໙. ຕິສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໓. ນວເມ ທຸມ຺ມໂນຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນໂທມນສ຺ໂສ. ກສ຺ມາ ປນາຍໍ ເອວໍ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ຊາໂຕຕິ? ຂຕ຺ຕິຍປພ຺ພຊິໂຕ ເຫສ, ເຕນ ນໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ທຸປຏ຺ຏສາຏກໍ ນິວາສາເປຕ຺ວາ ວຣຈີວຣໍ ປາຣຸເປຕ຺ວາ ອກ຺ຂີນິ ອຎ຺ເຊຕ຺ວາ ມໂນສິລາເຕເລນ ສີສໍ ມກ຺ເຂສຸໍ. ໂສ ຠິກ຺ຂູສຸ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐານໍ ຄເຕສຸ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນາ ນາມ ວິວິຕ຺ໂຕກາເສ ນິສີທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຊານນ຺ໂຕ ໂຠຊນສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາປີຐໍ ອາຣຸຫິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ທິສາວຈຣາ ອາຄນ຺ຕຸກາ ປໍສຸກູລິກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ອິມິນາວ ນີຫາເຣນ ຣໂຊກິຓ຺ເຓຫິ ຄຕ຺ເຕຫິ ນ ສກ຺ກາ ທສພລໍ ປສ຺ສິຕຸໍ. ຠຓ຺ຑກໍ ຕາວ ຐເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ໂຠຊນສາລໍ ອຄມໍສຸ. ໂສ ເຕສຸ ມຫາເຖເຣສຸ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ນິຈ຺ຈໂລ ນິສີທິເຍວ. ອຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ປາທວຕ຺ຕໍ ກໂຣມ, ຕາລວຓ຺ເຏນ ພີຊາມາ’’ຕິ ອາປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ນິສິນ຺ນໂກວ ‘‘ກຕິວສ຺ສຕ຺ຖາ’’ຕິ? ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ‘‘ມຍໍ ອວສ຺ສິກາ. ຕຸມ຺ເຫ ປນ ກຕິວສ຺ສຕ຺ຖາ’’ຕິ? ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ມຍໍ ອຊ຺ຊ ປພ຺ພຊິຕາ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ຠິກ຺ຂູ, ‘‘ອາວຸໂສ, ອຘຸນາ ຉິນ຺ນຈູໂຬສິ, ອຊ຺ຊາປິ ເຕ ສີສມູເລ ອູກາຄນ຺ໂຘ ວາຍຕິເຍວ, ຕ຺ວໍ ນາມ ເອຕ຺ຕເກສຸ ວຸຑ຺ຒຕເຣສຸ ວຕ຺ຕໍ ອາປຸຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ນິສ຺ສທ຺ໂທ ນິຈ຺ຈໂລ ນິສິນ຺ໂນ, ອປຈິຕິມຕ຺ຕມ຺ປິ ເຕ ນຕ຺ຖິ, ກສ຺ສ ສາສເນ ປພ຺ພຊິໂຕສີ’’ຕິ? ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຕໍ ວາຈາສຕ຺ຕີຫິ ປຫຣນ຺ຕາ ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ ອິຓຏ຺ໂຏ ວາ ຠຍຏ຺ໂຏ ວາ ຊີວິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ? ອາຫໍສຸ. ໂສ ເອກມ຺ປິ ເຖຣໍ ໂອໂລເກສິ, ເຕນ ‘‘ກິໍ ມໍ ໂອໂລເກສິ ມຫລ຺ລກາ’’ຕິ? ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎໍ ໂອໂລເກສິ, ເຕນປິ ຕເຖວ ວຸຕ຺ເຕ ອຖສ຺ສ ‘‘ອິເມ ມໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ວາຈາສຕ຺ຕີຫິ ວິຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ ຂຕ຺ຕິຍມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອກ຺ຂີສຸ ມຓິວຓ຺ຓານິ ອສ຺ສູນິ ສຎ຺ຈຣິໍສຸ. ຕໂຕ ເນ ອາຫ – ‘‘ກສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ ‘ມຍ຺ຫໍ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕາ’ຕິ? ອມ຺ເຫ ມຎ຺ຎສິ ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊນຠຏ຺ຐກາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ສເທວເກ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕມ຺ຫາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ໂສ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຠາຕຸ ສນ຺ຕິເກ ອາຄຕາ ຕຸມ຺ເຫ, ຍທິ ເອວໍ ອິທານິ ໂວ ອາຄຕມຄ຺ເຄເນວ ຄມນໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍິ ອິມິນາວ ນີຫາເຣນ ຄເຕ ສຕ຺ຖາ ເອເຕ ນ ນີຫຣາເປສ຺ສຕີ’’ຕິ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ອສ຺ສູນິ ປວຕ຺ຕຍມາໂນ ອຄມາສິ. ອິມິນາ ກາຣເຓນ ເອສ ເອວໍ ຊາໂຕຕິ.

ວາຈາສນ຺ນິໂຕທເກນາຕິ ວຈນປໂຕເທນ. ສຎ຺ຊມ຺ຠຣິມກໍສູຕິ ສຎ຺ຊມ຺ຠຣິຕໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ຜຸຏໍ ອກໍສຸ, ອຸປຣິ ວິຊ຺ຌິໍສູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວຕ຺ຕາຕິ ປເຣ ຍທິຈ຺ຉກໍ ວທຕິເຍວ. ໂນ ຈ ວຈນກ຺ຂໂມຕິ ປເຣສໍ ວຈນໍ ຂມິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອິທານິ ຕາວ ຕ຺ວໍ ອິມິນາ ໂກເປນ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕວາຈາສນ຺ນິໂຕທເກນ ວິທ຺ໂຘ. ອຕີເຕ ປນ ຣຏ຺ຐໂຕ ຈ ປພ຺ພາຊິໂຕຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ກຕຣສ຺ມິໍ ກາເລ ຠຄວາ’’ຕິ? ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ຍາຈິໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ອາຫ – ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພາຣາຓສິຣາຊາ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ອເຖໂກ ຊາຕິມາ, ເອໂກ ມາຕງ຺ໂຄຕິ ທ຺ເວ ອິສໂຍ ພາຣາຓສິໍ ອຄມໍສຸ. ເຕສຸ ຊາຕິມາ ປຸເຣຕຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠກາຣສາລາຍໍ ນິສີທິ. ມາຕງ຺ໂຄ ຕາປໂສ ປຈ຺ຉາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ໂອກາສໍ ຍາຈິ ກຸມ຺ຠກາໂຣ ‘‘ອຕ຺ເຖຕ຺ຖ ປຐມຕຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ປພ຺ພຊິໂຕ, ຕໍ ປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສາລາຍ ທ຺ວາຣມູເລ ຐຕ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ອາຈຣິຍ ເອກຣຕ຺ຕິວາສາຍ ໂອກາສໍ ເທຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ປວິສ, ໂຠ’’ຕິ. ປວິສິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນໍ, ‘‘ໂຠ, ກິໍ ໂຄຕ຺ໂຕສີ’’ຕິ? ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຈຓ຺ຑາລໂຄຕ຺ໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ເອກຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕຸໍ, ເອກມນ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉາ’’ຕິ. ໂສ ຈ ຕຕ຺ເຖວ ຕິຓສນ຺ຖາຣກໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ, ຊາຕິມາ ທ຺ວາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ນິປຊ຺ຊິ. ອິຕໂຣ ປສ຺ສາວຕ຺ຖາຍ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ຕໍ ອຸຣສ຺ມິໍ ອກ຺ກມິ. ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ? ‘‘ອຫໍ ອາຈຣິຍາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ເຣ ຈຓ຺ຑາລ, ກິໍ ອຎ຺ຎໂຕ ມຄ຺ຄໍ ນ ປສ຺ສສິ? ອຖ ເມ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອກ຺ກມສີ’’ຕິ. ‘‘ອາຈຣິຍ, ອທິສ຺ວາ ເມ ອກ຺ກນ຺ໂຕສິ, ຂມ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ມຫາປຸຣິເສ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ອິໂຕວ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ມຫາປຸຣິໂສປິ ‘‘ອາຈຣິໂຍ ອິໂຕ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນ, ປາທສມີເປນ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປວິສນ຺ໂຕ ປຸນ ອຸຣສ຺ມິໍເຍວ ອກ຺ກມິ. ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ? ‘‘ອຫໍ ອາຈຣິຍາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ປຐມໍ ຕາວ ເຕ ອຊານນ຺ເຕນ ກຕໍ, ອິທານິ ມໍ ຆເຏນ຺ໂຕວ ອກາສິ, ສູຣິເຍ ເຕ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ສຕ຺ຕຘາ ມຸທ຺ຘາ ຜລຕູ’’ຕິ ສປິ. ມຫາປຸຣິໂສ ກິຎ຺ຈິ ອວຕ຺ວາ ປຸເຣອຣຸເຓເຍວ ສູຣິຍໍ ຄຓ຺ຫິ, ນາສ຺ສ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕຸໍ ອທາສິ. ມນຸສ຺ສາ ຈ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທໂຍ ຈ ປພຸຊ຺ຌິໍສຸ.

ມນຸສ຺ສາ ຣາຊກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ເທວ, ສກລນຄເຣ ອປ຺ປພຸທ຺ໂຘ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ນ ຈ ອຣຸຓຸຄ຺ຄໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ກິນ຺ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ? ເຕນ ຫິ ນຄຣໍ ປຣິວີມໍສຖາຕິ. ເຕ ປຣິວີມໍສນ຺ຕາ ກຸມ຺ຠກາຣສາລາຍໍ ທ຺ເວ ຕາປເສ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອິເມສໍ ເອຕໍ ກມ຺ມໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣຎ຺ຎາ ຈ ‘‘ປຸຈ຺ຉຖ ເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຊາຕິມນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ອນ຺ຘກາຣໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນ ມຍາ ກຕໍ, ເອສ ປນ ກູຏຊຏິໂລ ຉໂວ ອນນ຺ຕມາໂຍ, ຕໍ ປຸຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. ເຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາປຸຣິສໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອນ຺ຘກາຣໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອາມ ອຍໍ ອາຈຣິໂຍ ມໍ ອຠິສປິ, ຕສ຺ມາ ມຍາ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣາຊາປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາປຸຣິສໍ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ກຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ກສ຺ມາ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອິມິນາ ອຠິສປິໂຕມ຺ຫິ, ສເຈ ມໍ ເອໂສ ຂມາເປສ຺ສຕິ, ສູຣິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຣາຊາ ‘‘ຂມາເປຖ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ‘‘ມາທິໂສ ຊາຕິມາ ກິໍ ເອວຣູປໍ ຈຓ຺ຑາລໍ ຂມາເປສ຺ສຕິ? ນ ຂມາເປມີ’’ຕິ.

ອຖ ນໍ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ນ ກິໍ ຕ຺ວໍ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ຂມາເປສ຺ສສີ’’ຕິ? ວຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖສຸ ຈ ປາເທສຸ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ‘‘ຂມາເປຫີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ໂສ ນິສ຺ສທ຺ໂທ ນິປຊ຺ຊິ. ປຸນປິ ນໍ ‘‘ຂມາເປຫີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຕໂຕ ‘‘ຂມ ມຍ຺ຫໍ, ອາຈຣິຍາ’’ຕິ ອາຫ. ມຫາປຸຣິໂສ ‘‘ອຫໍ ຕາວ ຕຸຍ຺ຫໍ ຂມິຕ຺ວາ ສູຣິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມິ, ສູຣິເຍ ປນ ອຸຄ຺ຄເຕ ຕວ ສີສໍ ສຕ຺ຕຘາ ຜລິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ອິມສ຺ສ ສີສປ຺ປມາຓໍ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑໍ ມຕ຺ຖເກ ຐເປຕ຺ວາ ເອຕໍ ນທິຍາ ຄລປ຺ປມາເຓ ອຸທເກ ຐເປຖາ’’ຕິ ອາຫ. ມນຸສ຺ສາ ຕຖາ ອກໍສຸ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຣຏ຺ຐກໍ ຣາຊພລໍ ສນ຺ນິປຕິ. ມຫາປຸຣິໂສ ສູຣິຍໍ ມຸຎ຺ຈິ. ສູຣິຍຣສ຺ມິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑໍ ປຫຣິ. ໂສ ສຕ຺ຕຘາ ຠິຊ຺ຊິ. ຕາວເທວ ໂສ ນິມຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອເກນ ຕິຕ຺ເຖນ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ປລາຍິ. ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ, ‘‘ອິທານິ ຕາວ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ປຣິຠາສໍ ລຠສິ, ປຸພ຺ເພປິ ອິມໍ ໂກຘໍ ນິສ຺ສາຍ ຣຏ຺ຐໂຕ ປພ຺ພາຊິໂຕ’’ຕິ ອນຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ ອຖ ນໍ ໂອວທນ຺ໂຕ ນ ໂຂ ເຕ ຕໍ ຕິສ຺ສ ປຕິຣູປນ຺ຕິອາທິມາຫ. ນວມໍ.