໙. ເຖຣວຄ຺ໂຄ

໑. ອານນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໓. ເຖຣວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ໂຕຕິ, ມນ຺ຕາຓິຍາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຸຕ຺ໂຕ. ອຸປາທາຍາຕິ ອາຄມ຺ມ ອາຣພ຺ຠ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຈ຺ຈ. ອສ຺ມີຕິ ໂຫຕີຕິ ອສ຺ມີຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕໍ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິປປຎ຺ຈຕ຺ຕຍໍ ໂຫຕິ. ທຫໂຣຕິ ຕຣຸໂຓ. ຍຸວາຕິ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກຕິ ມຓ຺ຑນກສຠາໂວ ມຓ຺ຑນກສີໂລ. ມຸຂນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ມຸຂປຏິພິມ຺ພໍ. ຕຎ຺ຫິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ອາທາສມຓ຺ຑລໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ກິໍ ປນ ຕໍ ໂອໂລກຍໂຕ ສກມຸຂໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ປຣມຸຂນ຺ຕິ? ຍທິ ສກໍ ຠເວຍ຺ຍ, ປຣມ຺ມຸຂໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ, ອຖ ປຣສ຺ສ ຠເວຍ຺ຍ, ວຓ຺ຓາທີຫິ ອສທິສໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາ ນ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ, ນ ປຣສ຺ສ, ອາທາສໍ ປນ ນິສ຺ສາຍ ນິຠາສຣູປໍ ນາມ ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຖ ຍໍ ອຸທເກ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕໍ ເກນ ກາຣເຓນາຕິ? ມຫາຠູຕານໍ ວິສຸທ຺ຘຕາຍ. ຘມ຺ໂມ ເມ ອຠິສມິໂຕຕິ ມຍາ ຎາເຓນ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ໂມ ອຠິສມາຄໂຕ, ໂສຕາປນ຺ໂນສ຺ມິ ຊາໂຕຕິ ກເຖສິ. ປຐມໍ.

໒. ຕິສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໔. ທຸຕິເຍ ມຘຸຣກຊາໂຕ ວິຍາຕິ ສຎ຺ຊາຕຄຣຸຠາໂວ ວິຍ ອກມ຺ມຎ຺ໂຎ. ທິສາປິ ເມຕິ ອຍໍ ປຸຣຕ຺ຖິມາ ອຍໍ ທກ຺ຂິຓາຕິ ເອວໍ ທິສາປິ ມຍ຺ຫໍ ນ ປກ຺ຂາຍນ຺ຕິ, ນ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວທຕິ. ຘມ຺ມາປິ ມໍ ນ ປຏິຠນ຺ຕີຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມາປິ ມຍ຺ຫໍ ນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ອຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຊ຺ຌາຍິຕໍ ນ ທິສ຺ສຕີຕິ ວທຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາຕິ ໂນ ມຫາວິຈິກິຈ຺ຉາ. ນ ຫິ ຕສ຺ສ ‘‘ສາສນໍ ນິຍ຺ຍານິກໍ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ວິມຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ປນສ຺ສ ໂຫຕິ ‘‘ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ, ອຸທາຫຸ ປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓມຕ຺ຕເມວ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນນ຺ຕິ ຍຖາ ຫິ ນິນ຺ນໍ ປລ຺ລລໍ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ທສ຺ສນຣາມເຓຍ຺ຍກມຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ໂຍ ປເນຕ຺ຖ ໂອຕຣຕິ, ຕໍ ຈຓ຺ຑມີນາກຸລຕາຍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອນຍພ຺ຍສນໍ ປາເປຕິ, ເອວເມວໍ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີນໍ ອາຣມ຺ມເຓ ຣາມເຓຍ຺ຍກມຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ໂຍ ປເນຕ຺ຖ ເຄຘໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ນິຣຍາທີສຸ ເອວ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ອປ຺ປສ຺ສາທາ ຫິ ກາມາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍຕິ ອິມໍ ອຕ຺ຖວສໍ ປຏິຈ຺ຈ ‘‘ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຫມນຸຄ຺ຄເຫນາຕິ ອຫໍ ຘມ຺ມາມິສານຸຄ຺ຄເຫຫິ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາມິ. ອຠິນນ຺ທີຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ອຠິນນ຺ທິ, ອິມໍ ປນ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກາ ອສ຺ສາສໍ ລຠິຕ຺ວາ ຆເຏນ຺ໂຕ ວາຍມນ຺ໂຕ ກຕິປາເຫນ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຍມກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໕. ຕຕິເຍ ທິຏ຺ຐິຄຕນ຺ຕິ ສເຈ ຫິສ຺ສ ເອວໍ ຠເວຍ຺ຍ ‘‘ສງ຺ຂາຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຈວ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ຈ, ສງ຺ຂາຣປ຺ປວຕ຺ຕເມວ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ, ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ນາມ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ສາສນາວຈຣິກໍ ຎາຓໍ ຠເວຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ປນສ຺ສ ‘‘ສຕ຺ໂຕ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ ວິນສ຺ສຕີ’’ຕິ ອໂຫສິ, ຕສ຺ມາ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ນາມ ຊາຕໍ. ຖາມສາ ປຣາມາສາຕິ ທິຏ຺ຐິຖາເມນ ເຈວ ທິຏ຺ຐິປຣາມາເສນ ຈ.

ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິ ຍຖາ ນາມ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ກຸປິເຕ ຕໍ ວູປສເມຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຣາຊປຸຣິສາ ເສນາປຕິສ຺ສ ວາ ຣຎ຺ໂຎ ວາ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອວໍ ທິຏ຺ຐິຄຕວເສນ ຕສ຺ມິໍ ເຖເຣ ກຸປິເຕ ຕໍ ວູປສເມຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຘມ຺ມຣາຊສ຺ສ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ເອວໍພ຺ຍາໂຂຕິ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ວິຍ ເຖຣສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ວຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ໂອລມ຺ພນ຺ເຕນ ຫທເຍນ ‘‘ເອວໍພ຺ຍາໂຂ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອາວຸໂສຕິ? ອິທໍ ເຖໂຣ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ນາຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິຍໍ ໂທສໍ ປສ຺ສຕິ, ຘມ຺ມເທສນາຍ ອສ຺ສ ຕໍ ປາກຏໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ເທສນໍ ເທເສຕຸໍ ອາຣຠິ.

ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອາວຸໂສ ຍມກ, ຣູປໍ ຕຖາຄໂຕຕິ ອິທໍ ກສ຺ມາ ອາຣທ຺ຘໍ? ອນຸໂຍຄວຕ຺ຕໍ ທາປນຕ຺ຖໍ. ຕິປຣິວຏ຺ຏເທສນາວສານສ຺ມິຎ຺ຫິ ເຖໂຣ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຊາໂຕ. ອຖ ນໍ ອນຸໂຍຄວຕ຺ຕໍ ທາເປຕຸໍ ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິອາທິມາຫ? ຕຖາຄໂຕຕິ ສຕ຺ໂຕ. ຣູປໍ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣາ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ‘‘ຕຖາຄໂຕ’’ຕິ ສມນຸປສ຺ສສີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຕ, ອາວຸໂສຕິ ອິທໍ ເຖຣສ຺ສ ອນຸໂຍເຄ ຠຸມ຺ມໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເອຕ຺ຖ ຈ ເຕ ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຈ຺ຈໂຕ ຖິຣໂຕ ສຕ຺ເຕ ອນຸປລພ຺ຠິຍມາເນຕິ. ສເຈ ຕໍ, ອາວຸໂສຕິ ອິທເມຕໍ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກຣາເປຕຸກາໂມ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕໍ ນິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຕເທວ ນິຣຸທ຺ຘໍ, ອຎ຺ໂຎ ສຕ຺ໂຕ ນິຣຸຊ຺ຌນໂກ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ເອຕສ຺ສ ປຐມມຄ຺ຄສ຺ສ. ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ຎາຓາຍາຕິ ອຕິເຣກປ຺ປມາຓສ຺ສ ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ, ສຫວິປສ຺ສນການໍ ອຸປຣິ ຈ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ອາວິຠາວຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຣກ຺ຂສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ອນ຺ໂຕອາຣກ຺ເຂນ ເຈວ ພຫິອາຣກ຺ເຂນ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອໂຍຄກ຺ເຂມກາໂມຕິ ຈຕູຫິ ໂຍເຄຫິ ເຂມຠາວໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ. ປສຍ຺ຫາຕິ ປສຍ຺ຫິຕ຺ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ. ອນຸປຂຊ຺ຊາຕິ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ.

ປຸພ຺ພຸຏ຺ຐາຍີຕິອາທີສຸ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອາສນໂຕ ປຐມຕຣໍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ປຸພ຺ພຸຏ຺ຐາຍີ. ຕສ຺ສ ອາສນໍ ທຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ນິສິນ຺ເນ ປຈ຺ຉາ ນິປຕຕິ ນິສີທຕີຕິ, ປຈ຺ຉານິປາຕີ. ປາໂຕວ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ເອຕ຺ຕກາ ກສິຕຸໍ ຄຈ຺ຉຖ, ເອຕ຺ຕກາ ວປິຕຸ’’ນ຺ຕິ ວາ ສພ຺ພປຐມໍ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ປຸພ຺ພຸຏ຺ຐາຍີ. ສາຍໍ ສພ຺ເພສຸ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໍ ຄເຕສຸ ເຄຫສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕ ອາຣກ຺ຂໍ ສໍວິຘາຍ ທ຺ວາຣານິ ຖເກຕ຺ວາ ສພ຺ພປຈ຺ຉາ ນິປຊ຺ຊນໂຕປິ ປຈ຺ຉານິປາຕີ. ‘‘ກິໍ ກໂຣມິ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ? ກິໍ ກໂຣມິ ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ? ມຸຂໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ກິໍກາຣໍ ປຏິສາເວຕີຕິ ກິໍກາຣປຏິສ຺ສາວີ. ມນາປໍ ຈຣຕີຕິ ມນາປຈາຣີ. ປິຍໍ ວທຕີຕິ ປິຍວາທີ. ມິຕ຺ຕໂຕປິ ນໍ ສທ຺ທເຫຍ຺ຍາຕິ ມິຕ຺ໂຕ ເມ ອຍນ຺ຕິ ສທ຺ທເຫຍ຺ຍ. ວິສ຺ສາສໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ເອກໂຕ ປານໂຠຊນາທິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິສ຺ສາສິໂກ ຠເວຍ຺ຍ. ສໍວິສ຺ສຕ຺ໂຖຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິສ຺ສຕ຺ໂຖ.

ເອວເມວ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ພາລຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວິຍ ຫິ ວຏ຺ຏສນ຺ນິສ຺ສິຕກາເລ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ, ວຘກປຈ຺ຈາມິຕ຺ໂຕ ວິຍ ອພລທຸພ຺ພລາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ, ວຘກປຈ຺ຈາມິຕ຺ຕສ຺ສ ‘‘ພາລຄຫປຕິປຸຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປຄຕກາໂລ ວິຍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ອຸປຄຕາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ, ຕສ຺ສ ຫິ ‘‘ນ ເມ ອຍໍ ສຫາໂຍ, ວຘກປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ ອຍ’’ນ຺ຕິ ອຊານນກາໂລ ວິຍ ວຏ຺ຏນິສ຺ສິຕປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ‘‘ນ ອິເມ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ອຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ມມ ຣູປໍ, ມມ ເວທນາ, ມມ ສຎ຺ຎາ, ມມ ສງ຺ຂາຣາ, ມມ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ຄຫິຕກາໂລ, ວຘກປຈ຺ຈຕ຺ຖິກສ຺ສ ‘‘ມິຕ຺ໂຕ ເມ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ສກ຺ກາຣກຣຓກາໂລ ວິຍ ‘‘ມມ ອິເມ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ນ຺ຫາປນໂຠຊນາທີຫິ ສກ຺ກາຣກຣຓກາໂລ, ‘‘ອຕິວິສ຺ສຕ຺ໂຖ ເມ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ສກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ອສິນາ ສີສຈ຺ຉິນ຺ທນໍ ວິຍ ວິສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ຕິຂິເຓຫິ ຠິຊ຺ຊມາເນຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ຊີວິຕປຣິຍາທານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຸເປຕີຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ. ອຸປາທິຍຕີຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ອຘິຕິຏ຺ຐຕິ. ອຕ຺ຕາ ເມຕິ ອຍໍ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ. ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກຕິ ຍຖາ ປນ ປຓ຺ຑິໂຕ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ເອວໍ ອຸປຄຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກໍ ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຖິໂກ ເມ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ຕານິ ຕານິ ກມ຺ມານິ ກາເຣຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖໍ ປຣິຫຣຕິ, ອຕ຺ຖໍ ປາປຸຓາຕິ, ເອວໍ ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກປິ ‘‘ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ອຫນ຺ຕິ ວາ ມມນ຺ຕິ ວາ ອຄເຫຕ຺ວາ, ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ ເມ ເອເຕ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຣູປສຕ຺ຕກອຣູປສຕ຺ຕກາທິວເສນ ວິປສ຺ສນາຍ ໂຍເຊຕ຺ວາວ ຕໂຕນິທານໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຜລໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອນຸຣາຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອຣຎ຺ຎກຸຏິກາຍນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ວິຫາຣສ຺ສ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ປຓ຺ຓສາລາຍໍ. ຕໍ ຕຖາຄໂຕຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖາ ຕຖາຄໂຕ ຕໍ ສຕ຺ຕໍ ຕຖາຄຕໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິເມຫີຕິ ຕສ຺ສ ກິຣ ເອວໍ ອໂຫສິ ‘‘ອິເມ ສາສນສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂາ ປຏິວິໂລມາ, ຍຖາ ອິເມ ຠຓນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ສຕ຺ຖາ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາຕິ ເອວໍ ເຖເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປເຣສຎ຺ຈ ສມຍໍ ອຊານິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ເຕ ເອກເທເສນ ສາສນສມຍໍ ຊານນ຺ຕາ ເຖຣສ຺ສ ວາເທ ໂທສໍ ທາຕຸກາມາ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣາຘໍ ເອຕທໂວຈຸໍ.

ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ ອນຸຣາຘາຕິ ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິຍໍ ໂທສໍ ນ ຊານາຕິ, ກາຣໂກ ປເນສ ຍຸຕ຺ຕໂຍໂຄ, ຘມ຺ມເທສນາຍ ເອວ ນໍ ຊານາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ເທສນໍ ເທເສຕຸກາໂມ ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອນຸຣາຘາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຖສ຺ສ ຕາຍ ເທສນາຍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸໂຍຄວຕ຺ຕໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອນຸຣາຘ? ຣູປໍ ຕຖາຄໂຕຕິອາທິມາຫ. ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈວ ປຎ຺ຎເປມິ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ນິໂຣຘນ຺ຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂຎ຺ເຈວ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎເປມິ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວາ ວຈເນນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ຄຫິຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ຄຫິເຕ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ມູລຕ຺ຕາ. ນິໂຣຘນ຺ຕິ ວຈເນນ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ຄຫິຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ຄຫິເຕ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ອຸປາຍຕ຺ຕາ. ອິຕິ ປຸພ຺ເພ ຈາຫໍ, ອນຸຣາຘ, ເອຕຣຫິ ຈ ຈຕຸສຈ຺ຈເມວ ປຎ຺ຎເປມີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏເມວ ກຖິຕໍ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ວກ຺ກລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໗. ປຎ຺ຈເມ ກຸມ຺ຠກາຣນິເວສເນຕິ ກຸມ຺ຠກາຣສາລາຍໍ. ເຖໂຣ ກິຣ ວຸຕ຺ຖວສ຺ໂສ ປວາເຣຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ນຄຣມຊ຺ເຌ ມຫາອາພາໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ປາທາ ນ ວຫນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ມຎ຺ຈກສິວິກາຍ ກຸມ຺ຠກາຣສາລໍ ອາຫຣິໍສຸ. ສາ ຈ ສາລາ ເຕສໍ ກມ຺ມສາລາ, ນ ນິເວສນສາລາ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຸມ຺ຠກາຣນິເວສເນ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ພາຬ຺ຫຄິລາໂນຕິ ອຘິມຕ຺ຕຄິລາໂນ. ສມໂຘສີຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ອໂຘສິ, ຈລນາກາເຣນ ອປຈິຕິໍ ທສ຺ເສສິ. ວຕ຺ຕໍ ກິເຣຕໍ ພາຬ຺ຫຄິລາເນນປິ ພຸຑ຺ຒຕຣໍ ທິສ຺ວາ ອຸຏ຺ຐານາກາເຣນ ອປຈິຕິ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ. ເຕນ ປນ ‘‘ມາ ຈລິ ມາ ຈລີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ສນ຺ຕິມານິ ອາສນານີຕິ ພຸທ຺ຘກາລສ຺ມິຎ຺ຫິ ເອກສ຺ສປິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວສນຏ຺ຐາເນ ‘‘ສເຈ ສຕ຺ຖາ ອາຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ອິຘ ນິສີທິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຜລກມຕ຺ຕມ຺ປິ ປຓ຺ຓສນ຺ຖາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ. ຂມນີຍໍ ຍາປນີຍນ຺ຕິ ກຈ຺ຈິ ທຸກ຺ຂໍ ຂມິຕຸໍ ອິຣິຍາປຖໍ ວາ ຍາເປຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຏິກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ນິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຠິກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປຏິກ຺ກໂມສານນ຺ຕິ ປຏິກ຺ກໂມ ເອຕາສໍ. ສີລໂຕ ນ ອຸປວທຕີຕິ ສີລໍ ອາຣພ຺ຠ ສີລຠາເວນ ນ ອຸປວທຕິ. ຈິຣປຏິກາຫນ຺ຕິ ຈິຣປຏິໂກ ອຫໍ, ຈິຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປູຕິກາເຍນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓມ຺ປິ ກາຍໍ ຠຄວາ ຘຸວປຄ຺ຆຣຓຏ຺ເຐນ ເອວມາຫ. ໂຍ ໂຂ, ວກ຺ກລິ, ຘມ຺ມນ຺ຕິ ອິຘ ຠຄວາ ‘‘ຘມ຺ມກາໂຍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມກາຍຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ນວວິໂຘ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກາໂຍ ນາມ.

ອິທານິ ເຖຣສ຺ສ ຕິປຣິວຏ຺ຏຘມ຺ມເທສນໍ ອາຣຠນ຺ໂຕ ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສີຕິອາທິມາຫ. ກາຬສິລາຕິ ກາຬສິລາວິຫາໂຣ. ວິໂມກ຺ຂາຍາຕິ ມຄ຺ຄວິໂມກ຺ຂຕ຺ຖາຍ. ສຸວິມຸຕ຺ໂຕ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕິ. ຕາ ກິຣ ເທວຕາ ‘‘ເຍນ ນີຫາເຣນ ອິມິນາ ວິປສ຺ສນາ ອາຣທ຺ຘາ, ອນນ຺ຕຣາເຍນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ. ອປາປກນ຺ຕິ ອລາມກໍ. ສຕ຺ຖໍ ອາຫເຣສີຕິ ເຖໂຣ ກິຣ ອຘິມານິໂກ ອໂຫສິ. ໂສ ສມາຘິວິປສ຺ສນາຫິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານໍ ກິເລສານໍ ສມຸທາຈາຣໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ຂີຓາສໂວມ຺ຫີ’’ຕິ ສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເມ ອິມິນາ ທຸກ຺ເຂນ ຊີວິເຕນ? ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ມຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕິຂິເຓນ ສຕ຺ເຖນ ກຓ຺ຐນາຬໍ ຉິນ຺ທິ. ອຖສ຺ສ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ສີຆໍ ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາທາຍ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາວ ກາລມກາສິ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ປນສ຺ສ ຈ ກຖໍ ອໂຫສີຕິ? ຂີຓາສວສ຺ສ ເອກູນວີສຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ນ ສພ຺ພາວ ອວສ຺ສໍ ລທ຺ຘພ຺ພາ, ຕິຂິເຓນາປິ ປນ ອສິນາ ສີເສ ຉິຊ຺ຊນ຺ເຕ ເອກໍ ທ຺ເວ ຎາຓານິ ອວສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ວິວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘນ຺ຕິ ປຣິວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘໍ. ເສມານນ຺ຕິ ສຍມານໍ. ເຖໂຣ ກິຣ ອຸຕ຺ຕານໂກ ນິປນ຺ໂນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິ. ຕສ຺ສ ສຣີຣໍ ຍຖາຐິຕເມວ ອໂຫສິ. ສີສໍ ປນ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສນ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ອຣິຍສາວກາ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສເນວ ກາລໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຕນສ຺ສ ສຣີຣໍ ຍຖາຐິຕໍເຍວ ອໂຫສິ. ສີສໍ ປນ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສນ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວິວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ ຊາໂຕຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຘູມາຍິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ຘູມາຍນຠາວໍ. ຕິມິຣາຍິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕິມິຣາຍນຠາວໍ. ຘູມວລາຫກໍ ວິຍ ຕິມິຣວລາຫກໍ ວິຍ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອສ຺ສຊິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໘. ຉຏ຺ເຐ ກສ຺ສປກາຣາເມຕິ ກສ຺ສປເສຏ຺ຐິນາ ກາຣິເຕ ອາຣາເມ. ກາຍສງ຺ຂາເຣຕິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ. ໂສ ຫິ ເຕ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນນ ປສ຺ສມ຺ຠິຕ຺ວາ ປສ຺ສມ຺ຠິຕ຺ວາ ວິຫາສິ. ເອວໍ ໂຫຕີຕິ ອິທານິ ຕໍ ສມາຘິໍ ອປ຺ປຏິລຠນ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ. ໂນ ຈສ຺ສາຫໍ ປຣິຫາຍາມີຕິ ກຈ຺ຈິ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ສາສນໂຕ ນ ປຣິຫາຍາມິ? ຕສ຺ສ ກິຣ ອາພາຘໂທເສນ ອປ຺ປິຕປ຺ປິຕາ ສມາປຕ຺ຕິ ປຣິຫາຍິ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ. ສມາຘິສາຣກາ ສມາຘິສາມຎ຺ຎາຕິ ສມາຘິໍເຍວ ສາຣຎ຺ຈ ສາມຎ຺ຎຎ຺ຈ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ມຍ຺ຫໍ ປນ ສາສເນ ນ ເອຕໍ ສາຣໍ, ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລານິ ສາຣໍ. ໂສ ຕ຺ວໍ ສມາຘິໂຕ ປຣິຫາຍນ຺ໂຕ ກສ຺ມາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ສາສນໂຕ ປຣິຫາຍາມີ’’ຕິ. ເອວໍ ເຖຣໍ ອສ຺ສາເສຕ຺ວາ ອິທານິສ຺ສ ຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຣຠນ຺ໂຕ ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສີຕິອາທິມາຫ. ອຖສ຺ສ ຕິປຣິວຏ຺ຏເທສນາວສາເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຕຕວິຫາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ໂສ ສຸຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອນຠິນນ຺ທິຕາຕິ ປຊານາຕີຕິ ສຸຂເວທນາຍ ຕາວ ອຠິນນ຺ທນາ ໂຫຕຸ, ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ກຖໍ ໂຫຕີຕິ? ທຸກ຺ຂໍ ປຕ຺ວາ ສຸຂໍ ປຕ຺ເຖຕິ, ຍທຄ຺ເຄນ ສຸຂໍ ປຕ຺ເຖຕິ, ຕທຄ຺ເຄນ ທຸກ຺ຂໍ ປຕ຺ເຖຕິເຍວ. ສຸຂວິປຣິຓາເມນ ຫິ ທຸກ຺ຂໍ ອາຄຕເມວ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ທຸກ຺ເຂ ອຠິນນ຺ທນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ເຂມກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໙. ສຕ຺ຕເມ ອຕ຺ຕນິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິກ຺ຂາຣຊາຕໍ. ອສ຺ມີຕິ ອຘິຄຕນ຺ຕິ ອສ຺ມີຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາມານາ ອຘິຄຕາ. ສນ຺ຘາວນິກາຍາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄມນາຄມເນນ. ອຸປສງ຺ກມີຕິ ພທຣິກາຣາມໂຕ ຄາວຸຕມຕ຺ຕໍ ໂຆສິຕາຣາມໍ ອຄມາສິ. ທາສກຕ຺ເຖໂຣ ປນ ຈຕຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຄມນາຄມເນນ ຕໍທິວສໍ ທ຺ວິໂຍຊນໍ ອທ຺ຘານໍ ອາຫິຓ຺ຑິ. ກສ຺ມາ ປນ ຕໍ ເຖຣາ ປຫິຓິໍສຸ? ວິສ຺ສຸຕສ຺ສ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິສ຺ສາມາຕິ. ສຍໍ ກສ຺ມາ ນ ຄຕາຕິ? ເຖຣສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ອຣຎ຺ຎໍ ສມ຺ພາຘໍ, ຕຕ຺ຖ ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕານໍ ເຖຣານໍ ຐາຕຸໍ ວາ ນິສີທິຕຸໍ ວາ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ຄຕາ. ‘‘ອິຘາຄນ຺ຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕູ’’ຕິປິ ກສ຺ມາ ປນ ນ ປຫິຓິໍສູຕິ? ເຖຣສ຺ສ ອາພາຘິກຕ຺ຕາ. ອຖ ກສ຺ມາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຫິຓິໍສູຕິ? ສຍເມວ ຎຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ກເຖຕຸໍ ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ. ເຖໂຣປິ ເຕສໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຎຕ຺ວາວ ອຄມາສີຕິ.

ນ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ຣູປນ຺ຕິ ໂຍ ຫິ ຣູປເມວ ອສ຺ມີຕິ ວທຕິ, ເຕນ ອິຕເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຣູປາ ວທຕິ, ເຕນ ຣູປໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕໍ ໂຫຕິ. ເວທນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຖຣສ຺ສ ປນ ສມູຫໂຕ ປຎ຺ຈສຸປິ ຂນ຺ເຘສຸ ອສ຺ມີຕິ ອຘິຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ໂຫເຕວາຕິ ໂຫຕິເຍວ. ອນຸສຫຄໂຕຕິ ສຸຂຸໂມ. ອູເສຕິ ຉາຣິກາຂາເຣ. ຂາເຣຕິ ອູສຂາເຣ. ສມ຺ມທ຺ທິຕ຺ວາຕິ ເຕເມຕ຺ວາ ຂາເທຕ຺ວາ.

ເອວເມວ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ກິລິຏ຺ຐວຕ຺ຖໍ ວິຍ ຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕາຈາໂຣ, ຕໂຍ ຂາຣາ ວິຍ ຕິສ຺ໂສ ອນຸປສ຺ສນາ, ຕີຫິ ຂາເຣຫິ ໂຘຕວຕ຺ຖໍ ວິຍ ເທສນາຍ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ອນາຄາມິໂນ ຈິຕ຺ຕາຈາໂຣ, ອນຸສຫຄໂຕ ອູສາທິຄນ຺ໂຘ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ກິເລສາ, ຄນ຺ຘກຣຓ຺ຑໂກ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓໍ ຄນ຺ຘກຣຓ຺ຑກໍ ອາຄມ຺ມ ອນຸສຫຄຕານໍ ອູສຄນ຺ຘາທີນໍ ສມຸຄ຺ຆາໂຕ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພກິເລສກ຺ຂໂຍ, ຄນ຺ຘປຣິຠາວິຕວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ຉຓທິວເສ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ສຸຄນ຺ຘຄນ຺ຘິໂນ ວິຈຣຓໍ ວິຍ ຂີຓາສວສ຺ສ ສີລຄນ຺ຘາທີຫິ ທສ ທິສາ ອຸປວາຍນ຺ຕສ຺ສ ຍຖາກາມຈາໂຣ.

ອາຈິກ຺ຂິຕຸນ຺ຕິ ກເຖຕຸໍ. ເທເສຕຸນ຺ຕິ ປກາເສຕຸໍ. ປຎ຺ຎາເປຕຸນ຺ຕິ ຊານາເປຕຸໍ. ປຏ຺ຐເປຕຸນ຺ຕິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ. ວິວຣິຕຸນ຺ຕິ ວິວຏໍ ກາຕຸໍ. ວິຠຊິຕຸນ຺ຕິ ສຸວິຠຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ. ອຸຕ຺ຕານີກາຕຸນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕານກໍ ກາຕຸໍ. ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕານໍ ເຖຣານນ຺ຕິ ເຕ ກິຣ ເຖເຣນ ກຖິຕກຖິຕຏ຺ຐາເນ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຸປຣູປຣິ ສມ຺ມສນ຺ຕາ ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ເຖໂຣປິ ອຎ຺ເຎນ ນີຫາເຣນ ອກເຖຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາສຫຄຕຈິຕ຺ເຕເນວ ກເຖສິ. ຕສ຺ມາ ໂສປິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕານໍ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕານິ ວິມຸຈ຺ຈິໍສຸ ອາຍສ຺ມໂຕ ເຂມກສ຺ສ ຈາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຉນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໐. ອຏ຺ຐເມ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນຕິ ຕຖາຄເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກທິວເສ ຊາໂຕ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນທິວເສ ສທ຺ຘິໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຸນ ອປຣຠາເຄ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ພຸທ຺ໂຘ ອມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອວໍ ມກ຺ຂີ ເຈວ ປຬາສີ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ຜຣຸສວາຈາຍ ສງ຺ຆຏ຺ຏນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເຖໂຣ. ອວາປຸຣຓໍ ອາທາຍາຕິ ກຸຎ຺ຈິກໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ວິຫາເຣນ ວິຫາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ເອກໍ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ເຕນ ເຕນ ວິຫາເຣນ ຕໍ ຕໍ ວິຫາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ. ເອຕທໂວຈ ໂອວທນ຺ຕຸ ມນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ເອວໍ ມຫນ຺ເຕນ ອຸສ຺ສາເຫນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອຕໍ ອໂວຈາຕິ? ອຸປ຺ປນ຺ນສໍເວຄຕາຍ. ຕສ຺ສ ຫິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ສຕ຺ຖຣິ ຘມ຺ມສງ຺ຄາຫກຕ຺ເຖເຣຫິ ເປສິໂຕ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ໂກສມ຺ພິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ຑໍ ອທາສິ. ໂສ ທິນ຺ເນ ພ຺ຣຫ຺ມທຓ຺ເຑ ສຎ຺ຊາຕປຣິຬາໂຫ ວິສຎ຺ຎີຠູໂຕ ປຕິຕ຺ວາ ປຸນ ສຎ຺ຎໍ ລຠິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ຕິກໍ ຄໂຕ, ໂສ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ກເຖສິ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ, ໂສປິ ນ ກເຖສີຕິ ເອວໍ ສກລວິຫາຣໍ ວິຈຣິຕ຺ວາ ນິພ຺ພິນ຺ໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນສໍເວໂຄ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວໍ ອໂວຈ.

ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ສພ຺ເພ ເຕຠູມກສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ. ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາຕິ ສພ຺ເພ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ. ອິຕິ ສພ຺ເພປິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຖຣໍ ໂອວທນ຺ຕາ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ທ຺ເວວ ລກ຺ຂຓານິ ກເຖຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ ນ ກຖຍິໍສຸ. ກສ຺ມາ? ເອວໍ ກິຣ ເນສໍ ອໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ວາທີ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຎາປິຍມາເນ ຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ທຸກ຺ຂໍ, ມຄ຺ໂຄ ທຸກ຺ໂຂ, ຜລໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ‘ຕຸມ຺ເຫ ທຸກ຺ຂປ຺ປຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູ ນາມາ’ຕິ ຄຫຓໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ຍຖາ ຄຫຓໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວໍ ນິທ຺ໂທສເມວສ຺ສ ກຕ຺ວາ ກເຖສ຺ສາມາ’’ຕິ ທ຺ເວວ ລກ຺ຂຓານິ ກຖຍິໍສຸ.

ປຣິຕສ຺ສນາ ອຸປາທານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຣິຕສ຺ສນາ ຈ ອຸປາທານຎ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປຈ຺ຈຸທາວຕ຺ຕຕິ ມານສໍ, ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ຍທິ ຣູປາທີສຸ ເອໂກປິ ອນຕ຺ຕາ, ອຖ ໂກ ນາມ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ປຏິນິວຕ຺ຕຕິ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ມານສ’’ນ຺ຕິ. ອຍໍ ກິຣ ເຖໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ອປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປສິ, ສາສ຺ສ ທຸພ຺ພລວິປສ຺ສນາ ອຕ຺ຕຄາຫໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓນ຺ຕີ ສງ຺ຂາເຣສຸ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕສຸ ‘‘ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສາມິ ວິນສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ ເຈວ ປຣິຕສ຺ສນາຍ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ອໂຫສິ. ໂສ ຈ ອຕ຺ຕານໍ ປາປເຕ ປປຕນ຺ຕໍ ວິຍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ປຣິຕສ຺ສນາ ອຸປາທານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຈ຺ຈຸທາວຕ຺ຕຕິ ມານສໍ, ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອາຫ. ນ ໂຂ ປເນວໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ສໂຕ ໂຫຕີຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ນ ໂຫຕິ. ຕາວຕິກາ ວິສ຺ສຏ຺ຐີຕິ ຕຕ຺ຕໂກ ວິສ຺ສາໂສ. ສມ຺ມຸຂາ ເມຕນ຺ຕິ ເຖໂຣ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ກີທິສາ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາ ສປ຺ປາຍາ’’ຕິ? ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ວິຈິນິຕ຺ວາ ກຈ຺ຈານສຸຕ຺ຕໍ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໕) ອທ຺ທສ ‘‘ອິທໍ ອາທິໂຕວ ທິຏ຺ຐິວິນິເວຐນໍ ກຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ພຸທ຺ຘພລໍ ທີເປຕ຺ວາ ສຓ຺ຫສຸຂຸມປຈ຺ຈຍາກາຣໍ ປກາສຍມານໍ ຄຕໍ, ອິທມສ຺ສ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙-໑໐. ຣາຫຸລສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໙໑-໙໒. ນວມທສມານິ ຣາຫຸລສໍຍຸຕ຺ເຕ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໘໘) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ເກວລໍ ເຫຕານິ ອຍໍ ເຖຣວຄ຺ໂຄຕິ ກຕ຺ວາ ອິຘາຄຕານີຕິ. ນວມທສມານິ.

ເຖຣວຄ຺ໂຄ ນວໂມ.