໓. ສູຈິໂລມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓໗. ຕຕິເຍ ຄຍາຍນ຺ຕິ ຄຍາຄາເມ, ຄຍາຍ ອວິທູເຣ ນິວິຏ຺ຐຄາມໍ ອຸປນິສ຺ສາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຏງ຺ກິຕມຎ຺ເຈຕິ ທີຆມຎ຺ເຈ ປາທມຊ຺ເຌ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຏນິໂຍ ປເວເສຕ຺ວາ ກຕມຎ຺ເຈ. ຕສ຺ສ ‘‘ອິທໍ ອຸປຣິ, ອິທໍ ເຫຏ຺ຐາ’’ຕິ ນຕ຺ຖິ, ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຖໂຕປິ ຕາທິໂສວ ໂຫຕິ, ຕໍ ເທວຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ປາສາຓານໍ ອຸປຣິ ປາສາຓໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ກຕເຄຫມ຺ປິ ‘‘ຏງ຺ກິຕມຎ຺ໂຈ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສູຈິໂລມສ຺ສາຕິ ກຖິນສູຈິສທິສໂລມສ຺ສ. ໂສ ກິຣ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ທູຣຏ຺ຐານໂຕ ອາຄໂຕ ເສທມລຄ຺ຄຫິເຕນ ຄຕ຺ເຕນ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆິກມຎ຺ຈໍ ອນາທເຣນ ອປຈ຺ຈຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ, ຕສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ຘສີລສ຺ສ ຕໍ ກມ຺ມໍ ສຸທ຺ຘວຕ຺ເຖ ກາຬກໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ກາລໍກຕ຺ວາ ຄຍາຄາມທ຺ວາເຣ ສງ຺ກາຣຏ຺ຐາເນ ຍກ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕມຕ຺ຕສ຺ເສວ ຈສ຺ສ ສກລສຣີຣໍ ກຖິນສູຈີຫິ ຄວິຈ຺ຉິວິຊ຺ຌິຕໍ ວິຍ ຊາຕໍ.

ອເຖກທິວສໍ ຠຄວາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ໂລກໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ຍກ຺ຂໍ ປຐມາວຊ຺ຊນສ຺ເສວ ອາປາຖໍ ອາຄຕໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວິ. ກິໍ ນຸ ຂ຺ວາສ຺ສ ມໍ ອາຄມ຺ມ ໂສຕ຺ຖິກາຣຓໍ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ? ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ປຐມມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ອທ຺ທສ. ອຖສ຺ສ ສງ຺ຄຫໍ ກາຕຸກາໂມ ສຸຣຕ຺ຕທຸປຏ຺ຏໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ສຸຄຕມຫາຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ເທວວິມານກປ຺ປໍ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປຫາຍ ຫຕ຺ຖິຄວາສ຺ສມນຸສ຺ສກຸກ຺ກຸຣາທິກຸຓປທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ສງ຺ກາຣຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ມຫາຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ວິຍ ນິສີທິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສູຈິໂລມສ຺ສ ຍກ຺ຂສ຺ສ ຠວເນ’’ຕິ.

ຂໂຣຕິ ສຸໍສຸມາຣປິຏ຺ຐິ ວິຍ ຉທນິຏ຺ຐກາຫິ ວິສມຈ຺ຉທນປິຏ຺ຐິ ວິຍ ຈ ຂຣສຣີໂຣ. ໂສ ກິຣ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ອຸປາສໂກ ເອກທິວເສ ວິຫາເຣ ຈິຕ຺ຕຕ຺ຖຣຓາທີຫິ ອຕ຺ຖຕາຍ ຠູມິຍາ ສງ຺ຆິເກ ອຕ຺ຖຣເຓ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ອປຈ຺ຈຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ສງ຺ຆິກໍ ເຕລໍ ອຠາເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ອປຈ຺ຈຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ສງ຺ຆິກໍ ເຕລໍ ອຠາເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ເຖຫິ ສຣີຣໍ ມກ຺ເຂສີຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຕສ຺ເສວ ຄາມສ຺ສ ທ຺ວາເຣ ສງ຺ກາຣຏ຺ຐາເນ ຍກ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕມຕ຺ຕສ຺ສ ຈສ຺ສ ສກລສຣີຣໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ອໂຫສິ. ເຕ ອຸໂຠປິ ສຫາຍາ ຊາຕາ. ອິຕິ ຂຣສ຺ສ ຂຣຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອວິທູເຣ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ໂຄຈຣໍ ປຣິເຍສນ຺ຕາ ສມາຄມຏ຺ຐານໍ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອາສນ຺ເນ ຐາເນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕສຸ ສູຈິໂລໂມ ສຕ຺ຖາຣໍ ນ ປສ຺ສຕິ, ຂຣໂລໂມ ປຐມຕຣໍ ທິສ຺ວາ ສູຈິໂລມໍ ຍກ຺ຂໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອໂສ ສມໂຓ’’ຕິ, ສມ຺ມ, ເອສ ຕວ ຠວນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ເອໂກ ສມໂຓຕິ. ເນໂສ ສມໂຓ, ສມຓໂກ ເອໂສຕິ ໂສ ກິຣ ໂຍ ມໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຠີໂຕ ປລາຍຕິ, ຕໍ ສມຓໂກຕິ ວທຕິ. ໂຍ ນ ຠາຍຕິ, ຕໍ ສມໂຓຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອຍໍ ມໍ ທິສ຺ວາ ຠີໂຕ ປລາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ເອວມາຫ.

ກາຍໍ ອຸປນາເມສີຕິ ເຠຣວຣູປໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ມຫາມຸຂໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ສກລສຣີເຣ ໂລມານິ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກາຍໍ ອຸປນາເມສິ. ອປນາເມສີຕິ ຣຕນສຕິກໍ ສຸວຓ຺ຓຄ຺ຆນິກໍ ວິຍ ໂຖກໍ ອປນາເມສິ. ປາປໂກຕິ ລາມໂກ ອມນຸຎ຺ໂຎ. ໂສ ຄູຖໍ ວິຍ ອຄ຺ຄິ ວິຍ ກຓ຺ຫສປ຺ໂປ ວິຍ ຈ ປຣິວຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ, ນ ອິມິນາ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ເຓນ ສຣີເຣນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ສູຈິໂລໂມ ‘‘ປາປໂກ ກິຣ ເມ ສມ຺ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ກຸທ຺ໂຘ ປຎ຺ຫໍ ຕໍ, ສມຓາຕິອາທິມາຫ. ຈິຕ຺ຕໍ ວາ ເຕ ຂິປິສ຺ສາມີຕິ ເຍສຎ຺ຫິ ອມນຸສ຺ສາ ຈິຕ຺ຕໍ ຂິປິຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເສຕມຸຂໍ ນີໂລທຣໍ ສຸຣຕ຺ຕຫຕ຺ຖປາທໍ ມຫາສີສໍ ປຊ຺ຊລິຕເນຕ຺ຕໍ ເຠຣວໍ ວາ ອຕ຺ຕຠາວໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ເຠຣວໍ ວາ ສທ຺ທໍ ສາເວນ຺ຕິ, ກເຖນ຺ຕານໍເຍວ ວາ ມຸເຂ ຫຕ຺ຖໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຫທຍໍ ມທ຺ທນ຺ຕິ, ເຕນ ເຕ ສຕ຺ຕາ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາ ໂຫນ຺ຕິ ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ. ປາຣຄງ຺ຄາຍາຕິ ທ຺ວີສຸ ປາເທສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ອາວິຎ຺ເຉຕ຺ວາ ຍຖາ ນ ປຸນາຄຈ຺ຉສິ, ເອວໍ ປາຣໍ ວາ ຄງ຺ຄາຍ ຂິປິສ຺ສາມີຕິ ວທຕິ. ສເທວເກຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ປຸຈ຺ຉ ຍທາກງ຺ຂສີຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອາກງ຺ຂສິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຸຈ຺ຉ, ອເສສໍ ເຕ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມີຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸປວາຣຓໍ ປວາເຣຕິ.

ກຸໂຕນິທານາຕິ ກິໍນິທານາ, ກິໍປຈ຺ຈຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ? ກຸມາຣກາ ຘງ຺ກມິໂວສ຺ສຊນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ກຸມາຣກາ ກາກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂອສ຺ສຊນ຺ຕິ ຂິປນ຺ຕິ, ເອວໍ ປາປວິຕກ຺ກາ ກຸໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂອສ຺ສຊນ຺ຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ?

ອິໂຕນິທານາຕິ ອຍໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ນິທານໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ອິໂຕ ນິທານາ. ອິໂຕຊາຕິ ອິໂຕ ອຕ຺ຕຠາວໂຕ ຊາຕາ. ອິໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຍ ມໂນວິຕກ຺ກາຕິ ຍຖາ ທີຆສຸຕ຺ຕເກນ ປາເທ ພທ຺ຘໍ ກາກໍ ກຸມາຣກາ ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕປຣິຍນ຺ຕໍ ອງ຺ຄຸລິຍໍ ເວເຐຕ຺ວາ ໂອສ຺ສຊນ຺ຕິ, ໂສ ທູຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ປຸນ ເຕສໍ ປາທມູເລເຍວ ປຕຕິ, ເອວເມວ ອິໂຕ ອຕ຺ຕຠາວໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຍ ປາປວິຕກ຺ກາ ຈິຕ຺ຕໍ ໂອສ຺ສຊນ຺ຕິ.

ສ຺ເນຫຊາຕິ ຕຓ຺ຫາສິເນຫໂຕ ຊາຕາ. ອຕ຺ຕສມ຺ຠູຕາຕິ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ຠູຕາ. ນິຄ຺ໂຣຘສ຺ເສວ ຂນ຺ຘຊາຕິ ນິຄ຺ໂຣຘຂນ຺ເຘ ຊາຕາ ປາໂຣຫາ ວິຍ. ປຸຖູຕິ ພຫູ ອເນກປ຺ປກາຣາ ປາປວິຕກ຺ກາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກິເລສາ ຈ. ວິສຕ຺ຕາຕິ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ. ກາເມສູຕິ ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ. ມາລຸວາວ ວິຕຕາ ວເນຕິ ຍຖາ ວເນ ມາລຸວາ ລຕາ ຍໍ ຣຸກ຺ຂໍ ນິສ຺ສາຍ ຊາຍຕິ, ຕໍ ມູລໂຕ ຍາວ ອຄ຺ຄາ, ອຄ຺ຄໂຕ ຍາວ ມູລາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສໍສິພ຺ພິຕ຺ວາ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ໂອຕຕວິຕຕາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອວໍ ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ ປຸຖູ ກິເລສກາມາ ວິສຕ຺ຕາ, ປຸຖູ ວາ ສຕ຺ຕາ ເຕຫິ ກິເລສກາເມຫິ ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ ວິສຕ຺ຕາ. ເຍ ນໍ ປຊານນ຺ຕີຕິ ເຍ ‘‘ອຕ຺ຕສມ຺ຠູຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ຊານນ຺ຕິ.

ຍໂຕນິທານນ຺ຕິ ຍໍ ນິທານມສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ຕຎ຺ຈ ຊານນ຺ຕິ. ເຕ ນໍ ວິໂນເທນ຺ຕີຕິ ເຕ ເອວໍ ອຕ຺ຕຠາວສງ຺ຂາຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ນິທານຠູຕໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ເຈນ ວິໂນເທນ຺ຕິ. ເຕ ທຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ເຕ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ນີຫຣນ຺ຕາ ອິທໍ ທຸຕ຺ຕຣໍ ກິເລໂສຆໍ ຕຣນ຺ຕິ. ອຕິຓ຺ຓປຸພ຺ພນ຺ຕິ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ສຸປິນນ຺ເຕປິ ນ ຕິຓ຺ຓປຸພ຺ພໍ. ອປຸນພ຺ຠວາຍາຕິ ອປຸນພ຺ຠວສງ຺ຂາຕສ຺ສ ນິໂຣຘສຈ຺ຈສ຺ສຕ຺ຖາຍ. ອິຕິ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐເປສິ. ເທສນາວສາເນ ສູຈິໂລໂມ ຕສ຺ມິໍເຍວ ປເທເສ ຐິໂຕ ເທສນານຸສາເຣນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ. ໂສຕາປນ຺ນາ ຈ ນາມ ນ ກິລິຏ຺ຐຕ຺ຕຠາເວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ສຫ ຜລປຏິລາເຠນສ຺ສ ສຣີເຣ ເສຕກຓ຺ຑຸປີຬກສູຈິໂຍ ສພ຺ພາ ປຕິຕາ. ໂສ ທິພ຺ພວຕ຺ຖນິວຕ຺ໂຖ ທິພ຺ພວຣທຸກູລຸຕ຺ຕຣາສງ຺ໂຄ ທິພ຺ພເວຐນເວຐິໂຕ ທິພ຺ພາຠຣຓຄນ຺ຘມາລຘໂຣ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ຠຸມ຺ມເທວຕາປຣິຫາຣໍ ປຏິລຠີຕິ. ຕຕິຍໍ.