໒. ນາລນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໗໘. ທຸຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ທຸຕິເຍ ນາລນ຺ທາຍນ຺ຕິ ນາລນ຺ທາຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ, ຕໍ ນຄຣໍ ໂຄຈຣຄາມໍ ກຕ຺ວາ. ປາວາຣິກມ຺ພວເນຕິ ທຸສ຺ສປາວາຣິກເສຏ຺ຐິໂນ ອມ຺ພວເນ. ຕໍ ກິຣ ຕສ຺ສ ອຸຍ຺ຍານໍ ອໂຫສິ. ໂສ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວຕິ ປສນ຺ໂນ ຕສ຺ມິໍ ອຸຍ຺ຍາເນ ກຸຏິເລຓມຓ຺ຑປາທິປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ຠຄວໂຕ ວິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍາເຕສິ. ໂສ ວິຫາໂຣ ຊີວກມ຺ພວນໍ ວິຍ ປາວາຣິກມ຺ພວນນ຺ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄໂຕ. ຕສ຺ມິໍ ປາວາຣິກມ຺ພວເນ ວິຫຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍປສນ຺ໂນຕິ ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນສທ຺ໂຘ, ເອວໍ ສທ຺ທຫາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣຕິ ຠິຍ຺ຍຕໂຣ ອຠິຎ຺ຎາໂຕ ຠິຍ຺ຍຕຣາຠິຍ຺ໂຍ ວາ, ອຸຕ຺ຕຣິຕຣຎາໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ໂພຘິຍນ຺ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄເນວ ຫິ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ນິປ຺ປເທສາ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ທ຺ເວປິ ອຄ຺ຄສາວກາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄເນວ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາຓໍ, ພຸທ຺ຘາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ເຈວ ສກເລ ຈ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ. ສພ຺ພມ຺ປິ ເນສໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄເນວ ອິຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ມາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓໍ ສມ຺ໂພຘິ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕນ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ຈ ຠຄວຕາ ນຕ຺ຖິ. ເຕນາຫ ‘‘ຠຄວຕາ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣ, ຍທິທໍ ສມ຺ໂພຘິຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຸຬາຣາຕິ ເສຏ຺ຐາ. ອຍຎ຺ຫິ ອຸຬາຣສທ຺ໂທ ‘‘ອຸຬາຣານິ ຂາທນີຍານິ ຂາທນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໓໖໖) ມຘຸເຣ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ອຸຬາຣາຍ ຂລຸ ຠວໍ ວຈ຺ຉາຍໂນ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປສໍສາຍ ປສໍສຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໒໘໘) ເສຏ຺ເຐ. ‘‘ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໓໒; ມ. ນິ. ໓.໒໐໑) ວິປຸເລ. ສ຺ວາຍມິຘ ເສຏ຺ເຐ ອາຄໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸຬາຣາຕິ ເສຏ຺ຐາ’’ຕິ. ອາສຠີຕິ ອຸສຠສ຺ສ ວາຈາສທິສີ ອຈລາ ອສມ຺ປເວຘີ. ເອກໍໂສ ຄຫິໂຕຕິ ອນຸສ຺ສເວນ ວາ ອາຈຣິຍປຣມ຺ປຣາຍ ວາ ອິຕິກິຣາຍ ວາ ປິຏກສມ຺ປທາເນນ ວາ ອາກາຣປຣິວິຕກ຺ເກນ ວາ ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ວາ ຕກ຺ກເຫຕຸ ວາ ນຍເຫຕຸ ວາ ອກເຖຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຎາເຓນ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວິຍ ເອກໍໂສ ຄຫິໂຕ, ສນ຺ນິຏ຺ຐານກຖາວ ກຖິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສີຫນາໂທຕິ ເສຏ຺ຐນາໂທ, ວເນ ອຸນ຺ນາທຍນ຺ເຕນ ສີເຫນ ວິຍ ອຸຕ຺ຕມນາໂທ ນທິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກິໍ ນຸ ເຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕາຕິ ອິມໍ ເທສນໍ ກສ຺ມາ ອາຣຠິ? ອນຸໂຍຄທາປນຕ຺ຖໍ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ສີຫນາທໍ ນທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສີຫນາເທ ອນຸໂຍຄໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ນິຆໍສນໍ ນ ຂມຕິ, ສິເລເສ ປຕິຕມກ຺ກໂຏ ວິຍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຘມມານໍ ອປຣິສຸທ຺ຘໍ ໂລຫໍ ຌາຍິຕ຺ວາ ອງ຺ຄາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຌາມງ຺ຄາໂຣ ວິຍ ໂຫຕິ. ເອໂກ ສີຫນາເທ ອນຸໂຍຄໍ ທາປິຍມາໂນ ທາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ນິຆໍສນໍ ຂມຕິ, ຘມມານໍ ນິທ຺ໂທສຊາຕຣູປໍ ວິຍ ອຘິກຕຣໍ ໂສຠຕິ, ຕາທິໂສ ເຖໂຣ. ເຕນ ນໍ ຠຄວາ ‘‘ອນຸໂຍຄກ຺ຂໂມ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ສີຫນາເທ ອນຸໂຍຄທາປນຕ຺ຖໍ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພ ເຕຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ຕຍາ. ເອວໍສີລາຕິ ມຄ຺ຄສີເລນ ຜລສີເລນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສີເລນ ເອວໍສີລາ. ເອວໍຘມ຺ມາຕິ ເອຕ຺ຖ ສມາຘິປກ຺ຂາ ຘມ຺ມາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ມຄ຺ຄສມາຘິນາ ຜລສມາຘິນາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕເຣນ ສມາຘິນາ ເອວໍສມາຘີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍປຎ຺ຎາຕິ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາທິວເສເນວ ເອວໍປຎ຺ຎາ. ເອວໍວິຫາຣິໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ສມາຘິປກ຺ຂານໍ ຘມ຺ມານໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວິຫາໂຣ ຄຫິໂຕປິ ປຸນ ກສ຺ມາ ຄຫິຕເມວ ຄຓ຺ຫຕີຕິ ເຈ. ເຖເຣນ ອິທໍ ຄຫິຕເມວ. ອິທຎ຺ຫິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິວິຫາຣິໂນ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິມຸຕ຺ຕິ, ຕທງ຺ຄວິມຸຕ຺ຕິ, ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິ, ປຏິປສ຺ສທ຺ຘິວິມຸຕ຺ຕິ, ນິສ຺ສຣຓວິມຸຕ຺ຕີຕິ ປຎ຺ຈວິຘາ ວິມຸຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສຍໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິເຕຫິ ນີວຣຓາທີຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິມຸຕ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທິກາ ສຕ຺ຕ ອນຸປສ຺ສນາ ສຍໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈນີກວເສນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕາຫິ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາທີຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕທງ຺ຄວິມຸຕ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍມຄ຺ຄາ ສຍໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ເນຫິ ກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ສາມຎ຺ຎຜລານິ ມຄ຺ຄານຸຠາເວນ ກິເລສານໍ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘິວິມຸຕ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ນິພ຺ພານໍ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ອປຄຕຕ຺ຕາ ທູເຣ ຐິຕຕ຺ຕາ ນິສ຺ສຣຓວິມຸຕ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ. ອິຕິ ອິມາສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວິມຸຕ຺ຕີນໍ ວເສນ ເອວໍ ວິມຸຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ກິໍ ປນ ເຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕ ເຍ ເຕ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕີຕາ ຕາວ ນິຣຸທ຺ຘາ ອປຓ຺ຓຕ຺ຕິກຠາວໍ ຄຕາ ທີປສິຂາ ວິຍ ນິພ຺ພຸຕາ, ເອວໍ ນິຣຸທ຺ເຘ ອປຓ຺ຓຕ຺ຕິກຠາວໍ ຄເຕ ຕ຺ວໍ ກຖໍ ຊານິສ຺ສສິ, ອນາຄຕພຸທ຺ຘານໍ ປນ ຄຸຓາ ກິໍ ຕຍາ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວິທິຕາຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ກິໍ ປນ ຕ຺ຍາຫໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕ ເອຕຣຫີຕິ ອນາຄຕາປິ ພຸທ຺ຘາ ອຊາຕາ ອນິພ຺ພຕ຺ຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ, ເຕ ກຖໍ ຊານິສ຺ສສິ. ເຕສຎ຺ຫິ ຊານນໍ ອປເທ ອາກາເສ ປທທສ຺ສນໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ອິທານິ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ເອກວິຫາເຣ ວສສິ, ເອກໂຕ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣສິ, ຘມ຺ມເທສນາກາເລ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສ ນິສີທສິ, ກິໍ ປນ ມຍ຺ຫໍ ຄຸຓາ ອຕ຺ຕໂນ ເຈຕສາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວິທິຕາ ຕຍາຕິ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ເຖໂຣ ປນ ປຸຈ຺ຉິຕປຸຈ຺ຉິເຕ ‘‘ໂນ ເຫຕໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ເຖຣສ຺ສ ຈ ວິທິຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ, ອວິທິຕມ຺ປິ. ກິໍ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ວິທິຕຏ຺ຐາເນ ປຏິກ຺ເຂປໍ ກໂຣຕິ, ອວິທິຕຏ຺ຐາເນຕິ? ວິທິຕຏ຺ຐາເນ ນ ກໂຣຕິ, ອວິທິຕຏ຺ຐາເນເຍວ ກໂຣຕິ. ເຖໂຣ ກິຣ ອນຸໂຍເຄ ອາຣທ຺ເຘ ເອວໍ ອຎ຺ຎາສິ ‘‘ນາຍໍ ອນຸໂຍໂຄ ສາວກປາຣມີຎາເຓ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ ປນ ອຍໍ ອນຸໂຍໂຄ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສາວກປາຣມີຎາເຓ ປຏິກ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາວ ອວິທິຕຏ຺ຐາເນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓ ປຏິກ຺ເຂປໍ ກໂຣຕິ. ເຕນ ອິທມ຺ປິ ທີເປຕິ – ຠຄວາ ມຍ຺ຫໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິກາຣຓຊານນສມຕ຺ຖໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ອຕີຕາທິເຠເທສຸ ພຸທ຺ເຘສຸ. ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫີຕິ ອຖ ກສ຺ມາ ເອວໍ ຎາເຓ ອສຕິ ຕຍາ ເອວໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ວທຕິ. ຘມ຺ມນ຺ວໂຍຕິ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຎາຓສ຺ສ ອນຸໂຍຄໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນຸມານຎາຓໍ ນຍຄ຺ຄາໂຫ ວິທິໂຕ, ສາວກປາຣມີຎາເຓ ຐຕ຺ວາວ ອິມິນາ ອາກາເຣນ ຊານາມິ ຠຄວາຕິ ວທຕິ. ເຖຣສ຺ສ ຫິ ນຍຄ຺ຄາໂຫ ອປ຺ປມາໂຓ ອປຣິຍນ຺ໂຕ. ຍຖາ ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປມາຓໍ ວາ ປຣິຍນ຺ໂຕ ວາ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ນຍຄ຺ຄາຫສ຺ສ. ເຕນ ໂສ – ‘‘ອິມິນາ ເອວໍວິໂຘ ອິມິນາ ເອວໍວິໂຘ, ອິມິນາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ອິມິນາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ຊານາຕິ. ເຖຣສ຺ສ ຫິ ນຍຄ຺ຄາໂຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຄຕິໂກ ເອວ.

ອິທານິ ຕໍ ນຍຄ຺ຄາຫໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ອຸປມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ມຊ຺ຌິມເທເສ ນຄຣສ຺ສ ອຸທ຺ຘາປປາກາຣາທີນິ ຖິຣານິ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ທຸພ຺ພລານິ ວາ, ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ມາ ໂຫນ຺ຕຸ, ໂຈຣານໍ ອາສງ຺ກາ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມໍ ນຄຣນ຺ຕິ ອາຫ. ທຬ຺ຫຸທ຺ຘາປນ຺ຕິ ຖິຣມູລປາກາຣໍ. ທຬ຺ຫປາກາຣໂຕຣຓນ຺ຕິ ຖິຣປາກາຣຎ຺ເຈວ ຖິຣປິຏ຺ຐສງ຺ຆາຏຎ຺ຈ. ເອກທ຺ວາຣນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ອາຫ? ພຫຸທ຺ວາເຣ ຫິ ນຄເຣ ພຫູຫິ ປຓ຺ຑິຕໂທວາຣິເກຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເອກທ຺ວາເຣວ ເອໂກ ວຏ຺ຏຕິ. ເຖຣສ຺ສ ຈ ປຎ຺ຎາຍ ສທິໂສ ອຎ຺ໂຎ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ປຓ຺ຑິຕຠາວສ຺ສ ໂອປມ຺ມຕ຺ຖໍ ເອກໍເຍວ ໂທວາຣິກໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອກທ຺ວາຣ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ພ຺ຍຕ຺ໂຕຕິ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິສທຎາໂຓ. ເມຘາວີຕິ ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິກປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕາຍ ເມຘາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອນຸປຣິຍາຍປຖນ຺ຕິ ອນຸປຣິຍາຍນາມກໍ ປາກາຣມຄ຺ຄໍ. ປາກາຣສນ຺ຘິນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອິຏ຺ຐການໍ ອປຄຕຏ຺ຐານໍ. ປາກາຣວິວຣນ຺ຕິ ປາກາຣສ຺ສ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ. ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສຕິ ປຎ຺ຈນີວຣຓາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປກ຺ກິລິສ຺ສນ຺ຕິ ກິລິຏ຺ຐໍ ກໂຣນ຺ຕິ ອຸປຕາເປນ຺ຕິ ວິເຫເຐນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລສາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓຕິ ນີວຣຓາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣຓາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ສຸປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາຕິ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸຏ຺ຐຸ ຐປິຕຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ. ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຍຖາຠູຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຍຖາສຠາເວນ ຠາເວຕ຺ວາ. ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌິໍສູຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ວິປສ຺ສນາ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ມຄ຺ໂຄ, ອນຸຕ຺ຕຣສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິ ອຣຫຕ຺ຕໍ. ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ວາ ວິປສ຺ສນາ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາມິສ຺ສກາ, ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິ ອຣຫຕ຺ຕເມວ. ທີຆຠາຓກມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ ‘‘ສຕິປຏ຺ຐາເນ ວິປສ຺ສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ມຄ຺ໂຄ ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຕິ ຄຫິເຕ ສຸນ຺ທໂຣ ປຎ຺ໂຫ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ປເນວໍ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ອິຕິ ເຖໂຣ ສພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ນີວຣຓປ຺ປຫາເນ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາຍ ສມ຺ໂພຘິຍຎ຺ຈ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນສຸວຓ຺ຓຣຊຕານໍ ວິຍ ນານຕ຺ຕາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

ອິຘ ຐຕ຺ວາ ອຸປມາ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພາ – ອາຍສ຺ມາ ຫິ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຈນ຺ຕນຄຣໍ ທສ຺ເສສິ, ປາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ, ອນຸປຣິຍາຍປຖໍ ທສ຺ເສສິ, ທ຺ວາຣໍ ທສ຺ເສສິ, ປຓ຺ຑິຕໂທວາຣິກໍ ທສ຺ເສສິ, ນຄຣໍ ປວິສນກນິກ຺ຂມນເກ ໂອຬາຣິເກ ປາເຓ ທສ຺ເສສິ, ໂທວາຣິກສ຺ສ ເຕສໍ ປາຓານໍ ປາກຏຠາວໍ ທສ຺ເສສິ. ຕຕ຺ຖ ກິໍ ເກນ ສທິສນ຺ຕິ ເຈ? ນຄຣໍ ວິຍ ຫິ ນິພ຺ພານໍ, ປາກາໂຣ ວິຍ ສີລໍ, ອນຸປຣິຍາຍປໂຖ ວິຍ ຫິຣີ, ທ຺ວາຣໍ ວິຍ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ, ປຓ຺ຑິຕໂທວາຣິໂກ ວິຍ ຘມ຺ມເສນາປຕິ, ນຄຣໍ ປວິສນກນິກ຺ຂມນກາ ໂອຬາຣິກປາຓາ ວິຍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ພຸທ຺ຘາ, ໂທວາຣິກສ຺ສ ເຕສໍ ປາຓານໍ ປາກຏຠາໂວ ວິຍ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສີລສມຖາທີຫິ ປາກຏຠາໂວ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເຖເຣນ ຠຄວໂຕ – ‘‘ເອວມຫໍ ສາວກປາຣມີຎາເຓ ຐຕ຺ວາ ຘມ຺ມນ຺ວເຍນ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ຊານາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສີຫນາທສ຺ສ ອນຸໂຍໂຄ ທິນ຺ໂນ ໂຫຕິ.

ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ‘‘ນ ໂຂ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ອຣຫນ຺ເຕສຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘສຸ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ອຕ຺ຖິ, ອປິຈ ຘມ຺ມນ຺ວໂຍ ວິທິໂຕ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ມາ. ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠາເສຍ຺ຍາສີຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠາເສຍ຺ຍາສິ, ‘‘ປຸພ຺ພຓ຺ເຫ ເມ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ມາ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກາທີສຸ ນ ກຖຍິຕ຺ຖ, ‘‘ອຊ຺ຊ ວາ ເມ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ມາ ປຣທິວສາທີສຸ ນ ກຖຍິຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາ ປຫີຍິສ຺ສຕີຕິ ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ຕສທິໂສປິ ນາມ ຎາຓຊວນສມ຺ປນ຺ໂນ ສາວໂກ ພຸທ຺ຘານໍ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວໍ ອປ຺ປເມຍ຺ຍາ ຕຖາຄຕາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕານໍ ຍາ ຕຖາຄເຕ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ, ສາ ປຫີຍິສ຺ສຕີຕິ.