ປຐມປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິທານວຓ຺ຓນາ

໑໖໒. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເວສາລິຍນ຺ຕິ ເອວໍນາມເກ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄວເສນ ປວຕ຺ຕໂວຫາເຣ ນຄເຣ. ຕຎ຺ຫິ ນຄຣໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປາກາຣປຣິກ຺ເຂປວຑ຺ຒເນນ ວິສາລີຠູຕຕ຺ຕາ ‘‘ເວສາລີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທມ຺ປິ ຈ ນຄຣໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕປ຺ປຕ຺ເຕເຍວ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ສພ຺ພາກາເຣນ ເວປຸລ຺ລໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ໂຄຈຣຄາມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ນິວາສຏ຺ຐານ ມາຫ – ‘‘ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຫາວນໍ ນາມ ສຍໍຊາຕໍ ອໂຣປິມໍ ສປຣິຈ຺ເຉທໍ ມຫນ຺ຕໍ ວນໍ. ກປິລວຕ຺ຖຸສາມນ຺ຕາ ປນ ມຫາວນໍ ຫິມວນ຺ເຕນ ສຫ ເອກາພທ຺ຘໍ ອປຣິຈ຺ເຉທໍ ຫຸຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐິຕໍ. ອິທໍ ຕາທິສໍ ນ ໂຫຕິ, ສປຣິຈ຺ເຉທໍ ມຫນ຺ຕໍ ວນນ຺ຕິ ມຫາວນໍ. ກູຏາຄາຣສາລາ ປນ ມຫາວນໍ ນິສ຺ສາຍ ກເຕ ອາຣາເມ ກູຏາຄາຣໍ ອນ຺ໂຕ ກຕ຺ວາ ຫໍສວຏ຺ຏກຈ຺ຉທເນນ ກຕາ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ນາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຄນ຺ຘກຸຏິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອເນກປຣິຍາເຍນ ອສຸຠກຖໍ ກເຖຕີຕິ ອເນເກຫິ ກາຣເຓຫິ ອສຸຠາກາຣສນ຺ທສ຺ສນປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກາຍວິຈ຺ຉນ຺ທນິຍກຖໍ ກເຖຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ ໂລມາ…ເປ. … ມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ພ຺ຍາມມຕ຺ເຕ ກເຬວເຣ ສພ຺ພາກາເຣນປິ ວິຈິນນ຺ໂຕ ນ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ມຸຕ຺ຕໍ ວາ ມຓິໍ ວາ ເວຬຸຣິຍໍ ວາ ອຄຣຸໍ ວາ ຈນ຺ທນໍ ວາ ກຸງ຺ກຸມໍ ວາ ກປ຺ປູຣໍ ວາ ວາສຈຸຓ຺ຓາທີນິ ວາ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ສຸຈິຠາວໍ ປສ຺ສຕິ. ອຖ ໂຂ ປຣມທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ເຊຄຸຈ຺ຉໍ ອສ຺ສິຣີກທສ຺ສນໍ ເກສໂລມາທິນານປ຺ປກາຣໍ ອສຸຈິໍເຍວ ປສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ນ ເອຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ກຣຓີໂຍ. ເຍປິ ຫິ ອຸຕ຺ຕມງ຺ເຄ ສິຣສ຺ມິໍ ຊາຕາ ເກສາ ນາມ, ເຕປິ ອສຸຠາ ເຈວ ອສຸຈິໂນ ຈ ປຏິກ຺ກູລາ ຈ. ໂສ ຈ ເນສໍ ອສຸຠາສຸຈິປຏິກ຺ກູລຠາໂວ ວຓ຺ຓໂຕປິ ສຓ຺ຐານໂຕປິ ຄນ຺ຘໂຕປິ ອາສຍໂຕປິ ໂອກາສໂຕປີຕິ ປຎ຺ຈຫິ ກາຣເຓຫິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ໂລມາທີນນ຺ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໘໒) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຕິ ຠຄວາ ເອກເມກສ຺ມິໍ ໂກຏ຺ຐາເສ ປຎ຺ຈປຎ຺ຈປ຺ປເຠເທນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ອສຸຠກຖໍ ກເຖຕິ.

ອສຸຠາຍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີຕິ ອຸທ຺ຘຸມາຕກາທິວເສນ ອສຸຠມາຕິກໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປທຠາຊນີເຍນ ຕໍ ວິຠຊນ຺ໂຕ ວຓ຺ເຓນ຺ໂຕ ສໍວຓ຺ເຓນ຺ໂຕ ອສຸຠາຍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ອສຸຠຠາວນາຍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີຕິ ຍາ ອຍໍ ເກສາທີສຸ ວາ ອຸທ຺ຘຸມາຕກາທີສຸ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາວຕ຺ຖູສຸ ອສຸຠາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠາວນາ ວຑ຺ຒນາ ຜາຕິກມ຺ມໍ, ຕສ຺ສາ ອສຸຠຠາວນາຍ ອານິສໍສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຄຸຓໍ ປຣິກິຕ຺ເຕຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ‘‘ອສຸຠຠາວນາຠິຍຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເກສາທີສຸ ວາ ວຕ຺ຖູສຸ ອຸທ຺ຘຸມາຕກາທີສຸ ວາ ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫີນໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ຕິວິຘກລ຺ຍາຓໍ ທສລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນໍ ປຐມໍ ຌານໍ ປຏິລຠຕິ. ໂສ ຕໍ ປຐມຊ຺ຌານສງ຺ຂາຕໍ ຈິຕ຺ຕມຎ຺ຊູສໍ ນິສ຺ສາຍ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຣິມານິ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ທສ ລກ຺ຂຓານິ – ປາຣິປນ຺ຖິກໂຕ ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິ, ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕປກ຺ຂນ຺ທນໍ, ວິສຸທ຺ຘສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນໍ, ສມຖປ຺ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນໍ, ເອກຕ຺ຕຸປຏ຺ຐານສ຺ສ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນໍ, ຕຕ຺ຖ ຊາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຕິວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ສມ຺ປຫໍສນາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເອກຣສຏ຺ເຐນ ຕທຸປຄວີຣິຍວາຫນຏ຺ເຐນ ອາເສວນຏ຺ເຐນ ສມ຺ປຫໍສນາຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ປາຬິ – ‘‘ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ໂກ ອາທິ, ກິໍ ມຊ຺ເຌ, ກິໍ ປຣິໂຍສານໍ? ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘິ ອາທິ, ອຸເປກ຺ຂານຸພ຺ຣູຫນາ ມຊ຺ເຌ, ສມ຺ປຫໍສນາ ປຣິໂຍສານໍ. ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘິ ອາທິ, ອາທິສ຺ສ ກຕິ ລກ຺ຂຓານິ? ອາທິສ຺ສ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ – ໂຍ ຕສ຺ສ ປຣິປນ຺ໂຖ ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ປຏິປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ຍຎ຺ຈ ປຣິປນ຺ຖໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ຍຎ຺ຈ ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຍຎ຺ຈ ປຏິປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘິ ອາທິ, ອາທິສ຺ສ ອິມານິ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ – ‘ປຐມໍ ຌານໍ ອາທິກລ຺ຍາຓຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ຕິລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ’.

‘‘ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂານຸພ຺ຣູຫນາ ມຊ຺ເຌ, ມຊ຺ຌສ຺ສ ກຕິ ລກ຺ຂຓານິ? ມຊ຺ຌສ຺ສ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ – ວິສຸທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ, ສມຖປ຺ປຏິປນ຺ນໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ, ເອກຕ຺ຕຸປຏ຺ຐານໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ. ຍຎ຺ຈ ວິສຸທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ, ຍຎ຺ຈ ສມຖປ຺ປຏິປນ຺ນໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ, ຍຎ຺ຈ ເອກຕ຺ຕຸປຏ຺ຐານໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ. ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂານຸພ຺ຣູຫນາ ມຊ຺ເຌ, ມຊ຺ຌສ຺ສ ອິມານິ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ – ‘ປຐມໍ ຌານໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ຕິລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ’.

‘‘ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ສມ຺ປຫໍສນາ ປຣິໂຍສານໍ, ປຣິໂຍສານສ຺ສ ກຕິ ລກ຺ຂຓານິ? ປຣິໂຍສານສ຺ສ ຈຕ຺ຕາຣິ ລກ຺ຂຓານິ – ຕຕ຺ຖ ຊາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຕິວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ສມ຺ປຫໍສນາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເອກຣສຏ຺ເຐນ ສມ຺ປຫໍສນາ, ຕທຸປຄວີຣິຍວາຫນຏ຺ເຐນ ສມ຺ປຫໍສນາ, ອາເສວນຏ຺ເຐນ ສມ຺ປຫໍສນາ. ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ສມ຺ປຫໍສນາ ປຣິໂຍສານໍ, ປຣິໂຍສານສ຺ສ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ລກ຺ຂຓານິ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ – ‘ປຐມໍ ຌານໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ຈຕຸລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ. ‘‘ເອວໍ ຕິວິຘຕ຺ຕຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຕິວິຘກລ຺ຍາຓກໍ ທສລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນໍ ວິຕກ຺ກສມ຺ປນ຺ນຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ວິຈາຣສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ປີຕິສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ສຸຂສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ວີຣິຍສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ສຕິສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈາ’’ຕິ (ປຏິ. ໂຣ. ໑.໑໕໘).

ອາທິສ຺ສ ອາທິສ຺ສ ອສຸຠສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີຕິ ‘‘ເອວມ຺ປິ ອິຕ຺ຖມ຺ປີ’’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວວຕ຺ຖານໍ ກຕ຺ວາ ອາທິສນ຺ໂຕ ອສຸຠສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ອານິສໍສໍ ກເຖຕິ, ຄຸຓໍ ປຣິກິຕ຺ເຕຕິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ‘‘ອສຸຠສຎ຺ຎາປຣິຈິເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເຈຕສາ ພຫຸລໍ ວິຫຣໂຕ ເມຖຸນຘມ຺ມສມາປຕ຺ຕິຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິລີຍຕິ ປຏິກຸຏຕິ ປຏິວຏ຺ຏຕິ, ນ ສມ຺ປສາຣີຍຕິ, ອຸເປກ຺ຂາ ວາ ປາຏິກຸລ຺ຍຕາ ວາ ສຓ຺ຐາຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸຏປຕ຺ຕໍ ວາ ນ຺ຫາຣຸທທ຺ທຸລໍ ວາ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປຏິລີຍຕິ ປຏິກຸຏຕິ ປຏິວຏ຺ຏຕິ, ນ ສມ຺ປສາຣີຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຠສຎ຺ຎາປຣິຈິເຕນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເຈຕສາ ພຫຸລໍ ວິຫຣໂຕ ເມຖຸນຘມ຺ມສມາປຕ຺ຕິຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິລີຍຕິ ປຏິກຸຏຕິ ປຏິວຏ຺ຏຕິ, ນ ສມ຺ປສາຣີຍຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໗.໔໙).

ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸນ຺ຕິ ອຫໍ ຠິກ຺ຂເວ ເອກໍ ອທ຺ຘມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸໍ ນິລີຍິຕຸໍ ເອໂກວ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣິຕຸໍ ອິຈ຺ຉາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນມ຺ຫິ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນາຕິ ໂຍ ອຕ຺ຕນາ ປຍຸຕ຺ຕວາຈໍ ອກຕ຺ວາ ມມຕ຺ຖາຍ ສທ຺ເຘສຸ ກຸເລສຸ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ອຸປນາເມຕິ, ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣກໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຐເປຕ຺ວາ ນມ຺ຫິ ອຎ຺ເຎນ ເກນຈິ ຠິກ຺ຂຸນາ ວາ ຄຫຏ຺ເຐນ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພຕິ.

ກສ຺ມາ ປນ ເອວມາຫາຕິ? ອຕີເຕ ກິຣ ປຎ຺ຈສຕາ ມິຄລຸທ຺ທກາ ມຫຕີຫິ ທຓ຺ຑວາຄຸຣາຫິ ອຣຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ເອກໂຕເຍວ ຍາວຊີວໍ ມິຄປກ຺ຂິຆາຕກມ຺ເມນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ນິຣເຍ ອຸປປນ຺ນາ; ເຕ ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ກເຕນ ເກນຈິເທວ ກຸສລກມ຺ເມນ ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປປນ຺ນາ ກລ຺ຍາຓູປນິສ຺ສຍວເສນ ສພ຺ເພປິ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊຎ຺ຈ ອຸປສມ຺ປທຎ຺ຈ ລຠິໍສຸ; ເຕສໍ ຕໂຕ ມູລາກຸສລກມ຺ມໂຕ ອວິປກ຺ກວິປາກາ ອປຣາປຣເຈຕນາ ຕສ຺ມິໍ ອທ຺ຘມາສພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕູປກ຺ກເມນ ຈ ປຣູປກ຺ກເມນ ຈ ຊີວຕຸປຈ຺ເຉທາຍ ໂອກາສມກາສິ, ຕໍ ຠຄວາ ອທ຺ທສ. ກມ຺ມວິປາໂກ ນາມ ນ ສກ຺ກາ ເກນຈິ ປຏິພາຫິຕຸໍ. ເຕສຸ ຈ ຠິກ຺ຂູສຸ ປຸຖຸຊ຺ຊນາປິ ອຕ຺ຖິ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີອນາຄາມີຂີຓາສວາປິ. ຕຕ຺ຖ ຂີຓາສວາ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກາ, ອິຕເຣ ອຣິຍສາວກາ ນິຍຕຄຕິກາ ສຸຄຕິປຣາຍຓາ, ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ປນ ຄຕິ ອນິຍຕາ. ອຖ ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມ ອຕ຺ຕຠາເວ ຉນ຺ທຣາເຄນ ມຣຓຠຍຠີຕາ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ຄຕິໍ ວິໂສເຘຕຸໍ, ຫນ຺ທ ເນສໍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານາຍ ອສຸຠກຖໍ ກເຖມິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາເວ ວິຄຕຈ຺ຉນ຺ທຣາຄຕາຍ ຄຕິວິໂສຘນໍ ກຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວໍ ເນສໍ ມມ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ສາຕ຺ຖິກາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ຕໂຕ ເຕສໍ ອນຸຄ຺ຄຫາຍ ອສຸຠກຖໍ ກເຖສິ ກມ຺ມຏ຺ຐານສີເສນ, ໂນ ມຣຓວຓ຺ຓສໍວຓ຺ຓນາຘິປ຺ປາເຍນ. ກເຖຕ຺ວາ ຈ ປນສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ມໍ ອິມໍ ອທ຺ຘມາສໍ ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ, ‘ອຊ຺ຊ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ມໂຕ, ອຊ຺ຊ ທ຺ເວ…ເປ… ອຊ຺ຊ ທສາ’ຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ກມ຺ມວິປາໂກ ນ ສກ຺ກາ ມຍາ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ປຏິພາຫິຕຸໍ. ສ຺ວາຫໍ ຕໍ ສຸຕ຺ວາປິ ກິໍ ກຣິສ຺ສາມິ? ກິໍ ເມ ອນຕ຺ຖເກນ ອນຍພ຺ຍສເນນ ສຸເຕນ? ຫນ຺ທາຫໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອທສ຺ສນໍ ອຸປຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘມາສໍ ປຕິສລ຺ລີຍິຕຸໍ; ນມ຺ຫິ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນາ’’ຕິ.

ອປເຣ ປນາຫຸ – ‘‘ປຣູປວາທວິວຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ ເອວໍ ວຕ຺ວາ ປຏິສລ຺ລີໂນ’’ຕິ. ປເຣ ກິຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປວທິສ຺ສນ຺ຕິ – ‘‘ອຍໍ ‘ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ອຫໍ ສທ຺ຘມ຺ມວຣຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’ຕິ ປຏິຊານມາໂນ ອຕ຺ຕໂນປິ ສາວເກ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຆາເຕນ຺ເຕ ນິວາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ກິມຎ຺ຎໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິຕາ ວກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘‘ຠຄວາ ປຏິສລ຺ລານມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ນຍິມໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຊານາຕິ, ໂກຈິສ຺ສ ອາໂຣຈຍິຕາປິ ນຕ຺ຖິ, ສເຈ ຊາເນຍ຺ຍ ອທ຺ຘາ ນິວາເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອິທໍ ປນ ອິຈ຺ຉາມຕ຺ຕໍ, ປຐມເມເວຕ຺ຖ ກາຣຓໍ. ນາສ຺ສຸຘາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອສ຺ສຸຘາ’’ຕິ ປທປູຣຓມຕ຺ເຕ ອວຘາຣຓຕ຺ເຖ ວາ ນິປາໂຕ; ເນວ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອເນເກຫິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ໂວກາໂຣ ອສ຺ສາຕິ ອເນກາກາຣໂວກາໂຣ; ອເນກາກາຣໂວກິຓ຺ໂຓ ອເນກກາຣຓສມ຺ມິສ຺ໂສຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂກ ໂສ? ອສຸຠຠາວນານຸໂຍໂຄ, ຕໍ ອເນກາກາຣໂວກາຣໍ ອສຸຠຠາວນານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕີຕິ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຏ຺ຏີຍນ຺ຕີຕິ ສເກນ ກາເຍນ ອຏ຺ຏາ ທຸກ຺ຂິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຫຣາຍນ຺ຕີຕິ ລຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ສຎ຺ຊາຕຊິຄຸຈ຺ຉາ ໂຫນ຺ຕິ. ທຫໂຣຕິ ຕຣຸໂຓ. ຍຸວາຕິ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກຕິ ມຓ຺ຑນກປກຕິໂກ. ສີສໍນ຺ຫາໂຕຕິ ສີເສນ ສທ຺ຘິໍ ນ຺ຫາໂຕ. ທຫໂຣ ຍຸວາຕິ ເຈຕ຺ຖ ທຫຣວຈເນນ ປຐມໂຍພ຺ພນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຐມໂຍພ຺ພເນ ຫິ ສຕ຺ຕາ ວິເສເສນ ມຓ຺ຑນກຊາຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ສີສໍນ຺ຫາໂຕຕິ ອິມິນາ ມຓ຺ຑນານຸໂຍຄກາລໍ. ຍຸວາປິ ຫິ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ສໍກິລິຏ຺ຐສຣີໂຣ ນ ມຓ຺ຑນານຸຍຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ; ສີສໍນ຺ຫາໂຕ ປນ ໂສ ມຓ຺ຑນເມວານຸຍຸຎ຺ຊຕິ. ອຫິກຸຓປາທີນິ ທຏ຺ຐຸມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອຫິກຸຓເປນ ວາ ກຸກ຺ກຸຣກຸຓເປນ ວາ ມນຸສ຺ສກຸຓເປນ ວາ ກຓ຺ເຐ ອາສຕ຺ເຕນ ເກນຈິເທວ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກນ ອາເນຕ຺ວາ ກຓ຺ເຐ ພທ຺ເຘນ ປຏິມຸກ຺ເກນ ຍຖາ ອຏ຺ຏີເຍຍ຺ຍ ຫຣາເຍຍ຺ຍ ຊິຄຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ເອວເມວ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ສເກນ ກາເຍນ ອຏ຺ຏີຍນ຺ຕາ ຫຣາຍນ຺ຕາ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕາ ໂສ ວິຍ ປຸຣິໂສ ຕໍ ກຸຓປໍ ວິຄຕຈ຺ຉນ຺ທຣາຄຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ກາຍໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕຸກາມາ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖໍ ອາທາຍ ອຕ຺ຕນາປິ ອຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປນ຺ຕິ. ‘‘ຕ຺ວໍ ມໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຫິ; ອຫໍ ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມ຺ປິ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປນ຺ຕິ.

ມິຄລຓ຺ຑິກມ຺ປິ ສມຓກຸຕ຺ຕກນ຺ຕິ ມິຄລຓ຺ຑິໂກຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ; ສມຓກຸຕ຺ຕໂກຕິ ສມຓເວສຘາຣໂກ. ໂສ ກິຣ ສິຂາມຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ສີສໍ ມຸຓ຺ເຑຕ຺ວາ ເອກໍ ກາສາວໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ເອກໍ ອໍເສ ກຕ຺ວາ ວິຫາຣໍເຍວ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຆາສາທຠາເວນ ຊີວຕິ. ຕມ຺ປິ ມິຄລຓ຺ຑິກໍ ສມຓກຸຕ຺ຕກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ. ສາຘູຕິ ອາຍາຈນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ໂນຕິ ອຸປໂຍຄພຫຸວຈນໍ, ສາຘຸ ອາວຸໂສ ອມ຺ເຫ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຣິຍາ ເນວ ປາຓາຕິປາຕໍ ກຣິໍສຸ ນ ສມາທເປສຸໍ, ນ ສມນຸຎ຺ຎາ ອເຫສຸໍ. ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ປນ ສພ຺ພມກໍສຸ. ໂລຫິຕກນ຺ຕິ ໂລຫິຕມກ຺ຂິຕໍ. ເຍນ ວຄ຺ຄຸມຸທານທີຕິ ວຄ຺ຄຸມຕາ ໂລກສ຺ສ ປຸຎ຺ຎສມ຺ມຕາ ນທີ. ໂສປິ ກິຣ ‘‘ຕໍ ປາປໍ ຕຕ຺ຖ ປວາເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຄໂຕ, ນທິຍາ ອານຸຠາເວນ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ປາປໍ ປຫີນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

໑໖໓. ອຫຸເທວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເຕສຸ ກິຣ ຠິກ຺ຂູສຸ ເກນຈິປິ ກາຍວິກາໂຣ ວາ ວຈີວິກາໂຣ ວາ ນ ກໂຕ, ສພ຺ເພ ສຕາ ສມ຺ປຊານາ ທກ຺ຂິເຓນ ປສ຺ເສນ ນິປຊ຺ຊິໍສຸ. ຕໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຕສ຺ສ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອໂຫສິເຍວ. ອຫຸ ວິປ຺ປຏິສາໂຣຕິ ຕສ຺ເສວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ສຠາວນິຍມນຕ຺ຖເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປ຺ປຏິສາຣກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອໂຫສິ, ນ ວິນຍກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອລາຠາ ວຕ ເມຕິອາທິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ປວຕ຺ຕິອາກາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອລາຠາ ວຕ ເມຕິ ອາຍຕິໍ ທານິ ມມ ຫິຕສຸຂລາຠາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອນຸຕ຺ຖຸນາຕິ. ‘‘ນ ວຕ ເມ ລາຠາ’’ຕິອິມິນາ ປນ ຕເມວຕ຺ຖໍ ທຬ຺ຫໍ ກໂຣຕິ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ສເຈປິ ໂກຈິ ‘‘ລາຠາ ເຕ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາ, ນ ວຕ ເມ ລາຠາຕິ. ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ ວຕ ເມຕິ ກຸສລານຸຠາເວນ ລທ຺ຘມ຺ປິ ອິທໍ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ. ນ ວຕ ເມ ສຸລທ຺ຘນ຺ຕິອິມິນາ ປນ ຕເມວຕ຺ຖໍ ທຬ຺ຫໍ ກໂຣຕິ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ສເຈປິ ໂກຈິ ‘‘ສຸລທ຺ຘໍ ເຕ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາ; ນ ວຕ ເມ ສຸລທ຺ຘນ຺ຕິ. ອປຸຎ຺ຎໍ ປສຸຕນ຺ຕິ ອປຸຎ຺ຎໍ ອຸປຈິຕໍ ຊນິຕໍ ວາ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ໂຍຫໍ ຠິກ຺ຂູ…ເປ… ໂວໂຣເປສິນ຺ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ອຫໍ ສີລວນ຺ເຕ ຕາຍ ເອວ ສີລວນ຺ຕຕາຍ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ເມ ອຸຕ຺ຕມຘມ຺ເມ ເສຏ຺ຐຘມ຺ເມ ຠິກ຺ຂູ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສິນ຺ຕິ.

ອຎ຺ຎຕຣາ ມາຣກາຍິກາຕິ ນາມວເສນ ອປາກຏາ ເອກາ ຠຸມ຺ມເທວຕາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມາຣປກ຺ຂິກາ ມາຣສ຺ສນຸວຕ຺ຕິກາ ‘‘ເອວມຍໍ ມາຣເຘຍ຺ຍໍ ມາຣວິສຍໍ ນາຕິກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສພ຺ພາຠຣຓວິຠູສິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາວໍ ທສ຺ສຍມານາ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ອຸທເກ ປຖວີຕເລ ຈງ຺ກມມານາ ວິຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມິຄລຓ຺ຑິກໍ ສມຓກຸຕ຺ຕກໍ ເອຕທໂວຈ. ສາຘຸ ສາຘູຕິ ສມ຺ປຫໍສນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ; ຕສ຺ມາ ເອວ ທ຺ວິວຈນໍ ກຕໍ. ອຕິຓ຺ເຓ ຕາເຣສີຕິ ສໍສາຣໂຕ ອຕິຓ຺ເຓ ອິມິນາ ຊີວິຕາໂວໂຣປເນນ ຕາເຣສິ ປຣິໂມເຈສີຕິ. ອຍໍ ກິຣ ເອຕິສ຺ສາ ເທວຕາຍ ພາລາຍ ທຸມ຺ເມຘາຍ ລທ຺ຘິ ‘‘ເຍ ນ ມຕາ, ເຕ ສໍສາຣໂຕ ນ ມຸຕ຺ຕາ. ເຍ ມຕາ, ເຕ ມຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ສໍສາຣໂມຈກມິລກ຺ຂາ ວິຍ ເອວໍລທ຺ຘິກາ ຫຸຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ນິໂຍເຊນ຺ຕີ ເອວມາຫ. ອຖ ໂຂ ມິຄລຓ຺ຑິໂກ ສມຓກຸຕ຺ຕໂກ ຕາວ ຠຸສໍ ອຸປ຺ປນ຺ນວິປ຺ປຏິສາໂຣປິ ຕໍ ເທວຕາຍ ອານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ເທວຕາ ເອວມາຫ – ອທ຺ຘາ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ ເອວເມວ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ລາຠາ ກິຣ ເມ’’ຕິອາທີນິ ປຣິກິຕ຺ຕຍນ຺ໂຕ. ວິຫາເຣນ ວິຫາຣໍ ປຣິເວເຓນ ປຣິເວຓໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຕີຕິ ຕໍ ຕໍ ວິຫາຣຎ຺ຈ ປຣິເວຓຎ຺ຈ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ປວິສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ເອວໍ ວທຕິ – ‘‘ໂກ ອຕິຓ຺ໂຓ, ກໍ ຕາເຣມີ’’ຕິ?

ໂຫຕິເຍວ ຠຍນ຺ຕິ ມຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຈິຕ຺ຕຸຕ຺ຣາໂສ ໂຫຕິ. ໂຫຕິ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ຫທຍມໍສໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ມາ ສຣີຣຈລນໍ ໂຫຕິ; ອຕິຠເຍນ ຖທ຺ຘສຣີຣຕ຺ຕນ຺ຕິປິ ເອເກ, ຖມ຺ຠິຕຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂລມຫໍໂສຕິ ອຸທ຺ຘໍຐິຕໂລມຕາ, ຂີຓາສວາ ປນ ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາຍ ສຸທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ມຣຓກສຕ຺ຕເມວ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ນາໂຫສີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອກມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸໍ ທ຺ເວປິ…ເປ… ສຏ຺ຐິມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູ ເອກາເຫນ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສີຕິ ເອວໍ ຄຓນວເສນ ສພ຺ພານິປິ ຕານິ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສິ.

໑໖໔. ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ເຕສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ຊີວິຕກ຺ຂຍປຕ຺ຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຕໂຕ ເອກີຠາວໂຕ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຊານນ຺ໂຕປິ ອຊານນ຺ໂຕ ວິຍ ກຖາສມຸຏ຺ຐາປນຕ຺ຖໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ອານນ຺ທ ຕນຸຠູໂຕ ວິຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆຕິ ອານນ຺ທ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ເອກໂຕ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຸທ຺ເທສໍ ປຣິປຸຈ຺ຉໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ, ເອກປຊ຺ໂຊໂຕ ວິຍ ອາຣາໂມ ທິສ຺ສຕິ, ອິທານິ ປນ ອທ຺ຘມາສມຕ຺ຕສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ຕນຸຠູໂຕ ວິຍ ຕນຸໂກ ມນ຺ໂທ ອປ຺ປໂກ ວິຣຬວິຣໂຬ ວິຍ ຊາໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ກິນ຺ນຸ ໂຂ ກາຣຓໍ, ກິໍ ທິສາສຸ ປກ຺ກນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູຕິ?

ອຖາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ກມ຺ມວິປາເກນ ເຕສໍ ຊີວິຕກ຺ຂຍປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ອສຸຠກມ຺ມຏ຺ຐານານຸໂຍຄປຈ຺ຈຍາ ປນ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ‘‘ຕຖາ ຫິ ປນ ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ’’ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຍາຈນ຺ໂຕ ‘‘ສາຘຸ ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ສາຘຸ ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ ອຎ຺ຎໍ ກາຣຓໍ ອາຈິກ຺ຂຕຸ, ເຍນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐເຫຍ຺ຍ; ມຫາສມຸທ຺ທໍ ໂອໂຣຫຓຕິຕ຺ຖານິ ວິຍ ຫິ ອຎ຺ຎານິປິ ທສານຸສ຺ສຕິທສກສິຓຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣານາປານສຕິປ຺ປເຠທານິ ພຫູນິ ນິພ຺ພາໂນໂຣຫຓກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ສນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂຕູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອຖ ຠຄວາ ຕຖາ ກາຕຸກາໂມ ເຖຣໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊນ຺ໂຕ ‘‘ເຕນຫານນ຺ທາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເວສາລິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິ ເວສາລິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ສມນ຺ຕາ ຄາວຸເຕປິ ອທ຺ຘໂຍຊເນປິ ຍາວຕິກາ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕ ສພ຺ເພ ສນ຺ນິປາເຕຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ສພ຺ເພ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕນາ ຄນ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ທຫຣຠິກ຺ຂູ ປຫິຓິຕ຺ວາ ມຸຫຸຕ຺ເຕເນວ ອນວເສເສ ຠິກ຺ຂູ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ສມູຫໍ ກຕ຺ວາ. ຍສ຺ສ ທານິ ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ ກາລໍ ມຎ຺ຎຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປຕິໂຕ ເອສ ກາໂລ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກາຕຸໍ, ອນຸສາສນິໍ ທາຕຸໍ, ອິທານິ ຍສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ ກາລໍ ຊານາຖ, ຕໍ ກຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ.