໑. ປຎ຺ຈເວຣຠຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໑. ຄຫປຕິວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ຍໂຕຕິ ຍທາ. ຠຍານິ ເວຣານີຕິ ຠຍເວຣເຈຕນາໂຍ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ເຄຫີຕິ ທຸວິຘໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄໍ, (ໂສຕາປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອງ຺ຄໍ,) ຍໍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ໂສຕາປຕ຺ຕິປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ‘‘ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໑໑) ເອວໍ ອາຄຕໍ, ປຏິລທ຺ຘຄຸຓສ຺ສ ຈ ໂສຕາປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ອງ຺ຄໍ, ຍໍ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ອງ຺ຄນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທາທີນໍ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທມິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອຣິໂຍຕິ ນິທ຺ໂທໂສ ນິຣຸປາຣມ຺ໂຠ. ຎາໂຍຕິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຎຕ຺ວາ ຐິຕຎາຓມ຺ປິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທປິ. ຍຖາຫ – ‘‘ຎາໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ, ອຣິໂຍປິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຎາໂຍ’’ຕິ. ປຎ຺ຎາຍາຕິ ອປຣາປຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ. ສຸທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕີຕິ ອປຣາປຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສນວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ທິຏ຺ໂຐ.

ຂີຓນິຣໂຍຕິອາທີສຸ ອາຍຕິໍ ຕຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນຕາຍ ຂີໂຓ ນິຣໂຍ ມຍ຺ຫນ຺ຕິ ໂສ ອຫໍ ຂີຓນິຣໂຍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ມຄ຺ຄໂສຕໍ ອາປນ຺ໂນ. ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມຕິ ນ ວິນິປາຕສຠາໂວ. ນິຍໂຕຕິ ປຐມມຄ຺ຄສງ຺ຂາເຕນ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາເມນ ນິຍໂຕ. ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂນຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍສງ຺ຂາໂຕ ສມ຺ໂພຘິ ປຣໍ ອຍນໍ ມຍ຺ຫນ຺ຕິ ໂສຫໍ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂນ, ຕໍ ສມ຺ໂພຘິໍ ອວສ຺ສໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌນໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປາຓາຕິປາຕປຈ຺ຈຍາຕິ ປາຓາຕິປາຕກມ຺ມກາຣຓາ. ຠຍໍ ເວຣນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ເວຣຎ຺ຈ ນາເມຕໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ ພາຫິຣໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກນ຺ຕິ. ເອເກນ ຫິ ເອກສ຺ສ ປິຕາ ມາຣິໂຕ ໂຫຕິ, ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ເອເຕນ ກິຣ ເມ ປິຕາ ມາຣິໂຕ, ອຫມ຺ປິ ຕໍເຍວ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິສິຕໍ ສຕ຺ຖໍ ອາທາຍ ຈຣຕິ. ຍາ ຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນເວຣເຈຕນາ, ອິທໍ ພາຫິຣໍ ເວຣໍ ນາມ. ຍາ ປນ ອິຕຣສ຺ສ ‘‘ອຍໍ ກິຣ ມໍ ມາເຣສ຺ສາມີຕິ ຈຣຕິ, ອຫເມວ ນໍ ປຐມຕຣໍ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຈຕນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໍ ເວຣໍ ນາມ. ອິທໍ ຕາວ ອຸຠຍມ຺ປິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກເມວ. ຍາ ປນ ຕໍ ນິຣເຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອຕໍ ປຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຊລິຕໍ ອຍມຸຄ຺ຄຣໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ນິຣຍປາລສ຺ສ ເຈຕນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທມສ຺ສ ສມ຺ປຣາຍິກໍ ພາຫິຣເວຣໍ. ຍາ ຈສ຺ສ ‘‘ອຍໍ ນິທ຺ໂທສໍ ມໍ ປຫຣິສ຺ສາມີຕິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອຫເມວ ນໍ ປຐມຕຣໍ ປຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຈຕນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທມສ຺ສ ສມ຺ປຣາຍິກໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕເວຣໍ. ຍໍ ປເນຕໍ ພາຫິຣເວຣໍ, ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ປຸຄ຺ຄລເວຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກເມວ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ເສສປເທສຸປິ ‘‘ອິມິນາ ມມ ຠຓ຺ຑໍ ຫຏໍ, ມຍ຺ຫໍ ທາເຣສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປນ຺ນໍ, ມຸສາ ວຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ຠຄ຺ໂຄ, ສຸຣາມທມຕ຺ເຕນ ອິທໍ ນາມ ກຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເວຣຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນາຕິ ອຘິຄເຕນ ອຈລປ຺ປສາເທນ. ອຣິຍກນ຺ເຕຫີຕິ ປຎ຺ຈຫິ ສີເລຫິ. ຕານິ ຫິ ອຣິຍານໍ ກນ຺ຕານິ ປິຍານິ. ຠວນ຺ຕຣຄຕາປິ ອຣິຍາ ຕານິ ນ ວິຊຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຣິຍກນ຺ຕານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ອນຸສ຺ສຕິນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕເມວ. ປຐມໍ.