໙. ໂອປມ຺ມສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ກູຏສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໓. ໂອປມ຺ມສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຐເມ ກູຏໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ກູຏງ຺ຄມາ. ກູຏໍ ສໂມສຣນ຺ຕີຕິ ກູຏສໂມສຣຓາ. ກູຏສມຸຄ຺ຆາຕາຕິ ກູຏສ຺ສ ສມຸຄ຺ຆາເຕນ. ອວິຊ຺ຊາສມຸຄ຺ຆາຕາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອວິຊ຺ຊາຍ ສມຸຄ຺ຆາເຕນ. ອປ຺ປມຕ຺ຕາຕິ ສຕິຍາ ອວິປ຺ປວາເສ ຐິຕາ ຫຸຕ຺ວາ. ປຐມໍ.

໒. ນຂສິຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໔. ທຸຕິເຍ ມນຸສ຺ເສສຸ ປຈ຺ຈາຊາຍນ຺ຕີຕິ ເຍ ມນຸສ຺ສໂລກໂຕ ຈຸຕາ ມນຸສ຺ເສສຸ ຊາຍນ຺ຕິ, ເຕ ເອວໍ ອປ຺ປກາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ມນຸສ຺ເສຫີຕິ ເຍ ປນ ມນຸສ຺ສໂລກໂຕ ຈຸຕາ ຐເປຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ປຈ຺ຈາຊາຍນ຺ຕິ, ເຕ ມຫາປຖວິຍໍ ປໍສຸ ວິຍ ພຫຸຕຣາ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ສຸຕ຺ເຕ ເທວາປິ ມນຸສ຺ເສເຫວ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ມນຸສ຺ເສສຸ ຊາຍນ຺ຕາ ອປ຺ປກາ, ເອວໍ ເທເວສຸປີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ກຸລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໕. ຕຕິເຍ ສຸປ຺ປຘໍສິຍານີຕິ ສຸວິເຫຐິຍານິ. ກຸມ຺ຠຕ຺ເຖນເກຫີຕິ ເຍ ປຣຆຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທີປາໂລເກນ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປຣຠຓ຺ຑໍ ຫຣິຕຸກາມາ ຆເຏ ທີປໍ ກຕ຺ວາ ປວິສນ຺ຕິ, ເຕ ກຸມ຺ຠຕ຺ເຖນກາ ນາມ, ເຕຫິ ກຸມ຺ຠຕ຺ເຖນເກຫິ. ສຸປ຺ປຘໍສິໂຍ ໂຫຕິ ອມນຸສ຺ເສຫີຕິ ເມຕ຺ຕາຠາວນາຣຫິຕໍ ປໍສຸປິສາຈກາ ວິຘໍສຍນ຺ຕິ, ປເຄວ ອຸຬາຣາ ອມນຸສ຺ສາ. ຠາວິຕາຕິ ວຑ຺ຒິຕາ. ພຫຸລີກຕາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຕາ. ຍານີກຕາຕິ ຍຸຕ຺ຕຍານໍ ວິຍ ກຕາ. ວຕ຺ຖຸກຕາຕິ ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ວຕ຺ຖຸ ວິຍ ກຕາ. ອນຸຏ຺ຐິຕາຕິ ອຘິຏ຺ຐິຕາ. ປຣິຈິຕາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ຈິຕາ ສຸວຑ຺ຒິຕາ. ສຸສມາຣທ຺ຘາຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຣທ຺ຘາ. ຕຕິຍໍ.

໔. ໂອກ຺ຂາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ໂອກ຺ຂາສຕນ຺ຕິ ມຫາມຸຂອຸກ຺ຂລີນໍ ສຕໍ. ທານໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ປຓີຕໂຠຊນຠຣິຕານໍ ມຫາອຸກ຺ຂລີນໍ ສຕໍ ທານໍ ທເທຍ຺ຍ. ‘‘ອຸກ຺ກາສຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສ ທຓ຺ຑທີປິກາສຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກາຍ ປນ ທີປິກາຍ ຍຕ຺ຕເກ ຐາເນ ອາໂລໂກ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ສຕຄຸຓໍ ຐານໍ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ປູເຣຕ຺ວາ ທານໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄທ຺ທຸຫນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຄທຸຫນມຕ຺ຕໍ, ຄາວິຍາ ເອກວາຣໍ ອຄ຺ຄຖນາກຑ຺ຒນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄນ຺ຘອູຫນມຕ຺ຕໍ ວາ, ທ຺ວີຫິ ອງ຺ຄຸລີຫິ ຄນ຺ຘປິຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກວາຣໍ ຆາຍນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ຫິ ກາລໍ ໂຍ ປນ ຄພ຺ຠປຣິເວຓວິຫາຣູປຈາຣ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ວາ ຈກ຺ກວາຬປຣິຈ຺ເຉເທນ ວາ ອປຣິມາຓາສຸ ໂລກຘາຕູສຸ ວາ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ຫິຕຜຣຓໍ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ຠາເວຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອິທໍ ຕໂຕ ເອກທິວສໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ທິນ຺ນທານໂຕ ມຫປ຺ຜລຕຣໍ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໗. ປຎ຺ຈເມ ປຏິເລຓິສ຺ສາມີຕິອາທີສຸ ອຄ຺ເຄ ປຫຣິຕ຺ວາ ກປ຺ປາສວຏ຺ຏິໍ ວິຍ ນາເມນ຺ໂຕ ນິຍ຺ຍາສວຏ຺ຏິໍ ວິຍ ຈ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ອລ຺ລິຍາເປນ຺ໂຕ ປຏິເລເຓຕິ ນາມ. ມຊ຺ເຌ ປຫຣິຕ຺ວາ ນາເມຕ຺ວາ ຘາຣາຍ ວາ ປຫຣິຕ຺ວາ ທ຺ເວປິ ຘາຣາ ເອກໂຕ ອລ຺ລິຍາເປນ຺ໂຕ ປຏິໂກຏ຺ເຏຕິ ນາມ. ກປ຺ປາສວຏ຺ຏນກຣຓີຍໍ ວິຍ ປວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ຈິຣກາລໍ ສໍເວລ຺ລິຕກິລຎ຺ຊໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ປຸນ ສໍເວລ຺ເລນ຺ໂຕ ວິຍ ຈ ປຏິວຏ຺ເຏຕິ ນາມ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຘນຸຄ຺ຄຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໘. ຉຏ຺ເຐ ທຬ຺ຫຘມ຺ມາ ຘນຸຄ຺ຄຫາຕິ ທຬ຺ຫຘນຸໂນ ອິສ຺ສາສາ. ທຬ຺ຫຘນຸ ນາມ ທ຺ວິສຫສ຺ສຖາມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ທ຺ວິສຫສ຺ສຖາມໍ ນາມ ຍສ຺ສ ອາໂຣປິຕສ຺ສ ຊິຍາພທ຺ໂຘ ໂລຫສີສາທີນໍ ຠາໂຣ ທຓ຺ເຑ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາວ ກຓ຺ຑປ຺ປມາຓາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຖວິໂຕ ມຸຈ຺ຈຕິ. ສຸສິກ຺ຂິຕາຕິ ທສທ຺ວາທສວສ຺ສານິ ອາຈຣິຍກຸເລ ອຸຄ຺ຄຫິຕສິປ຺ປາ. ກຕຫຕ຺ຖາຕິ ໂຍ ສິປ຺ປເມວ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ກຕຫຕ຺ໂຖ ນ ໂຫຕິ, ອິເມ ປນ ກຕຫຕ຺ຖາ ຈິຓ຺ຓວສີຠາວາ. ກຕູປາສນາຕິ ຣາຊກຸລາທີສຸ ທສ຺ສິຕສິປ຺ປາ.

ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ຊໂວຕິ ເອວຣູໂປ ອຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ ນາມ ນ ຠູຕປຸພ຺ໂພ, ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ເສວ ປນ ຊວນຫໍສກາໂລ ນາມ ອາສິ. ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຓ຺ຑານິ ອາຫຣິ. ຕທາ ກິຣສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠາຕໂຣ ‘‘ມຍໍ, ຠາຕິກ, ສູຣິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຊວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາໂຣເຈສຸໍ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ສູຣິໂຍ ສີຆຊໂວ, ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຖ ຕຸມ຺ເຫ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຊວິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ທຸຕິຍໍ ຕຕິຍມ຺ປິ ຕເຖວ ວຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ‘‘ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ຍຸຄນ຺ຘຣປພ຺ພຕໍ ອາຣຸຫິຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ກຫໍ ເມ ຠາຕໂຣ’’ຕິ? ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ‘‘ສູຣິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຊວິຕຸໍ ຄຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ວິນສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ ຕປສ຺ສິໂນ’’ຕິ ເຕ ອນຸກມ຺ປມາໂນ ສຍມ຺ປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕສໍ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິ. ອຖ ສູຣິເຍ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ທ຺ເວປິ ຠາຕໂຣ ສູຣິເຍນ ສທ຺ຘິໍເຍວ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ຕາ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍເຍວ ປກ຺ຂນ຺ໂຕ. ເຕສຸ ເອກສ຺ສ ອປຕ຺ເຕເຍວ ອນ຺ຕຣຠຕ຺ຕສມເຍ ປກ຺ຂນ຺ຕເຣສຸ ອຄ຺ຄິ ອຸຏ຺ຐຫິ, ໂສ ຠາຕຣໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ‘‘ນ ສກ຺ໂກມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕເມນໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ມາ ຠາຍີ’’ຕິ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ປກ຺ຂປຎ຺ຊເຣນ ປລິເວເຐຕ຺ວາ ທຣຖໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉາ’’ຕິ ເປເສສິ.

ທຸຕິໂຍ ຍາວ ອນ຺ຕຣຠຕ຺ຕາ ຊວິຕ຺ວາ ປກ຺ຂນ຺ຕເຣສຸ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ອຸຏ຺ຐຫິເຕ ຕເຖວາຫ. ຕມ຺ປິ ໂສ ຕເຖວ ກຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉາ’’ຕິ ເປເສສິ. ສຍໍ ປນ ຍາວ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກາ ຊວິຕ຺ວາ, ‘‘ເອເຕ ພາລາຕິ ມຍາປິ ພາເລນ ນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ – ‘‘ອທິຏ຺ຐສຫາຍກໍ ພາຣາຓສິຣາຊໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພາຣາຓສິໍ ອຄມາສິ. ຕສ຺ມິໍ ນຄຣມຕ຺ຖເກ ປຣິພ຺ຠມນ຺ເຕ ທ຺ວາທສໂຍຊນໍ ນຄຣໍ ປຕ຺ຕກຏາເຫນ ໂອຕ຺ຖຏປຕ຺ໂຕ ວິຍ ອໂຫສິ. ອຖ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຉິທ຺ທານິ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ. ສຍມ຺ປິ ອເນກຫໍສສຫສ຺ສສທິໂສ ປຎ຺ຎາຍິ. ໂສ ເວຄໍ ປຏິສໍຫຣິຕ຺ວາ ຣາຊເຄຫາຠິມຸໂຂ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ – ‘‘ອາຄໂຕ ກິຣ ເມ ປິຍສຫາໂຍ ຊວນຫໍໂສ’’ຕິ ວາຕປານໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຣຕນປີຐໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຣຕນປີເຐ ນິສີທິ.

ອຖສ຺ສ ຣາຊາ ສຫສ຺ສປາເກນ ເຕເລນ ປກ຺ຂນ຺ຕຣານິ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ, ມຘຸລາເຊ ເຈວ ມຘຸຣປານກຎ຺ຈ ອທາສິ. ຕໂຕ ນໍ ກຕປຣິໂຠຄໍ ‘‘ສມ຺ມ, ກຫໍ ອຄມາສີ’’ຕິ? ປຸຈ຺ຉິ. ໂສ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ອຖາຫໍ, ມຫາຣາຊ, ຍາວ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກາ ຊວິຕ຺ວາ – ‘ນຕ຺ຖິ ຊວິເຕນ ອຕ຺ໂຖ’ຕິ ນິວຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິ. ອຖ ຣາຊາ ອາຫ – ‘‘ອຫໍ, ສາມິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ສູຣິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຊວນເວຄໍ ປສ຺ສິຕຸກາໂມ’’ຕິ. ທຸກ຺ກຣໍ, ມຫາຣາຊ, ນ ສກ຺ກາ ຕຍາ ປສ຺ສິຕຸນ຺ຕິ. ເຕນ ຫິ, ສາມິ, ສຣິກ຺ຂກມຕ຺ຕມ຺ປິ ທສ຺ເສຫີຕິ. ອາມ, ມຫາຣາຊ, ຘນຸຄ຺ຄເຫ ສນ຺ນິປາເຕຫີຕິ. ຣາຊາ ສນ຺ນິປາເຕສິ. ຫໍໂສ ຕໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຄເຫຕ຺ວາ ນຄຣມຊ຺ເຌ ໂຕຣຓໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຄີວາຍ ຆຓ຺ຑໍ ປິຬນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ໂຕຣຓສ຺ສ ອຸປຣິ ນິສີທິຕ຺ວາ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຊນາ ໂຕຣຓໍ ນິສ຺ສາຍ ຈຕຸທິສາຠິມຸຂາ ເອເກກໍ ກຓ຺ຑໍ ຂິປນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ສຍໍ ປຐມກຓ຺ເຑເນວ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ, ຕໍ ກຓ຺ຑໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ, ທກ຺ຂິຓາຠິມຸຂໍ ຄຕກຓ຺ຑໍ ຘນຸໂຕ ຣຕນມຕ຺ຕາປຄຕໍ ຄຓ຺ຫິ. ທຸຕິຍໍ ທ຺ວິຣຕນມຕ຺ຕາປຄຕໍ, ຕຕິຍໍ ຕິຣຕນມຕ຺ຕາປຄຕໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຠູມິໍ ອປ຺ປຕ຺ຕເມວ ຄຓ຺ຫິ. ອຖ ນໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຓ຺ຑານິ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຕຣເຓ ນິສິນ຺ນກາເລເຍວ ອທ຺ທສໍສຸ. ໂສ ຣາຊານໍ ອາຫ – ‘‘ປສ຺ສ, ມຫາຣາຊ, ເອວໍສີໂຆ ອມ຺ຫາກໍ ຊໂວ’’ຕິ. ເອວໍ ໂພຘິສຕ຺ເຕເນວ ຊວນຫໍສກາເລ ຕານິ ກຓ຺ຑານິ ອາຫຣິຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ປຸຣໂຕ ຘາວນ຺ຕີຕິ ອຄ຺ຄໂຕ ຊວນ຺ຕິ. ນ ປເນຕາ ສພ຺ພກາລໍ ປຸຣໂຕວ ໂຫນ຺ຕິ, ກທາຈິ ປຸຣໂຕ, ກທາຈິ ປຈ຺ຉໂຕ ໂຫນ຺ຕິ. ອາກາສຏ຺ຐກວິມາເນສຸ ຫິ ອຸຍ຺ຍານານິປິ ໂຫນ຺ຕິ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍປິ, ຕາ ຕຕ຺ຖ ນຫາຍນ຺ຕິ, ອຸທກກີຬໍ ກີຬມານາ ປຈ຺ຉໂຕປິ ໂຫນ຺ຕິ, ເວເຄນ ປນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຣໂຕວ ຘາວນ຺ຕິ. ອາຍຸສງ຺ຂາຣາຕິ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ຕໂຕ ສີຆຕຣໍ ຂີຍຕິ. ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປນ ເຠໂທ ນ ສກ຺ກາ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ອາຓິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒໙. ສຕ຺ຕເມ ທສາຣຫານນ຺ຕິ ເອວໍນາມການໍ ຂຕ຺ຕິຍານໍ. ເຕ ກິຣ ສຕໂຕ ທສຠາຄໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທສາຣຫາ’’ຕິ ປຎ຺ຎາຍິໍສຸ. ອານໂກຕິ ເອວໍລທ຺ຘນາໂມ ມຸທິງ຺ໂຄ. ຫິມວນ຺ເຕ ກິຣ ມຫາກຸຬີຣທໂຫ ອໂຫສິ. ຕຕ຺ຖ ມຫນ຺ໂຕ ກຸຬີໂຣ ໂອຕິຓ຺ໂຓຕິຓ຺ຓໍ ຫຕ຺ຖິໍ ຂາທຕິ. ອຖ ຫຕ຺ຖີ ອຸປທ຺ທຸຕາ ເອກໍ ກເຣຓຸໍ ສກ຺ກຣິໍສຸ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ປຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອມ຺ຫາກໍ ໂສຕ຺ຖິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ສາປິ ມເຫສກ຺ຂໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ເຕ ຕມ຺ປິ ສກ຺ກຣິໍສຸ. ໂສ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ໂຕ ມາຕຣໍ ປຸຈ຺ຉິ, ‘‘ກສ຺ມາ ມໍ ເອເຕ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ສາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິມາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ‘‘ກິໍ ມຍ຺ຫໍ ກຸຬີໂຣ ປໂຫຕິ? ເອຖ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ມຫາຫຕ຺ຖິປຣິວາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຐມເມວ ໂອຕຣິ. ກຸຬີໂຣ ອຸທກສທ຺ເທເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ມຫນ຺ໂຕ ກຸຬີຣສ຺ສ ອໂຬ, ໂສ ຕໍ ອິໂຕ ວາ ເອຕ຺ໂຕ ວາ ຈາເລຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ມຸເຂ ໂສຓ຺ຑໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິຣວິ. ຫຕ຺ຖິໂນ ‘‘ຍໍນິສ຺ສາຍ ມຍໍ ‘ໂສຕ຺ຖິ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ອມຎ຺ຎິມ຺ຫາ, ໂສ ປຐມຕຣໍ ຄຫິໂຕ’’ຕິ ຕໂຕ ຕໂຕ ປລາຍິໍສຸ.

ອຖສ຺ສ ມາຕາ ອວິທູເຣ ຐຕ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ຖລນາຄາ, ຕຸມ຺ເຫ ອຸທກນາຄາ ນາມ, ນາເຄຫິ ນາໂຄ ນ ວິເຫເຐຕພ຺ໂພ’’ຕິ ກຸຬີຣໍ ປິຍວຈເນນ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ເຍ ກຸຬີຣາ ສມຸທ຺ທສ຺ມິໍ, ຄງ຺ຄາຍ ຍມຸນາຍ ຈ;

ເຕສໍ ຕ຺ວໍ ວາຣິໂຊ ເສຏ຺ໂຐ, ມຸຎ຺ຈ ໂຣທນ຺ຕິຍາ ປຊ’’ນ຺ຕິ.

ມາຕຸຄາມສທ຺ໂທ ນາມ ປຸຣິເສ ໂຂເຠຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ຄຫຓໍ ສິຖິລມກາສິ. ຫຕ຺ຖິໂປໂຕ ເວເຄນ ອຸໂຠ ປາເທ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕໍ ປິຏ຺ຐິຍໍ ອກ຺ກມິ. ສຫ ອກ຺ກມນາ ປິຏ຺ຐິ ມຕ຺ຕິກຠາຊນໍ ວິຍ ຠິຊ຺ຊິ. ອຖ ນໍ ທນ຺ເຕຫິ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຖເລ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐຣວໍ ຣວິ. ອຖ ນໍ ຫຕ຺ຖີ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມທ຺ທິໍສຸ. ຕສ຺ສ ເອໂກ ອໂຬ ປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຕິ, ຕໍ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄໂຕ.

ອິຕໂຣ ປນ ອໂຬ ວາຕາຕເປນ ສຸກ຺ຂິຕ຺ວາ ປກ຺ກລາຂາຣສວຓ຺ໂຓ ອໂຫສິ, ໂສ ເທເວ ວຸຏ຺ເຐ ອຸທໂກເຆນ ວຸຍ຺ຫນ຺ໂຕ ທສຠາຕິການໍ ຣາຊູນໍ ອຸປຣິໂສເຕ ຊາລໍ ປສາຣາເປຕ຺ວາ ຄງ຺ຄາຍ ກີຬນ຺ຕານໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຊາເລ ລຄ຺ຄິ. ເຕ ກີຬາປຣິໂຍສາເນ ຊາລມ຺ຫິ ອຸກ຺ຂິປິຍມາເນ ຕໍ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ ‘‘ກິໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ກຸຬີຣອໂຬ ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ ເອສ ອາຠຣຓຕ຺ຖາຍ ອຸປເນຕຸໍ, ປຣິໂຍນນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ເຠຣິໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ? ປຣິໂຍນນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ປຫຣິໍສຸ. ສທ຺ໂທ ທ຺ວາທສໂຍຊນໍ ນຄຣໍ ອວຕ຺ຖຣິ. ຕໂຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ນ ສກ຺ກາ ອິທໍ ທິວເສ ທິວເສ ວາເທຕຸໍ, ຉຓທິວສຕ຺ຖາຍ ມງ຺ຄລເຠຣີ ໂຫຕູ’’ຕິ ມງ຺ຄລເຠຣິໍ ອກໍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ວາທິເຕ ມຫາຊໂນ ອນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ອປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິຍານາທີນິ ອາຣຸຍ຺ຫ ສີຆໍ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ. ອິຕິ ມຫາຊນໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ວິຍ ອາເນຕີຕິ ອານໂກ ຕ຺ເວວສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ.

ອຎ຺ຎໍ ອາຓິໍ ໂອທຫິໍສູຕິ ອຎ຺ຎໍ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິມຍໍ ອາຓິໍ ຆຏຍິໍສຸ. ອາຓິສງ຺ຆາໂຏວ ອວສິສ຺ສີຕິ ສຸວຓ຺ຓາທິມຍານໍ ອາຓີນໍ ສງ຺ຆາຏມຕ຺ຕເມວ ອວເສສໍ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ທ຺ວາທສໂຍຊນປ຺ປມາໂຓ ສທ຺ໂທ ອນ຺ໂຕສາລາຍມ຺ປິ ທຸກ຺ເຂນ ສຸຍ຺ຍິຕ຺ຖ.

ຄມ຺ຠີຣາຕິ ປາຬິວເສນ ຄມ຺ຠີຣາ ສລ຺ລສຸຕ຺ຕສທິສາ. ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ຖວເສນ ຄມ຺ຠີຣາ ມຫາເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕສທິສາ (ມ. ນິ. ໑.໔໔໙ ອາທໂຍ). ໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣອຕ຺ຖທີປກາ. ສຸຎ຺ຎຕປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕຘມ຺ມມຕ຺ຕເມວ ປກາສກາ ສໍຂິຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕສທິສາ. ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ປຣິຍາປຸຓິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ເພ ຈ ປຣິຍາປຸຓິຕພ຺ເພ ຈ. ກວິກຕາຕິ ກວີຫິ ກຕາ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຣາຕິ ວິຈິຕ຺ຣອກ຺ຂຣາ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ພາຫິຣກາຕິ ສາສນໂຕ ພຫິຠູຕາ. ສາວກຠາສິຕາຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ສາວເກຫິ ຠາສິຕາ. ສຸສ຺ສູສິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອກ຺ຂຣຈິຕ຺ຕຕາຍ ເຈວ ສວນສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອຕ຺ຕມນາ ຫຸຕ຺ວາ ສາມເຓຣທຫຣຠິກ຺ຂຸມາຕຸຄາມມຫາຄຫປຕິກາທໂຍ ‘‘ເອສ ຘມ຺ມກຖິໂກ’’ຕິ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ໂສຕຸກາມາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຕຖາຄຕຠາສິຕາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ ອນຸຄ຺ຄຍ຺ຫມານາ ອນ຺ຕຣຘາຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ກລິງ຺ຄຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໐. ອຏ຺ຐເມ ກລິງ຺ຄຣູປຘານາຕິ ກລິງ຺ຄຣຆຏິກໍ ສີສູປຘານຎ຺ເຈວ ປາທູປຘານຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ. ອປ຺ປມຕ຺ຕາຕິ ສິປ຺ປຸຄ຺ຄຫເຓ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ. ອາຕາປິໂນຕິ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຕາເປນ ຍຸຕ຺ຕາ. ອຸປາສນສ຺ມິນ຺ຕິ ສິປ຺ປານໍ ອຠິໂຍເຄ ອາຈຣິຍານຎ຺ຈ ປຍິຣຸປາສເນ. ເຕ ກິຣ ຕທາ ປາໂຕວ ອຸຏ຺ຐາຍ ສິປ຺ປສາລໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາຍາທີຫິ ອຠິໂຍຄໍ ກຕ຺ວາ ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຍາຄຸປານາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍາຄຸໍ ປິວິຕ຺ວາ ປຸນ ສິປ຺ປສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສິປ຺ປໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕາ ປາຕຣາສາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກຕປາຕຣາສາ ສມານາ ‘‘ມາ ປມາເທນ ຈິຣໍ ນິທ຺ໂທກ຺ກມນໍ ອໂຫສີ’’ຕິ ຂທິຣຆຏິກາສຸ ສີເສ ຈ ປາເທ ຈ ອຸປທຫິຕ຺ວາ ໂຖກໍ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນ ສິປ຺ປສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສິປ຺ປໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ. ສາຍໍ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕາ ຈ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຸຕ຺ຕສາຍມາສາ ປຐມຍາມໍ ສຊ຺ຌາຍໍ ກຕ຺ວາ ສຍນກາເລ ຕເຖວ ກລິງ຺ຄຣໍ ອຸປຘານໍ ກຕ຺ວາ ສຍນ຺ຕິ. ເອວໍ ເຕ ອກ຺ຂຓເວຘິໂນ ວາລເວຘິໂນ ຈ ອເຫສຸໍ. ອິທໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂອຕາຣນ຺ຕິ ວິວຣໍ. ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍໍ. ປຘານສ຺ມິນ຺ຕິ ປຘານຠູມິຍໍ ວີຣິຍໍ ກຸຣຸມານາ. ປຐມໂພຘິຍໍ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຕສໍ ມນສິກໂຣນ຺ຕານໍເຍວ ສູຣິໂຍ ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ປຸນ ຈງ຺ກມໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຐມຍາມໍ ຈງ຺ກມນ຺ຕິ. ຕໂຕ ‘‘ມາ ຈິຣໍ ນິທ຺ທາຍິມ຺ຫາ’’ຕິ ສຣີຣທຣຖວິໂນທນຕ຺ຖໍ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕາ ກຏ຺ຐຂຓ຺ຑໍ ອຸປທຫິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕ ປຸນ ປຈ຺ຉິມຍາເມ ວຸຏ຺ຐາຍ ຈງ຺ກມໍ ໂອຕຣນ຺ຕິ. ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍມ຺ປິ ທີໂປ ຕິຓ຺ຓໍ ຣາຊູນໍ ກາເລ ເອກຆຓ຺ຑິນິຄ຺ໂຆໂສ ເອກປຘານຠູມິ ອໂຫສິ. ນານາມຸເຂ ປຫຏຆຓ຺ຑິ ປິລິຈ຺ຉິໂກຬິຍໍ ໂອສຣຕິ, ກລ຺ຍາຓິຍໍ ປຫຏຆຓ຺ຑິ ນາຄທີເປ ໂອສຣຕິ. ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ, ອຍໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ’’ຕິ ອງ຺ຄຸລິໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ໂພ ອໂຫສິ. ເອກທິວສໍ ສພ຺ເພ ອຣຫນ຺ໂຕວ ອເຫສຸໍ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ກລິງ຺ຄຣູປຘານານໍ ມາໂຣ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ລຠຕິ, ຕສ຺ມາ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ນາຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໑. ນວເມ ອຕິເວລນ຺ຕິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕເວລໍ ກາລໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕປ຺ປມາຓໍ ກາລໍ. ກິມງ຺ຄໍ ປນາຫນ຺ຕິ ອຫໍ ປນ ກິໍກາຣຓາ ນ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມິ? ຠິສມຸຬາລນ຺ຕິ ຠິສຎ຺ເຈວ ມຸຬາລຎ຺ຈ. ອພ຺ພຸເຫຕ຺ວາຕິ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ. ຠິງ຺ກຈ຺ຉາປາຕິ ຫຕ຺ຖິໂປຕກາ. ເຕ ກິຣ ອຠິຓ຺ຫໍ ຠິງ຺ກາຣສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຠິງ຺ກຈ຺ຉາປາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປສນ຺ນາກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ປສນ຺ເນຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພາກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ເທນ຺ຕິ. ຘມ຺ມໍ ຠາສນ຺ຕີຕິ ເອກໍ ທ຺ເວ ຊາຕການິ ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອສມ຺ຠິນ຺ເນນ ສເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ. ປສນ຺ນາກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ຕາຍ ເທສນາຍ ປສນ຺ນາ ຄິຫີ ປຈ຺ຈເຍ ເທນ຺ຕິ. ເນວ ວຓ຺ຓາຍ ໂຫຕິ ນ ພລາຍາຕິ ເນວ ຄຸຓວຓ຺ຓາຍ, ນ ຎາຓພລາຍ ໂຫຕິ, ຄຸຓວຓ຺ເຓ ປນ ປຣິຫາຍນ຺ເຕ ສຣີຣວຓ຺ໂຓປິ ສຣີຣພລມ຺ປິ ປຣິຫາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ສຣີຣສ຺ສ ເນວ ວຓ຺ຓາຍ ນ ພລາຍ ໂຫຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ພິຬາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໒. ທສເມ ສນ຺ຘິສມລສໍກຏີເຣຕິ ເອຕ຺ຖ ສນ຺ຘີຕິ ຠິນ຺ນຆຣານໍ ສນ຺ຘິ, ສມໂລຕິ ຄາມໂຕ ຄູຖນິກ຺ຂມນມຄ຺ໂຄ, ສໍກຏີຣນ຺ຕິ ສງ຺ກາຣຏ຺ຐານໍ. ມຸທຸມູສິນ຺ຕິ ມຸທຸກໍ ມູສິກໍ. ວຸຏ຺ຐານໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ເທສນາ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ສິງ຺ຄາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໓. ເອກາທສເມ ເຍນ ເຍນ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ໂສ ຊຣສິງ຺ຄາໂລ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐາເນ ອິຣິຍາປຖກປ຺ປເນນ ສີຕວາຕູປວາຍເນນ ຈ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາທມ຺ປິ ລຠຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍປຏິຎ຺ໂຎຕິ ອິທໍ ເທວທຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຫິ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາທໍ ອນາຄເຕ ອຕ຺ຕຠາເວ ນ ລຠິສ຺ສຕີຕິ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ທຸຕິຍສິງ຺ຄາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໔. ທ຺ວາທສເມ ກຕຎ຺ຎຸຕາຕິ ກຕຊານນໍ. ກຕເວທິຕາຕິ ກຕວິເສສຊານນໍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ຊຣສິງ຺ຄາລສ຺ສ ກຕຎ຺ຎຸຕາຍ ວຕ຺ຖຸ – ສຕ຺ຕ ກິຣ ຠາຕໂຣ ເຂຕ຺ຕໍ ກສນ຺ຕິ. ເຕສໍ ສພ຺ພກນິຏ຺ໂຐ ເຂຕ຺ຕປຣິຍນ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ຄາໂວ ຣກ຺ຂຕິ. ອເຖກໍ ຊຣສິງ຺ຄາລໍ ອຊຄໂຣ ຄຓ຺ຫິ, ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ຍຏ຺ຐິຍາ ໂປເຖຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປສິ. ອຊຄໂຣ ສິງ຺ຄາລໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕເມວ ຄຓ຺ຫິ. ສິງ຺ຄາໂລ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອິມິນາ ຊີວິຕໍ ທິນ຺ນໍ, ອຫມ຺ປິ ອິມສ຺ສ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຍາຄຸຆຏສ຺ສ ອຸປຣິ ຐປິຕໍ ວາສິໍ ມຸເຂນ ຑໍສິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ອິຕເຣ ຠາຕໂຣ ທິສ຺ວາ, ‘‘ສິງ຺ຄາໂລ ວາສິໍ ຫຣຕີ’’ຕິ ອນຸພນ຺ຘິໍສຸ. ໂສ ເຕຫິ ທິຏ຺ຐຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ວາສິໍ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປລາຍິ. ອິຕເຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ກນິຏ຺ຐໍ ອຊຄເຣນ ຄຫິຕໍ ທິສ຺ວາ ວາສິຍາ ອຊຄຣໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ. ເອວໍ ຊຣສິງ຺ຄາເລ ສິຍາ ຍາ ກາຈິ ກຕຎ຺ຎຸຕາ ກຕເວທິຕາ. ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິຍປຏິຎ຺ເຎຕິ ອິທມ຺ປິ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ອາຈາຣເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ທ຺ວາທສມໍ.

ໂອປມ຺ມສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.