໔. ກຬາຣຂຕ຺ຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ຠູຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໑. ກຬາຣຂຕ຺ຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ອຊິຕປຎ຺ເຫຕິ ອຊິຕມາຓເວນ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ເຫ. ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາເສຕິ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຎາຕຘມ຺ມາ ຕຸລິຕຘມ຺ມາ ຕີຣິຕຘມ຺ມາ. ເສກ຺ຂາຕິ ສຕ຺ຕ ເສກ຺ຂາ. ປຸຖູຕິ ເຕເຍວ ສຕ຺ຕ ຊເນ ສນ຺ຘາຍ ປຸຖູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ນິປໂກຕິ ເນປກ຺ກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ນິປໂກ, ຕ຺ວໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ປພ຺ຣູຫີຕິ ຍາຈຕິ. ອິຣິຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕິໍ ອາຈາຣໍ ໂຄຈຣໍ ວິຫາຣໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ. ມາຣິສາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາລປຕິ. ເສກ຺ຂານຎ຺ຈ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມານຎ຺ຈ ຂີຓາສວານຎ຺ຈ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ມຍາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ປຓ຺ຑິຕ, ມາຣິສ, ມຍ຺ຫໍ ກເຖຫີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ.

ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສີຕິ ກສ຺ມາ ຍາວ ຕຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ? ກິໍ ປຎ຺ເຫ ກງ຺ຂຕິ, ອຸທາຫຸ ອຊ຺ຌາສເຍຕິ? ອຊ຺ຌາສເຍ ກງ຺ຂຕິ, ໂນ ປຎ຺ເຫ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ມໍ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂານໍ ອາຄມນີຍປຏິປທໍ ກຖາເປຕຸກາໂມ; ສາ ຈ ຂນ຺ຘວເສນ ຘາຕຸວເສນ ອາຍຕນວເສນ ປຈ຺ຈຍາກາຣວເສນາຕິ ພຫູຫິ ກາຣເຓຫິ ສກ຺ກາ ກເຖຕຸໍ. ກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ນຸ ໂຂ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ? ອຖ ສຕ຺ຖາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ມໍ ອຎ຺ໂຎ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ສາວໂກ ນາມ ປຎ຺ຎາຍ ສາຣິປຸຕ຺ຕສໂມ ນຕ຺ຖິ. ອຍມ຺ປິ ມຍາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍາວ ຕຕິຍໍ ຕຸຓ຺ຫີ ເອວ. ປຎ຺ເຫ ນຸ ໂຂ ກງ຺ຂຕິ, ອຸທາຫຸ ອຊ຺ຌາສເຍ’’ຕິ. ອຖ ‘‘ອຊ຺ຌາສເຍ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ປຎ຺ຫກຖນຕ຺ຖາຍ ນຍໍ ທທມາໂນ ຠູຕມິທນ຺ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປສ຺ສສີຕິ ອາຫ.

ຕຕ຺ຖ ຠູຕນ຺ຕິ ຊາຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ອິຕິ ສຕ຺ຖາ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘວເສນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ກເຖຫີ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ນຍໍ ເທຕິ. ສຫນຍທາເນນ ປນ ເຖຣສ຺ສ ຕີເຣ ຐິຕປຸຣິສສ຺ສ ວິວໂຏ ເອກງ຺ຄໂຓ ມຫາສມຸທ຺ໂທ ວິຍ ນຍສເຕນ ນຍສຫສ຺ເສນ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓໍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ຠູຕມິທນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຠູຕມິທນ຺ຕິ ອິທໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ. ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕີຕິ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ສມ຺ມາ ປສ຺ສຕິ. ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ສີລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄາ ນິພ຺ພິທາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວນ຺ຕິ ອິທໍ ກສ຺ມາ ອາຣຠິ? ເອຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອາຫາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ຐິຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອາຫາຣສມ຺ຠວໍ ນາມ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິທໍ ອາຣຠິ. ອິຕິ ອິມິນາປິ ປຣິຍາເຍນ ເສກ຺ຂປຏິປທາ ກຖິຕາ ໂຫຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາຕິ ເຕສໍ ອາຫາຣານໍ ນິໂຣເຘນ. ອິທໍ ກສ຺ມາ ອາຣຠິ? ຕຎ຺ຫິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອາຫາຣນິໂຣຘາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອາຫາຣນິໂຣຘສມ຺ຠວໍ ນາມ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິທໍ ອາຣຠິ. ອິຕິ ອິມິນາປິ ປຣິຍາເຍນ ເສກ຺ຂສ຺ເສວ ປຏິປທາ ກຖິຕາ. ນິພ຺ພິທາຕິ ອາທີນິ ສພ຺ພານິ ກາຣຓວຈນານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ຈຕູຫິ ອຸປາທາເນຫິ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ອຄເຫຕ຺ວາ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ສາຘຸ ສາຘູຕິ ອິມິນາ ເຖຣສ຺ສ ພ຺ຍາກຣຓໍ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ຕເຖວ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ປຸນ ‘‘ຠູຕມິທ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫາຕິ. ປຐມໍ.

໒. ກຬາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໒. ທຸຕິເຍ ກຬາຣຂຕ຺ຕິໂຍຕິ ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ນາມໍ. ທນ຺ຕາ ປນສ຺ສ ກຬາຣາ ວິສມສຓ຺ຐານາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກຬາໂຣ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຫີນາຍາວຕ຺ໂຕຕິ ຫີນສ຺ສ ຄິຫິຠາວສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ນິວຕ຺ໂຕ. ອສ຺ສາສມລຕ຺ຖາຕິ ອສ຺ສາສໍ ອວສ຺ສຍໍ ປຕິຏ຺ຐໍ ນ ຫິ ນູນ ອລຕ຺ຖ, ຕໂຍ ມຄ຺ເຄ ຕີຓິ ຈ ຜລານິ ນູນ ນາລຕ຺ຖາຕິ ທີເປຕິ. ຍທິ ຫິ ຕານິ ລເຠຍ຺ຍ, ນ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ອຍໍ ເຖຣສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສຕິ ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ‘‘ອສ຺ສາສໍ ປຕ຺ໂຕ, ນ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນ ກງ຺ຂາມິ. ເຖຣສ຺ສ ຫິ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ອວສ຺ສໂຍ, ຕສ຺ມາ ໂສ ນ ກງ຺ຂຕິ. ອາຍຕິໍ ປນາວຸໂສຕິ ອິມິນາ ‘‘ອາຍຕິໍ ປຏິສນ຺ຘິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸຄ຺ຆາຏິຕາ, ນ ອຸຄ຺ຆາຏິຕາ’’ຕິ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ນ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ວິຈິກິຈ຺ຉາມີຕິ ອິມິນາ ເຖໂຣ ຕຕ຺ຖ ວິຈິກິຈ຺ຉາຠາວໍ ທີເປຕິ.

ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ‘‘ອິມໍ ສຸຕກາຣຓໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປສງ຺ກມິ. ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກຕໍ. ຂີຓາ ຊາຕີຕິ ນ ເຖເຣນ ເອວໍ ພ຺ຍາກຕາ, ອຍໍ ປນ ເຖໂຣ ຕຸຏ຺ໂຐ ປສນ຺ໂນ ເອວໍ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອາຫ. ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຘີໂຣ ຄມ຺ຠີໂຣ. ນ ໂສ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ. ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປນ ປຎ຺ໂຫ ພ຺ຍາກໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ. ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ນໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຣາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສິ.

ສເຈ ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕາຕິ ອິທໍ ຠຄວາ ‘‘ນ ເອສ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ, ປຎ຺ຫເມຕໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ຕໍ ກເຖນ຺ໂຕວ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກຣາເປຕຸໍ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຍໍນິທານາວຸໂສ, ຊາຕີຕິ, ອາວຸໂສ, ອຍໍ ຊາຕິ ນາມ ຍໍປຈ຺ຈຍາ, ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຂຍາ ຂີຓສ຺ມິໍ ຊາຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍ ຊາຕິສງ຺ຂາຕໍ ຜລໍ ຂີຓນ຺ຕິ ວິທິຕໍ. ອິຘາປິ ຈ ເຖໂຣ ປຎ຺ເຫ ອກງ຺ຂິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌາສເຍ ກງ຺ຂຕິ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ອຎ຺ຎາ ນາມ ຕຓ຺ຫາ ຂີຓາ, ອຸປາທານໍ ຂີຓໍ, ຠໂວ ຂີໂຓ, ປຈ຺ຈໂຍ ຂີໂຓ, ກິເລສາ ຂີຓາຕິອາທີຫິ ພຫູຫິ ກາຣເຓຫິ ສກ຺ກາ ພ຺ຍາກາຕຸໍ, ກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ປນ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ກິຎ຺ຈາປິ ເອວໍ ອຊ຺ຌາສເຍ ກງ຺ຂຕິ, ປຎ຺ຫໍ ປນ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາວ ປຈ຺ຈຍາກາຣວເສນ ພ຺ຍາກາສິ. ສຕ຺ຖາປິ ປຈ຺ຈຍາກາຣວເສເນວ ພ຺ຍາກຣາເປຕຸກາໂມ, ຕສ຺ມາ ເອສ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕວ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕາວເທວ ‘‘ຄຫິໂຕ ເມ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສໂຍ’’ຕິ ອຎ຺ຎາສິ. ອຖສ຺ສ ນຍສເຕນ ນຍສຫສ຺ເສນ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓໍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ຕໍ ພ຺ຍາກຣຓໍ ອນຸໂມທິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ກຖໍ ຊານໂຕ ປນ ເຕຕິ ອິທໍ ກສ຺ມາ ອາຣຠິ? ສວິສເຍ ສີຫນາທໍ ນທາເປຕຸໍ. ເຖໂຣ ກິຣ ສູກຣນິຂາຕເລຓທ຺ວາເຣ ທີຆນຂປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ເວທນາປຣິຄ຺ຄຫສຸຕ຺ເຕ ກຖິຍມາເນ ຕາລວຓ຺ຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ພີຊຍມາໂນ ຐິໂຕ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ອຘິຄໂຕ, ອຍມສ຺ສ ສວິສໂຍ. ອິມສ຺ມິໍ ສວິສເຍ ຐິໂຕ ສີຫນາທໍ ນທິສ຺ສຕີຕິ ນໍ ສນ຺ຘາຍ ສຕ຺ຖາ ອິທໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອນິຈ຺ຈາຕິ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ອນິຈ຺ຈາ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ສຸຂາ ເວທນາ ຐິຕິສຸຂາ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ຐິຕິທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມສຸຂາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ຎາຓສຸຂາ ອຎ຺ຎາຓທຸກ຺ຂາ, ວິປຣິຓາມໂກຏິຍາ ປນ ສພ຺ພາວ ທຸກ຺ຂາ ນາມ ຊາຕາ. ວິທິຕນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ເອວໍ ເວທນາຕ຺ຕຍໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວິທິຕໍ, ຕສ຺ມາ ຍາ ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາ, ສາ ນ ອຸປຏ຺ຐາສີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສາຘຸ ສາຘູຕິ ເຖຣສ຺ສ ເວທນາປຣິຈ຺ເຉທຊານເນ ສມ຺ປຫໍສນໍ. ເຖໂຣ ຫິ ເວທນາ ເອກາຕິ ວາ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ຈຕສ຺ໂສຕິ ວາ ອວຸຕ຺ເຕປິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຕາສໍ ຕິສ຺ໂສຕິ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ອຎ຺ຎາສິ, ເຕນ ຕໍ ຠຄວາ ສມ຺ປຫໍສນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ທຸກ຺ຂສ຺ມິນ຺ຕິ ອິທໍ ຠຄວາ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ອາຫ – ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ຕຍາ ‘ອິມິນາ ກາຣເຓນ ເວທນາສຸ ຕຓ຺ຫາ ນ ອຸປຏ຺ຐາສີ’ຕິ ພ຺ຍາກຕໍ, ຕໍ ສຸພ຺ຍາກຕໍ. ‘ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ’ຕິ ວິຠຊນ຺ເຕນ ປນ ເຕ ອຕິປ຺ປປຎ຺ໂຈ ກໂຕ, ຕໍ ‘ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’ນ຺ຕິ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ເຕນປິ ຫິ ເຕ ສຸພ຺ຍາກຕເມວ ຠເວຍ຺ຍ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ, ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຎາຕມຕ຺ເຕປິ ຫິ ເວທນາສຸ ຕຓ຺ຫາ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ’’.

ກຖໍ ວິໂມກ຺ຂາຕິ ກຕຣາ ວິໂມກ຺ຂາ, ກຕເຣນ ວິໂມກ຺ເຂນ ຕຍາ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ? ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວິໂມກ຺ຂາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕວິໂມກ຺ເຂນ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຕ຺ຕອຣຫຕ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຠິນິເວໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐານໍ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຠິນິເວໂສ ພຫິທ຺ຘາ ວຸຏ຺ຐານໍ, ພຫິທ຺ຘາ ອຠິນິເວໂສ ພຫິທ຺ຘາ ວຸຏ຺ຐານໍ, ພຫິທ຺ຘາ ອຠິນິເວໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຫິ ອຠິນິເວສິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາຘມ຺ມາປິ ທຏ຺ຐພ຺ພາເຍວ, ພຫິທ຺ຘາ ອຠິນິເວສິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຘມ຺ມາປິ. ຕສ຺ມາ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຎາຓໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ເຕ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ໂອຕາເຣຕິ, ພຫິທ຺ຘາປິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຸນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ໂອຕາເຣຕິ, ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສນກາເລ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຠິນິເວໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ. ໂກຈິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຎາຓໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ເຕ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ໂອຕາເຣຕິ, ຕສ຺ສ ພຫິທ຺ຘາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສນກາເລ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຠິນິເວໂສ ພຫິທ຺ຘາ ວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ. ໂກຈິ ພຫິທ຺ຘາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຎາຓໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ, ເຕ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ໂອຕາເຣຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕມ຺ປິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຸນ ພຫິທ຺ຘາ ໂອຕາເຣຕິ, ຕສ຺ສ ພຫິທ຺ຘາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສນກາເລ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ພຫິທ຺ຘາ ອຠິນິເວໂສ ພຫິທ຺ຘາ ວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ. ໂກຈິ ພຫິທ຺ຘາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຎາຓໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ເຕ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ໂອຕາເຣຕິ, ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສນກາເລ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ພຫິທ຺ຘາ ອຠິນິເວໂສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ. ຕຕ຺ຣ ເຖໂຣ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເຕສໍ ວວຕ຺ຖານກາເລ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐາເນນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕສ຺ມີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວິໂມກ຺ຂາ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສຕິ ອາຫ.

ສພ຺ພຸປາທານກ຺ຂຍາຕິ ສພ຺ເພສໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ອຸປາທານານໍ ຂເຍນ. ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣາມີຕິ ເຕນາກາເຣນ ສຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິຫຣາມິ. ຍຖາ ສຕໍ ວິຫຣນ຺ຕນ຺ຕິ ເຍນາກາເຣນ ມໍ ສຕິຍາ ສມນ຺ນາຄຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ. ອາສວາ ນານຸສ຺ສວນ຺ຕີຕິ ຈກ຺ຂຸໂຕ ຣູເປ ສວນ຺ຕິ ອາສວນ຺ຕິ ສນ຺ທນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ຉຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ສວນຘມ຺ມາ ກາມາສວາທໂຍ ອາສວາ ນານຸສ຺ສວນ຺ຕິ ນານຸປ຺ປວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ຍຖາ ເມ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ນາວຊານາມີຕິ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ນ ອວຊານາມິ. ອິມິນາ ໂອມານປຫານໍ ກຖິຕໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ປຊານນາ ປສນ຺ນາ ໂຫຕິ.

ສມເຓນາຕິ ພຸທ຺ຘສມເຓນ. ເຕສ຺ວາຫໍ ນ ກງ຺ຂາມີຕິ ເຕສຸ ອຫໍ ‘‘ກຕໂຣ ກາມາສໂວ, ກຕໂຣ ຠວາສໂວ, ກຕໂຣ ທິຏ຺ຐາສໂວ, ກຕໂຣ ອວິຊ຺ຊາສໂວ’’ຕິ ເອວໍ ສຣູປເຠທໂຕປິ, ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ’’ຕິ ເອວໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉທໂຕປິ ນ ກງ຺ຂາມິ. ເຕ ເມ ປຫີນາຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມີຕິ ເຕ ມຍ຺ຫໍ ປຫີນາຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ນ ອຸປ຺ປາເທມິ. ອິທໍ ຠຄວາ ‘‘ເອວໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ເຕນປິ ຕຍາ ສຸພ຺ຍາກຕໍ ຠເວຍ຺ຍ ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວິໂມກ຺ຂາ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ’ຕິອາທີນິ ປນ ເຕ ວທນ຺ເຕນ ອຕິປ຺ປປຎ຺ໂຈ ກໂຕ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ.

ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສີຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕວຣພຸທ຺ຘາສນໂຕ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ອນ຺ໂຕມຫາຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປາວິສິ ອສມ຺ຠິນ຺ນາຍ ເອວ ປຣິສາຍ. ກສ຺ມາ? ພຸທ຺ຘາ ຫິ ອນິຏ຺ຐິຕາຍ ເທສນາຍ ອສມ຺ຠິນ຺ນາຍ ປຣິສາຍ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສນ຺ຕາ ປຸຄ຺ຄລໂຖມນຕ຺ຖໍ ວາ ປວິສນ຺ຕິ ຘມ຺ມໂຖມນຕ຺ຖໍ ວາ. ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລໂຖມນຕ຺ຖໍ ປວິສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມໍ ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຈ ອວິຠຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄາຫກາ ຠິກ຺ຂູ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອານນ຺ທໍ ວາ ກຈ຺ຈາຍນໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ມຍ຺ຫໍ ຎາເຓນ ສໍສນ຺ເທຕ຺ວາ ກເຖສ຺ສນ຺ຕິ, ຕໂຕປິ ຘມ຺ມປຏິຄ຺ຄາຫກາ ປຸນ ມໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕສມຫໍ ‘ສຸກຖິຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານນ຺ເທນ, ສຸກຖິຕໍ ກຈ຺ຈາຍເນນ, ມໍ ເຈປິ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ອຫມ຺ປິ ນໍ ເອວເມວ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ໂຖເມສ຺ສາມິ. ຕໂຕ ເຕສຸ ຄາຣວໍ ຊເນຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕປິ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ເຖ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ນິໂຍເຊສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ເຕຫິ ນິໂຍຊິຕາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອຖ ວາ ປນສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ເອສ ມຍິ ປກ຺ກນ຺ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາວໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ອຖ ນໍ ອຫມ຺ປິ ຕເຖວ ໂຖເມສ຺ສາມິ, ຕໍ ມມ ໂຖມນໍ ສຸຕ຺ວາ ຄາຣວຊາຕາ ຠິກ຺ຂູ ອິມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ວຈນຎ຺ຈສ຺ສ ໂສຕພ຺ພໍ ສທ຺ຘາຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ຠວິສ຺ສຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ ຘມ຺ມໂຖມນຕ຺ຖໍ ປວິສນ຺ໂຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ ຍຖາ ຘມ຺ມທາຍາທສຸຕ຺ເຕ ຈິນ຺ເຕສິ. ຕຕ຺ຣ ຫິສ຺ສ ເອວໍ ອໂຫສິ – ‘‘ມຍິ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ເຐ ອາມິສທາຍາທໍ ຄຣຫນ຺ໂຕ ຘມ຺ມທາຍາທຎ຺ຈ ໂຖເມນ຺ໂຕ ອິມິສ຺ສໍເຍວ ປຣິສຕິ ນິສິນ຺ໂນ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສຕິ, ເອວໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອມ຺ຫາກໍ ເອກຊ຺ຌາສຍາຍ ມຕິຍາ ເທສິຕາ ອຍໍ ເທສນາ ອຄ຺ຄາ ຈ ຄຣຸກາ ຈ ຠວິສ຺ສຕິ ປາສາຓຈ຺ຉຕ຺ຕສທິສາ’’ຕິ.

ອິຘ ປນ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອຸກ຺ກໍເສຕ຺ວາ ປກາເສຕ຺ວາ ຐເປຕຸກາໂມ ປຸຄ຺ຄລໂຖມນຕ຺ຖໍ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ. ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ຠຄວາ ນິສິນ຺ນາສເນເຍວ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ຈິຕ຺ຕຄຕິຍາ ວິຫາຣໍ ປວິສຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍທິ ຫິ ກາຍຄຕິຍາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສພ຺ພາ ປຣິສາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສາ ເອກວາຣໍ ຠິນ຺ນາ ປຸນ ທຸສ຺ສນ຺ນິປາຕາ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ຠຄວາ ອທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ຈິຕ຺ຕຄຕິຍາ ເອວ ປາວິສິ.

ເອວໍ ປວິຏ຺ເຐ ປນ ຠຄວຕິ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາຍານຸຣູປເມວ ສີຫນາທໍ ນທິຕຸກາໂມ ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ. ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕນ຺ຕິ ອິທໍ ນາມ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕີຕິ ປຸພ຺ເພ ມຍາ ອວິທິຕໍ ອຎ຺ຎາຕໍ. ປຐມໍ ປຎ຺ຫນ຺ຕິ, ‘‘ສເຈ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ ກຖໍ ຊານຕາ ປນ ຕຍາ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກຖໍ ປສ຺ສຕາ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ ຂີຓາ ຊາຕີ’’ຕິ ອິມໍ ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ. ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸ ອາສຍຊານນຕ຺ຖໍ ທນ຺ຘຠາໂວ ອສີຆຕາ. ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ ອນຸໂມທີຕິ, ‘‘ຊາຕິ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິໍນິທານາ’’ຕິ ອິມໍ ທຸຕິຍໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ‘‘ຍໍນິທານາວຸໂສ, ຊາຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ ອນຸໂມທິ.

ເອຕທໂຫສີຕິ ຠຄວຕາ ອນຸໂມທິເຕ ນຍສເຕນ ນຍສຫສ຺ເສນ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເອກງ຺ຄຓິກຠາເວນ ປາກຏີຠູຕຕ຺ຕາ ເອຕໍ ອໂຫສິ. ທິວສມ຺ປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ສກລທິວສມ຺ປິ ອຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທຕ຺ຖໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສກລທິວສມ຺ປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ. ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ເຖໂຣ ອຸຬາຣສີຫນາທໍ ນທຕິ, ສຸກາຣຓໍ ເອຕໍ, ທສພລສ຺ສ ນໍ ອາໂຣເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ.

ສາ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມຘາຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມຘາຕູຕິ ປຈ຺ຈຍາກາຣສ຺ສ ວິວຏຠາວທສ຺ສນສມຕ຺ຖໍ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ. ສາວການຎ຺ຫິ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຄຕິກເມວ ໂຫຕິ. ຍຖາ ພຸທ຺ຘານໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ເຖຣສ຺ສ ສາວກປາຣມີຎາຓໍ ສພ຺ເພປິ ສາວກຎາຓສ຺ສ ໂຄຈຣຘມ຺ເມ ຊານາຕີຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຎາຓວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໓. ຕຕິເຍ ຕໍ ສຸຓາຖາຕິ ຕໍ ຎາຓວຕ຺ຖຸເທສນໍ ສຸຓາຖ. ຎາຓວຕ຺ຖູນີຕິ ເຈຕ຺ຖ ຎາຓເມວ ຎາຓວຕ຺ຖູຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຊຣາມຣເຓ ຎາຓນ຺ຕິອາທີສຸ ຈຕູສຸ ປຐມໍ ສວນມຍຎາຓໍ ສມ຺ມສນຎາຓໍ ປຏິເວຘຎາຓໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ. ຕຕິຍໍ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ມສນຎາຓໍ ຕິວິຘເມວ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມສຸ ຫິ ສມ຺ມສນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຊາຕິຍາ ຎາຓນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິມິນາ ຘມ຺ເມນາຕິ ອິມິນາ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມນ ວາ ມຄ຺ຄຎາຓຘມ຺ເມນ ວາ.

ທິຏ຺ເຐນາຕິອາທີສຸ ທິຏ຺ເຐນາຕິ ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ເຐນ. ວິທິເຕນາຕິ ປຎ຺ຎາຍ ວິທິເຕນ. ອກາລິເກນາຕິ ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຏິເວຘານນ຺ຕຣໍເຍວ ຜລທາຍເກນ. ປຕ຺ເຕນາຕິ ອຘິຄເຕນ. ປຣິໂຍຄາຬ຺ເຫນາຕິ ປຣິໂຍຄາຫິເຕນ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸປວິຏ຺ເຐນ. ອຕີຕານາຄເຕ ນຍໍ ເນຕີຕິ ‘‘ເຍ ໂຂ ເກຈີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຕີເຕ ຈ ອນາຄເຕ ຈ ນຍໍ ເນຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມນ ວາ ມຄ຺ຄຎາຓຘມ຺ເມນ ວາ ສກ຺ກາ ອຕີຕານາຄເຕ ນຍໍ ເນຕຸໍ, ຈຕຸສຈ຺ເຈ ປນ ມຄ຺ຄຎາເຓນ ປຏິວິທ຺ເຘ ປຣໂຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕນ ນຍໍ ເນຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສູຕິ ອຠິອຎ຺ຎໍສຸ ຊານິໍສຸ. ເສຍ຺ຍຖາປາຫໍ, ເອຕຣຫີຕິ ຍຖາ ອຫໍ ເອຕຣຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈວເສນ ຊານາມິ. ອນ຺ວເຍ ຎາຓນ຺ຕິ ອນຸອເຍ ຎາຓໍ, ຘມ຺ມຎາຓສ຺ສ ອນຸຄມເນ ຎາຓໍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ຘມ຺ເມ ຎາຓນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຎາຓໍ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ເສກ຺ຂຠູມິ ກຖິຕາ ໂຫຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍຎາຓວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຣີຕິ ສຕ຺ຕ ຈ ສຕ຺ຕຣິ ຈ. ພ຺ຍຎ຺ຊນຠາຓກາ ກິຣ ເຕ ຠິກ຺ຂູ, ພຫຸພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ກຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມາເນ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຎາຓນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍາກາເຣ ຎາຓໍ. ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ ຫິ ຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐິຕິກາຣຓຕ຺ຕາ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອຕ຺ຖ ຎາຓໍ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຎາຓໍ, ເອຕສ຺ເສວ ຉພ຺ພິຘສ຺ສ ຎາຓສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຂຍຘມ຺ມນ຺ຕິ ຂຍຄມນສຠາວໍ. ວຍຘມ຺ມນ຺ຕິ ວຍຄມນສຠາວໍ. ວິຣາຄຘມ຺ມນ຺ຕິ ວິຣຊ຺ຊນສຠາວໍ. ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ນິຣຸຊ຺ຌນສຠາວໍ. ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຣີຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕ ສຕ຺ຕ ກຕ຺ວາ ເອກາທສສຸ ປເທສຸ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຣິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວິປສ຺ສນາປຏິວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕. ປຎ຺ຈເມ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີຕິ ສຕ຺ຖາ ອິເຘວ ເທສນໍ ໂອສາເປສິ. ກິໍກາຣຓາຕິ? ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ ໂອກາສທານຕ຺ຖໍ. ຕສ຺ສຎ຺ຫິ ປຣິສຕິ ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ອຖສ຺ສາຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມີຕິ ຕສ຺ສ ໂອກາສທານຕ຺ຖໍ ເທສນໍ ໂອສາເປສິ. ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫຕິ ອຍຸຕ຺ໂຕ ປຎ຺ໂຫ. ທຸປ຺ປຎ຺ໂຫ ເອໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນນຸ ຈ ‘‘ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ? ອິທໍ ສຸປຸຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ສຸປຸຈ຺ຉິຕໍ, ຍຖາ ປນ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິເກ ສຸວຓ຺ຓຖາເລ ວຑ຺ຒິຕສ຺ສ ສຸໂຠຊນສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ອາມລກມຕ຺ເຕປິ ຄູຖປິຓ຺ເຑ ຐປິເຕ ສພ຺ພໍ ໂຠຊນໍ ທຸພ຺ໂຠຊນໍ ໂຫຕິ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພໍ, ເອວເມວ ‘‘ກສ຺ສ ຈ ປນິທໍ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ? ອິມິນາ ສຕ຺ຕູປລທ຺ຘິວາທປເທນ ຄູຖປິຓ຺ເຑນ ຕໍ ໂຠຊນໍ ທຸພ຺ໂຠຊນໍ ວິຍ ອຍມ຺ປິ ສພ຺ໂພ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຫວ ຊາໂຕຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄວາໂສ. ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ຍສ຺ສ ຫິ ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ, ໂສ ‘‘ຊີເວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊມາເນ ສຣີຣໍ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ສຣີເຣ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ເຕ ຊີວິຕໍ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ສາ ທິຏ຺ຐິ ‘‘ສຕ຺ໂຕ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ນາມ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ສງ຺ຂາຣາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຈວ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ຈາຕິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສາສນາວຈຣາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ. ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ຈ ນາເມໂສ ວຏ຺ຏໍ ນິໂຣເຘນ຺ໂຕ ວຏ຺ຏໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕເທວ ຕໍ ວຏ຺ຏໍ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ ຄຫິຕາກາຣສ຺ສ ສມ຺ຠເວ ສຕິ ວິນາວ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ມຄ຺ຄຠາວນາ ນິຣຕ຺ຖກາ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ທຸຕິຍນເຍ ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ຍສ຺ສ ອຍໍ ທິຏ຺ຐິ, ໂສ ‘‘ສຣີຣໍ ອິເຘວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ນ ຊີວິຕໍ, ຊີວິຕໍ ປນ ປຎ຺ຊຣໂຕ ສກຸໂຓ ວິຍ ຍຖາສຸຂໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ສາ ທິຏ຺ຐິ ‘‘ອິມສ຺ມາ ໂລກາ ຊີວິຕໍ ປຣໂລກໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ ນາມ ໂຫຕິ. ອຍຎ຺ຈ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ເຕຠູມກວຏ຺ຏໍ ວິວຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ເອກສງ຺ຂາເຣປິ ນິຈ຺ເຈ ຘຸເວ ສສ຺ສເຕ ສຕິ ອຸປ຺ປນ຺ໂນປິ ວຏ຺ຏໍ ວິວຏ຺ເຏຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ມຄ຺ຄຠາວນາ ນິຣຕ຺ຖກາ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ວິສູກາຍິການີຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິເວວຈນເມວ. ສາ ຫິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ວິນິວິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ວິສູກມິວ ອຕ຺ຕານໍ ອາວຣຓໂຕ ວິສູກາຍິກໍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ອນນຸວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ວິໂຣເຘນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ວິເສວິຕໍ, ກທາຈິ ອຸຈ຺ເຉທສ຺ສ ກທາຈິ ສສ຺ສຕສ຺ສ ຄຫຓໂຕ ວິຣູປໍ ຜນ຺ທິຕໍ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕານີຕິ ຕາລວຕ຺ຖຸ ວິຍ ກຕານິ, ປຸນ ອວິຣຸຫຓຏ຺ເຐນ ມຕ຺ຖກຈ຺ຉິນ຺ນຕາໂລ ວິຍ ສມູລໍ ຕາລໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານໍ ວິຍ ຈ ກຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຠາວໍກຕານີຕິ ອນຸອຠາວໍ ກຕານີຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໖. ຉຏ຺ເຐ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍາຕິ ຕສ຺ສໍ ປຣິສຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາໂມ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ປນ ອວິສາຣທຘາຕຸໂກ ອຸຏ຺ຐາຍ ທສພລໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສເຍນ ສຍເມວ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ເອວມາຫ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ນຕຸມ຺ຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໗. ສຕ຺ຕເມ ນ ຕຸມ຺ຫາກນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິ ຫິ ສຕິ ອຕ຺ຕນິຍໍ ນາມ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຕາເຍວ ຈ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນ ຕຸມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ນປິ ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ອຎ຺ໂຎ ນາມ ປເຣສໍ ອຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມິໍ ສຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ນາມ ສິຍາ, ໂສປິ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນປິ ອຎ຺ເຎສ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ປຸຣາຓມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມນ຺ຕິ ນຍິທໍ ປຸຣາຓກມ຺ມເມວ, ປຸຣາຓກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ປເນສ ກາໂຍ, ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈຍໂວຫາເຣນ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຠິສງ຺ຂຕນ຺ຕິອາທິ ກມ຺ມໂວຫາຣສ຺ເສວ ວເສນ ປຸຣິມລິງ຺ຄສຠາຄຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ອຠິສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຠິສຎ຺ເຈຕຍິຕນ຺ຕິ ເຈຕນາວຕ຺ຖຸໂກ ເຈຕນາມູລໂກຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເວທນິຍນ຺ຕິ ເວທນິຍວຕ຺ຖູຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ເຈຕນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘. ອຏ຺ຐເມ ຍຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈເຕຕີຕິ ຍໍ ເຈຕນໍ ເຈເຕຕິ, ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຎ຺ຈ ປກປ຺ເປຕີຕິ ຍໍ ປກປ຺ປນໍ ປກປ຺ເປຕິ, ປວຕ຺ເຕຕິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ. ຍຎ຺ຈ ອນຸເສຕີຕິ ຍຎ຺ຈ ອນຸສຍໍ ອນຸເສຕິ, ປວຕ຺ເຕຕິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຈເຕຕີຕິ ເຕຠູມກກຸສລາກຸສລເຈຕນາ ຄຫິຕາ, ປກປ຺ເປຕີຕິ ອຏ຺ຐສຸ ໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ເຕສຸ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິກປ຺ປາ ຄຫິຕາ, ອນຸເສຕີຕິ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ເຈຕນານໍ ສຫຊາຕໂກຏິຍາ ເຈວ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ ຈ ອນຸສໂຍ ຄຫິໂຕ. ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ໂຫຕີຕິ (ເຈຕນາທິຘມ຺ມຊາເຕ ສຕິ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອວາຣິຕຕ຺ຕາ) ເອຕໍ ເຈຕນາທິຘມ຺ມຊາຕໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຈໂຍ ຫິ ອິຘ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕິຍາຕິ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕຕ຺ຖໍ. ອາຣມ຺ມເຓ ສຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ສຕິ. ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓຕິ ຕສ຺ມິໍ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາເຓ ປຕິຏ຺ຐິເຕ. ວິຣູຬ຺ເຫຕິ ກມ຺ມໍ ຊວາເປຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຘິອາກຑ຺ຒນສມຕ຺ຖຕາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕມູເລ ຊາເຕ. ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິ ປຸນພ຺ຠວສງ຺ຂາຕາ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ໂນ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈເຕຕີຕິ ອິມິນາ ເຕຠູມກເຈຕນາຍ ອປ຺ປວຕ຺ຕນກ຺ຂໂຓ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂນ ເຈ ປກປ຺ເປຕີຕິ ອິມິນາ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິກປ຺ປານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕນກ຺ຂໂຓ. ອຖ ເຈ ອນຸເສຕີຕິ ອິມິນາ ເຕຠູມກວິປາເກສຸ ປຣິຕ຺ຕກິຣິຍາສຸ ຣູເປຕິ ເອຕ຺ຖ ອປ຺ປຫີນໂກຏິຍາ ອນຸສໂຍ ຄຫິໂຕ. ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ໂຫຕີຕິ ອນຸສເຍ ສຕິ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອວາຣິຕຕ຺ຕາ ເອຕໍ ອນຸສຍຊາຕໍ ປຈ຺ຈໂຍວ ໂຫຕິ.

ໂນ ເຈວ ເຈເຕຕີຕິອາທີສຸ ປຐມປເທ ເຕຠູມກກຸສລາກຸສລເຈຕນາ ນິວຕ຺ຕາ, ທຸຕິຍປເທ ອຏ຺ຐສຸ ຈິຕ຺ເຕສຸ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິໂຍ, ຕຕິຍປເທ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂຍ ອປ຺ປຫີນໂກຏິຍາ ອນຸສຍິໂຕ ອນຸສໂຍ, ໂສ ນິວຕ຺ໂຕ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖໍ ເຈເຕຕິ ປກປ຺ເປຕິ ອນຸເສຕິ, ເຈເຕຕິ ນ ປກປ຺ເປຕິ ອນຸເສຕິ, ນ ເຈເຕຕິ ນ ປກປ຺ເປຕິ ອນຸເສຕິ, ນ ເຈເຕຕິ ນ ປກປ຺ເປຕິ ນ ອນຸເສຕີຕິ ອິທມ຺ປິ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ປຐມນເຍ ຘມ຺ມປຣິຈ຺ເຉໂທ ທສ຺ສິໂຕ. ທຸຕິຍນເຍ ເຈເຕຕີຕິ ເຕຠູມກກຸສລເຈຕນາ ເຈວ ຈຕສ຺ໂສ ຈ ອກຸສລເຈຕນາ ຄຫິຕາ. ນ ປກປ຺ເປຕີຕິ ອຏ຺ຐສຸ ຈິຕ຺ເຕສຸ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິໂຍ ນິວຕ຺ຕາ. ອນຸເສຕີຕິ ເຕຠູມກກຸສເລ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ, ຈຕູສຸ ອກຸສລເຈຕນາສຸ ສຫຊາຕໂກຏິຍາ ເຈວ ອຸປນິສ຺ສຍໂກຏິຍາ ຈ ອນຸສໂຍ ຄຫິໂຕ. ຕຕິຍນເຍ ນ ເຈເຕຕີຕິ ເຕຠູມກກຸສລາກຸສລໍ ນິວຕ຺ຕໍ, ນ ປກປ຺ເປຕີຕິ ອຏ຺ຐສຸ ຈິຕ຺ເຕສຸ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິໂຍ ນິວຕ຺ຕາ, ອນຸເສຕີຕິ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕໍ ວາເຣຕ຺ວາ ເຕຠູມກກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍາຣູເປສຸ ອປ຺ປຫີນໂກຏິຍາ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ຄຫິໂຕ. ຈຕຸຕ຺ຖນໂຍ ປຸຣິມສທິໂສວ.

ຕທປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕ. ອວິຣູຬ຺ເຫຕິ ກມ຺ມໍ ຊວາເປຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຘິອາກຑ຺ຒນສມຕ຺ຖຕາຍ ອນິພ຺ພຕ຺ຕມູເລ. ເອຕ຺ຖ ປນ ກິໍ ກຖິຕນ຺ຕິ? ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ, ຂີຓາສວສ຺ສ ກິຈ຺ຈກຣຓນ຺ຕິປິ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ເຈວ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕເຣ ເອໂກ ສນ຺ຘິ, ເວທນາຕຓ຺ຫານມນ຺ຕເຣ ເອໂກ, ຠວຊາຕີນມນ຺ຕເຣ ເອໂກຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ທຸຕິຍເຈຕນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໙. ນວເມ ວິຎ຺ຎາຓນາມຣູປານໍ ອນ຺ຕເຣ ເອໂກ ສນ຺ຘິ, ເວທນາຕຓ຺ຫານມນ຺ຕເຣ ເອໂກ, ຠວຊາຕີນມນ຺ຕເຣ ເອໂກຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຕຕິຍເຈຕນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໐. ທສເມ ນຕີຕິ ຕຓ຺ຫາ. ສາ ຫິ ປິຍຣູເປສຸ ຣູປາທີສຸ ນມນຏ຺ເຐນ ‘‘ນຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາຄຕິ ຄຕິ ໂຫຕີຕິ ອາຄຕິມ຺ຫິ ຄຕິ ໂຫຕິ, ອາຄເຕ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິເຕ ກມ຺ເມ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ເຕ ວາ ຄຫິນິມິຕ຺ເຕ ວາ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຄຕິ ໂຫຕິ. ຈຸຕູປປາໂຕຕິ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາຄເຕ ປຏິສນ຺ຘິວິສເຍ ຄຕິຍາ ສຕິ ອິໂຕ ຈວນສງ຺ຂາຕາ ຈຸຕິ, ຕຕ຺ຖູປປຕ຺ຕິສງ຺ຂາໂຕ ອຸປປາໂຕຕິ ອຍໍ ຈຸຕູປປາໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ນຕິຍາ ຈ ອາຄຕິຄຕິຍາ ຈ ອນ຺ຕເຣ ເອໂກວ ສນ຺ຘິ ກຖິໂຕຕິ. ທສມໍ.

ກຬາຣຂຕ຺ຕິຍວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.