໒. ວິເລຂນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໔໓໘. ທຸຕິເຍ – ວິນຍກຖໍ ກເຖຕີຕິ ວິນຍກຖາ ນາມ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິສໍວຣປຫານປຏິສໍຍຸຕ຺ຕກຖາ, ຕໍ ກເຖຕິ. ວິນຍສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີຕິ ວິນຍສ຺ສ ວຓ຺ໂຓ ນາມ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ສຕ຺ຕນ຺ນມ຺ປິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ວເສນ ມາຕິກໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປທຠາຊເນນ ວຓ຺ຓນາ, ຕໍ ຠາສຕິ. ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີຕິ ວິນຍໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕານໍ ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິມູລກໍ ວຓ຺ຓໍ ຄຸຓໍ ອານິສໍສໍ ຠາສຕິ. ວິນຍຘໂຣ ຫິ ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິມູລເກ ປຎ຺ຈານິສໍເສ ຉານິສໍເສ ສຕ຺ຕານິສໍເສ ອຏ຺ຐານິສໍເສ ນວານິສໍເສ ທສານິສໍເສ ເອກາທສານິສໍເສ ຈ ລຠຕິ ເຕ ສພ຺ເພ ຠາສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕເມ ປຎ຺ຈານິສໍເສ ລຠຕີຕິ? ອຕ຺ຕໂນ ສີລກ຺ຂນ຺ຘສຸຄຸຕ຺ຕິອາທິເກ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານິສໍສາ ວິນຍຘເຣ ປຸຄ຺ຄເລ – ອຕ຺ຕໂນ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຸຄຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ສຸຣກ຺ຂິໂຕ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕານໍ ປຏິສຣຓໍ ໂຫຕິ, ວິສາຣໂທ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ໂວຫຣຕິ, ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ສຫຘມ຺ເມນ ສຸນິຄ຺ຄຫິຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ສທ຺ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຍາ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ (ປຣິ. ໓໒໕).

ກຖມສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຸຄຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ສຸຣກ຺ຂິໂຕ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຉຫາກາເຣຫິ ອາປຊ຺ຊຕິ – ອລຊ຺ຊິຕາ, ອຎ຺ຎາຓຕາ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕຕາ, ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາ, ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາ, ສຕິສມ຺ໂມສາຕິ.

ກຖໍ ອລຊ຺ຊິຕາຍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ອກປ຺ປິຍຠາວໍ ຊານນ຺ໂຕເຍວ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມໍ ກໂຣຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ປຣິຄູຫຕິ;

ອຄຕິຄມນຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອທິໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ອລຊ຺ຊິປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ. (ປຣິ. ໓໕໙);

ກຖໍ ອຎ຺ຎາຓຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ອຎ຺ຎາຓປຸຄ຺ຄໂລ ຫິ ມນ຺ໂທ ໂມມູໂຫ ກຕ຺ຕພ຺ພາກຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຊານນ຺ໂຕ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກໂຣຕິ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ວິຣາເຘຕິ; ເອວໍ ອຎ຺ຎາຓຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກຖໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ນິສ຺ສາຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວິນຍຘຣໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍຎ຺ເຈ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ອກປ຺ປິຍຎ຺ເຈ ນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຍໍ ປນ ‘‘ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມຕິເຍວ; ເອວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກຖໍ ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ອຈ຺ຉມໍສໍ ສູກຣມໍສນ຺ຕິ ຂາທຕິ, ທີປິມໍສໍ ມິຄມໍສນ຺ຕິ ຂາທຕິ, ອກປ຺ປິຍໂຠຊນໍ ກປ຺ປິຍໂຠຊນນ຺ຕິ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ວິກາເລ ກາລສຎ຺ຎາຍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອກປ຺ປິຍປານກໍ ກປ຺ປິຍປານກນ຺ຕິ ປິວຕິ; ເອວໍ ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກຖໍ ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ສູກຣມໍສໍ ອຈ຺ຉມໍສນ຺ຕິ ຂາທຕິ, ມິຄມໍສໍ ທີປິມໍສນ຺ຕິ ຂາທຕິ, ກປ຺ປິຍໂຠຊນໍ ອກປ຺ປິຍໂຠຊນນ຺ຕິ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ກາເລ ວິກາລສຎ຺ຎາຍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ກປ຺ປິຍປານກໍ ອກປ຺ປິຍປານກນ຺ຕິ ປິວຕິ; ເອວໍ ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎິຕາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກຖໍ ສຕິສມ຺ໂມສາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ? ສຫເສຍ຺ຍຈີວຣວິປ຺ປວາສເຠສຊ຺ຊຈີວຣກາລາຕິກ຺ກມນປຈ຺ຈຍາ ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ສຕິສມ຺ໂມສາຍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ເອວມິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ອິເມຫິ ຉຫາກາເຣຫິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ວິນຍຘໂຣ ປນ ອິເມຫິ ຉຫາກາເຣຫິ ອາປຕ຺ຕິໍ ນາປຊ຺ຊຕິ. ກຖໍ ລຊ຺ຊິຕາຍ ນາປຊ຺ຊຕິ? ໂສ ຫິ ‘‘ປສ຺ສຖ ໂຠ, ອຍໍ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ຊານນ຺ໂຕເຍວ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວີຕິກ຺ກມໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ອິມໍ ປຣູປວາທໍ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕປິ ນາປຊ຺ຊຕິ; ເອວໍ ລຊ຺ຊິຕາຍ ນາປຊ຺ຊຕິ. ສຫສາ ອາປນ຺ນມ຺ປິ ເທສນາຄາມິນິໍ ເທເສຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິຍາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘນ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ຕໂຕ –

‘‘ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ປຣິຄູຫຕິ;

ອຄຕິຄມນຎ຺ຈ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອທິໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ລຊ຺ຊິປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ. (ປຣິ. ໓໕໙)

ອິມສ຺ມິໍ ລຊ຺ຊິຠາເວ ປຕິຏ຺ຐິໂຕວ ໂຫຕິ.

ກຖໍ ຎາຓຕາຍ ນາປຊ຺ຊຕິ? ໂສ ຫິ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ກປ຺ປິຍເມວ ກໂຣຕິ, ອກປ຺ປິຍໍ ນ ກໂຣຕິ; ເອວໍ ຎາຓຕາຍ ນາປຊ຺ຊຕິ.

ກຖໍ ອກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕຕາຍ ນາປຊ຺ຊຕິ? ໂສ ຫິ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ນິສ຺ສາຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວຕ຺ຖຸໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ມາຕິກໍ ປທຠາຊນໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອນາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍຎ຺ເຈ ໂຫຕິ ກໂຣຕິ, ອກປ຺ປິຍຎ຺ເຈ ນ ກໂຣຕິ; ເອວໍ ອກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕຕາຍ ນາປຊ຺ຊຕິ.

ກຖໍ ອກປ຺ປິຍາທິສຎ຺ຎິຕາຍ ນາປຊ຺ຊຕິ? ໂສ ຫິ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ອກປ຺ປິເຍ ກປ຺ປິຍສຎ຺ຎີ ນ ໂຫຕິ, ກປ຺ປິເຍ ອກປ຺ປິຍສຎ຺ຎີ ນ ໂຫຕິ; ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ ຈສ຺ສ ສຕິ ໂຫຕິ, ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ອຘິຏ຺ເຐຕິ, ວິກປ຺ເປຕພ຺ພໍ ວິກປ຺ເປຕິ. ອິຕິ ອິເມຫິ ຉຫາກາເຣຫິ ອາປຕ຺ຕິໍ ນາປຊ຺ຊຕິ. ອາປຕ຺ຕິໍ ອນາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຂຓ຺ຑສີໂລ ໂຫຕິ ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ; ເອວມສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຸຄຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ສຸຣກ຺ຂິໂຕ.

ກຖໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕານໍ ປຏິສຣຓໍ ໂຫຕິ? ຕິໂຣຣຏ຺ເຐສຸ ຕິໂຣຊນປເທສຸ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ກິຣ ວິຫາເຣ ວິນຍຘໂຣ ວສຕີ’’ຕິ ທູຣໂຕປິ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂສ ເຕຫິ ກຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິຄຣຸກລຫຸກາທິເຠທໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເທສນາຄາມິນິໍ ເທສາເປຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິຍາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘນ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ; ເອວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕານໍ ປຏິສຣຓໍ ໂຫຕິ.

ວິສາຣໂທ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ໂວຫຣຕີຕິ ອວິນຍຘຣສ຺ສ ຫິ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ຠຍໍ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂອກ຺ກມຕິ, ວິນຍຘຣສ຺ສ ຕໍ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ‘‘ເອວໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ໂທໂສ ໂຫຕິ; ເອວໍ ນ ໂທໂສ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ກຖນໂຕ.

ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ສຫຘມ຺ເມນ ສຸນິຄ຺ຄຫິຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວິຘາ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ນາມ – ອຕ຺ຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ຈ ສາສນປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ເມຕ຺ຕິຍຠຸມ຺ມຊກາ ຈ ຠິກ຺ຂູ ວຑ຺ໂຒ ຈ ລິຈ຺ຉວີ ອມູລເກນ ອນ຺ຕິມວຕ຺ຖຸນາ ໂຈເທສຸໍ, ອິເມ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ນາມ. ເຍ ວາ ປນຎ຺ເຎປິ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ, ສພ຺ເພ ເຕ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ. ວິປຣີຕທສ຺ສນາ ປນ ອຣິຏ຺ຐຠິກ຺ຂຸກຓ຺ຏກສາມເຓຣເວສາລິກວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ ປຣູປຫາຣອຎ຺ຎາຓກງ຺ຂາປຣວິຕຣຓາທິວາທາ ມຫາສງ຺ຆິກາທໂຍ ຈ ອພຸທ຺ຘສາສນໍ ‘‘ພຸທ຺ຘສາສນ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ກຕປຄ຺ຄຫາ ສາສນປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ນາມ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ສຫຘມ຺ເມນ ສກາຣເຓນ ວຈເນນ ຍຖາ ຕໍ ອສທ຺ຘມ຺ມໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຸນິຄ຺ຄຫິຕໍ ກຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ສທ຺ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຍາ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຕິວິໂຘ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ປຣິຍຕ຺ຕິປຏິປຕ຺ຕິອຘິຄມວເສນ. ຕຕ຺ຖ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ປຣິຍຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ ນາມ. ເຕຣສ ຘຸຕງ຺ຄຄຸຓາ ຈຸທ຺ທສ ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕານິ ທ຺ເວອສີຕິ ມຫາວຕ຺ຕານີຕິ ອຍໍ ປຏິປຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ ນາມ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຈ ຜລານິ ຈາຕິ ອຍໍ ອຘິຄມສທ຺ຘມ຺ໂມ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ເຖຣາ ‘‘ໂຍ ໂວ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ຈ ວິນໂຍ ຈ ເທສິໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ, ໂສ ໂວ ມມຈ຺ຈເຍນ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໒໑໖) ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ‘‘ສາສນສ຺ສ ປຣິຍຕ຺ຕິ ມູລ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເກຈິ ເຖຣາ ‘‘ອິເມ ຈ ສຸຠທ຺ທ ຠິກ຺ຂູ ສມ຺ມາ ວິຫເຣຍ຺ຍຸໍ, ອສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກ ອຣຫນ຺ເຕຫິ ອສ຺ສາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໒໑໔) ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ‘‘ສາສນສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິມູລ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຍາວ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູ ສມ຺ມາ ປຏິປນ຺ນາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕາວ ສາສນໍ ຐິຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອິຕເຣ ປນ ເຖຣາ ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນສ຺ສປິ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ສເຈ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູ ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການິ ຣກ຺ຂຓກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ສທ຺ເຘ ກຸລປຸຕ຺ເຕ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມ ຊນປເທ ອຸປສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ທສວຄ຺ຄໍ ຄຓໍ ປູເຣຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິເມ ຊນປເທປິ ອຸປສມ຺ປທໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອເຕນຸປາເຍນ ວີສຕິວຄ຺ຄຄຓໍ ສງ຺ຆໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນປິ ອພ຺ຠານກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ສາສນໍ ວຸຑ຺ຒິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ຄມຍິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວມຍໍ ວິນຍຘໂຣ ຕິວິຘສ຺ສາປິ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຣຏ຺ຐິຕິຍາ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ເອວມຍໍ ວິນຍຘໂຣ ອິເມ ຕາວ ປຎ຺ຈານິສໍເສ ປຏິລຠຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກຕເມ ຉ ອານິສໍເສ ລຠຕີຕິ? ຕສ຺ສາເຘຍ຺ໂຍ ອຸໂປສໂຖ, ປວາຣຓາ, ສງ຺ຆກມ຺ມໍ, ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ອຸປສມ຺ປທາ, ນິສ຺ສຍໍ ເທຕິ ສາມເຓຣໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ.

ເຍ ອິເມ ຈາຕຸທ຺ທສິໂກ, ປນ຺ນຣສິໂກ, ສາມຄ຺ຄິອຸໂປສໂຖ, ສງ຺ເຆ ອຸໂປສໂຖ, ຄເຓ ປຸຄ຺ຄເລ ອຸໂປສໂຖ, ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທໂສ, ປາຣິສຸທ຺ຘິ, ອຘິຏ຺ຐານອຸໂປສໂຖຕິ ນວ ອຸໂປສຖາ, ສພ຺ເພ ເຕ ວິນຍຘຣາຍຕ຺ຕາ.

ຍາປິ ຈ ອິມາ ຈາຕຸທ຺ທສິກາ ປນ຺ນຣສິກາ, ສາມຄ຺ຄິປວາຣຓາ, ສງ຺ເຆ ປວາຣຓາ ຄເຓ ປຸຄ຺ຄເລ ປວາຣຓາ, ເຕວາຈິກາ, ທ຺ເວວາຈິກາ, ສມານວສ຺ສິກາ ປວາຣຓາຕິ ນວ ປວາຣຓາໂຍ, ຕາປິ ວິນຍຘຣາຍຕ຺ຕາ ເອວ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕກາ, ໂສ ຕາສໍ ສາມີ.

ຍານິປິ ອິມານິ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສງ຺ຆກມ຺ມານິ, ຕານິ ວິນຍຘຣາຍຕ຺ຕານິ.

ຍາປິ ຈາຍໍ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ຫຸຕ຺ວາ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຈ ອຸປສມ຺ປທາ ຈ ກາຕພ຺ພາ, ອຍມ຺ປິ ວິນຍຘຣາຍຕ຺ຕາວ. ນ ຫິ ອຎ຺ໂຎ ທ຺ວິປິຏກຘໂຣປິ ເອຕໍ ກາຕຸໍ ລຠຕິ. ໂສ ເອວ ນິສ຺ສຍໍ ເທຕິ, ສາມເຓຣໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ. ອຎ຺ໂຎ ເນວ ນິສ຺ສຍໍ ທາຕຸໍ ລຠຕິ, ນ ສາມເຓຣໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕຸໍ. ສາມເຓຣູປຏ຺ຐານໍ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ໂຕ ປນ ວິນຍຘຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸປຊ຺ຌໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ສາທິຕຸໍ ລຠຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນິສ຺ສຍທານຎ຺ເຈວ ສາມເຓຣູປຏ຺ຐານຎ຺ຈ ເອກມງ຺ຄໍ.

ອິຕິ ອິເມສຸ ຉສຸ ອານິສໍເສສຸ ເອເກນ ສທ຺ຘິໍ ປຸຣິມາ ປຎ຺ຈ ຉ ໂຫນ຺ຕິ, ທ຺ວີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ, ຕີຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐ, ຈຕູຫິ ສທ຺ຘິໍ ນວ, ປຎ຺ຈຫິ ສທ຺ຘິໍ ທສ, ສພ຺ເພຫິ ເປເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກາທສາຕິ ເອວໍ ວິນຍຘໂຣ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຈ ຉ ສຕ຺ຕ ອຏ຺ຐ ນວ ທສ ເອກາທສ ຈ ອານິສໍເສ ລຠຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ຠຄວາ ອິເມ ອານິສໍເສ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອາທິສ຺ສ ອາທິສ຺ສາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ. ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປາລິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີຕິ ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປາລິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄຸຓໍ ຠາສຕິ ໂຖເມຕິ ປສໍສຕິ. ກສ຺ມາ? ອປ຺ເປວ ນາມ ມມ ວຓ຺ຓນໍ ສຸຕ຺ວາປິ ຠິກ຺ຂູ ອຸປາລິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວິນຍໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ປຣິຍາປຸຓິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍຸໍ, ເອວມິທໍ ສາສນໍ ອທ຺ຘນິຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຎ຺ຈວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕີຕິ.

ເຕຘ ພຫູ ຠິກ຺ຂູຕິ ເຕ ອິມໍ ຠຄວໂຕ ວຓ຺ຓນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ກິຣານິສໍເສ ເນວ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາ ນ ອາຠິຘມ຺ມິກາ ລຠນ຺ຕີ’’ຕິ ຍຖາປຣິກິຕ຺ຕິຕານິສໍສາຘິຄເມ ອຸສ຺ສາຫຊາຕາ ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ເຖຣາ ຈ ນວາ ຈ ມຊ຺ຌິມາ ຈ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປາລິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວິນຍໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕເມວ.

໔໓໙-໔໐. ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນຕິ ອາຈຣິເຍນ ອນ຺ເຕວາສິກສ຺ສ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ, ໂສ ປນ ຍສ຺ມາ ອາຈຣິເຍ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ອຸທ຺ທິສນ຺ເຕ ວາ ອາຈຣິຍໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ອນ຺ເຕວາສິເກນ ອຸທ຺ທິສາເປນ຺ເຕ ວາ ໂຍ ນໍ ຘາເຣຕິ, ຕສ຺ມິໍ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ເຕ ວາ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາໂນ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸທ຺ທິສນ຺ເຕ ວາ ອຸທ຺ທິສາເປນ຺ເຕ ວາ ສຊ຺ຌາຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ເຕ’’ຕິ ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທເກຫີຕິ ຂຸທ຺ທເກຫິ ຈ ອນຸຂຸທ຺ທເກຫິ ຈ. ຍາວເທວາຕິ ເຕສໍ ສໍວຕ຺ຕນມຣິຍາທປຣິຈ຺ເຉທວຈນໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເອຕານິ ຫິ ເຍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕິ, ອຸທ຺ທິສາເປນ຺ຕິ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ວາ, ເຕສໍ ຕາວ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍາວ ‘‘ກປ຺ປຕິ ນຸ ໂຂ, ນ ກປ຺ປຕິ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສງ຺ຂາໂຕ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ວິເຫສາ ວິຈິກິຈ຺ຉາສງ຺ຂາໂຕ ມໂນວິເລໂຂ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ. ອຖ ວາ ຍາວເທວາຕິ ອຕິສຍວວຕ຺ຖາປນໍ; ຕສ຺ສ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍ ວິເຫສາຍ ວິເລຂາຍ ອຕິວິຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວິນຍໍ ວິວຓ຺ເຓຕີຕິ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ວິມຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸກາໂມ ວິນຍໍ ວິວຓ຺ເຓຕິ ນິນ຺ທຕິ ຄຣຫຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ຕິສມຸຏ຺ຐານໍ – ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ວິເລຂນສິກ຺ຂາປທໍ ທຸຕິຍໍ.