໒. ໂມຬິຍຜຄ຺ຄຸນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒. ທຸຕິເຍ ສມ຺ຠເວສີນໍ ວາ ອນຸຄ຺ຄຫາຍາຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ຠຄວາ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ກສ຺ມາ? ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ ນິສິນ຺ນຕ຺ຕາ. ຕສ຺ສຎ຺ຫິ ປຣິສຕິ ໂມຬິຍຜຄ຺ຄຸໂນ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ນິສິນ຺ໂນ. ອຖ ສຕ຺ຖາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ອຖສ຺ສາຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ໂອກາສທານຕ຺ຖໍ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ໂມຬິຍຜຄ຺ຄຸໂນຕິ ໂມຬີຕິ ຈູຬາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ເຉຕ຺ວານ ໂມຬິໍ ວຣຄນ຺ຘວາສິຕໍ

ເວຫາຍສໍ ອຸກ຺ຂິປິ ສກ຺ຍປຸງ຺ຄໂວ;

ຣຕນຈງ຺ໂກຏວເຣນ ວາສໂວ,

ສຫສ຺ສເນຕ຺ໂຕ ສິຣສາ ປຏິຄ຺ຄຫີ’’ຕິ.

ສາ ຕສ຺ສ ຄິຫິກາເລ ມຫນ຺ຕາ ອໂຫສິ. ເຕນສ຺ສ ‘‘ໂມຬິຍຜຄ຺ຄຸໂນ’’ຕິ ສງ຺ຂາ ອຸທປາທິ. ປພ຺ພຊິຕມ຺ປິ ນໍ ເຕເນວ ນາເມນ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ເອຕທໂວຈາຕິ ເທສນານຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏນ຺ໂຕ ເອຕໍ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ວິຎ຺ຎາຓາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ອໂວຈ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຠນ຺ເຕ, ໂກ ນາມ ໂສ, ໂຍ ເອຕໍ ວິຎ຺ຎາຓາຫາຣໍ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາຕິ?

ກສ຺ມາ ປນາຍໍ ອິຕເຣ ຕໂຍ ອາຫາເຣ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອິມເມວ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ? ຊານາມີຕິ ລທ຺ຘິຍາ. ໂສ ຫິ ມຫນ຺ເຕ ປິຓ຺ເຑ ກຕ຺ວາວ ກພຬີກາຣາຫາຣໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ, ເຕນສ຺ສ ຕໍ ຊານາມີຕິ ລທ຺ຘິ. ຕິຕ຺ຕິຣວຏ຺ຏກໂມຣກຸກ຺ກຸຏາທໂຍ ປນ ມາຕຸສມ຺ຜສ຺ເສນ ຍາເປນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອເຕ ຜສ຺ສາຫາເຣນ ຍາເປນ຺ຕີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ. ກຈ຺ຉປາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຕຸສມເຍ ມຫາສມຸທ຺ທໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສມຸທ຺ທຕີເຣ ວາລິກນ຺ຕເຣ ອຓ຺ຑານິ ຐເປຕ຺ວາ ວາລິກາຍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທເມວ ໂອຕຣນ຺ຕິ. ຕານິ ມາຕຸອນຸສ຺ສຣຓວເສນ ນ ປູຕີນິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາເຣນ ຍາເປນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ. ກິຎ຺ຈາປິ ເຖຣສ຺ສ ອຍໍ ລທ຺ຘິ, ນ ປນ ເອຕາຍ ລທ຺ຘິຍາ ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ຫິ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສທິໂສ. ຍຖາ ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ປຈ຺ຉິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣວີຖິໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ໂຄມຍມ຺ປິ ປາສາຓມ຺ປິ ຄູຖມ຺ປິ ຂຊ຺ຊຂຓ຺ຑມ຺ປິ ຕໍ ຕໍ ມນາປມ຺ປິ ອມນາປມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິຍໍ ປກ຺ຂິປຕິ. ເອວເມວ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ຍຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອຍຸຕ຺ຕມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ໂສ ‘‘ກສ຺ມາ ອິມໍ ປຸຈ຺ຉສີ’’ຕິ ນ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ, ປຸຈ຺ຉິຕປຸຈ຺ຉິຕຏ຺ຐາເນ ປນ ຄຫຓເມວ ນິເສເຘຕພ຺ພໍ. ເຕເນວ ນໍ ຠຄວາ ‘‘ກສ຺ມາ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉສີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ຄຫິຕຄາຫເມວ ຕສ຺ສ ໂມເຈຕຸໍ ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ໂນ ກລ຺ໂລຕິ ອຍຸຕ຺ໂຕ. ອາຫາເຣຕີຕິ ອຫໍ ນ ວທາມີຕິ ອຫໍ ໂກຈິ ສຕ຺ໂຕ ວາ ປຸຄ຺ຄໂລ ວາ ອາຫາເຣຕີຕິ ນ ວທາມິ. ອາຫາເຣຕີຕິ ຈາຫໍ ວເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ຍທິ ອຫໍ ອາຫາເຣຕີຕິ ວເທຍ຺ຍໍ. ຕຕ຺ຣສ຺ສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫຕິ ຕສ຺ມິໍ ມຍາ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຍໍ ປຎ຺ໂຫ ຍຸຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍ. ກິສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣຕິ, ຠນ຺ເຕ, ອຍໍ ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣ ກຕມສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຣ ກລ຺ລໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິເຕ ປຎ຺ເຫ ອິມໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣຕິ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ. ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິ ເຕເນວ ວິຎ຺ຎາເຓນ ສຫຸປ຺ປນ຺ນນາມຣູປໍ. ຕສ຺ມິໍ ຠູເຕ ສຕິ ສຬາຍຕນນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິສງ຺ຂາເຕ ນາມຣູເປ ຊາເຕ ສຕິ ສຬາຍຕນໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສຕິ ອິຘາປິ ຠຄວາ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ໂອກາສໍ ເທນ຺ໂຕ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ຫິ ນວປຸຈ຺ຉໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍເຍວ ປນ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕິ, ເຕນສ຺ສ ຠຄວາ ໂອກາສໍ ອທາສິ. ອຕ຺ໂຖ ປນສ຺ສ ສພ຺ພປເທສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠວຕີ’’ຕິ ກສ຺ມາ ນ ປຸຈ຺ຉຕິ? ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ ຫິ ສຕ຺ໂຕ ນາມ ຠູໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕເຍວາຕິ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວິຣຸທ຺ຘໍ ອິທນ຺ຕິ ນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອປິຈ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອິທໍ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອິທນ຺ຕິ ພຫູສຸ ຐາເນສຸ ກຖິຕຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອຸປຄໂຕ, ເຕນາປິ ນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສຕ຺ຖາປິ ‘‘ອິມສ຺ສ ພຫຸໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສາປິ ຕິຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ, ຕຸຈ຺ຉປຸຈ຺ຉເມວ ປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເທສນໍ ເອກາພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ເທເສສິ. ຉນ຺ນໍ ຕ຺ເວວາຕິ ຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເທສນາຣຸຬ຺ຫໍ, ຕເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ເທສນໍ ວິວຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ວິຎ຺ຎາຓນາມຣູປານໍ ອນ຺ຕເຣ ເອໂກ ສນ຺ຘິ, ເວທນາຕຓ຺ຫານໍ ອນ຺ຕເຣ ເອໂກ, ຠວຊາຕີນໍ ອນ຺ຕເຣ ເອໂກຕິ. ທຸຕິຍໍ.