂສ.

໔໙໑-໔. ຘຎ຺ຎກຣຓນ຺ຕິ ຂລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາຣາໂມຕິ ປຸປ຺ຜາຣາໂມ ວາ ຜລາຣາໂມ ວາ. ທ຺ວີສຸປິ ເຂຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ວິຫາໂຣ ນິເວສນສທິໂສ. ຣຸກ຺ຂມູເລ ອນ຺ໂຕຉາຍາຍນ຺ຕິ ຉາຍາຍ ຜຸຏ຺ໂຐກາສສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ເອວ. ວິຣຬສາຂສ຺ສ ປນ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອາຕເປນ ຜຸຏ຺ໂຐກາເສ ຐປິຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕາທິສສ຺ສ ສາຂາຈ຺ຉາຍາຍ ວາ ຂນ຺ຘຈ຺ຉາຍາຍ ວາ ຐເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ສາຂາຍ ວາ ວິຏເປ ວາ ຐເປຕິ, ອຸປຣິ ອຎ຺ຎສາຂາຈ຺ຉາຍາຍ ຜຸຏ຺ໂຐກາເສເຍວ ຐເປຕພ຺ພໍ. ຂຸຊ຺ຊຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຉາຍາ ທູຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຉາຍາຍ ຄຕຏ຺ຐາເນ ຐເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ອິຘາປິ ຫຕ຺ຖປາໂສ ຈີວຣຫຕ຺ຖປາໂສເຍວ.

ອຄາມເກ ອຣຎ຺ເຎຕິ ອຄາມກໍ ນາມ ອຣຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຌາຏວີອາທີສຸ ວາ ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ ວາ ມຈ຺ຉພນ຺ຘານໍ ອຄມນປເຖ ທີປເກສຸ ລພ຺ຠຕິ. ສມນ຺ຕາ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາຕິ ມຊ຺ເຌ ຐິຕສ຺ສ ສມຕ຺ຕາ ສພ຺ພທິສາສຸ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣາ, ວິນິພ຺ເພເຘນ ຈຸທ຺ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ວາ ປຈ຺ຉິມາຍ ວາ ທິສາຍ ປຣິຍນ຺ເຕ ຐປິຕຈີວຣໍ ຣກ຺ຂຕິ. ສເຈ ປນ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນສມເຍ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ປຸຣຕ຺ຖິມໍ ທິສໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ ຈີວຣໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ອິຕຣສ຺ມິໍ. ອຸໂປສຖກາເລ ປນ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ນິສິນ຺ນຠິກ຺ຂຸໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕພ຺ຠນ຺ຕຣສີມາ ໂສເຘຕພ຺ພາ. ຍຕ຺ຕກໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ວຑ຺ຒຕິ, ສີມາປິ ຕຕ຺ຕກໍ ວຑ຺ຒຕິ.

໔໙໕. ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ປຘານິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ປຘານມນຸຍຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸສສມເຍ ‘‘ນ຺ຫາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕີຓິປິ ຈີວຣານິ ຕີເຣ ຐເປຕ຺ວາ ນທິໍ ໂອຕຣຕິ, ນ຺ຫາຍນ຺ຕສ຺ເສວ ຈສ຺ສ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ກິໍ ກາຕພ຺ພໍ. ໂສ ຫິ ຍທິ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ນິວາເສຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍຈີວຣໍ ອນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຖ ນຄ຺ໂຄ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວມ຺ປິ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ? ນ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຫິ ຍາວ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ວິນຍກມ຺ມໍ ນ ກໂຣຕິ, ຕາວ ເຕສໍ ຈີວຣານໍ ອປຣິໂຠຄາຣຫຕ຺ຕາ ນຏ຺ຐຈີວຣຏ຺ຐາເນ ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ນຏ຺ຐຈີວຣສ຺ສ ຈ ອກປ຺ປິຍໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ເອກໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ທ຺ເວ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິນຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ທູເຣ ວິຫາໂຣ ໂຫຕິ, ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ມນຸສ຺ສາ ສຎ຺ຈຣນ຺ຕິ. ເອກໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ເອກໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ເອກໍ ອໍສກູເຏ ຐເປຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ວິຫາເຣ ສຠາຄຠິກ຺ຂູ ນ ປສ຺ສຕິ, ຠິກ຺ຂາຈາຣໍ ຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ສງ຺ຆາຏິໍ ພຫິຄາເມ ຐເປຕ຺ວາ ສນ຺ຕຣຸຕ຺ຕເຣນ ອາສນສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິນຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ພຫິຄາເມ ໂຈຣຠຍໍ ໂຫຕິ, ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອາສນສາລາ ສມ຺ພາຘາ ໂຫຕິ ຊນາກິຓ຺ຓາ, ນ ສກ຺ກາ ເອກມນ຺ເຕ ຈີວຣໍ ອປເນຕ຺ວາ ວິນຍກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ, ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາທາຍ ພຫິຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິນຍກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຈີວຣານິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພານິ.

ສເຈ ຠິກ຺ຂູ ທຫຣານໍ ຫຕ຺ເຖ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ປຈ຺ຉິເມ ຍາເມ ສຍິຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຈີວຣໍ ຫຕ຺ຖປາເສ ກຕ຺ວາວ ສຍິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍເຍວ ອສມ຺ປຕ຺ເຕສຸ ທຫເຣສຸ ອຣຸຓໍ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ຈີວຣໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ, ນິສ຺ສໂຍ ປນ ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ທຫຣານມ຺ປິ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ເຖເຣສຸ ອສມ຺ປຕ຺ເຕສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ມຄ຺ຄໍ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອປສ຺ສນ຺ເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສເຈ ປນ ທຫຣາ ‘‘ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ສຍິຕ຺ວາ ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ຕຸມ຺ເຫ ສມ຺ປາປຸຓິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຍາວ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ ສຍນ຺ຕິ, ຈີວຣຎ຺ຈ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ, ນິສ຺ສໂຍ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ, ທຫເຣ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ເຖເຣສຸ ສຍນ຺ເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທ຺ເວຘາປຖໍ ທິສ຺ວາ ເຖຣາ ‘‘ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ’’ ທຫຣາ ‘‘ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ວຈນໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕາ, ສຫ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ ຈີວຣານິ ຈ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນິສ຺ສໂຍ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ສເຈ ທຫຣາ ມຄ຺ຄໂຕ ໂອກ຺ກມ຺ມ ‘‘ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ນິວຕ຺ຕິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອສມ຺ປຕ຺ຕານໍເຍວ ຈ ເຕສໍ ອຣຸໂຓ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ຈີວຣານິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນິສ຺ສໂຍ ປນ ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ສເຈ ປນ ເຘນຸຠເຍນ ວາ ສຸນຂຠເຍນ ວາ ‘‘ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຐຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຐຕ຺ວາ ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນ຺ຕຣາ ອຣຸເຓ ອຸຄ຺ຄເຕ ຈີວຣານິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນິສ຺ສໂຍ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ສເຈ ‘‘ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ອາຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອນ຺ໂຕສີມາຍໍ ຄາມໍ ປວິຏ຺ຐານໍ ອນ຺ຕຣາ ອຣຸໂຓ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ເນວ ຈີວຣານິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ນິສ຺ສໂຍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ສເຈ ປນ ‘‘ວິຠາຍຕຸ ຕາວາ’’ຕິ ນິສີທນ຺ຕິ, ອຣຸເຓ ອຸຄ຺ຄເຕປິ ນ ຈີວຣານິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນິສ຺ສໂຍ ປນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ເຍປິ ‘‘ອນ຺ໂຕອຣຸເຓເຍວ ອາຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສາມນ຺ຕວິຫາຣໍ ຘມ຺ມສວນຕ຺ຖາຍ ສອຸສ຺ສາຫາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄເຍວ ຈ ເນສໍ ອຣຸໂຓ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ຈີວຣານິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນິສ຺ສໂຍ ປນ ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ສເຈ ຘມ຺ມຄາຣເວນ ‘‘ຍາວ ປຣິໂຍສານໍ ສຸຕ຺ວາວ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນິສີທນ຺ຕິ, ສຫ ອຣຸຓສ຺ສຸຄ຺ຄມນາ ຈີວຣານິປິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນິສ຺ສໂຍປິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ເຖເຣນ ທຫຣໍ ຈີວຣໂຘວນຕ຺ຖາຍ ຄາມກໍ ເປເສນ຺ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ຈີວຣໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາວ ທາຕພ຺ພໍ. ທຫຣສ຺ສາປິ ຈີວຣໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣາເປຕ຺ວາ ຐເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອສ຺ສຕິຍາ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຈີວຣໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທຫຣສ຺ສ ຈີວຣໍ ວິສ຺ສາເສນ ຄເຫຕ຺ວາ ຐເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ເຖໂຣ ນສ຺ສຣຕິ, ທຫໂຣ ເອວ ສຣຕິ, ທຫເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ຈີວຣໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຈີວຣໍ ວິສ຺ສາເສນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນປິ ຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ເອກສ຺ສ ສຕິຍາປິ ອາປຕ຺ຕິໂມກ຺ໂຂ ໂຫຕີຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ສມຸຏ຺ຐານາທີສຸ ປຐມກຖິນສິກ຺ຂາປເທ ອນຘິຏ຺ຐານໍ ອວິກປ຺ປນຎ຺ຈ ອກິຣິຍໍ, ອິຘ ອປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣຓໍ ອຍເມວ ວິເສໂສ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.