໒. ມຫາສຸຎ຺ຎຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ມຫາສຸຎ຺ຎຕສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກາຬເຂມກສ຺ສາຕິ ຉວິວຓ຺ເຓນ ໂສ ກາໂຬ, ເຂມໂກຕິ ປນສ຺ສ ນາມໍ. ວິຫາໂຣຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ປາກາເຣນ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກໍ ມາເປຕ຺ວາ ຫໍສວຏ຺ຏກາທິເສນາສນານິ ເຈວ ມຓ຺ຑລມາຬໂຠຊນສາລາທີນິ ຈ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ກໂຕ ວິຫາໂຣ. ສມ຺ພຫຸລານິ ເສນາສນານີຕິ ມຎ຺ໂຈ ປີຐໍ ຠິສິພິມ຺ໂພຫນໍ ຕຏ຺ຏິກາ ຈມ຺ມຂຓ຺ໂຑ ຕິຓສນ຺ຖາໂຣ ປຓ຺ຓສນ຺ຖາໂຣ ປລາລສນ຺ຖາໂຣຕິອາທີນິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ມຎ຺ເຈນ ມຎ຺ຈໍ…ເປ… ປລາລສນ຺ຖາເຣເນວ ປລາລສນ຺ຖາຣໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐປິຕານິ, ຄຓຠິກ຺ຂູນໍ ວສນຏ຺ຐານສທິສໍ ອໂຫສິ.

ສມ຺ພຫຸລາ ນຸ ໂຂຕິ ຠຄວໂຕ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກເຍວ ສພ຺ພກິເລສານໍ ສມຸຄ຺ຆາຏິຕຕ຺ຕາ ສໍສໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ວິຕກ຺ກປຸພ຺ພຠາຄາ ປຸຈ຺ຉາ, ວິຕກ຺ກປຸພ຺ພຠາເຄ ຈາຍໍ ນຸກາໂຣ ນິປາຕມຕ຺ໂຕ. ປາຏິມຕ຺ຖກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ອວິນິຈ຺ຉິໂຕ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ອິໂຕ ກິຣ ປຸພ຺ເພ ຠຄວຕາ ທສ ທ຺ວາທສ ຠິກ຺ຂູ ເອກຏ຺ຐາເນ ວສນ຺ຕາ ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາ.

ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ຄຓວາໂສ ນາມາຍໍ ວຏ຺ເຏ ອາຈິຓ຺ຓສມາຈິຓ຺ໂຓ ນທີໂອຕິຓ຺ຓອຸທກສທິໂສ, ນິຣຍຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິເປຕ຺ຕິວິສຍາສຸຣກາເຍສຸປິ, ມນຸສ຺ສໂລກ-ເທວໂລກພ຺ຣຫ຺ມໂລເກສຸປິ ຄຓວາໂສວ ອາຈິຓ຺ໂຓ. ທສໂຍຊນສຫສ຺ໂສ ຫິ ນິຣໂຍ ຕິປຸຈຸຓ຺ຓຠຣິຕາ ນາຬິ ວິຍ ສຕ຺ເຕຫິ ນິຣນ຺ຕໂຣ, ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນກມ຺ມກາຣຓກຣຓຏ຺ຐາເນ ສຕ຺ຕານໍ ປມາຓໍ ວາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາ ວາສີຫິ ຕຈ຺ຉນາທິຐາເນສຸ, ອິຕິ ຄຓຠູຕາວ ປຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍໍ ເອກສ຺ມິໍ ວມ຺ມິເກ ອຸປສິການໍ ປມາຓໍ ວາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາ ເອເກກພິລາທີສຸປິ ກິປິລ຺ລິກາທີນໍ. ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍມ຺ປິ ຄຓວາໂສວ. ເປຕນຄຣານິ ຈ ຄາວຸຕິການິ ອຑ຺ຒໂຍຊນິການິປິ ເປຕຠຣິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ເປຕ຺ຕິວິສເຍປິ ຄຓວາໂສວ. ອສຸຣຠວນໍ ທສໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ກຓ຺ເຓ ປກ຺ຂິຕ຺ຕສູຈິຍາ ກຓ຺ຓພິລໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອສຸຣກາເຍປິ ຄຓວາໂສວ. ມນຸສ຺ສໂລເກ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສຕ຺ຕປຓ຺ຓາສ ກຸລສຕສຫສ຺ສານິ, ຣາຊຄເຫ ອນ຺ໂຕ ຈ ພຫິ ຈ ອຏ຺ຐາຣສ ມນຸສ຺ສໂກຏິໂຍ ວສິໍສຸ. ເອວໍ ອຎ຺ເຎສຸປິ ຐາເນສູຕິ ມນຸສ຺ສໂລເກປິ ຄຓວາໂສວ. ຠຸມ຺ມເທວຕາ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລກພ຺ຣຫ຺ມໂລເກສຸປິ ຄຓວາໂສວ. ເອເກກສ຺ສ ຫິ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຑ຺ຒຕິຍາ ນາຏກໂກຏິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ນວປິ ໂກຏິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກຏ຺ຐາເນ ທສສຫສ຺ສາປິ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ວສນ຺ຕິ.

ຕໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍາ ສຕສຫສ຺ສກປ຺ປາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ຄຓວາສວິທ຺ຘໍສນຕ຺ຖໍ ທສ ປາຣມິໂຍ ປູຣິຕາ, ອິເມ ຈ ຠິກ຺ຂູ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາເຍວ ຄຓໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄຓາຠິຣຕາ ຊາຕາ ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ໂສ ຘມ຺ມສໍເວຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຸນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສເຈ ‘ເອກຏ຺ຐາເນ ທ຺ວີຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ນ ວສິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ສກ຺ກາ ຠເວຍ຺ຍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ, ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍໍ, ນ ໂຂ ປເນຕໍ ສກ຺ກາ. ຫນ຺ທາຫໍ ມຫາສຸຎ຺ຎຕາປຏິປຕ຺ຕິໍ ນາມ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ເທເສມິ, ຍໍ ສິກ຺ຂາກາມານໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິຍ ນຄຣທ຺ວາເຣ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສພ຺ພກາຍິກອາທາໂສ ວິຍ ຈ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕໂຕ ຍຖາ ນາເມກສ຺ມິໍ ອາທາເສ ຂຕ຺ຕິຍາທໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ວຊ຺ຊໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ປຫາຍ ອນວຊ຺ຊາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວເມວໍ ມຍິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕປິ ປຎ຺ຈວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຄຓໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ເອກີຠາວາຠິຣຕາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ຈ ມໂນຣຖໍ ປູເຣນ຺ຕາ ວິຍ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຄຓໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ເຂເປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພຸຕາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ຄຓນປຖໍ ວີຕິວຕ຺ຕາ. ວາລິກປິຏ຺ຐິວິຫາເຣປິ ຫິ ອາຠິຘມ຺ມິກອຠຍຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ວສ຺ສູປນາຍິກສມເຍ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສຎ຺ຌາຍິຕ຺ວາ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອວໍ ກາເຣຕິ, ມຍໍ ກິໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ຄຓໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ເອກີຠາວາຠິຣຕາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ຄຓເຠທນໍ ນາມ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

໑໘໖. ຆຏາຍາຕິ ເອວໍນາມກສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ. ວິຫາເຣຕິ ອຍມ຺ປິ ວິຫາໂຣ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາມສ຺ເສວ ເອກເທເສ ກາຬເຂມກສ຺ສ ວິຫາໂຣ ວິຍ ກໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈີວຣກມ຺ມນ຺ຕິ ຊິຓ຺ຓມລິນານໍ ອຄ຺ຄຬຏ຺ຐານຸປ຺ປາທນໂຘວນາທີຫິ ກຕປຣິຠຓ຺ຑມ຺ປິ, ຈີວຣຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນວຕ຺ຖານໍ ວິຈາຣຓສິພ຺ພນາທີຫິ ອກຕໍ ສໍວິຘານມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ອິຘ ປນ ອກຕໍ ສໍວິຘານໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ມນຸສ຺ສາ ຫິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຈີວຣສາຏເກ ອທໍສຸ. ຕສ຺ມາ ເຖໂຣ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈີວຣກມ຺ມໍ ອກາສິ. ເຕປິ ຠິກ຺ຂູ ປາໂຕວ ສູຈິປາສກສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິສິນ຺ນາ ອປຎ຺ຎາຍນກາເລ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ສູຈິກມ຺ເມ ນິຏ຺ຐິເຕເຍວ ເສນາສນານິ ສໍວິທຫິສ຺ສາມາຕິ ນ ສໍວິທຫິໍສຸ. ຈີວຣກາຣສມໂຍ ໂນຕິ ເຖໂຣ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອທ຺ຘາ ເອເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ນ ປຏິສາມິຕານິ ເສນາສນານິ, ຠຄວຕາ ຈ ທິຏ຺ຐານິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິຕິ ອນຕ຺ຕມໂນ ສຕ຺ຖາ ສຸຏ຺ຐຸ ນິຄ຺ຄເຫຕຸກາໂມ, ອິເມສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ໂຠ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ; ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ‘‘ນ, ຠນ຺ເຕ, ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ກມ຺ມາຣາມາ ເອວ, ຈີວຣກິຈ຺ຈວເສນ ປນ ເອວໍ ວສນ຺ຕີ’’ຕິ.

ນ ໂຂ, ອານນ຺ທາຕິ, ອານນ຺ທ, ກມ຺ມສມໂຍ ວາ ໂຫຕຸ ອກມ຺ມສມໂຍ ວາ, ຈີວຣກາຣສມໂຍ ວາ ໂຫຕຸ ອຈີວຣກາຣສມໂຍ ວາ, ອຖ ໂຂ ສງ຺ຄຓິກາຣາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ນ ໂສຠຕິເຍວ. ມາ ຕ຺ວໍ ອນຸປຕ຺ຖມ຺ຠຏ຺ຐາເນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ໂຠ ອໂຫສີຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄຓິກາຕິ ສກປຣິສສໂມຘານໍ. ຄໂຓຕິ ນານາຊນສໂມຘານໍ. ອິຕິ ສງ຺ຄຓິກາຣາໂມ ວາ ໂຫຕຸ ຄຓາຣາໂມ ວາ, ສພ຺ພຖາປິ ຄຓພາຫຸລ຺ລາຠິຣໂຕ ຄຓພນ຺ຘນພທ຺ໂຘ ຠິກ຺ຂຸ ນ ໂສຠຕິ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ ປນ ທິວາຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຸໂຘຕຫຕ຺ຖປາໂທ ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກາຣາມຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ພຸທ຺ຘສາສເນ ໂສຠຕິ. ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂນ຺ຕິ ກາມໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ສຸຂໍ. ປວິເວກສຸຂມ຺ປິ ກາມປວິເວກສຸຂເມວ. ຣາຄາທີນໍ ປນ ວູປສມຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອຸປສມສຸຂໍ. ມຄ຺ຄສມ຺ໂພຘຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ສມ຺ໂພຘິສຸຂໍ. ນິກາມລາຠີຕິ ກາມລາຠີ ອິຈ຺ຉິຕລາຠີ. ອກິຈ຺ຉລາຠີຕິ ອທຸກ຺ຂລາຠີ. ອກສິຣລາຠີຕິ ວິປຸລລາຠີ.

ສາມາຍິກນ຺ຕິ ອປ຺ປິຕປ຺ປິຕສມເຍ ກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕໍ. ກນ຺ຕນ຺ຕິ ມນາປໍ. ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຣູປາຣູປາວຈຣຈິຕ຺ຕວິມຸຕ຺ຕິໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ຌານານິ ຈຕສ຺ໂສ ຈ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຍ, ອຍໍ ສາມາຍິໂກ ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໑໓). ອສາມາຍິກນ຺ຕິ ນ ສມຍວເສນ ກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ໂຂ ອຈ຺ຈນ຺ຕວິມຸຕ຺ຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄາ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ສາມຎ຺ຎຜລານິ, ອຍໍ ອສາມາຍິໂກ ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ. ອກຸປ຺ປນ຺ຕິ ກິເລເສຫິ ອໂກເປຕພ຺ພໍ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ກິໍ ກຖິຕໍ ໂຫຕິ? ສງ຺ຄຓິກາຣາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ຄຓພນ຺ຘນພທ຺ໂຘ ເນວ ໂລກິຍຄຸຓໍ, ນ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣຄຸຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຄຓໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ປນ ເອກາຠິຣໂຕ ສກ຺ໂກຕິ. ຕຖາ ຫິ ວິປສ຺ສີ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປພ຺ພຊິຕສຫສ຺ເສຫິ ປຣິວຸໂຕ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ວິຈຣນ຺ໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຄຸຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ຄຓໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ສຕ຺ຕທິວເສ ເອກີຠາວາຠິຣໂຕ ໂພຘິມຓ຺ຑໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຄຸຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ຉພ຺ພສ຺ສານິ ວິຈຣນ຺ໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຄຸຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ເຕສຸ ປກ຺ກນ຺ເຕສຸ ເອກີຠາວາຠິຣໂຕ ໂພຘິມຓ຺ຑໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຄຸຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ.

ເອວໍ ສງ຺ຄຓິກາຣາມສ຺ສ ຄຸຓາຘິຄມາຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ໂທສຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ນາຫໍ ອານນ຺ທາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຣູປນ຺ຕິ ສຣີຣໍ. ຍຕ຺ຖ ຣຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຣູເປ ຣາຄວເສນ ຣຕ຺ຕສ຺ສ. ນ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ຣູເປ ຣຕ຺ຕສ຺ສ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຕໍ ຣູປໍ ນ ສມນຸປສ຺ສາມິ, ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານານໍ ທສພລສາວກຕ຺ຕຸປຄມນສງ຺ຂາເຕນ ອຎ຺ຎຖາຠາເວນ ສຎ຺ຈຍສ຺ສ ວິຍ, ອຸປາລິຄຫປຕິໂນ ອຎ຺ຎຖາຠາເວນ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຍ, ປິຍຊາຕິກສຸຕ຺ເຕ ເສຏ຺ຐິອາທີນໍ ວິຍ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິເຍວ.

໑໘໗. ອຍໍ ໂຂ ປນານນ຺ທາຕິ ໂກ ອນຸສນ຺ຘິ? ສເຈ ຫິ ໂກຈິ ທຸພ຺ພຸທ຺ຘີ ນວປພ຺ພຊິໂຕ ວເທຍ຺ຍ – ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເຂຕ຺ຕໍ ປວິຏ຺ຐາ ຄາວິໂຍ ວິຍ ອມ຺ເຫເຍວ ຄຓໂຕ ນີຫຣຕິ, ເອກີຠາເວ ນິໂຍເຊຕິ, ສຍໍ ປນ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທີຫິ ປຣິວຸໂຕ ວິຫຣຕີ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ວຈໂນກາສຸປຈ຺ເຉທນຕ຺ຖໍ – ‘‘ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕາຍ ປຣິສາຍ ມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນປິ ຕຖາຄໂຕ ເອກໂກວາ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຣູປາທີນໍ ສງ຺ຂນິມິຕ຺ຕານໍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິສຍຊ຺ຌຕ຺ຕໍ. ສຸຎ຺ຎຕນ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎຕຜລສມາປຕ຺ຕິໍ. ຕຕ຺ຣ ເຈຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມໍ, ຕໍ ເຈຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຸນ ຕຕ຺ຣາຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຣິສມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ. ວິເວກນິນ຺ເນນາຕິ ນິພ຺ພານນິນ຺ເນນ. ພ຺ຍນ຺ຕີຠູເຕນາຕິ ອາສວຏ຺ຐານີຍຘມ຺ເມຫິ ວິຄຕນ຺ເຕນ ນິສ຺ສເຏນ ວິສໍຍຸຕ຺ເຕນ. ອຸຍ຺ໂຍຊນິກປຏິສໍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫຕິ ເອວໍ ອຸຍ຺ໂຍຊນິເກນ ວຈເນນ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ.

ກາຍ ປນ ເວລາຍ ຠຄວາ ເອວໍ ກເຖຕິ? ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈເວລາຍ, ວາ ປຸຣິມຍາມກິຈ຺ຈເວລາຍ ວາ. ຠຄວາ ຫິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສີທຕິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ປຣິສາ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ. ອຖ ຠຄວາ ກາລໍ ວິທິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາສນວຣຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ເຠສຊ຺ຊເຕລປາກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວິຍ ກາລໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວິເວກນິນ຺ເນນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິສໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ. ປຸຣິມຍາເມປິ ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕາ ໂຂ ວາເສຏ຺ຐາ ຣຕ຺ຕິ, ຍສ຺ສ ທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎຖາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໒໙໙) ເອວໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ໂພຘິປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທ຺ເວ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິປິ ນິພ຺ພານນິນ຺ນາເນວ. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທາຕິ ຍສ຺ມາ ສຸຎ຺ຎຕາວິຫາໂຣ ສນ຺ໂຕ ປຓີໂຕ, ຕສ຺ມາ.

໑໘໘. ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວາຕິ ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕນ຺ຕິ ອິຘ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຕໂນ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ນິສ຺ສິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕີຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ອສມ຺ປຊ຺ຊນຠາວຊານເນນ ສມ຺ປຊາໂນ. ພຫິທ຺ຘາຕິ ປຣສ຺ສ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຕິ ກາເລນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ກາເລນ ພຫິທ຺ຘາ. ອາເນຎ຺ຊນ຺ຕິ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສາມາຕິ ອາເນຎ຺ຊໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ.

ຕສ຺ມິໍເຍວ ປຸຣິມສ຺ມິນ຺ຕິ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປຄຸຓປາທກຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຫິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ມນສິກໂຣໂຕ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ຕໂຕ ‘‘ປຣສ຺ສ ສນ຺ຕາເນ ນຸ ໂຂ ກຖ’’ນ຺ຕິ ພຫິທ຺ຘາ ມນສິ ກໂຣຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ຕໂຕ – ‘‘ກາເລນ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ, ກາເລນ ປຣສ຺ສ ສນ຺ຕາເນ ນຸ ໂຂ ກຖ’’ນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ມນສິ ກໂຣຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ຕໂຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕຸກາໂມ ‘‘ອຣູປສມາປຕ຺ຕິຍໍ ນຸ ໂຂ ກຖ’’ນ຺ຕິ ອາເນຎ຺ຊໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ອິທານິ – ‘‘ນ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐວີຣິເຍນ ອຸປຏ຺ຐາກາທີນໍ ປຈ຺ຉໂຕ ນ ຈຣິຕພ຺ພໍ, ປາທກຊ຺ຌານເມວ ປນ ສາຘຸກໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ເອວມສ຺ສ ຣຸກ຺ເຂ ຉິນ຺ທໂຕ ຜຣສຸມ຺ຫິ ອວຫນ຺ເຕ ປຸນ ນິສິຕໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຉິຊ຺ເຊສຸ ຜຣສຸ ວິຍ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ມນສິກາໂຣ ວຫຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕສ຺ມິໍເຍວາຕິອາທິມາຫ. ອິທານິສ຺ສ ເອວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ຍໍ ຍໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ມນສິກາໂຣ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ອາຫ.

໑໘໙. ອິມິນາ ວິຫາເຣນາຕິ ອິມິນາ ສມຖວິປສ຺ສນາວິຫາເຣນ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນຕິ ອິຕິ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕປິ ຕສ຺ມິໍ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ສມ຺ປຊ຺ຊມາເນ ‘‘ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ເມ ກມ຺ມຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ຊານເນນ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ສຍຕີຕິ ນິປຊ຺ຊຕິ. ເອຕ຺ຖ ກຎ຺ຈິ ກາລໍ ຈງ຺ກມິຕ຺ວາ – ‘‘ອິທານິ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຈງ຺ກມິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ອິຣິຍາປຖໍ ອຫາເປຕ຺ວາ ຐາຕພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພວາເຣສຸ. ນ ກເຖສ຺ສາມີຕິ, ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖາຕິ ເອວໍ ນ ກເຖສ຺ສາມີຕິ ຊານເນນ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ.

ປຸນ ທຸຕິຍວາເຣ ເອວຣູປິໍ ກຖໍ ກເຖສ຺ສາມີຕິ ຊານເນນ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສມຖວິປສ຺ສນາ ຕຣຸຓາວ, ຕາສໍ ອນຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ –

‘‘ອາວາໂສ ໂຄຈໂຣ ຠສ຺ສໍ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຖ ໂຠຊນໍ;

ອຸຕຸ ອິຣິຍາປໂຖ ເຈວ, ສປ຺ປາໂຍ ເສວິຕພ຺ພໂກ’’ຕິ.

ສຕ຺ຕ ສປ຺ປາຍານິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພານິ. ເຕສໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖມິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຕກ຺ກວາເຣສຸ ອວິຕກ຺ກນສ຺ສ ຈ ວິຕກ຺ກນສ຺ສ ຈ ຊານເນນ ສມ຺ປຊານຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໙໐. ອິຕິ ວິຕກ຺ກປຫາເນນ ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ຕຕິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ອານນ຺ທ, ກາມຄຸຓາຕິອາທິມາຫ. ອາຍຕເນຕິ ເຕສຸເຍວ ກາມຄຸເຓສຸ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣເຓ. ສມຸທາຈາໂຣຕິ ສມຸທາຈຣຓໂຕ ອປ຺ປຫີນກິເລໂສ. ເອວໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ວິຊ຺ຊມານເມວ. ສມ຺ປຊາໂນຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ອສມ຺ປຕ຺ຕິຊານເນນ ສມ຺ປຊາໂນ. ທຸຕິຍວາເຣ ເອວໍ ສນ຺ຕເມຕນ຺ຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເອຕໍ. ສມ຺ປຊາໂນຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານສມ຺ປຕ຺ຕິຊານເນນ ສມ຺ປຊາໂນ. ອຍຎ຺ຫິ ‘‘ປຫີໂນ ນຸ ໂຂ ເມ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ໂນ’’ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ອປຫີນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ວີຣິຍໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາເຏຕິ, ຕໂຕ ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣໍ ຜລໍ, ຜລໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ປຫີນຠາວໍ ຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ຊານເນນ ‘‘ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໙໑. ອິທານິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ອານນ຺ທ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ປຫີຍຕີຕິ ຣູເປ ອສ຺ມີຕິ ມາໂນ ອສ຺ມີຕິ ຉນ຺ໂທ ອສ຺ມີຕິ ອນຸສໂຍ ປຫີຍຕິ. ຕຖາ ເວທນາທີສຸ ສມ຺ປຊານຕາ ວຸຕ຺ຕນາເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອິເມ ໂຂ ເຕ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ມາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ກຖິເຕ ສມຖວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລຘມ຺ເມ ສນ຺ຘາຍາຫ. ກຸສລາຍຕິກາຕິ ກຸສລໂຕ ອາຄຕາ. ກຸສລາ ຫິ ກຸສລາປິ ໂຫນ຺ຕິ ກຸສລາຍຕິກາປິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ປຐມຊ຺ຌານໍ ກຸສລໍ, ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ກຸສລຎ຺ເຈວ ກຸສລາຍຕິກຎ຺ຈ…ເປ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ກຸສລໍ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ກຸສລຎ຺ເຈວ ກຸສລາຍຕິກຎ຺ຈ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ກຸສລໍ, ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ກຸສໂລ ເຈວ ກຸສລາຍຕິໂກ ຈ…ເປ… ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ກຸສໂລ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ກຸສໂລ ເຈວ ກຸສລາຍຕິໂກ ຈ. ຕຖາ ປຐມຊ຺ຌານໍ ກຸສລໍ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ຘມ຺ມາ ກຸສລາ ເຈວ ກຸສລາຍຕິກາ ຈ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ກຸສໂລ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາ ຘມ຺ມາ ກຸສລາ ເຈວ ກຸສລາຍຕິກາ ຈ.

ອຣິຍາຕິ ນິກ຺ກິເລສາ ວິສຸທ຺ຘາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິ ໂລເກ ອຸຕ຺ຕຣາ ວິສິຏ຺ຐາ. ອນວກ຺ກນ຺ຕາ ປາປິມຕາຕິ ປາປິມນ຺ເຕນ ມາເຣນ ອໂນກ຺ກນ຺ຕາ. ວິປສ຺ສນາປາທກາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ມາໂຣ ນ ປສ຺ສຕິ, ‘‘ອິທໍ ນາມ ອາຣມ຺ມຓໍ ນິສ຺ສາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ຊາຕິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອນວກ຺ກນ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສີຕິ ອິທໍ ກສ຺ມາ ອາຫ? ຄເຓປິ ເອໂກ ອານິສໍໂສ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິທມາຫ. ອນຸພນ຺ຘິຕຸນ຺ຕິ ອນຸຄຈ຺ຉິຕຸໍ ປຣິຈຣິຕຸໍ.

ນ ໂຂ, ອານນ຺ທາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຠຄວຕາ – ‘‘ສຸຕາວຸໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອກຸສລໍ ປຊຫຕິ, ກຸສລໍ ຠາເວຕິ, ສາວຊ຺ຊໍ ປຊຫຕິ, ອນວຊ຺ຊໍ ຠາເວຕິ, ສຸທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໗.໖໗) ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ປຎ຺ຈາວຸຘສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຍໂຘ ວິຍ ກໂຕ. ຍສ຺ມາ ປນ ໂສ ສຸຕປຣິຍຕ຺ຕິໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາປິ ຕທນຸຈ຺ຉວິກໍ ອນຸໂລມປຏິປທໍ ນ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ນ ຕສ຺ສ ຕໍ ອາວຸຘໍ ໂຫຕິ. ໂຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ເສວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເອຕທຕ຺ຖໍ ອນຸພນ຺ຘິຕຸໍ ນາຣຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ນ ໂຂ, ອານນ຺ທາຕິ ອາຫ.

ອິທານິ ຍທຕ຺ຖໍ ອນຸພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຍາ ຈ ໂຂຕິອາທິມາຫ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ທສ ກຖາວຕ຺ຖູນິ ອາຄຕານິ. ‘‘ອິຕິ ເອວຣູປໍ ກຖໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ສປ຺ປາຍາສປ຺ປາຍວເສນ ອາຄຕານິ, ‘‘ຍທິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸຕປຣິຍຕ຺ຕິວເສນ ອາຄຕານິ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຣິປູຣຓວເສນ ອາຄຕານິ. ຕສ຺ມາ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ທສ ກຖາວຕ຺ຖູນິ ກເຖນ຺ເຕນ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພານິ.

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ເອກກສ຺ສ ວິຫຣໂຕປິ ອຕ຺ໂຖ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເອກີຠາເວ ອາທີນວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂຂ, ອານນ຺ທາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ສນ຺ເຕຕິ ເອວໍ ເອກີຠາເວ ສນ຺ເຕ.

໑໙໓. ສຕ຺ຖາຕິ ພາຫິຣໂກ ຕິຕ຺ຖກຣສຕ຺ຖາ. ອນ຺ວາວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອນຸອາວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ. ມຸຈ຺ຉໍ ກາມຍຕີຕິ ມຸຈ຺ຉນຕຓ຺ຫໍ ປຕ຺ເຖຕິ, ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຈຣິຍູປທ຺ທເວນາຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ກິເລສູປທ຺ທເວນ ອາຈຣິຍສ຺ສຸປທ຺ທໂວ. ເສສຸປທ຺ທເວສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອວຘິໍສຸ ນນ຺ຕິ ມາຣຍິໍສຸ ນໍ. ເອເຕນ ຫິ ຄຸຓມຣຓໍ ກຖິຕໍ.

ວິນິປາຕາຍາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ນິປຕນາຍ. ກສ຺ມາ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣຸປທ຺ທໂວວ – ‘‘ທຸກ຺ຂວິປາກຕໂຣ ຈ ກຏຸກວິປາກຕໂຣ ຈ ວິນິປາຕາຍ ຈ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ. ພາຫິຣປພ຺ພຊ຺ຊາ ຫິ ອປ຺ປລາຠາ, ຕຕ຺ຖ ມຫນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕພ຺ພຄຸໂຓ ນຕ຺ຖິ, ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາມຕ຺ຕກເມວ ໂຫຕິ. ອິຕິ ຍຖາ ຄທ຺ຣຠປິຏ຺ຐິໂຕ ປຕິຕສ຺ສ ມຫນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ນ ໂຫຕິ, ສຣີຣສ຺ສ ປໍສຸມກ຺ຂນມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ເອວໍ ພາຫິຣສມເຍ ໂລກິຍຄຸຓມຕ຺ຕໂຕວ ປຣິຫາຍຕິ, ເຕນ ປຸຣິມໍ ອຸປທ຺ທວທ຺ວຍໍ ນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາສເນ ປນ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ມຫາລາຠາ, ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລານິ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕາ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພຄຸຓາ. ອິຕິ ຍຖາ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘວຣຄໂຕ ນຄຣໍ ອນຸສຎ຺ຈຣນ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ປຕິໂຕ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ສາສນໂຕ ປຣິຫາຍມາໂນ ນວຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຄຸເຓຫິ ປຣິຫາຍຕິ. ເຕນາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣຸປທ຺ທໂວ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໙໖. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເສສຸປທ຺ທເວຫິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣຸປທ຺ທໂວ ທຸກ຺ຂວິປາກຕໂຣ, ຍສ຺ມາ ວາ ສປຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ມິຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິ ຫິຕາຍ, ຕສ຺ມາ. ເອວໍ ອຸປຣິເມນປິ ເຫຏ຺ຐິເມນປິ ອຕ຺ເຖນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ມິຕ຺ຕວຕາຍາຕິ ມິຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິຍາ. ສປຕ຺ຕວຕາຍາຕິ ເວຣປຏິປຕ຺ຕິຍາ.

ໂວກ຺ກມ຺ມ ຈ ສຕ຺ຖຸສາສນາຕິ ທຸກ຺ກຏທຸພ຺ຠາສິຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ຫິ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ໂວກ຺ກມ຺ມ ວຕ຺ຕຕິ ນາມ. ຕເທວ ອວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ນ ໂວກ຺ກມ຺ມ ວຕ຺ຕຕິ ນາມ.

ນ ໂວ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາ ປຣກ຺ກມິສ຺ສາມີຕິ ອຫໍ ຕຸມ຺ເຫສຸ ຕຖາ ນ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສາມິ. ອາມເກຕິ ອປກ຺ເກ. ອາມກມຕ຺ເຕຕິ ອາມເກ ນາຕິສຸກ຺ເຂ ຠາຊເນ. ກຸມ຺ຠກາໂຣ ຫິ ອາມກໍ ນາຕິສຸກ຺ຂໍ ອປກ຺ກໍ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ສຓ຺ຫິກໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ‘‘ມາ ຠິຊ຺ຊຕູ’’ຕິ. ອິຕິ ຍຖາ ກຸມ຺ຠກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ນາຫໍ ຕຸມ຺ເຫສຸ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສາມິ. ນິຄ຺ຄຍ຺ຫ ນິຄ຺ຄຍ຺ຫາຕິ ສກິໍ ໂອວທິຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ນ ຠວິສ຺ສາມິ, ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ໂອວທິສ຺ສາມິ ອນຸສາສິສ຺ສາມິ. ປວຍ຺ຫ ປວຍ຺ຫາຕິ ໂທເສ ປວາເຫຕ຺ວາ ປວາເຫຕ຺ວາ. ຍຖາ ປກ຺ກຠາຊເນສຸ ກຸມ຺ຠກາໂຣ ຠິນ຺ນຉິນ຺ນຊຊ຺ຊຣານິ ປວາເຫຕ຺ວາ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ສຸປກ຺ກາເນວ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວເມວ ອຫມ຺ປິ ປວາເຫຕ຺ວາ ປວາເຫຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ໂອວທິສ຺ສາມິ ອນຸສາສິສ຺ສາມິ. ໂຍ ສາໂຣ ໂສ ຐສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ໂວ ມຍາ ໂອວທິຍມານານໍ ໂຍ ມຄ຺ຄຜລສາໂຣ, ໂສ ຐສ຺ສຕິ. ອປິຈ ໂລກິຍຄຸຓາປິ ອິຘ ສາໂຣຕ຺ເວວ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ມຫາສຸຎ຺ຎຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.