໓. ສພ຺ພວຄ຺ໂຄ

໑. ສພ຺ພສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓. ສພ຺ພວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ສພ຺ພໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ສພ຺ພໍ ນາມ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ – ສພ຺ພສພ຺ພໍ, ອາຍຕນສພ຺ພໍ, ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ, ປເທສສພ຺ພນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ນ ຕສ຺ສ ອທ຺ທິຏ຺ຐມິຘອຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ,

ອໂຖ ອວິຎ຺ຎາຕມຊານິຕພ຺ພໍ;

ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ຎາສິ ຍທຕ຺ຖິ ເນຍ຺ຍໍ,

ຕຖາຄໂຕ ເຕນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂູ’’ຕິ. (ມຫານິ. ໑໕໖; ຈູຬນິ. ໂຘຕກມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທໂສ ໓໒; ປຏິ. ມ. ໑.໑໒໑) –

ອິທໍ ສພ຺ພສພ຺ພໍ ນາມ. ‘‘ສພ຺ພໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໔) ອິທໍ ອາຍຕນສພ຺ພໍ ນາມ. ‘‘ສພ຺ພຘມ຺ມມູລປຣິຍາຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑) ອິທໍ ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ ນາມ. ‘‘ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ວາ ປນ ປຐມສມນ຺ນາຫາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ມໂນ ມານສໍ…ເປ… ຕຊ຺ຊາມໂນຘາຕູ’’ຕິ ອິທໍ ປເທສສພ຺ພໍ ນາມ. ອິຕິ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓມຕ຺ຕໍ ປເທສສພ຺ພໍ. ເຕຠູມກຘມ຺ມາ ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ. ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມາ ອາຍຕນສພ຺ພໍ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ເນຍ຺ຍໍ ສພ຺ພສພ຺ພໍ. ປເທສສພ຺ພໍ ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ ອາຍຕນສພ຺ພໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ອາຍຕນສພ຺ພໍ ສພ຺ພສພ຺ພໍ ນ ປາປຸຓາຕິ. ກສ຺ມາ? ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຍໍ ນາມ ຘມ຺ໂມ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ນຕ຺ຖິຕາຍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ອາຍຕນສພ຺ພໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍາຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ວາຈາວຕ຺ຖຸກເມວສ຺ສາຕິ, ວາຈາຍ ວຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕກເມວ ຠເວຍ຺ຍ. ອິມານິ ປນ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຍໍ ນາມ ອຎ຺ໂຎ ສຠາວຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ປຸຏ຺ໂຐ ຈ ນ ສມ຺ປາເຍຍ຺ຍາຕິ, ‘‘ກຕມໍ ອຎ຺ຎໍ ສພ຺ພໍ ນາມາ’’ຕິ? ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ‘‘ອິທໍ ນາມາ’’ຕິ ວຈເນນ ສມ຺ປາເທຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ວິຆາຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຍຖາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິສຍສ຺ມິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຍຖາຕິ ກາຣຓວຈນໍ, ຍສ຺ມາ ອວິສເຍ ປຸຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວິສຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ວິຆາໂຕວ ໂຫຕິ, ກູຏາຄາຣມຕ຺ຕໍ ສິລໍ ສີເສນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄມ຺ຠີເຣ ອຸທເກ ຕຣຓໍ ອວິສໂຍ, ຕຖາ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປາຕນໍ, ຕສ຺ມິໍ ອວິສເຍ ວາຍມນ຺ໂຕ ວິຆາຕເມວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ອວິສເຍ ວິຆາຕເມວ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒. ປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔. ທຸຕິເຍ ສພ຺ພປ຺ປຫານາຍາຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ປຫານາຍ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສໍ ມູລປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນສນ຺ຕີຣຓໂວຏ຺ຐພ຺ພນຊວນເວທນາ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ໂສຕທ຺ວາຣາທິເວທນາປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ມໂນຕິ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມາຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ສຫາວຊ຺ຊນກຊວນໍ. ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ຠວງ຺ຄສຫຊາໂຕ ສມ຺ຜສ຺ໂສ. ເວທຍິຕນ຺ຕິ ສຫາວຊ຺ຊນເວທນາຍ ຊວນເວທນາ. ຠວງ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ອາວຊ຺ຊນໍ ຠວງ຺ຄໂຕ ອໂມເຈຕ຺ວາ ມໂນຕິ ສຫາວຊ຺ຊເນນ ຠວງ຺ຄໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຘມ຺ມາຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຊວນວິຎ຺ຎາຓໍ. ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ຠວງ຺ຄສຫຊາໂຕ ສມ຺ຜສ຺ໂສ. ເວທຍິຕນ຺ຕິ ຊວນສຫຊາຕາ ເວທນາ. ສຫາວຊ຺ຊເນນ ຠວງ຺ຄສຫຊາຕາປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ຍາ ປເນຕ຺ຖ ເທສນາ ອນຸສິຏ຺ຐິອາຓາ, ອຍໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ນາມາຕິ.

໓. ອຠິຎ຺ຎາປຣິຎ຺ຎາປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕. ຕຕິເຍ ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ຎາ ປຣິຎ຺ຎາ ປຫານາຍາຕິ ສພ຺ພໍ ອຠິຊານິຕ຺ວາ ປຣິຊານິຕ຺ວາ ປຊຫນຕ຺ຖາຍ. ອຠິຎ຺ຎາ ປຣິຎ຺ຎາ ປຫາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຠິຊານິຕ຺ວາ ປຣິຊານິຕ຺ວາ ປຫາຕພ຺ພໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔. ປຐມອປຣິຊານນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອນຠິຊານໍ ອປຣິຊານໍ ອວິຣາຊຍໍ ອປ຺ປຊຫນ຺ຕິ ອນຠິຊານນ຺ໂຕ ອປຣິຊານນ຺ໂຕ ອວິຣາເຊນ຺ໂຕ ອປ຺ປຊຫນ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອວິຣາເຊນ຺ໂຕຕິ ອວິຄຈ຺ຉາເປນ຺ໂຕ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຕິສ຺ໂສປິ ປຣິຎ຺ຎາ ກຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ອຠິຊານ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຈເນນ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ ກຖິຕາ, ‘‘ປຣິຊານ’’ນ຺ຕິ ວຈເນນ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ, ‘‘ວິຣາຊຍໍ ປຊຫ’’ນ຺ຕິ ທ຺ວີຫິ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຕິ.

໕. ທຸຕິຍອປຣິຊານນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໗. ປຎ຺ຈເມ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ ຘມ຺ມາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕຣູປເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ວາ ອາປາຖຄຕໍ ຄຫິຕໍ, ອິຘ ອນາປາຖຄຕໍ. ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ – ເຫຏ຺ຐາ ອາປາຖຄຕມ຺ປິ ອນາປາຖຄຕມ຺ປິ ຄຫິຕເມວ, ອິຘ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ. ເຕ ຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ສຫ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໖. ອາທິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໘. ຉຏ຺ເຐ ຄຍາສີເສຕິ ຄຍາຄາມສ຺ສ ຫິ ອວິທູເຣ ຄຍາຕິ ເອກາ ໂປກ຺ຂຣຓີປິ ອຕ຺ຖິ ນທີປິ, ຄຍາສີສນາມໂກ ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ຠສທິໂສ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓປິ, ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສສ຺ສປິ ໂອກາໂສ ປໂຫຕິ, ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄຍາສີເສ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ເຕສໍ ສປ຺ປາຍຘມ຺ມເທສນໍ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຕໍ ເທເສສ຺ສາມີຕິ ອາມນ຺ເຕສິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ – ອິໂຕ ກິຣ ທ຺ວານວຸຕິກປ຺ເປ ມຫິນ຺ໂທ ນາມ ຣາຊາ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ຜຸສ຺ໂສ ນາມ. ໂສ ປູຣິຕປາຣມີ ປຈ຺ຉິມຠວິກສຕ຺ໂຕ, ປຣິປາກຄເຕ ຎາເຓ ໂພຘິມຓ຺ຑໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌິ. ຣຎ຺ໂຎ ກນິຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄສາວໂກ ອໂຫສິ, ປຸໂຣຫິຕປຸຕ຺ໂຕ ທຸຕິຍສາວໂກ. ຣາຊາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຸທ຺ໂຘ ຊາໂຕ, ກນິຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ອຄ຺ຄສາວໂກ, ປຸໂຣຫິຕປຸຕ຺ໂຕ ທຸຕິຍສາວໂກ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ອມ຺ຫາກໍເຍວ ພຸທ຺ໂຘ, ອມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ໂມ, ອມ຺ຫາກໍ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ວິຫາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ວິຫາຣທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກໂຕ ຍາວ ອຕ຺ຕໂນ ຆຣທ຺ວາຣາ ອຸຠໂຕ ເວຬຸຠິຕ຺ຕິກຸຏິກາຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຕ຺ຖເກ ສຸວຓ຺ຓຕາຣກຂຈິຕສໂມສຣິຕຄນ຺ຘທາມມາລາທາມວິຕານໍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ຣຊຕວຓ຺ຓໍ ວາລຸກໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ວິກິຣາເປຕ຺ວາ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຠຄວໂຕ ອາຄມນໍ ກາເຣສິ.

ສຕ຺ຖາ ວິຫາຣສ຺ມິໍເຍວ ຐິໂຕ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕສາຓິຍາວ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຣາຊເຄຫໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ອນ຺ໂຕສາຓິຍາວ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂກຈິ ກຏຈ຺ຉຸຠິກ຺ຂາມຕ຺ຕມ຺ປິ ທາຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ຕໂຕ ນາຄຣາ ອຸຊ຺ຌາຍິໍສຸ, ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ນ ຈ ມຍໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກາຕຸໍ ລຠາມ. ຍຖາ ຫິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ສພ຺ເພສໍ ອາໂລກໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ພຸທ຺ຘາ ນາມ ສພ຺ເພສໍ ຫິຕຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຍໍ ປນ ຣາຊາ ສພ຺ເພສໍ ປຸຎ຺ຎເຈຕນໍ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ອນ຺ໂຕ ປເວເສຕີ’’ຕິ.

ຕສ຺ສ ຈ ຣຎ຺ໂຎ ອຎ຺ເຎ ຕໂຍ ປຸຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖິ. ນາຄຣາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ຕຍິໍສຸ, ‘‘ຣາຊກຸເລຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ໂຏ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເອກໍ ອຸປາຍໍ ກໂຣມາ’’ຕິ. ເຕ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ໂຈເຣ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ, ‘‘ກຕິປຍາ ຄາມາ ປຫຏາ’’ຕິ ສາສນໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ຣາຊາ ປຸຕ຺ເຕ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ‘‘ຕາຕາ, ອຫໍ ມຫລ຺ລໂກ, ຄຈ຺ຉຖ ໂຈເຣ ວູປສເມຖາ’’ຕິ ເປເສສິ. ປຍຸຕ຺ຕໂຈຣາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອວິປ຺ປກິຣິຕ຺ວາ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກເມວ ອາຄຈ຺ຉິໍສຸ. ເຕ ອນາວາເສ ຄາເມ ວາເສຕ຺ວາ ‘‘ວູປສມິຕາ ໂຈຣາ’’ຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ຣາຊາ ຕຸຏ຺ໂຐ ‘‘ຕາຕາ, ວຣໍ ໂວ ເທມີ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນາຄເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ຕຍິໍສຸ, ‘‘ຣຎ຺ຎາ ອມ຺ຫາກໍ ວໂຣ ທິນ຺ໂນ. ກິໍ ຄຓ຺ຫາມາ’’ຕິ? ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕາ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທໂຍ ນ ທຸລ຺ລຠາ, ພຸທ຺ຘຣຕນໍ ປນ ທຸລ຺ລຠໍ, ນ ສພ຺ພກາລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຊຏ຺ຐຠາຕິກສ຺ສ ຜຸສ຺ສພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຏິຊຄ຺ຄນວຣໍ ຄຓ຺ຫຖາຕິ. ເຕ ‘‘ເອວໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນາຄຣານໍ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ກຕມສ຺ສຸກມ຺ມາ ສຸນ຺ຫາຕາ ສຸວິລິຕ຺ຕາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ເທວ, ໂນ ວຣໍ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈິໍສຸ. ກິໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຖ ຕາຕາຕິ? ເທວ, ອມ຺ຫາກໍ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທີຫິ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ, ເຊຏ຺ຐຠາຕິກສ຺ສ ໂນ ຜຸສ຺ສພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຏິຊຄ຺ຄນວຣໍ ເທຖາຕິ. ‘‘ອຍໍ ວໂຣ ນ ສກ຺ກາ ມຍາ ຊີວມາເນນ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ ທ຺ເວ ກຓ຺ເຓ ປິທຫິ. ‘‘ເທວ, ນ ຕຸມ຺ເຫ ອມ຺ເຫຫິ ພລກ຺ກາເຣນ ວຣໍ ທາປິຕາ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ຕຸຏ຺ເຐຫິ ທິນ຺ໂນ. ກິໍ, ເທວ, ຣາຊກຸລສ຺ສ ທ຺ເວ ກຖາ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ? ສຈ຺ຈວາທິຕາຍ ຠຓິໍສຸ.

ຣາຊາ ວິນິວຕ຺ຕິຕຸໍ ອລຠນ຺ໂຕ – ‘‘ຕາຕາ, ສຕ຺ຕ ສໍວຈ຺ຉເຣ ສຕ຺ຕ ມາເສ ສຕ຺ຕ ຈ ທິວເສ ອຸປຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສຸນ຺ທຣໍ, ເທວ, ປາຏິໂຠຄໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ກິສ຺ສ ປາຏິໂຠຄໍ ຕາຕາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອມຣຓປາຏິໂຠຄໍ ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ຕາຕາ, ອຍຸຕ຺ຕໍ ປາຏິໂຠຄໍ ທາເປຖ, ນ ສກ຺ກາ ເອວໍ ປາຏິໂຠຄໍ ທາຕຸໍ, ຕິຓຄ຺ເຄ ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທຸສທິສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ໂນ ເຈ, ເທວ, ປາຏິໂຠຄໍ ເທຖ, ມຍໍ ອນ຺ຕຣາ ມຕາ ກິໍ ກຸສລໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ, ຕາຕາ, ຉ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ປຎ຺ຈ, ຈຕ຺ຕາຣິ, ຕີຓິ, ທ຺ເວ, ເອກໍ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ເທຖ’’. ‘‘ສຕ຺ຕ, ຉ ມາເສ ເທຖ…ເປ… ມາສຑ຺ຒມຕ຺ຕໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ສຕ຺ຕທິວສມຕ຺ຕໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ເທວາຕິ ສຕ຺ຕ ທິວເສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍສຸ’’. ຣາຊາ ສຕ຺ຕ ສໍວຈ຺ຉເຣ ສຕ຺ຕ ມາເສ ສຕ຺ຕ ທິວເສ ກຕ຺ຕພ຺ພສກ຺ກາຣໍ ສຕ຺ຕສຸເຍວ ທິວເສສຸ ອກາສິ.

ຕໂຕ ປຸຕ຺ຕານໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ເປເສຕຸໍ ອຏ຺ຐອຸສຠວິຕ຺ຖຕໍ ມຄ຺ຄໍ ອລງ຺ກາຣາເປສິ, ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ຈຕຸອຸສຠປ຺ປມາຓໍ ປເທສໍ ຫຕ຺ຖີຫິ ມທ຺ທາເປຕ຺ວາ ກສິຓມຓ຺ຑລສທິສໍ ກຕ຺ວາ ວາລຸກາຍ ສນ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜາຠິກິຓ຺ຓມກາສິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ກທລິໂຍ ຈ ປຸຓ຺ຓຆເຏ ຈ ຐປາເປຕ຺ວາ ຘຊປຏາກາ ອຸກ຺ຂິປາເປສິ. ອຸສເຠ ອຸສເຠ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓາເປສິ, ອປຣຠາເຄ ທ຺ວີສຸ ປສ຺ເສສຸ ຄນ຺ຘມາລາປຸປ຺ຜາປເຓ ປສາຣາເປສິ. ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ຈຕຸອຸສຠວິຕ຺ຖາຣສ຺ສ ອລງ຺ກຕມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ອຸສຠວິຕ຺ຖາເຣ ມຄ຺ເຄ ຂາຓຸກຓ຺ຏເກ ຫຣາເປຕ຺ວາ ທຓ຺ຑທີປິກາໂຍ ກາຣາເປສິ. ຣາຊປຸຕ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຓາປວຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ໂສຬສອຸສຠມຄ຺ຄໍ ຕເຖວ ອລງ຺ກາຣາເປສຸໍ.

ຣາຊາ ອຕ຺ຕໂນ ອາຓາປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານສ຺ສ ເກທາຣສີມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣິເທວມາໂນ, ‘‘ຕາຕາ, ມຍ຺ຫໍ ທກ຺ຂິຓກ຺ຂິໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ວິຍ ຄຈ຺ຉຖ, ເອວໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຄຕາ ປນ ພຸທ຺ຘານໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກເຣຍ຺ຍາຖ. ມາ ສຸຣາໂສຓ຺ຑາ ວິຍ ປມຕ຺ຕາ ວິຈຣິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ‘‘ຊານິສ຺ສາມ ມຍໍ, ເທວາ’’ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕາ, ວິຫາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕາ ກາເລນ ເຖຣາສເນ, ກາເລນ ມຊ຺ຌິມາສເນ, ກາເລນ ສງ຺ຆນວກາສເນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ທານໍ ອຸປປຣິກ຺ຂມານານໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຊນານໍ ເອກສທິສເມວ ອໂຫສິ. ເຕ ອຸປກຏ຺ຐາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາມາ’’ຕິ? ອຖ ເນສໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ພຸທ຺ຘາ ນາມ ຘມ຺ມຄຣຸໂນ, ນ ອາມິສຄຣຸໂນ, ສີເລ ປຕິຏ຺ຐມານາ ມຍໍ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມາ’’ຕິ ທານສໍວິຘາຍເກ ມນຸສ຺ເສ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕາ, ອິມິນາວ ນີຫາເຣນ ຍາຄຸຠຕ຺ຕຂາທນີຍາທີນິ ສມ຺ປາເທນ຺ຕາ ທານໍ ປວຕ຺ເຕຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ທານສໍວິທຫນປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິໍສຸ.

ອຖ ເນສໍ ເຊຏ຺ຐຠາຕາ ປຎ຺ຈສເຕ ປຸຣິເສ ອາທາຍ ທສສຸ ສີເລສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ທ຺ເວ ກາສາຍານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍໍ ອຸທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ວາສໍ ກປ຺ເປສິ. ມຊ຺ຌິໂມ ຕີຫິ, ກນິຏ຺ໂຐ ທ຺ວີຫິ ປຸຣິສສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕເຖວ ປຏິປຊ຺ຊິ. ເຕ ຍາວຊີວໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍເຍວ ສນ຺ຕິເກ ປຣິນິພ຺ພາຍິ.

ເຕປິ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທ຺ວານວຸຕິກປ຺ເປ ມນຸສ຺ສໂລກໂຕ ເທວໂລກໍ, ເທວໂລກໂຕ ຈ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ສໍສຣນ຺ຕາ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖຸກາເລ ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ເຕສໍ ທານຄ຺ເຄ ພ຺ຍາວໂຏ ມຫາອມຈ຺ໂຈ ອງ຺ຄມຄຘານໍ ຣາຊາ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເຕ ຕສ຺ເສວ ຣຎ຺ໂຎ ຣຏ຺ເຐ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ເຊຏ຺ຐຠາຕາ ເຊຏ຺ໂຐວ ຊາໂຕ, ມຊ຺ຌິມກນິຏ຺ຐາ ມຊ຺ຌິມກນິຏ຺ຐາເຍວ. ເຍປິ ເຕສໍ ປຣິວາຣມນຸສ຺ສາ, ເຕ ປຣິວາຣມນຸສ຺ສາວ ຊາຕາ. ເຕ ວຸທ຺ຘິມນ຺ວາຍ ຕໂຍປິ ຊນາ ຕໍ ປຸຣິສສຫສ຺ສໍ ອາທາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕາປສາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸຣຸເວລາຍໍ ນທີຕີເຣເຍວ ວສິໍສຸ. ອງ຺ຄມຄຘວາສິໂນ ມາເສ ມາເສ ເຕສໍ ມຫາສກ຺ກາຣໍ ອຠິຫຣນ຺ຕິ.

ອຖ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ກຕາຠິນິກ຺ຂມໂນ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ຍສາທໂຍ ກຸລປຸຕ຺ເຕ ວິເນຕ຺ວາ ສຏ຺ຐິ ອຣຫນ຺ເຕ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖາຍ ທິສາສຸ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ສຍໍ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ – ‘‘ເຕ ຕໂຍ ຊຏິລຠາຕິເກ ທເມສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸຣຸເວລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອເນເກຫິ ປາຏິຫາຣິຍສເຕຫິ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ເຕ ປພ຺ພາເຊສິ. ໂສ ຕໍ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣຘຣໍ ສມຓສຫສ຺ສໍ ອາທາຍ ຄຍາສີສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕຫິ ປຣິວາຣິໂຕ ນິສີທິຕ຺ວາ, – ‘‘ກຕຣາ ນຸ ໂຂ ເອເຕສໍ ຘມ຺ມກຖາ ສປ຺ປາຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ, ‘‘ອິເມ ສາຍໍປາຕໍ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈຣນ຺ຕິ. ອິເມສໍ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ ອາທິຕ຺ຕານິ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕານິ ວິຍ ກຕ຺ວາ ເທເສສ຺ສາມິ, ເອວໍ ອິເມ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານມກາສິ. ອຖ ເນສໍ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ອິມໍ ອາທິຕ຺ຕປຣິຍາຍໍ ອຠາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ເຕສໍ ສປ຺ປາຍຘມ຺ມເທສນໍ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຕໍ ເທເສສ຺ສາມີຕິ ອາມນ຺ເຕສີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາທິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປທິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ ກຖິຕໍ.

໗. ອທ຺ຘຠູຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໙. ສຕ຺ຕເມ ອທ຺ຘຠູຕນ຺ຕິ ອຘິຠູຕໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຏໍ, ອຸປທ຺ທຸຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ສຸຕ຺ເຕ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓເມວ ກຖິຕໍ.

໘. ສມຸຄ຺ຆາຕສາຣຸປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໐. ອຏ຺ຐເມ ສພ຺ພມຎ຺ຎິຕສມຸຄ຺ຆາຕສາຣຸປ຺ປນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎິຕານໍ ສມຸຄ຺ຆາຕາຍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ຈກ຺ຂຸໍ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ຈກ຺ຂຸໍ ອຫນ຺ຕິ ວາ ມມນ຺ຕິ ວາ ປໂຣຕິ ວາ ປຣສ຺ສາຕິ ວາ ນ ມຎ຺ຎຕິ. ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ອຫໍ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ, ມມ ກິຎ຺ຈນປລິໂພໂຘ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ປໂຣ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ, ປຣສ຺ສ ກິຎ຺ຈນປລິໂພໂຘ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິນ຺ຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ. ຈກ຺ຂຸໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ອຫໍ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕ, ມມ ກິຎ຺ຈນປລິໂພໂຘ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕ, ປໂຣ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕ, ປຣສ຺ສ ກິຎ຺ຈນປລິໂພໂຘ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕຕິ ເອວມ຺ປິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎນານໍ ເອກມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈກ຺ຂຸໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ມມ ຈກ຺ຂູຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ມມຕ຺ຕຠູຕໍ ຕຓ຺ຫາມຎ຺ຎນໍ ນ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສາຍ ຐາເນສຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາເປຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ.

໙. ປຐມສມຸຄ຺ຆາຕສປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໑. ນວເມ ສມຸຄ຺ຆາຕສປ຺ປາຍາຕິ ສມຸຄ຺ຆາຕສ຺ສ ອຸປກາຣຠູຕາ. ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາຕິ ຕໂຕ ຕໍ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ຠວສຕ຺ໂຕ ໂລໂກ ຠວເມວາຠິນນ຺ທຕີຕິ ອຎ຺ຎຖາຠາວໍ ວິປຣິຓາມໍ ອຸປຄມເນນ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ຫຸຕ຺ວາປິ ຠເວສຸ ສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ໂຄ ລຄິໂຕ ປລິພຸທ຺ໂຘ ອຍໍ ໂລໂກ ຠວໍເຍວ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍຕ຺ຕກໍ ອິທໍ ຂນ຺ຘາ ຈ ຘາຕຸໂຍ ຈ ອາຍຕນານິ ຈາຕິ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນໍ. ຕມ຺ປິ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕເມວ ສໍກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປຸນ ທສ຺ເສຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສາຍ ຐາເນສຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາເປຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ.

໑໐. ທຸຕິຍສມຸຄ຺ຆາຕສປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໒. ທສເມ ເອຕໍ ມມາຕິອາທີຫິ ຕີຫິ ຕີຫິ ປເທຫິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິຄາເຫ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕິປຣິວຏ຺ຏນເຍນ ເທສນາ ກຕາ. ປຏິປາຏິຍາ ປນ ຕີສຸປິ ອິເມສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຄ຺ຄາ ກຖິຕາຕິ.

ສພ຺ພວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.