໑. ປຐມວຄ຺ໂຄ

໑. ອຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໒. ລກ຺ຂຓສໍຍຸຕ຺ເຕ ຍ຺ວາຍໍ ອາຍສ຺ມາ ຈ ລກ຺ຂໂຓຕິ ລກ຺ຂຓຕ຺ເຖໂຣ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອສ ຊຏິລສຫສ຺ສພ຺ຠນ຺ຕເຣ ເອຫິຠິກ຺ຂູປສມ຺ປທາຍ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ອາທິຕ຺ຕປຣິຍາຍາວສາເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເອໂກ ມຫາສາວໂກຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ປເນສ ລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ເນນ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູເຣນ ພ຺ຣຫ຺ມສເມນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ລກ຺ຂໂຓ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄໂຕ. ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປນ ປພ຺ພຊິຕທິວສໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ທຸຕິໂຍ ອຄ຺ຄສາວໂກ.

ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສີຕິ ມນ຺ທຫສິຕໍ ປາຕຸອກາສິ, ປກາສຍິ ທສ຺ເສສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກິໍ ປນ ທິສ຺ວາ ເຖໂຣ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສີຕິ? ອຸປຣິ ປາຬິຍໍ ອາຄຕໍ ອຏ຺ຐິກສງ຺ຂລິກໍ ເອກໍ ເປຕໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ, ນ ປສາທຈກ຺ຂຸນາ. ປສາທຈກ຺ຂຸສ຺ສ ຫິ ເອເຕ ອຕ຺ຕຠາວາ ນ ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວຣູປໍ ປນ ອຕ຺ຕຠາວໍ ທິສ຺ວາ ກາຣຸຎ຺ເຎ ກຕ຺ຕພ຺ເພ ກສ຺ມາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສີຕິ? ອຕ຺ຕໂນ ຈ ພຸທ຺ຘຎາຓສ຺ສ ຈ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ສມນຸສ຺ສຣຓໂຕ. ຕຎ຺ຫິ ທິສ຺ວາ ເຖໂຣ ‘‘ອທິຏ຺ຐສຈ຺ເຈນ ນາມ ປຸຄ຺ຄເລນ ປຏິລຠິຕພ຺ພາ ເອວຣູປາ ອຕ຺ຕຠາວາ ມຸຕ຺ໂຕ ອຫໍ, ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ – ‘‘ອໂຫ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຎາຓສມ຺ປຕ຺ຕິ, ‘ໂຍ ກມ຺ມວິປາໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈິນ຺ເຕຍ຺ໂຍ ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ໂພ’ຕິ ເທເສສິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ວຕ ກຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາ ເທເສນ຺ຕິ, ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ ພຸທ຺ຘານໍ ຘມ຺ມຘາຕູ’’ຕິ ເອວໍ ພຸທ຺ຘຎາຓສມ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສີຕິ.

ອຖ ລກ຺ຂຓຕ຺ເຖໂຣ ກສ຺ມາ ນ ອທ຺ທສ, ກິມສ຺ສ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ນຕ຺ຖີຕິ? ໂນ ນຕ຺ຖິ, ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປນ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ, ອິຕໂຣ ປນ ອນາວຊ຺ຊເນນ ນ ອທ຺ທສ. ຍສ຺ມາ ປນ ຂີຓາສວາ ນາມ ນ ອກາຣຓາ ສິຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ລກ຺ຂຓຕ຺ເຖໂຣ ປຸຈ຺ຉິ ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ສິຕສ຺ສ ປາຕຸກມ຺ມາຍາຕິ? ເຖໂຣ ປນ ຍສ຺ມາ ເຍຫິ ອຍໍ ອຸປປຕ຺ຕິ ສາມໍ ອທິຏ຺ຐາ, ເຕ ທຸສ຺ສທ຺ຘາປຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຠຄວນ຺ຕໍ ສກ຺ຂິໍ ກຕ຺ວາ ພ຺ຍາກາຕຸກາມຕາຍ ອກາໂລ ໂຂ, ອາວຸໂສຕິອາທິມາຫ. ຕໂຕ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປຸຏ຺ໂຐ ອິຘາຫໍ, ອາວຸໂສຕິອາທິນາ ນເຍນ ພ຺ຍາກາສິ.

ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐິກສງ຺ຂລິກນ຺ຕິ ເສຕໍ ນິມ຺ມໍສໂລຫິຕໍ ອຏ຺ຐິສງ຺ຆາຕໍ. ຄິຊ຺ຌາປິ ກາກາປິ ກຸລລາປີຕິ ເອເຕປິ ຍກ຺ຂຄິຊ຺ຌາ ເຈວ ຍກ຺ຂກາກາ ຈ ຍກ຺ຂກຸລລາ ຈ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພາ. ປາກຕິການໍ ປນ ຄິຊ຺ຌາທີນໍ ອາປາຖມ຺ປິ ເອຕໍ ຣູປໍ ນາຄຈ຺ຉຕິ. ອນຸປຕິຕ຺ວາ ອນຸປຕິຕ຺ວາຕິ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ວິຕຸເທນ຺ຕີຕິ ອສິຘາຣູປເມຫິ ຕິຂິເຓຫິ ໂລຫຕຸຓ຺ຑເກຫິ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຈຣນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສາ ສຸທໍ ອຏ຺ຏສ຺ສຣໍ ກໂຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸທນ຺ຕິ ນິປາໂຕ, ສາ ອຏ຺ຐິກສງ຺ຂລິກາ ອຏ຺ຏສ຺ສຣໍ ອາຕຸຣສ຺ສຣໍ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອກຸສລວິປາການຸຠວນຕ຺ຖໍ ກິຣ ໂຍຊນປ຺ປມາຓາປິ ຕາທິສາ ອຕ຺ຕຠາວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ປສາທຸສ຺ສທາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ປກ຺ກຄຓ຺ຑສທິສາ. ຕສ຺ມາ ສາ ອຏ຺ຐິກສງ຺ຂລິກາ ພລວເວທນາຕຸຣາ ຕາທິສໍ ສທ຺ທມກາສີຕິ.

ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ປຸນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ‘‘ວຏ຺ຏຄາມິສຕ຺ຕາ ນາມ ເອວຣູປາ ອຕ຺ຕຠາວາ ນ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ສຕ຺ເຕສຸ ກາຣຸຎ຺ຎໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຘມ຺ມສໍເວຄໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕທໂຫສິ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ ໂຠຕິອາທິມາຫ. ຕໂຕ ຠຄວາ ເຖຣສ຺ສ ອານຸຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ຈກ຺ຂຸຠູຕາ ວຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຠູຕໍ ຊາຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸຠູຕາ, ຠູຕຈກ຺ຂຸກາ ອຸປ຺ປນ຺ນຈກ຺ຂຸກາ ຈກ຺ຂຸໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຕ຺ຣາຕິ ກາຣຓວຈນໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ – ຍສ຺ມາ ນາມ ສາວໂກປິ ເອວຣູປໍ ຎສ຺ສຕິ ວາ ທກ຺ຂຕິ ວາ ສກ຺ຂິໍ ວາ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ອໂວຈຸມ຺ຫ – ‘‘ຈກ຺ຂຸຠູຕາ ວຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຎາຓຠູຕາ ວຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຸພ຺ເພວ ເມ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐຕິ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓປຏິເວເຘນ ອປ຺ປມາເຓສຸ ຈກ຺ກວາເຬສຸ ອປ຺ປມາເຓ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ຠວຄຕິໂຍນິຐິຕິນິວາເສ ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ມຍາ ປຸພ຺ເພວ ໂສ ສຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐຕິ ວທຕິ.

ໂຄຆາຕໂກຕິ ຄາໂວ ວຘິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐິໂຕ ມໍສໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ປນກສຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກາວເສເສນາຕິ ຕສ຺ສ ນານາເຈຕນາຫິ ອາຍູຫິຕສ຺ສ ອປຣາປຣິຍກມ຺ມສ຺ສ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ຍາຍ ເຈຕນາຍ ນຣເກ ປຏິສນ຺ຘິ ຊນິຕາ, ຕສ຺ສາ ວິປາເກ ປຣິກ຺ຂີເຓ ອວເສສກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ເປຕາທີສຸ ປຏິສນ຺ຘິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ປຏິສນ຺ຘິ ກມ຺ມສຠາຄຕາຍ ອາຣມ຺ມຓສຠາຄຕາຍ ວາ ‘‘ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກາວເສໂສ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍຎ຺ຈ ສຕ຺ໂຕ ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ. ເຕນາຫ – ‘‘ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກາວເສເສນາ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ກິຣ ນຣກາ ຈວນກາເລ ນິມ຺ມໍສກຕານໍ ຄຸນ຺ນໍ ອຏ຺ຐິຣາສິເຍວ ນິມິຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ໂສ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມ຺ປິ ຕໍ ກມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎູນໍ ປາກຏໍ ວິຍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐິສງ຺ຂລິກເປໂຕ ຊາໂຕ. ປຐມໍ.

໒. ເປສິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໓. ມໍສເປສິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ໂຄຆາຕໂກຕິ ໂຄມໍສເປສິໂຍ ກຕ຺ວາ ສຸກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ວລ຺ລູຣວິກ຺ກເຍນ ອເນການິ ວສ຺ສານິ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປສິ, ເຕນສ຺ສ ນຣກາ ຈວນກາເລ ມໍສເປສິເຍວ ນິມິຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ໂສ ມໍສເປສິເປໂຕ ຊາໂຕ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປິຓ຺ຑສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໔. ມໍສປິຓ຺ຑວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສາກຸຓິໂກຕິ ສກຸເຓ ຄເຫຕ຺ວາ ວິກ຺ກິຓນກາເລ ນິປ຺ປກ຺ຂຈມ຺ເມ ມໍສປິຓ຺ຑມຕ຺ເຕ ກຕ຺ວາ ວິກ຺ກິຓນ຺ໂຕ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປສິ, ເຕນສ຺ສ ນຣກາ ຈວນກາເລ ມໍສປິຓ຺ໂຑວ ນິມິຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ໂສ ມໍສປິຓ຺ຑເປໂຕ ຊາໂຕ. ຕຕິຍໍ.

໔. ນິຈ຺ຉວິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໕. ນິຈ຺ຉວິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຕສ຺ສ ໂອຣພ຺ຠິກສ຺ສ ເອຬເກ ວຘິຕ຺ວາ ວຘິຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈມ຺ເມ ກຕ຺ວາ ກປ຺ປິຕຊີວິກສ຺ສ ປຸຣິມນເຍເນວ ນິຈ຺ຈມ຺ມໍ ເອຬກສຣີຣໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ໂສ ນິຈ຺ຉວິເປໂຕ ຊາໂຕ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອສິໂລມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໖. ອສິໂລມວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ໂສ ສູກຣິໂກ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ນິວາປປຸຏ຺ເຐ ສູກເຣ ອສິນາ ວຘິຕ຺ວາ ວຘິຕ຺ວາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປສິ, ຕສ຺ສ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາສິກຠາໂວວ ນິມິຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມາ ອສິໂລມເປໂຕ ຊາໂຕ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໗. ສຕ຺ຕິໂລມວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ໂສ ມາຄວິໂກ ເອກໍ ມິຄຎ຺ຈ ສຕ຺ຕິຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມິຄສ຺ສ ສມີປໍ ອາຄຕາຄເຕ ມິເຄ ສຕ຺ຕິຍາ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ມາເຣສິ, ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕິຍາ ວິຊ຺ຌນກຠາໂວເຍວ ນິມິຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕິໂລມເປໂຕ ຊາໂຕ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ອຸສຸໂລມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໘. ອຸສຸໂລມວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ກາຣຓິໂກຕິ ຣາຊາປຣາຘິເກ ອເນກາຫິ ກາຣຓາຫິ ປີເຬຕ຺ວາ ອວສາເນ ກຓ຺ເຑນ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ມາຣຓກປຸຣິໂສ. ໂສ ກິຣ ‘‘ອມຸກສ຺ມິໍ ປເທເສ ວິທ຺ໂຘ ມຣຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາວ ວິຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ນຣເກ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຕໂຕ ປກ຺ກາວເສເສນ ອິຘູປປຕ຺ຕິກາເລ ອຸສຸນາ ວິຊ຺ຌນຠາໂວເຍວ ນິມິຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມາ ອຸສຸໂລມເປໂຕ ຊາໂຕ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ສູຈິໂລມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໙. ສູຈິໂລມວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສູໂຕຕິ ອສ຺ສທມໂກ. ໂຄທມໂກຕິປິ ວທນ຺ຕິເຍວ. ຕສ຺ສ ປໂຕທສູຈິຍາ ວິຊ຺ຌນຠາໂວເຍວ ນິມິຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມາ ສູຈິໂລມເປໂຕ ຊາໂຕ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ທຸຕິຍສູຈິໂລມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໐. ທຸຕິເຍ ສູຈິໂລມວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສູຈໂກຕິ ເປສຸຎ຺ຎກາຣໂກ. ໂສ ກິຣ ມນຸສ຺ເສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠິນ຺ທິ, ຣາຊກຸເລ ຈ ‘‘ອິມສ຺ສ ອິມໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ອິມິນາ ອິທໍ ນາມ ກຕ’’ນ຺ຕິ ສູເຈຕ຺ວາ ສູເຈຕ຺ວາ ອນຍພ຺ຍສນໍ ປາເປສິ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ເຕນ ສູເຈຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ຠິນ຺ນາ, ຕຖາ ສູຈີຫິ ເຠທນທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕຸໍ ກມ຺ມເມວ ນິມິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ສູຈິໂລມເປໂຕ ຊາໂຕ. ນວມໍ.

໑໐. ກຸມ຺ຠຓ຺ຑສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໑. ອຓ຺ຑຠາຣິວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຄາມກູຏໂກຕິ ວິນິຈ຺ຉຍາມຈ຺ໂຈ. ຕສ຺ສ ກມ຺ມສຠາຄຕາຍ ກຸມ຺ຠມຕ຺ຕາ ມຫາຆຏປ຺ປມາຓາ ອຓ຺ຑາ ອເຫສຸໍ. ໂສ ຫິ ຍສ຺ມາ ຣໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ຐາເນ ລຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກູຏວິນິຈ຺ຉເຍນ ປາກຏໍ ໂທສໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສາມິເກ ອສ຺ສາມິເກ ອກາສິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຣຫສ຺ສໍ ອງ຺ຄໍ ປາກຏໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ທຓ຺ຑໍ ປຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ປເຣສໍ ອສຍ຺ຫໍ ຠາຣໍ ອາໂຣເປສິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຣຫສ຺ສໍ ອງ຺ຄໍ ອສຍ຺ຫຠາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐິເຕນ ສເມນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມິໍ ຐຕ຺ວາ ວິສໂມ ອໂຫສິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຣຫສ຺ສງ຺ເຄ ວິສມາ ນິສຊ຺ຊາວ ອໂຫສີຕິ. ທສມໍ.

ປຐໂມ ວຄ຺ໂຄ.