໕. ສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໔໙. ປຎ຺ຈມສິກ຺ຂາປເທ – ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີ ອສມ຺ປຊານາຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ສ ອກຣຓວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຠວງ຺ໂຄຕິຓ຺ຓກາເລ ປນ ກຸໂຕ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎນ຺ຕິ! ວິກູຊມານາຕິ ວິປ຺ປລປມານາ. ກາກຈ຺ຉມານາຕິ ນາສາຍ ກາກສທ຺ທໍ ວິຍ ນິຣຕ຺ຖກສທ຺ທໍ ມຸຎ຺ຈມານາ. ອຸປາສກາຕິ ປຐມຕຣໍ ອຸຏ຺ຐິຕອຸປາສກາ.

໕໐. ເອຕທໂວຈຸນ຺ຕິ ‘‘ຠຄວຕາ ອາວຸໂສ ຣາຫຸລ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາປທຄາຣເວເນວ ເອຕໍ ອໂວຈຸໍ. ປກຕິຍາ ປນ ເຕ ຠຄວຕິ ຈ ຄາຣເວນ ອາຍສ຺ມໂຕ ຈ ຣາຫຸລສ຺ສ ສິກ຺ຂາກາມຕາຍ ຕສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ວສນຏ຺ຐານໍ ອາຄຕສ຺ສ ຈູຬມຎ຺ຈກໍ ວາ ອປສ຺ເສນໍ ວາ ຍໍ ອຕ຺ຖິ ຕໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ວາ ອຸສ຺ສີສກຣຓຕ຺ຖາຍ ເທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ຕສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ສິກ຺ຂາກາມຕາຍ – ຠິກ຺ຂູ ກິຣ ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ມຸຏ຺ຐິສມ຺ມຸຎ຺ຊນິຎ຺ຈ ກຈວຣຉຑ຺ຑນກຎ຺ຈ ພຫິ ຂິປນ຺ຕິ. ອຖຎ຺ເຎຫິ ‘‘ອາວຸໂສ ເກນິທໍ ປາຕິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ເຎ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຣາຫຸໂລ ອິມສ຺ມິໍ ປເທເສ ສຎ຺ຈຣິ, ເຕນ ນຸ ໂຂ ປາຕິຕ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ປນາຍສ຺ມາ ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ຠນ຺ເຕ ອິທໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ເອກທິວສມ຺ປິ ອວຕ຺ວາ ຕໍ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຂມາເປຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ວຈ຺ຈກຸຏິຍາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສີຕິ ຕໍເຍວ ສິກ຺ຂາກາມຕໍ ອນຸພ຺ຣູຫນ຺ໂຕ ຘມ຺ມເສນາປຕິມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານອານນ຺ທຕ຺ເຖຣາທີນໍ ສນ຺ຕິກໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ວຬຎ຺ຊນກວຈ຺ຈກຸຏິຍໍ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສິ. ສາ ກິຣ ກຸຏິ ກວາຏພທ຺ຘາ ຄນ຺ຘປຣິຠຓ຺ຑກຕາ ສໂມສຣິຕປຸປ຺ຜທາມາ ເຈຕິຍຏ຺ຐານມິວ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອປຣິໂຠຄາ ອຎ຺ເຎສໍ.

໕໑. ອຸຕ຺ຕຣິທິຣຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ຠຄວາ ສາມເຓຣານໍ ສງ຺ຄຫກຣຓຕ຺ຖາຍ ຕິຣຕ຺ຕໍ ປຣິຫາຣໍ ອທາສິ. ນ ຫິ ຍຸຕ຺ຕໍ ກຸລທາຣເກ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ນານຸຄ຺ຄເຫຕຸນ຺ຕິ. ສຫເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອກໂຕ ເສຍ຺ຍໍ. ເສຍ຺ຍາຕິ ກາຍປ຺ປສາຣຓສງ຺ຂາຕໍ ສຍນມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍສ຺ມິໍ ເສນາສເນ ສຍນ຺ຕິ, ຕມ຺ປິ. ຕຕ຺ຖ ເສນາສນໍ ຕາວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເສຍ຺ຍາ ນາມ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາຍປ຺ປສາຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ນິປນ຺ເນ ຠິກ຺ຂຸ ນິປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ‘‘ເສນາສນສງ຺ຂາຕໍ ເສຍ຺ຍໍ ປວິສິຕ຺ວາ ກາຍປ຺ປສາຣຓສງ຺ຂາຕໍ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຍ຺ຍ ວິທເຫຍ຺ຍ ສມ຺ປາເທຍ຺ຍາ’’ຕິ. ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນາຕິອາທິນາ ປນ ຕສ຺ສາ ເສນາສນສງ຺ຂາຕາຍ ເສຍ຺ຍາຍ ລກ຺ຂຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ເສນາສນໍ ອຸປຣິ ປຎ຺ຈຫິ ຉທເນຫິ ອຎ຺ເຎນ ວາ ເກນຈິ ສພ຺ພເມວ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ, ອຍໍ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນາ ນາມ ເສຍ຺ຍາ. ອຏ຺ຐກຖາສຸ ປນ ປາກຏໂວຫາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວາຈຸຄ຺ຄຕວເສນ ‘‘ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນາ ນາມ ປຎ຺ຈຫິ ຉທເນຫິ ຉນ຺ນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ວຸຕ຺ຕໍ? ອຖ ໂຂ ທຸສ຺ສກຸຏິຍໍ ວສນ຺ຕສ຺ສາປິ ນ ສກ຺ກາ ອນາປຕ຺ຕິ ກາຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຏິຈ຺ຉາທນສມຕ຺ຖໍ ອິຘ ຉທນຎ຺ຈ ປຣິຈ຺ຉນ຺ນຎ຺ຈ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຎ຺ຈວິຘຈ຺ຉທເນເຍວ ຫິ ຄຍ຺ຫມາເນ ປທຣຈ຺ຉນ຺ເນປິ ສຫເສຍ຺ຍາ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ຍໍ ປນ ເສນາສນໍ ຠູມິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຉທນໍ ອາຫຈ຺ຈ ປາກາເຣນ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ເກນຈິ ອນ຺ຕມໂສ ວຕ຺ເຖນາປິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ນາ ນາມ ເສຍ຺ຍາ. ຉທນໍ ອນາຫຈ຺ຈ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຍາເຍນ ທິຍຑ຺ຒຫຕ຺ຖຸພ຺ເພເຘນ ປາກາຣາທິນາ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ນາເຍວາຕິ ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ສາ ປນ ອຸປຣິ ພຫຸຕຣໍ ຐານໍ ຉນ຺ນໍ, ອປ຺ປໍ ອຈ຺ຉນ຺ນໍ, ສມນ຺ຕໂຕ ວາ ພຫຸຕຣໍ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ອປ຺ປໍ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຉນ຺ນາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປຣິຈ຺ຉນ຺ນາ ນາມ. ອິມິນາ ຫິ ລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສເຈປິ ສຕ຺ຕຠູມໂກ ປາສາໂທ ເອກູປຈາໂຣ ໂຫຕິ, ສຕຄພ຺ຠໍ ວາ ຈຕຸສ຺ສາລໍ ວາ, ເອກເສຍ຺ຍາອິຈ຺ເຈວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕຸຕ຺ເຖ ທິວເສ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ສູຣິເຍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ນິປນ຺ເນ ຠິກ຺ຂຸ ນິປຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສາ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ຈ ນິປຊ຺ຊນມຕ຺ເຕເນວ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປນ ສມ຺ພຫຸລາ ສາມເຓຣາ, ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ, ສາມເຓຣຄຓນາຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍາ. ເຕ ເຈ ອຸຏ຺ຐາຍຸຏ຺ຐາຍ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕສໍ ປໂຍເຄ ປໂຍເຄ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອຸຏ຺ຐາຍຸຏ຺ຐາຍ ນິປຊ຺ຊເນ ປນ ຠິກ຺ຂຸສ຺ເສວ ປໂຍເຄນ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເອໂກ ສາມເຓໂຣ ສພ຺ເພສໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ອຸຏ຺ຐາຍຸຏ຺ຐາຍ ນິປຊ຺ຊເນນປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ອຸຠເຍສໍ ສມ຺ພຫຸລຠາເວປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ເອກາວາສາທິກມ຺ປິ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ຫິ ເອກສ຺ມິໍ ອາວາເສ ເອເກເນວ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສທ຺ຘິໍ ຕິຣຕ຺ຕໍ ສຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເທວສິກາ ອາປຕ຺ຕິ. ໂຍປິ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ອາວາເສ ນານາອນຸປສມ຺ປນ຺ເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕິຣຕ຺ຕໍ ສຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ຕສ຺ສປິ. ໂຍປິ ນານາອາວາເສສຸ ເອເກເນວ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ສທ຺ຘິໍ ຕິຣຕ຺ຕໍ ສຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ຕສ຺ສປິ. ໂຍປິ ນານາອາວາເສສຸ ນານາອນຸປສມ຺ປນ຺ເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍຊນສຕມ຺ປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ຕສ຺ສປິ ຈຕຸຕ຺ຖທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເທວສິກາ ອາປຕ຺ຕິ.

ອຍຎ຺ຈ ສຫເສຍ຺ຍາປຕ຺ຕິ ນາມ ‘‘ຠິກ຺ຂຸໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສໂສ ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ນາມາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕນປິ ສທ຺ຘິໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ເມຖຸນຘມ຺ມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ສເຈປິ ໂຄຘາພິຬາລມງ຺ຄຸສາທີສຸ ໂກຈິ ປວິສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວສນເສນາສເນ ເອກູປຈາຣຏ຺ຐາເນ ສຍຕິ, ສຫເສຍ຺ຍາວ ໂຫຕິ.

ຍທິ ປນ ຖມ຺ຠານໍ ອຸປຣິ ກຕປາສາທສ຺ສ ອຸປຣິມຕເລນ ສທ຺ຘິໍ ອສມ຺ພທ຺ຘຠິຕ຺ຕິກສ຺ສ ຠິຕ຺ຕິຍາ ອຸປຣິ ຐິຕສຸສິຣຕຸລາສີສສ຺ສ ສຸສິເຣນ ປວິສິຕ຺ວາ ຕຸລາຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສຍິຕ຺ວາ ເຕເນວ ສຸສິເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຫຏ຺ຐາປາສາເທ ສຍິຕຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ຉທເນ ຉິທ຺ທໍ ໂຫຕິ, ເຕນ ປວິສິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຉທເນ ວສິຕ຺ວາ ເຕເນວ ປກ຺ກມຕິ, ນານູປຈາເຣ ອຸປຣິມຕເລ ຉທນພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສຍິຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ, ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ສຍິຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ອນ຺ໂຕປາສາເທເນວ ອາໂຣຫິຕ຺ວາ ສພ຺ພຕລານິ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເອກູປຈາຣານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ສຍິຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ.

ສຠາສງ຺ເຂເປນ ກເຕ ອຑ຺ຒກຸຏ຺ຏກເສນາສເນ ສຍິຕສ຺ສ ວາຬສງ຺ຆາຏາທີສຸ ກໂປຕາທໂຍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຍນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ປຣິກ຺ເຂປສ຺ສ ພຫິຄເຕ ນິພ຺ພໂກສພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສຍນ຺ຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ປຣິມຓ຺ຑລໍ ວາ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ວາ ເອກຈ຺ຉທນາຍ ຄພ຺ຠມາລາຍ ສຕຄພ຺ຠໍ ເຈປິ ເສນາສນໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຈ ເອເກນ ສາຘາຣຓທ຺ວາເຣນ ປວິສິຕ຺ວາ ວິສຸໍ ປາກາເຣນ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຄພ຺ຠູປຈາເຣ ສພ຺ພຄພ຺ເຠ ປວິສນ຺ຕິ, ເອກຄພ຺ເຠປິ ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນ ນິປນ຺ເນ ສພ຺ພຄພ຺ເຠສຸ ນິປນ຺ນານໍ ອາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ສປມຸຂາ ຄພ຺ຠາ ໂຫນ຺ຕິ, ປມຸຂສ຺ສ ອຸປຣິ ອຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຸຈ຺ຈວຕ຺ຖຸກໍ ເຈປິ ໂຫຕິ, ປມຸເຂ ສຍິໂຕ ຄພ຺ເຠ ສຍິຕານໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ກໂຣຕິ. ສເຈ ປນ ຄພ຺ຠຈ຺ຉທເນເນວ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ພທ຺ຘຈ຺ຉທນໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຣ ສຍິໂຕ ສພ຺ເພສໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ກໂຣຕິ. ກສ຺ມາ? ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ, ຄພ຺ຠປຣິກ຺ເຂໂປເຍວ ຫິສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂໂປຕິ. ເອເຕເນວ ຫິ ນເຍນ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ໂລຫປາສາທປຣິກ຺ເຂປສ຺ສ ຈຕູສຸ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກສຸ ອາປຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ຍໍ ປນ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປມຸເຂ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ຠູມິຍໍ ວິນາ ຊຄຕິຍາ ປມຸຂໍ ສນ຺ຘາຍ ກຖິນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອນ຺ຘກຣຏ຺ເຐ ປາເຏກ຺ກສນ຺ນິເວສາ ເອກຈ຺ຉທນາ ຄພ຺ຠປາຬິໂຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ‘‘ຠູມິຍໍ ວິນາ ຊຄຕິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເນວ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ອຕ຺ຖິ; ນ ປາຬິຍາ ສເມຕິ. ທສຫຕ຺ຖຸພ຺ເພຘາປິ ຫິ ຊຄຕິ ປຣິກ຺ເຂປສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມາ ຍມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ທຸຕິຍສິກ຺ຂາປເທ ຊຄຕິຍາ ປມາຓໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ເອຕໍ ເອກູປຈາຣໍ ປຣິຈ຺ຉນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເຍປິ ເອກສາລທ຺ວິສາລຕິສາລຈຕຸສ຺ສາລສນ຺ນິເວສາ ມຫາປາສາທາ ເອກສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ປວິຏ຺ເຐນ ສກ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອນຸປຣິຄນ຺ຕຸໍ, ເຕສຸປິ ສຫເສຍ຺ຍາປຕ຺ຕິຍາ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ. ສເຈ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຸປຈາຣໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກູປຈາຣຏ຺ຐາເນເຍວ ອາປຕ຺ຕິ.

ທ຺ວີຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຘາຉທນມຓ຺ຑປສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ປາກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອເກນ ທ຺ວາເຣນ ປວິສິຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ປຣິຈ຺ເຉເທ ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ສຍຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸ, ອນາປຕ຺ຕິ. ປາກາເຣ ໂຄຘາທີນໍ ປວິສນມຕ຺ຕມ຺ປິ ຉິທ຺ທໍ ໂຫຕິ, ເອກສ຺ມິຎ຺ຈ ປຣິຈ຺ເຉເທ ໂຄຘາ ສຍນ຺ຕິ, ອນາປຕ຺ຕິເຍວ. ນ ຫິ ຉິທ຺ເທນ ເຄຫໍ ເອກູປຈາຣໍ ນາມ ໂຫຕິ. ສເຈ ປາກາຣມຊ຺ເຌ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ໂຍເຊນ຺ຕິ, ເອກູປຈາຣຕາຍ ອາປຕ຺ຕິ. ຕໍ ທ຺ວາຣໍ ກວາເຏນ ປິທຫິຕ຺ວາ ສຍນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ນ ຫິ ທ຺ວາຣປິທຫເນນ ເຄຫໍ ນານູປຈາຣໍ ນາມ ໂຫຕິ, ທ຺ວາຣໍ ວາ ອທ຺ວາຣໍ. ກວາຏຎ຺ຫິ ສໍວຣຓວິວຣເຓຫິ ຍຖາສຸຂໍ ວຬຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ກຕໍ, ນ ວຬຎ຺ຊນູປຈ຺ເຉທນຕ຺ຖາຍ. ສເຈ ປນ ຕໍ ທ຺ວາຣໍ ປຸນ ອິຏ຺ຐກາຫິ ປິທຫນ຺ຕິ, ອທ຺ວາຣໍ ໂຫຕິ, ປຸຣິເມ ນານູປຈາຣຠາເວເຍວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ທີຆປມຸຂໍ ເຈຕິຍຆຣໍ ໂຫຕິ. ເອກໍ ກວາຏໍ ອນ຺ໂຕ, ເອກໍ ພຫິ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ກວາຏານໍ ອນ຺ຕເຣ ອນຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ອນ຺ໂຕເຈຕິຍຆເຣ ສຍນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິໍ ກໂຣຕິ, ເອກູປຈາຣຕ຺ຕາ.

ຕຕ຺ຣ ຍສ຺ສ ‘‘ສິຍາ ອຍໍ ເອກູປຈາຣນານູປຈາຣຕາ ນາມ ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕາ, ອິຘ ປນ ‘ເສຍ຺ຍາ ນາມ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນາ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ນາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຉນ຺ນາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປຣິຈ຺ຉນ຺ນາ’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ, ປິຫິຕທ຺ວາໂຣ ຈ ຄພ຺ໂຠ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ໂນວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕ ສຍິເຕເນວ ສທ຺ຘິໍ ອາປຕ຺ຕິ, ພຫິ ສຍິເຕນ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ໂສ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ອປິຫິຕທ຺ວາເຣ ປນ ກສ຺ມາ ພຫິ ສຍິເຕນ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ? ປມຸຂສ຺ສ ຄພ຺ເຠນ ສທ຺ຘິໍ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ. ‘‘ກິໍ ປນ ຄພ຺ເຠ ປິຫິເຕ ຉທນໍ ວິທ຺ຘສ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ? ນ ວິທ຺ຘສ຺ຕໍ, ຄພ຺ເຠນ ສທ຺ຘິໍ ປມຸຂສ຺ສ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ນຕາ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ກິໍ ປຣິກ຺ເຂໂປ ວິທ຺ຘສ຺ໂຕ’’ຕິ? ອທ຺ຘາ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ນ ວິທ຺ຘສ຺ໂຕ, ກວາເຏນ ອຸປຈາໂຣ ປຣິຈ຺ຉນ຺ໂນ’’ຕິ. ເອວໍ ທູຣມ຺ປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນ ເອກູປຈາຣນານູປຈາຣຕໍເຍວ ປຈ຺ຈາຄມິສ຺ສຕິ.

ອປິຈ ຍທິ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ເຕເຍວ ອຕ຺ໂຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ສິຍາ, ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ວຈນໂຕ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຉທເນນ ຉນ຺ນາ ເອວ ເສຍ຺ຍາ ສິຍາ, ນ ອຎ຺ເຎນ. ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ປທຣຈ຺ຉນ຺ນາທີສຸ ອນາປຕ຺ຕິ ສິຍາ. ຕໂຕ ຍທຕ຺ຖໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສ຺ເວວ ອຕ຺ໂຖ ປຣິຫາເຍຍ຺ຍ. ປຣິຫາຍຕຸ ວາ ມາ ວາ, ກຖໍ ອວຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ; ໂກ ວາ ວທຕິ ‘‘ອວຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ອນິຍເຕສຸ – ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ນາມ ອາສນໍ ກຸຏ຺ເຏນ ວາ ກວາເຏນ ວາ ກິລຎ຺ເຊນ ວາ ສາຓິປາກາເຣນ ວາ ຣຸກ຺ເຂນ ວາ ຖມ຺ເຠນ ວາ ໂກຏ຺ຐລິກາຍ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ຕຕ຺ຖ ເຍນ ເກນຈິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນເມວ, ເອວມິຘາປິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ເສນາສນໍ ຂຸທ຺ທກໍ ວາ ໂຫຕຸ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ອຎ຺ເຎນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ພທ຺ຘໍ ວາ ອສມ຺ພທ຺ຘໍ ວາ ທີຆໍ ວາ ວຏ຺ຏໍ ວາ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ວາ ເອກຠູມກໍ ວາ, ອເນກຠູມກໍ ວາ, ຍໍ ຍໍ ເອກູປຈາຣໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເຍນ ເກນຈິ ປຏິຈ຺ຉາທເນນ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ເນ ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ວາ ຉນ຺ເນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ວາ ປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ສຫເສຍ຺ຍາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ.

໕໓. ອຸປຑ຺ຒຈ຺ຉນ຺ເນ ອຸປຑ຺ຒປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ເນ ອຸປຑ຺ຒປຣິຈ຺ຉນ຺ເນຕິ ເອວມາທີສຸປິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ເນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ເນ ອຸປຑ຺ຒປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນຉນ຺ເນ ອຸປຑ຺ຒປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນຉນ຺ເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ສພ຺ພປຣິຉນ຺ເນ ອຸປຑ຺ຒຈ຺ຉນ຺ເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ອຸປຑ຺ຒຈ຺ຉນ຺ເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕປາຈິຕ຺ຕິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ ປາຈິຕ຺ຕິຍານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ເນ ຈູຬກປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ທຸກ຺ກຏໍ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນຉນ຺ເນ ຈູຬກປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ທຸກ຺ກຏໍ, ສພ຺ພປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ຈູຬກຈ຺ຉນ຺ເນ ທຸກ຺ກຏໍ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ຈູຬກຈ຺ຉນ຺ເນ ທຸກ຺ກຏໍ, ປາຬິຍໍ ທຸກ຺ກເຏນ ສຫ ປຎ຺ຈ ທຸກ຺ກຏານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອຸປຑ຺ຒຈ຺ຉນ຺ເນ ຈູຬກປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ອນາປຕ຺ຕິ, ອຸປຑ຺ຒປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ຈູຬກຈ຺ຉນ຺ເນ ອນາປຕ຺ຕິ, ຈູຬກຈ຺ຉນ຺ເນ ຈູຬກປຣິຈ຺ຉນ຺ເນ ອນາປຕ຺ຕິ, ສພ຺ພຈ຺ຉນ຺ເນ ສພ຺ພອປຣິຈ຺ຉນ຺ເນຕິ ຈ ເອຕ຺ຖ ເສນມ຺ພມຓ຺ຑປວຓ຺ຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມິນາເປຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ‘‘ຍຖາ ຊຄຕິ ປຣິກ຺ເຂປສງ຺ຂຍ ນ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ເອຬກໂລມສມຸຏ຺ຐານໍ – ກາຍໂຕ ຈ ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ສຫເສຍ຺ຍສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຈມໍ.