໑. ມຸສາວາທສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ເຍສໍ ນວຫິ ວຄ຺ເຄຫິ, ສງ຺ຄໂຫ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິໂຕ;

ຂຸທ຺ທການໍ ອຍໍ ທານິ, ເຕສໍ ຠວຕິ ວຓ຺ຓນາ.

໑. ຕຕ຺ຖ ມຸສາວາທວຄ຺ຄສ຺ສ ຕາວ ປຐມສິກ຺ຂາປເທ ຫຕ຺ຖໂກຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ນາມໍ. ສກ຺ຍານໍ ປຸຕ຺ໂຕຕິ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ. ພຸທ຺ຘກາເລ ກິຣ ສກ຺ຍກຸລໂຕ ອສີຕິ ປຸຣິສສຫສ຺ສານິ ປພ຺ພຊິໍສຸ, ເຕສໍ ໂສ ອຎ຺ຎຕໂຣຕິ. ວາທກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ວາທໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິວິຕກ຺ກິເຕນ ວາເທນ ປຣວາທິສນ຺ຕິກໍ ຂິຕ຺ໂຕ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ປຫິໂຕ ເປສິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວາທມ຺ຫິ ວາ ສເກນ ຈິຕ຺ເຕນ ຂິຕ຺ໂຕ. ຍຕ຺ຣ ຍຕ຺ຣ ວາໂທ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສນ຺ທິສ຺ສຕີຕິປິ ວາທກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ອວຊານິຕ຺ວາ ອວຊານາຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວາເທ ກຎ຺ຈິ ໂທສໍ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ‘‘ນາຍໍ ມມ ວາໂທ’’ຕິ ອວຊານິຕ຺ວາ ປຸນ ກເຖນ຺ໂຕ ກເຖນ຺ໂຕ ນິທ຺ໂທສຕໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ມເມວ ອຍໍ ວາໂທ’’ຕິ ປຏິຊານາຕິ. ປຏິຊານິຕ຺ວາ ອວຊານາຕີຕິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ວຈເນ ອານິສໍສໍ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ມມ ວາໂທ’’ຕິ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ປຸນ ກເຖນ຺ໂຕ ກເຖນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ໂທສໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ນາຍໍ ມມ ວາໂທ’’ຕິ ອວຊານາຕິ. ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຕີຕິ ອຎ຺ເຎນ ກາຣເຓນ ອຎ຺ຎໍ ກາຣຓໍ ປຏິຈຣຕິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຕິ, ‘‘ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ ຊານິຕພ຺ພໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ຊາຕິຘມ຺ມໂຕ’’ຕິອາທີນິ ວທຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ‘‘ເອຕສ຺ສ ປຏິຈ຺ຉາທນເຫຕຸໍ ອຎ຺ຎໍ ພຫຸໍ ກເຖຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍໍ ຕໍ ປຏິຊານນຎ຺ຈ ອວຊານນຎ຺ຈ, ຕສ຺ສ ປຏິຈ຺ຉາທນຕ຺ຖໍ ‘‘ໂກ ອາຫ, ກິໍ ອາຫ, ກິສ຺ມິໍ ອາຫາ’’ຕິ ເອວມາທິ ພຫຸໍ ຠາສຕີຕິ. ປຸນ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອວຊານິຕ຺ວາ ປຏິຊານນ຺ໂຕ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ອວຊານນ຺ໂຕ ເອວ ຈ ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສຕີຕິ ຊານນ຺ໂຕ ມຸສາ ຠາສຕິ. ສງ຺ເກຕໍ ກຕ຺ວາ ວິສໍວາເທຕີຕິ ປຸເຣຠຕ຺ຕາທີສຸ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ກາເລ ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ປເທເສ ວາໂທ ໂຫຕູ’’ຕິ ສງ຺ເກຕໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ເກຕໂຕ ປຸເຣ ວາ ປຈ຺ຉາ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ປສ຺ສຖ ໂຠ, ຕິຕ຺ຖິຍາ ນ ອາຄຕາ ປຣາຊິຕາ’’ຕິ ປກ຺ກມຕິ.

໒. ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທຕິ ຊານິຕ຺ວາ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ຈ ມຸສາ ຠຓເນ.

໓. ວິສໍວາທນປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສາຕິ ວິສໍວາທນຈິຕ຺ຕໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ວທນ຺ຕສ຺ສ. ວາຈາຕິ ມິຈ຺ຉາວາຈາປຣິຍາປນ຺ນວຈນສມຸຏ຺ຐາປິກາ ເຈຕນາ. ຄິຣາຕິ ຕາຍ ເຈຕນາຍ ສມຸຏ຺ຐາປິຕສທ຺ທໍ ທສ຺ເສຕິ. ພ຺ຍປ຺ປໂຖຕິ ວຈນປໂຖ; ວາຈາເຍວ ຫິ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິມາປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ປຖຠູຕໂຕ ພ຺ຍປ຺ປໂຖຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຈີເຠໂທຕິ ວຈີສຎ຺ຎິຕາຍ ວາຈາຍ ເຠໂທ; ປເຠທຄຕາ ວາຈາ ເອວ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວາຈສິກາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ເອວໍ ປຐມປເທນ ສຸທ຺ຘເຈຕນາ, ມຊ຺ເຌ ຕີຫິ ຕໍສມຸຏ຺ຐາປິຕສທ຺ທສຫິຕາ ເຈຕນາ, ອນ຺ເຕ ເອເກນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສຫິຕາ ເຈຕນາ ‘‘ກຖິຕາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອນຣິຍໂວຫາຣາຕິ ອນຣິຍານໍ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ໂວຫາຣາ.

ເອວໍ ສມ຺ປຊານມຸສາວາທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອນ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕານໍ ສມ຺ປຊານມຸສາວາທສງ຺ຂາຕານໍ ອນຣິຍໂວຫາຣານໍ ລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອທິຏ຺ຐໍ ທິຏ຺ຐໍ ເມ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອທິຏ຺ຐໍ ທິຏ຺ຐໍ ເມຕິ ເອວໍ ວທໂຕ ວຈນໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐາປິກາ ວາ ເຈຕນາ ເອໂກ ອນຣິຍໂວຫາໂຣຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິເຈຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸວເສນ ອຄ຺ຄຫິຕາຣມ຺ມຓໍ ອທິຏ຺ຐໍ, ໂສຕວເສນ ອຄ຺ຄຫິຕໍ ອສຸຕໍ, ຆານາທິວເສນ ມຸນິຕ຺ວາ ຕີຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ເອກາພທ຺ຘໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຫິຕໍ ອມຸຕໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຎ຺ຈຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສຸທ຺ເຘນ ວິຎ຺ຎາເຓເນວ ອຄ຺ຄຫິຕໍ ອວິຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ອທິຏ຺ຐໍ ນາມ ນ ຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ໂອຬາຣິເກເນວ ນເຍນ ເທສນາ ກຕາຕິ. ທິຏ຺ຐາທີສຸ ຈ ອຕ຺ຕນາປິ ປເຣນປິ ທິຏ຺ຐໍ ທິຏ຺ຐເມວ. ເອວໍ ສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕານີຕິ ອຍເມໂກ ປຣິຍາໂຍ. ອປໂຣ ນໂຍ ຍໍ ອຕ຺ຕນາ ທິຏ຺ຐໍ ທິຏ຺ຐເມວ ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ສຸຕາທີສຸ. ຍໍ ປນ ປເຣນ ທິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ອຕ຺ຕນາ ສຸຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອວໍ ມຸຕາທີນິປິ.

໔. ອິທານິ ເຕສໍ ອນຣິຍໂວຫາຣານໍ ວເສນ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕີຫາກາເຣຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ‘‘ຕີຫິ ອາກາເຣຫິ ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິນ຺ຕິ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສາ’’ຕິ ເອວມາທິຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກປາຬິວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິ’’ນ຺ຕິ ອິຘ ‘‘ອທິຏ຺ຐໍ ທິຏ຺ຐໍ ເມ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອາປຕ຺ຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສາ’’ຕິ ‘‘ອິຘ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຖຸມຕ຺ເຕ ອາປຕ຺ຕິມຕ຺ເຕ ຈ ວິເສໂສ, ເສສໍ ເອກລກ຺ຂຓເມວາຕິ.

໙. ຕີຫາກາເຣຫິ ທິຏ຺ເຐ ເວມຕິໂກຕິອາທີນມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ‘‘ທິຏ຺ຐສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເວມຕິໂກ’’ຕິ ເອວມາທິທຸຏ຺ຐໂທສປາຬິວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປາຬິມຕ຺ຕເມວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ວິເສໂສ, ອຕ຺ເຖ ປນ ສເຖຣວາເທ ກິຎ຺ຈິ ນານາກຣຓໍ ນຕ຺ຖິ.

໑໑. ສຫສາ ຠຓຕີຕິ ອວີມໍສິຕ຺ວາ ອນຸປຘາເຣຕ຺ວາ ວາ ເວເຄນ ທິຏ຺ຐມ຺ປິ ‘‘ອທິຏ຺ຐໍ ເມ’’ຕິ ຠຓຕິ. ອຎ຺ຎໍ ຠຓິສ຺ສາມີຕິ ອຎ຺ຎໍ ຠຓຕີຕິ ມນ຺ທຕ຺ຕາ ຊຬຕ຺ຕາ ປກ຺ຂລນ຺ໂຕ ‘‘ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ຈີຣ’’ນ຺ຕິ ອາທິໍ ຠຓຕິ. ໂຍ ປນ ສາມເຓເຣນ ‘‘ອປິ ຠນ຺ເຕ ມຍ຺ຫໍ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ປສ຺ສິຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ເກຬິໍ ກຸຣຸມາໂນ ‘‘ຕວ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ທາຣຸສກຏໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຄໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວາ ສິງ຺ຄາລສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກສ຺ສາຍໍ ຠນ຺ເຕ ສທ຺ໂທ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ມາຕຸຍາ ເຕ ຍາເນນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ກທ຺ທເມ ລຄ຺ຄຈກ຺ກໍ ອຸທ຺ຘຣນ຺ຕານໍ ອຍໍ ສທ຺ໂທ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ເນວ ທວາ ນ ຣວາ ອຎ຺ຎໍ ຠຓຕິ, ໂສ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິເຍວ. ອຎ຺ຎາ ປູຣຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ, ເອໂກ ຄາເມ ໂຖກໍ ເຕລໍ ລຠິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ອາຄໂຕ ສາມເຓຣໍ ຠຓຕິ – ‘‘ຕ຺ວໍ ອຊ຺ຊ ກຸຫິໍ ຄໂຕ, ຄາໂມ ເອກເຕໂລ ອໂຫສີ’’ຕິ ວາ ປຈ຺ຉິກາຍ ຐປິຕໍ ປູວຂຓ຺ຑໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ຄາເມ ປຈ຺ຉິກາຫິ ປູເວ ຈາເຣສຸ’’ນ຺ຕິ ວາ, ອຍໍ ມຸສາວາໂທວ ໂຫຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ຕິສມຸຏ຺ຐານໍ – ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ ວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ມຸສາວາທສິກ຺ຂາປທໍ ປຐມໍ.