໑. ກນ຺ທຣກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ກນ຺ທຣກສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຈມ຺ປາຍນ຺ຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ. ຕສ຺ສ ຫິ ນຄຣສ຺ສ ອາຣາມໂປກ຺ຂຣຓີອາທີສຸ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ຈມ຺ປກຣຸກ຺ຂາວ ອຸສ຺ສນ຺ນາ ອເຫສຸໍ, ຕສ຺ມາ ຈມ຺ປາຕິ ສງ຺ຂມຄມາສິ. ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣຕິ ຕສ຺ສ ຈມ຺ປານຄຣສ຺ສ ອວິທູເຣ ຄຄ຺ຄຣາຍ ນາມ ຣາຊມເຫສິຍາ ຂຓິຕຕ຺ຕາ ຄຄ຺ຄຣາຕິ ລທ຺ຘໂວຫາຣາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ອຕ຺ຖິ. ຕສ຺ສາ ຕີເຣ ສມນ຺ຕໂຕ ນີລາທິປຎ຺ຈວຓ຺ຓກຸສຸມປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ມຫນ຺ຕໍ ຈມ຺ປກວນໍ. ຕສ຺ມິໍ ຠຄວາ ກຸສຸມຄນ຺ຘສຸຄນ຺ເຘ ຈມ຺ປກວເນ ວິຫຣຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ອທສ຺ສິຕປຣິຈ຺ເຉເທນ ມຫນ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ. ເປສ຺ໂສຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ຫຕ຺ຖາໂຣຫປຸຕ຺ໂຕຕິ ຫຕ຺ຖາຈຣິຍສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ. ກນ຺ທຣໂກ ຈ ປຣິພ຺ພາຊໂກຕິ ກນ຺ທຣໂກຕິ ເອວໍນາໂມ ຉນ຺ນປຣິພ຺ພາຊໂກ. ອຠິວາເທຕ຺ວາຕິ ຉພ຺ພຓ຺ຓານໍ ຆນພຸທ຺ຘຣສ຺ມີນໍ ອນ຺ຕຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປສນ຺ນລາຂາຣເສ ນິມຸຊ຺ຊມາໂນ ວິຍ, ສິງ຺ຄີສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ທຸສ຺ສວຣໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ສສີສໍ ປາຣຸປມາໂນ ວິຍ, ວຓ຺ຓຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ນຈມ຺ປກປຸປ຺ຜານິ ສິຣສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ, ສິເນຣຸປາທໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ ວິຍ ຠຄວໂຕ ຈກ຺ກລກ຺ຂຓປຏິມຓ຺ຑິເຕ ອລຕ຺ຕກວຓ຺ຓຜຸລ຺ລປທຸມສສ຺ສິຣິເກ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທີຕິ ຉນິສຊ຺ຊໂທສວິຣຫິເຕ ເອກສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ນິສີທິ.

ຕຸຓ຺ຫີຠູ ຕໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕນ຺ຕິ ຍໂຕ ຍໂຕ ອນຸວິໂລເກຕິ, ຕໂຕ ຕໂຕ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສາປິ ຫຕ຺ຖກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ວາ ປາທກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ເພ ຠຄວໂຕ ເຈວ ຄາຣເວນ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂຕາຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິຄຕສລ຺ລາປາ ອນ຺ຕມໂສ ອຸກ຺ກາສິຕສທ຺ທມ຺ປິ ອກໂຣນ຺ຕາ ສຸນິຂາຕອິນ຺ທຂີລາ ວິຍ ນິວາຕຏ຺ຐາເນ ສນ຺ນິສິນ຺ນໍ ມຫາສມຸທ຺ທອຸທກໍ ວິຍ ກາເຍນປິ ນິຈ຺ຈລາ ມນສາປິ ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ຣຕ຺ຕວລາຫກາ ວິຍ ສິເນຣຸກູຏໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ. ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ເອວໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນໍ ປຣິສໍ ທິສ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປນ ອນ຺ໂຕຫທຍສ຺ມິໍເຍວ ສນ຺ນິທຫິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປິຍສມຸທາຫາຣໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ. ຕສ຺ມາ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຠຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຘສ຺ສ ປພ຺ພຕາໂຣຫນໍ ວິຍ ນິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຈ຺ຉຣິຍໍ. ອຍໍ ຕາວ ສທ຺ທນໂຍ. ອຍໍ ປນ ອຏ຺ຐກຖານໂຍ, ອຈ຺ຉຣາໂຍຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຈ຺ຉຣິຍໍ. ອຈ຺ຉຣໍ ປຫຣິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠູຕປຸພ຺ພໍ ຠູຕນ຺ຕິ ອພ຺ຠຸຕໍ. ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ວິມ຺ຫຍສ຺ເສວາຘິວຈນໍ. ຕໍ ປເນຕໍ ຄຣຫອຈ຺ຉຣິຍໍ, ປສໍສາອຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ ອພ຺ຠຸຕໍ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຍາວ ພາຫາຄຫຓາປິ ນາມ ໂສ ໂມຆປຸຣິໂສ ອາຄເມສ຺ສຕີຕິ (ຈູຬວ. ໓໘໓; ອ. ນິ. ໘.໒໐), ອິທໍ ຄຣຫອຈ຺ຉຣິຍໍ ນາມ. ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ນນ຺ທມາເຕ ອພ຺ຠຸຕໍ ນນ຺ທມາເຕ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມ຺ປິ ປຣິໂສເຘສ຺ສສີຕິ (ອ. ນິ. ໗.໕໓) ອິທໍ ປສໍສາອຈ຺ຉຣິຍໍ ນາມ. ອິຘາປິ ອິທເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ’’ ອຍຎ຺ຫິ ຕໍ ປສໍສນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ຍາວຎ຺ຈິທນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຍາວາຕິ ປມາຓປຣິຈ຺ເຉໂທ, ຍາວ ສມ຺ມາ ປຏິປາທິໂຕ, ຍຕ຺ຕເກນ ປມາເຓນ ສມ຺ມາ ປຏິປາທິໂຕ, ນ ສກ຺ກາ ຕສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ວຕ຺ຕຸໍ, ອຖ ໂຂ ອຈ຺ຉຣິຍເມເວຕໍ ອພ຺ຠຸຕເມເວຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕປຣມໍເຍວາຕິ ເອວໍ ສມ຺ມາ ປຏິປາທິໂຕ ເອໂສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຕສ຺ສາປິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປຣໂມຕິ ເອຕປຣໂມ, ຕໍ ເອຕປຣມໍ ຍຖາ ອຍໍ ປຏິປາທິໂຕ, ເອວໍ ປຏິປາທິຕໍ ກຕ຺ວາ ປຏິປາເທສຸໍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິຍນເຍ ເອວໍ ປຏິປາເທສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ປຏິປາທິໂຕຕິ ອາຠິສມາຈາຣິກວຕ຺ຕໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ມາ ອປຈ຺ຈນີກປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ໂຍຊິໂຕ. ອຖ ກສ຺ມາ ອຍໍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຕີຕານາຄເຕ ພຸທ຺ເຘ ທສ຺ເສຕິ, ກິມສ຺ສ ຕິຍທ຺ຘຊານນຎາຓໍ ອຕ຺ຖີຕິ. ນຕ຺ຖິ, ນຍຄ຺ຄາເຫ ປນ ຐຕ຺ວາ ‘‘ເຍນາກາເຣນ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິສິນ຺ໂນ ທນ຺ໂຕ ວິນີໂຕ ອຸປສນ຺ໂຕ, ອຕີຕພຸທ຺ຘາປິ ເອຕປຣມໍເຍວ ກຕ຺ວາ ປຏິປຊ຺ຊາເປສຸໍ, ອນາຄຕພຸທ຺ຘາປິ ປຏິປຊ຺ຊາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ນຕ຺ຖິ ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຏິປາທນາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ອນຸພຸທ຺ຘິຍາ ເອວມາຫ.

໒. ເອວເມຕໍ ກນ຺ທຣກາຕິ ປາຏິເອກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘິ. ຠຄວາ ກິຣ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກນ຺ທຣກ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອຸປສນ຺ໂຕຕິ ວທສິ, ອິມສ຺ສ ປນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຸປສນ຺ຕກາຣຓໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ອປາກຏໍ, ນ ຫິ ຕ຺ວໍ ສມຕິໍສ ປາຣມິຍາ ປູເຣຕ຺ວາ ກຸສລມູລໍ ປຣິປາເຈຕ຺ວາ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌິ, ມຍາ ປນ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ຎາຕຕ຺ຖຈຣິຍໍ ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຖຈຣິຍຎ຺ຈ ໂກຏິໍ ປາເປຕ຺ວາ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຏິວິທ຺ຘໍ, ມຍ຺ຫໍ ເອເຕສໍ ອຸປສນ຺ຕກາຣຓໍ ປາກຏ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ.

ສນ຺ຕິ ຫິ ກນ຺ທຣກາຕິ ອຍມ຺ປິ ປາຏິເອກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘິ. ຠຄວໂຕ ກິຣ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອຸປສນ຺ໂຕຕິ ວທຕິ, ອຍຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ປກປ຺ເປຕ຺ວາ ກຸຫກຠາເວນ ອິຣິຍາປຖໍ ສຓ຺ຐເປນ຺ໂຕ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸປສນ຺ໂຕ ນ ອຸປສນ຺ຕາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ປຏິປທໍ ປູຣຍມານາປິ ປຏິປທໍ ປູເຣຕ຺ວາ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ວາ ຐິຕຠິກ຺ຂູປິ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ປຏິປທໍ ປູເຣຕ຺ວາ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕນາ ປຏິວິທ຺ຘຄຸເຓເຫວ ອຸປສນ຺ຕາ, ປຏິປທໍ ປູຣຍມານາ ອຸປຣິມຄ຺ຄສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຍ ອຸປສນ຺ຕາ, ອິໂຕ ມຸຕ຺ຕາ ປນ ອວເສສາ ຈຕູຫິ ສຕິປຏ຺ຐາເນຫິ ອຸປສນ຺ຕາ. ຕໍ ເນສໍ ອຸປສນ຺ຕກາຣຓໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ‘‘ອິມິນາ ຈ ອິມິນາ ຈ ກາຣເຓນ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອຸປສນ຺ໂຕ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສນ຺ຕິ ຫິ ກນ຺ທຣກາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ມູລປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສຂປຏິປທມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ວິຕ຺ຖາຣິຕໍ. ສນ຺ຕຕສີລາຕິ ສຕຕສີລາ ນິຣນ຺ຕຣສີລາ. ສນ຺ຕຕວຸຕ຺ຕິໂນຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ, ສນ຺ຕຕຊີວິກາ ວາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ຕຕສີເລ ຐຕ຺ວາວ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ນ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ມຣຓໍ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນິປກາຕິ ເນປກ຺ເກນ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ. ນິປກວຸຕ຺ຕິໂນຕິ ປຎ຺ຎາຍ ວຸຕ຺ຕິໂນ, ປຎ຺ຎາຍ ຐຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ຍຖາ ເອກຈ຺ໂຈ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາປິ ຊີວິຕກາຣຓາ ຉສຸ ອໂຄຈເຣສຸ ຈຣຕິ, ເວສິຍາໂຄຈໂຣ ໂຫຕິ, ວິຘວຖຸລ຺ລກຸມາຣິກປຓ຺ຑກປານາຄາຣຠິກ຺ຂຸນິໂຄຈໂຣ ໂຫຕິ. ສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ຣາຊູຫິ ຣາຊມຫາມຕ຺ເຕຫິ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ຕິຕ຺ຖິຍສາວເກຫິ ອນນຸໂລມິເກນ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄນ (ວິຠ. ໕໑໔), ເວຊ຺ຊກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ທູຕກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຫິຓກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຄຓ຺ຑໍ ຜາເລຕິ, ອຣຸມກ຺ຂນໍ ເທຕິ, ອຸທ຺ຘໍວິເຣຈນໍ ເທຕິ, ອໂຘວິເຣຈນໍ ເທຕິ, ນຕ຺ຖຸເຕລໍ ປຈຕິ, ປິວນເຕລໍ ປຈຕິ, ເວຬຸທານໍ, ປຕ຺ຕທານໍ, ປຸປ຺ຜທານໍ, ຜລທານໍ, ສິນານທານໍ, ທນ຺ຕກຏ຺ຐທານໍ, ມຸໂຂທກທານໍ, ຈຸຓ຺ຓມຕ຺ຕິກທານໍ ເທຕິ, ຈາຏຸກມ຺ຍໍ ກໂຣຕິ, ມຸຄ຺ຄສູປິຍໍ, ປາຣິຠຏຸໍ, ຊງ຺ຆເປສນິຍໍ ກໂຣຕີຕິ ເອກວີສຕິວິຘາຍ ອເນສນາຍ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ໂຕ ອນິປກວຸຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ປຎ຺ຎາຍ ຐຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ, ຕໂຕ ກາລກິຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ສມຓຍກ຺ໂຂ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ຕສ຺ສ ສງ຺ຆາຏິປິ ອາທິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸໂຠຕິ. ເອວໍວິຘາ ອຫຸຕ຺ວາ ຊີວິຕເຫຕຸປິ ສິກ຺ຂາປທໍ ອນຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຍຖາພລໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຣຖວິນີຕປຏິປທໍ, ມຫາໂຄສິງ຺ຄປຏິປທໍ, ມຫາສຸຎ຺ຎຕປຏິປທໍ, ອນງ຺ຄຓປຏິປທໍ, ຘມ຺ມທາຍາທປຏິປທໍ, ນາລກປຏິປທໍ, ຕຸວຏ຺ຏກປຏິປທໍ, ຈນ຺ໂທປມປຏິປທນ຺ຕິ ອິມານິ ອຣິຍປຏິປທານິ ປູເຣນ຺ໂຕ ຈຕຸປຈ຺ຈຍ-ສນ຺ໂຕສ-ຠາວນາຣາມ-ອຣິຍວໍສປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ກາຍສກ຺ຂິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ອນີກາ ນິກ຺ຂນ຺ຕຫຕ຺ຖີ ວິຍ ຍູຖາ ວິສ຺ສຏ຺ຐສີໂຫ ວິຍ ນິປຈ຺ຉາພນ຺ຘມຫານາວາ ວິຍ ຈ ຄມນາທີສຸ ເອກວິຫາຣິໂນ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຊ຺ຊອຊ຺ເຊວ ອຣຫຕ຺ຕນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕອຸສ຺ສາຫາ ວິຫຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາຕິ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸຏ຺ຐປິຕຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ. ເສສາ ສຕິປຏ຺ຐານກຖາ ເຫຏ຺ຐາ ວິຕ຺ຖາຣິຕາວ. ອິຘ ປນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາ ສຕິປຏ຺ຐານາ ກຖິຕາ, ເອຕ຺ຕເກນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຸປສນ຺ຕກາຣຓໍ ກຖິຕໍ ໂຫຕິ.

໓. ຍາວ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕາຕິ ຍາວ ສຸຏ຺ຐປິຕາ ສຸເທສິຕາ. ມຍມ຺ປິ ຫິ, ຠນ຺ເຕຕິ ອິມິນາ ເອສ ອຕ຺ຕໂນ ກາຣກຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ ອຸກ຺ຂິປຕິ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ມຍມ຺ປິ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຄິຫິ…ເປ… ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ ວິຫຣາມ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປນ ອຍເມວ ກສິ ຈ ພີຊຎ຺ຈ ຍຸຄນງ຺ຄລຎ຺ຈ ຜາລປາຈນຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສພ຺ພກາລໍ ສຕິປຏ຺ຐານປຣາຍໂຓ, ມຍໍ ປນ ກາເລນ ກາລໍ ໂອກາສໍ ລຠິຕ຺ວາ ເອຕໍ ມນສິກາຣໍ ກໂຣມ, ມຍມ຺ປິ ກາຣກາ, ນ ສພ຺ພໂສ ວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມຏ຺ຐານາເຍວາຕິ. ມນຸສ຺ສຄຫເນຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ອຊ຺ຌາສຍຄຫເນນ ຄຫນຕາ, ອຊ຺ຌາສຍສ຺ສາປິ ເນສໍ ກິເລສຄຫເນນ ຄຫນຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ກສຏສາເຐຍ຺ເຍສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ອປຣິສຸທ຺ຘຏ຺ເຐນ ກສຏຕາ, ເກຣາຏິຍຏ຺ເຐນ ສາເຐຍ຺ຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕາຫິຕໍ ຊານາຕີຕິ ເອວໍ ຄຫນກສຏເກຣາຏິຍານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ຫິຕາຫິຕປຏິປທໍ ຍາວ ສຸຏ຺ຐຸ ຠຄວາ ຊານາຕິ. ຍທິທໍ ປສໂວຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພາປິ ຈຕຸປ຺ປທຊາຕິ ປສໂວຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ປໂຫມີຕິ ສກ຺ໂກມິ. ຍາວຕເກນ ອນ຺ຕເຣນາຕິ ຍຕ຺ຕເກນ ຂເຓນ. ຈມ຺ປໍ ຄຕາຄຕໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ອສ຺ສມຓ຺ຑລໂຕ ຍາວ ຈມ຺ປານຄຣທ຺ວາຣາ ຄມນຎ຺ຈ ອາຄມນຎ຺ຈ ກຣິສ຺ສຕິ. ສາເຐຍ຺ຍານີຕິ ສຐຕ຺ຕານິ. ກູເຏຍ຺ຍານີຕິ ກູຏຕ຺ຕານິ. ວງ຺ເກຍ຺ຍານີຕິ ວງ຺ກຕ຺ຕານິ. ຊິມ຺ເຫຍ຺ຍານີຕິ ຊິມ຺ຫຕ຺ຕານິ. ປາຕຸກຣິສ຺ສຕີຕິ ປກາເສສ຺ສຕິ ທສ຺ເສສ຺ສຕິ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ເຕນ ຕານິ ເອຕ຺ຕເກນ ອນ຺ຕເຣນ ທສ຺ເສຕຸໍ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຐາເນ ຐາຕຸກາມສ຺ສ ສໂຕ ຍໍ ຐານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ສປ຺ປຏິຠຍໍ, ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ຐສ຺ສາມີຕິ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຐາຕຸກາມຏ຺ຐາເນເຍວ ນິຂາຕຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວິຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາເທ ນິຈ຺ຈເລ ກຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໍ ສໂຐ ນາມ. ຍສ຺ສ ປນ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຐາເນ ອວຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຂນ຺ຘຄຕໍ ປາເຕຕຸກາມສ຺ສ ສໂຕ ຍໍ ຐານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ສປ຺ປຏິຠຍໍ, ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ປາເຕສ຺ສາມີຕິ ນ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ອວຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປາເຕຕິ, ອຍໍ ກູໂຏ ນາມ. ຍສ຺ສ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຐາເນ ມຄ຺ຄາ ອຸກ຺ກມ຺ມ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຏິມຄ຺ຄໍ ອາໂຣຫິຕຸກາມສ຺ສ ສໂຕ ຍໍ ຐານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ສປ຺ປຏິຠຍໍ, ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ເອວໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ນ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ມຄ຺ຄາ ອຸກ຺ກມ຺ມ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຏິມຄ຺ຄໍ ອາໂຣຫຕິ, ອຍໍ ວງ຺ໂກ ນາມ. ຍສ຺ສ ປນ ກາເລນ ວາມໂຕ ກາເລນ ທກ຺ຂິຓໂຕ ກາເລນ ອຸຊຸມຄ຺ເຄເນວ ຄນ຺ຕຸກາມສ຺ສ ສໂຕ ຍໍ ຐານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ສປ຺ປຏິຠຍໍ, ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ເອວໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ນ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ກາເລນ ວາມໂຕ ກາເລນ ທກ຺ຂິຓໂຕ ກາເລນ ອຸຊຸມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຖາ ລຓ຺ຑໍ ວາ ປສ຺ສາວໍ ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸກາມສ຺ສ ສໂຕ ອິທໍ ຐານໍ ສຸສມ຺ມຏ຺ຐໍ ອາກິຓ຺ຓມນຸສ຺ສໍ ຣມຓີຍໍ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ເອວຣູປໍ ກາຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ, ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຐາເນ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ນ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ກໂຣຕິ, ອຍໍ ຊິມ຺ໂຫ ນາມ. ອິຕິ ອິມໍ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ກິຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພານິ ຕານິ ສາເຐຍ຺ຍານິ ກູເຏຍ຺ຍານິ ວງ຺ເກຍ຺ຍານິ ຊິມ຺ເຫຍ຺ຍານິ ປາຕຸກຣິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕາປິ ເຕ ສຐາທໂຍ ຕານິ ສາເຐຍ຺ຍາທີນິ ປາຕຸກໂຣນ຺ຕິ ນາມ.

ເອວໍ ປສູນໍ ອຸຕ຺ຕານຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ມນຸສ຺ສານໍ ຄຫນຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ປນ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທາສາຕິ ອນ຺ໂຕຊາຕກາ ວາ ຘນກ຺ກີຕາ ວາ ກຣມຣານີຕາ ວາ ສຍໍ ວາ ທາສພ຺ຍໍ ອຸປຄຕາ. ເປສ຺ສາຕິ ເປສນກາຣກາ. ກມ຺ມກຣາຕິ ຠຕ຺ຕເວຕນຠຕາ. ອຎ຺ຎຖາວ ກາເຍນາຕິ ອຎ຺ເຎເນວາກາເຣນ ກາເຍນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎເນວາກາເຣນ ວາຈາຍ, ອຎ຺ເຎນ ຈ ເນສໍ ອາກາເຣນ ຈິຕ຺ຕໍ ຐິຕໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ສມ຺ມຸຂາ ສາມິເກ ທິສ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖໂຕ ຠຓ຺ຑກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ອິມໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອິມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ເສສານິປິ ອາສນ-ປຎ຺ຎາປນ-ຕາລວຓ຺ຏພີຊນ-ປາທໂຘວນາທີນິ ສພ຺ພານິ ກິຈ຺ຈານິ ກໂຣນ຺ຕິ, ປຣມ຺ມຸຂກາເລ ປນ ເຕລມ຺ປິ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕໍ ນ ໂອໂລເກນ຺ຕິ, ສຕຄ຺ຆນເກປິ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນເກປິ ກມ຺ເມ ປຣິຫາຍນ຺ເຕ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອໂລເກຕຸມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິເມ ອຎ຺ຎຖາ ກາເຍນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ນາມ. ເຍ ປນ ສມ຺ມຸຂາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ສາມິ ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ໂຍ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ປສໍສນ຺ຕິ, ປຣມ຺ມຸຂາ ອວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຍໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໍ ວທນ຺ຕິ, ອິເມ ອຎ຺ຎຖາ ວາຈາຍ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ນາມ.

໔. ຈຕ຺ຕາໂຣເມ ເປສ຺ສປຸຄ຺ຄລາຕິ ອຍມ຺ປິ ປາຏິເອກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘິ. ອຍຎ຺ຫິ ເປສ຺ໂສ ‘‘ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເອວໍ ມນຸສ຺ສຄຫເຓ ເອວໍ ມນຸສ຺ສກສເຏ ເອວໍ ມນຸສ຺ສສາເຐຍ຺ເຍ ວຕ຺ຕມາເນ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕາຫິຕໍ ຊານາຕີ’’ຕິ ອາຫ. ປຸຣິເມ ຈ ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ອຫິຕປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ນາ, ອຸປຣິ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຫິຕປຏິປທໍ, ເອວມຫໍ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕາຫິຕໍ ຊານາມີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ເຫຏ຺ຐາ ກນ຺ທຣກສ຺ສ ກຖາຍ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍາວຎ຺ຈິທໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ສມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ປຏິປາທິໂຕ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ‘‘ປຸຣິເມ ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄເລ ປຫາຍ ອຸປຣິ ຈຕຸຕ຺ຖປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ປຏິປາເທມີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕປິ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ສນ຺ໂຕຕິ ອິທໍ ສໍວິຊ຺ຊມານາຕິ ປທສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ‘‘ສນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ສມິຕາ ວູປສນ຺ຕາ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໔໒) ເອຕ຺ຖ ຫິ ນິຣຸທ຺ຘາ ສນ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ສນ຺ຕາ ເອເຕ ວິຫາຣາ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ (ມ. ນິ. ໑.໘໒) ນິພ຺ພຸຕາ. ‘‘ສນ຺ໂຕ ຫເວ ສພ຺ຠິ ປເວທຍນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ (ຊາ. ໒.໒໑.໔໑໓) ປຓ຺ຑິຕາ. ອິຘ ປນ ວິຊ຺ຊມານາ ອຸປລພ຺ຠມານາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຕ຺ຕນ຺ຕປາທີສຸ ອຕ຺ຕານໍ ຕປຕິ ທຸກ຺ຂາເປຕີຕິ ອຕ຺ຕນ຺ຕໂປ. ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ ອຕ຺ຕປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ. ປຣໍ ຕປຕິ ທຸກ຺ຂາເປຕີຕິ ປຣນ຺ຕໂປ. ປເຣສໍ ປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ ປຣປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ. ນິຈ຺ຉາໂຕຕິ ຉາຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ, ສາ ອສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ນິຈ຺ຉາໂຕ. ສພ຺ພກິເລສານໍ ນິພ຺ພຸຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພຸໂຕ. ອນ຺ໂຕ ຕາປນກິເລສານໍ ອຠາວາ ສີຕໂລ ຊາໂຕຕິ ສີຕິຠູໂຕ. ຌານມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານສຸຂານິ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ສຸຂປຏິສໍເວທີ. ພ຺ຣຫ຺ມຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາຕິ ເສຏ຺ຐຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ. ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຕີຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປາເທຕິ, ປຣິປູເຣຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ ປສາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕. ທຸກ຺ຂປຏິກ຺ກູລນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຏິກູລໍ, ປຈ຺ຈນີກສຓ຺ຐິຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອປຕ຺ຖຍມານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖. ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ອິຘ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ປນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕີຕິ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫາປຎ຺ໂຎຕິ ອິທມ຺ປິ ມຫນ຺ເຕ ອຕ຺ເຖ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິອາທິນາ ມຫາປຎ຺ຎລກ຺ຂເຓນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ສຕິປຏ຺ຐານປຣິຄ຺ຄາຫິກາຍ ປນ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ມຫາປຎ຺ໂຎຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ມຫຕາ ອຕ຺ເຖນ ສໍຍຸຕ຺ໂຕ ອຄມິສ຺ສາຕິ ມຫຕາ ອຕ຺ເຖນ ສໍຍຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຄໂຕ ຠເວຍ຺ຍ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ປນ ເຍສໍ ມຄ຺ຄຜລານໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ອຕ຺ຖິ, ພຸທ຺ຘານໍ ສມ຺ມຸຂີຠາເວ ຐິເຕປິ ເຕສໍ ອນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕີຕິ. ອາມ ໂຫຕິ, ນ ປນ ພຸທ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ, ອຖ ໂຂ ກິຣິຍປຣິຫານິຍາ ວາ ປາປມິຕ຺ຕຕາຍ ວາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິຣິຍປຣິຫານິຍາ ໂຫຕິ ນາມ – ສເຈ ຫິ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ຘນຎ຺ຊານິສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອາສຍໍ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ອເທສຍິສ຺ສາ, ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອຠວິສ຺ສາ, ເອວໍ ຕາວ ກິຣິຍປຣິຫານິຍາ ໂຫຕິ. ປາປມິຕ຺ຕຕາຍ ໂຫຕິ ນາມ – ສເຈ ຫິ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ວຈນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປິຕຸຆາຕກມ຺ມໍ ນາກຣິສ຺ສາ, ສາມຎ຺ຎຜລສຸຕ຺ຕກຖິຕທິວເສວ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອຠວິສ຺ສາ, ຕສ຺ສ ວຈນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປິຕຸຆາຕກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ປນ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປາປມິຕ຺ຕຕາຍ ໂຫຕິ. ອິມສ຺ສາປິ ອຸປາສກສ຺ສ ກິຣິຍປຣິຫານິ ຊາຕາ, ອປຣິນິຏ຺ຐິຕາຍ ເທສນາຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປກ຺ກນ຺ໂຕ. ອປິຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ເປສ຺ໂສຫຕ຺ຖາໂຣຫປຸຕ຺ໂຕ ມຫຕາ ອຕ຺ເຖນ ສໍຍຸຕ຺ໂຕຕິ ກຕເຣນ ມຫນ຺ເຕນ ອຕ຺ເຖນ? ທ຺ວີຫິ ອານິສໍເສຫິ. ໂສ ກິຣ ອຸປາສໂກ ສງ຺ເຆ ຈ ປສາທໍ ປຏິລຠິ, ສຕິປຏ຺ຐານປຣິຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ຈສ຺ສ ອຠິນໂວ ນໂຍ ອຸທປາທິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຫຕາ ອຕ຺ເຖນ ສໍຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ກນ຺ທຣໂກ ປນ ສງ຺ເຆ ປສາທເມວ ປຏິລຠິ. ເອຕສ຺ສ ຠຄວາ ກາໂລຕິ ເອຕສ຺ສ ຘມ຺ມກ຺ຂານສ຺ສ, ຈຕຸນ຺ນໍ ວາ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວິຠຊນສ຺ສ ກາໂລ.

໘. ໂອຣພ຺ຠິກາທີສຸ ອຸຣພ຺ຠາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອຬກາ, ອຸຣພ຺ເຠ ຫນຕີຕິ ໂອຣພ຺ຠິໂກ. ສູກຣິກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ລຸທ຺ໂທຕິ ທາຣຸໂຓ ກກ຺ຂໂຬ. ມຈ຺ຉຆາຕໂກຕິ ມຈ຺ຉພນ຺ຘເກວຏ຺ໂຏ. ພນ຺ຘນາຄາຣິໂກຕິ ພນ຺ຘນາຄາຣໂຄປໂກ. ກຸຣຸຣກມ຺ມນ຺ຕາຕິ ທາຣຸຓກມ຺ມນ຺ຕາ.

໙. ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ໂຕຕິ ຂຕ຺ຕິຍາຠິເສເກນ ມຸທ຺ຘນິ ອຠິສິຕ຺ໂຕ. ປຸຣຕ຺ຖິເມນ ນຄຣສ຺ສາຕິ ນຄຣໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາຍ. ສນ຺ຖາຄາຣນ຺ຕິ ຍຎ຺ຎສາລໍ. ຂຣາຊິນໍ ນິວາເສຕ຺ວາຕິ ສຂຸຣໍ ອຊິນຈມ຺ມໍ ນິວາເສຕ຺ວາ. ສປ຺ປິເຕເລນາຕິ ສປ຺ປິນາ ຈ ເຕເລນ ຈ. ຐເປຕ຺ວາ ຫິ ສປ຺ປິໍ ອວເສໂສ ໂຍ ໂກຈິ ສ຺ເນໂຫ ເຕລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຓ຺ຑູວມາໂນຕິ ນຂານໍ ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ກຓ຺ຑູວິຕພ຺ພກາເລ ເຕນ ກຓ຺ຑູວມາໂນ. ອນນ຺ຕຣຫິຕາຍາຕິ ອສນ຺ຖຕາຍ. ສຣູປວຈ຺ຉາຍາຕິ ສທິສວຈ຺ຉາຍ. ສເຈ ຄາວີ ເສຕາ ໂຫຕິ, ວຈ຺ໂຉປິ ເສຕໂກວ. ສເຈ ຄາວີ ກພຣາ ວາ ຣຕ຺ຕາ ວາ, ວຈ຺ໂຉປິ ຕາທິໂສ ວາຕິ ເອວໍ ສຣູປວຈ຺ຉາຍ. ໂສ ເອວມາຫາຕິ ໂສ ຣາຊາ ເອວໍ ວເທຕິ. ວຈ຺ຉຕຣາຕິ ຕຣຸຓວຈ຺ຉກຠາວໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ພລວວຈ຺ຉາ. ວຈ຺ຉຕຣີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພຣິຫິສຕ຺ຖາຍາຕິ ປຣິກ຺ເຂປກຣຓຕ຺ຖາຍ ເຈວ ຍຎ຺ຎຠູມິຍໍ ອຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ຈ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິຕ຺ຖາຣິຕຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ກນ຺ທຣກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.