໔. ຈູຬເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໖໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ຈູຬເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກຕິ ວິສາໂຂຕິ ເອວໍນາມໂກ ອຸປາສໂກ. ເຍນ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຕິ ເຍນ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ໂກ ປນາຍໍ ວິສາໂຂ? ກາ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ? ກສ຺ມາ ອຸປສງ຺ກມີຕິ? ວິສາໂຂ ນາມ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຍ ຄິຫິກາເລ ຆຣສາມິໂກ. ໂສ ຍທາ ຠຄວາ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ຍສາທໂຍ ກຸລປຸຕ຺ເຕ ວິເນຕ຺ວາ ອຸຣຸເວລໍ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຊຏິລສຫສ຺ສໍ ວິເນຕ຺ວາ ປຸຣາຓຊຏິເລຫິ ຂີຓາສວຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ທ຺ວາທສນຫຸຕາຍ ປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ອາຄຕສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣມຫາຣາຊສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕທາ ຣຎ຺ຎາ ສທ຺ຘິໍ ອາຄເຕສຸ ທ຺ວາທສນຫຸເຕສຸ ເອກໍ ນຫຸຕໍ ອຸປາສກຕ຺ຕໍ ປຏິເວເທສິ, ເອກາທສ ນຫຸຕານິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ ສທ຺ຘິໍ ຣຎ຺ຎາ ພິມ຺ພິສາເຣນ. ອຍໍ ອຸປາສໂກ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຐມທສ຺ສເນວ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ, ປຸນ ເອກທິວສໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສກທາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ວາ, ຕໂຕ ອປຣຠາເຄປິ ເອກທິວສໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ອນາຄາມິຜເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ. ໂສ ອນາຄາມີ ຫຸຕ຺ວາ ເຄຫໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສຸ ທິວເສສຸ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ສິຕໍ ກຸຣຸມາໂນ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ສນ຺ຕມານໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຄມາສິ.

ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ສີຫປຎ຺ຊຣໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ວີຖິໍ ໂອໂລກຍມານາ ຕສ຺ສ ອາຄມນາກາຣໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຸຣຸມານາ ໂສປານສີເສ ຐຕ຺ວາ ໂອລມ຺ພນຕ຺ຖໍ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣສິ. ອຸປາສໂກ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖໍ ສມິຎ຺ເຊສິ. ສາ ‘‘ປາຕຣາສໂຠຊນກາເລ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ອຸປາສໂກ ປຸພ຺ເພ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ຕໍ ທິວສໍ ປນ ຕໍ ອນປໂລເກຕ຺ວາ ໂຍຄາວຈຣຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ເອກໂກວ ຠຸຎ຺ຊິ. ສາ, ‘‘ສາຍນ຺ຫກາເລ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ອຸປາສໂກ ຕໍທິວສໍ ສິຣິຄພ຺ຠໍ ນ ປາວິສິ, ອຎ຺ຎໍ ຄພ຺ຠໍ ປຏິຊຄ຺ຄາເປຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍມຎ຺ຈກໍ ປຎ຺ຎປາເປຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ອຸປາສິກາ, ‘‘ກິໍ ນຸ ຂ຺ວສ຺ສ ພຫິທ຺ຘາ ປຕ຺ຖນາ ອຕ຺ຖິ, ອຸທາຫຸ ເກນຈິເທວ ປຣິເຠທເກນ ຠິນ຺ໂນ, ອຸທາຫຸ ມຍ຺ເຫວ ໂກຈິ ໂທໂສ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ພລວໂທມນສ຺ສາ ຫຸຕ຺ວາ, ‘‘ເອກໍ ທ຺ເວ ທິວເສ ວສິຕກາເລ ສກ຺ກາ ຎາຕຸ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຸປາສໂກ, ‘‘ກິໍ ຘມ຺ມທິນ຺ເນ ອກາເລ ອາຄຕາສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອາມ ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ອາຄຕາມ຺ຫິ, ນ ຕ຺ວໍ ຍຖາ ປຸຣາໂຓ, ກິໍ ນຸ ເຕ ພຫິທ຺ຘາ ປຕ຺ຖນາ ອຕ຺ຖີຕິ? ນຕ຺ຖິ ຘມ຺ມທິນ຺ເນຕິ. ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ປຣິເຠທໂກ ອຕ຺ຖີຕິ? ອຍມ຺ປິ ນຕ຺ຖີຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ມຍ຺ເຫວ ໂກຈິ ໂທໂສ ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ໂທໂສ ນຕ຺ຖີຕິ. ອຖ ກສ຺ມາ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ຍຖາ ປກຕິຍາ ອາລາປສລ຺ລາປມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກໂຣຖາຕິ? ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ນາມ ຄຣຸ ຠາຣິໂຍ ນ ປກາເສຕຕພ຺ໂພ, ສເຈ ໂຂ ປນາຫໍ ນ ກເຖສ຺ສາມິ, ອຍໍ ຫທຍໍ ຜາເລຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ຕສ຺ສານຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ກເຖສິ – ‘‘ຘມ຺ມທິນ຺ເນ ອຫໍ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນາມ ອຘິຄໂຕ, ຕໍ ອຘິຄຕສ຺ສ ເອວຣູປາ ໂລກິຍກິຣິຍາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍທິ ຕ຺ວໍ ອິຈ຺ຉສິ, ຕວ ຈຕ຺ຕາລີສ ໂກຏິໂຍ ມມ ຈຕ຺ຕາລີສ ໂກຏິໂຍຕິ ອສີຕິໂກຏິຘນໍ ອຕ຺ຖິ, ເອຕ຺ຖ ອິສ຺ສຣາ ຫຸຕ຺ວາ ມມ ມາຕິຏ຺ຐາເນ ວາ ຠຄິນິຏ຺ຐາເນ ວາ ຐຕ຺ວາ ວສ. ຕຍາ ທິນ຺ເນນ ຠຕ຺ຕປິຓ຺ຑມຕ຺ຕເກນ ອຫໍ ຍາເປສ຺ສາມິ. ອເຖວໍ ນ ກໂຣສິ, ອິເມ ໂຠເຄ ຄເຫຕ຺ວາ ກຸລເຄຫໍ ຄຈ຺ຉ, ອຖາປິ ເຕ ພຫິທ຺ຘາ ປຕ຺ຖນາ ນຕ຺ຖິ, ອຫໍ ຕໍ ຠຄິນິຏ຺ຐາເນ ວາ ຘິຕຸຏ຺ຐາເນ ວາ ຐເປຕ຺ວາ ໂປເສສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ສາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ປກຕິປຸຣິໂສ ເອວໍ ວຕ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອທ຺ຘາ ເອເຕນ ໂລກຸຕ຺ຕຣວຣຘມ຺ໂມ ປຏິວິທ຺ໂຘ. ໂສ ປນ ຘມ຺ໂມ ກິໍ ປຸຣິເສເຫວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ໂພ, ອຸທາຫຸ ມາຕຸຄາໂມປິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ ວິສາຂໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ປຸຣິເສເຫວ ລຠິຕພ຺ໂພ, ມາຕຸຄາເມນປິ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸ’’ນ຺ຕິ? ກິໍ ວເທສິ ຘມ຺ມທິນ຺ເນ, ເຍ ປຏິປນ຺ນກາ, ເຕ ເອຕສ຺ສ ທາຍາທາ, ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ໂສ ເອຕໍ ປຏິລຠຕີຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ມຍ຺ຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອນຸຊານາຖາຕິ. ສາຘຸ ຠທ຺ເທ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ເອຕສ຺ມິໍເຍວ ມຄ຺ເຄ ໂຍເຊຕຸກາໂມ, ມນໍ ປນ ເຕ ອຊານມາໂນ ນ ກເຖມີຕິ ຕາວເທວ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ.

ຣາຊາ, ‘‘ກິໍ, ຄຫປຕິ, ອກາເລ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຘມ຺ມທິນ຺ນາ, ‘‘ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທຕີຕິ. ກິໍ ປນສ຺ສ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ? ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖິ, ໂສວຓ຺ຓສິວິກໍ ເທວ, ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ນຄຣຎ຺ຈ ປຏິຊຄ຺ຄາເປຕຸນ຺ຕິ. ຣາຊາ ໂສວຓ຺ຓສິວິກໍ ທຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄາເປສິ. ວິສາໂຂ ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ ຄນ຺ໂຘທເກນ ນຫາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ໂສວຓ຺ຓສິວິກາຍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຎາຕິຄເຓນ ປຣິວາຣາເປຕ຺ວາ ຄນ຺ຘປຸປ຺ຜາທີຫິ ປູຊຍມາໂນ ນຄຣວາສນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ຠິກ຺ຂຸນິອຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ ປພ຺ພາເຊຖາຍ຺ເຍ’’ຕິ ອາຫ. ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ‘‘ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ໂທເສ ສຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ຄຫປຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ນຕ຺ຖຍ຺ເຍ ໂກຈິ ໂທໂສ, ສທ຺ຘາຍ ປພ຺ພຊຕີຕິ. ອເຖກາ ພ຺ຍຕ຺ຕາ ເຖຣີ ຕຈປຎ຺ຈກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ເກເສ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ວິສາໂຂ, ‘‘ອຠິຣມຍ຺ເຍ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ຕສ຺ສາ ປພ຺ພຊິຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ລາຠສກ຺ກາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ເຕເນວ ປລິພຸທ຺ຘາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ໂອກາສໍ ນ ລຠຕິ. ອຖາຈຣິຍ-ອຸປຊ຺ຌາຍເຖຣິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຊນປທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຏ຺ຐຕິໍສາຍ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຈິຕ຺ຕຣຸຈິຕໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກຖາເປຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ອາຣທ຺ຘາ, ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ປນ ນາຕິຈິຣໍ ກິລມິຕ຺ຖ.

ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ສຕສຫສ຺ສກປ຺ປມຕ຺ຖເກ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ອຸທປາທິ. ຕທາ ເອສາ ເອກສ຺ມິໍ ກຸເລ ທາສີ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເກເສ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ສຸຊາຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ນາມ ອຄ຺ຄສາວກສ຺ສ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນມກາສິ. ສາ ຕາຍ ປຕ຺ຖນາຠິນີຫາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນາຕິຈິຣໍ ກິລມິຕ຺ຖ, ກຕິປາເຫເນວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ເຍນຕ຺ເຖນ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕາ, ໂສ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ໂຕ, ກິໍ ເມ ຊນປທວາເສນ, ມຍ຺ຫໍ ຎາຕກາປິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆປິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ນ ກິລມິສ຺ສຕິ, ຣາຊຄຫໍ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣາຊຄຫເມວ ອຄມາສິ. ວິສາໂຂ, ‘‘ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ກິຣ ອາຄຕາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ຊນປທໍ ຄຕາ, ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ນຈິຣສ຺ເສວ ປຈ຺ຈາຄຕາ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສຕິ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ທຸຕິຍຄມເນນ ຠິກ຺ຂຸນິອຸປສ຺ສຍໍ ອຄມາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ ເຍນ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມີ’’ຕິ.

ເອຕທໂວຈາຕິ ເອຕໍ ສກ຺ກາໂຍຕິອາທິວຈນໍ ອໂວຈ. ກສ຺ມາ ອໂວຈາຕິ? ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ອຠິຣມສິ ນາຠິຣມສິ, ອຍ຺ເຍ’’ຕິ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉນໍ ນາມ ນ ປຓ຺ຑິຕກິຈ຺ຈໍ, ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ອຸປເນຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ຕສ຺ສາ ອຠິຣຕິໍ ວາ ອນຠິຣຕິໍ ວາ ຊານິສ຺ສາມີຕິ, ຕສ຺ມາ ອໂວຈ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາວ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ອຫໍ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ອຈິຣປພ຺ພຊິຕາ ສກາຍໍ ວາ ປຣກາຍໍ ວາ ກຸໂຕ ຊານິສ຺ສາມີຕິ ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຖຣິໂຍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາຕິ ວາ ອວຕ຺ວາ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉມານາ ວິຍ, ເອກປາສກຄຓ຺ຐິໍ ໂມເຈນ຺ຕີ ວິຍ ຄຫນຏ຺ຐາເນ ຫຕ຺ຖິມຄ຺ຄໍ ນີຫຣມານາ ວິຍ ຂຄ຺ຄມຸເຂນ ສມຸຄ຺ຄໍ ວິວຣມານາ ວິຍ ຈ ປຏິສມ຺ຠິທາວິສເຍ ຐຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊມານາ, ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈາຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ອຸປາທານານໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ຂນ຺ຘາຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍເນຕ຺ຖ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘກຖາ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພາ. ສາ ປເນສາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ ເອວາຕິ ຕຕ຺ຖ ວິຕ຺ຕາຣິຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ສກ຺ກາຍສມຸທຍາທີສຸປິ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ອິທໍ ປນ ຈຕຸສຈ຺ຈພ຺ຍາກຣຓໍ ສຸຕ຺ວາ ວິສາໂຂ ເຖຣິຍາ ອຠິຣຕຠາວໍ ອຎ຺ຎາສິ. ໂຍ ຫິ ພຸທ຺ຘສາສເນ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ ອນຠິຣໂຕ, ໂສ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິຕປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ຫໍ ສຓ຺ຑາເສນ ເອເກກໍ ປລິຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວິຍ, ສິເນຣຸປາທໂຕ ວາລຸກໍ ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ວິຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ໂລເກ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ວິຍ ພຸທ຺ຘສາສເນ ປາກຏານິ, ປຣິສມຊ຺ເຌ ຄໂຕ ຫິ ຠຄວາປິ ມຫາເຖຣາປິ ສຈ຺ຈາເນວ ປກາເສນ຺ຕິ; ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆປິ ປພ຺ພຊິຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກຸລປຸຕ຺ເຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ນາມ ກິໍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ ປຎ຺ຫໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຕິ. ອຍຎ຺ຈ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ອຸປາຍໂກສລ຺ເລ ຐິຕາ ປຓ຺ຑິຕາ ພ຺ຍຕ຺ຕາ ນຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸເຕນປິ ກເຖຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ເອຕິສ຺ສາ ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈານໍ ປຏິວິທ຺ຘຠາໂວ ຎາຕຸໍ, ສຈ຺ຈວິນິພ຺ໂຠຄປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ສກ຺ກາ ຎາຕຸ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ກຖິຕານິ ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ ປຏິນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຄຸຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຐິປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕຎ຺ເຎວ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍຕິອາທິມາຫ.

ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຕຎ຺ເຎວ ອຸປາທານນ຺ຕິ ອຸປາທານສ຺ສ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘກເທສຠາວໂຕ ນ ຕໍເຍວ ອຸປາທານໍ ເຕ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ, ນາປິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຎ຺ຈຫິ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ອຸປາທານໍ. ຍທິ ຫິ ຕຎ຺ເຎວ ສິຍາ, ຣູປາທິສຠາວມ຺ປິ ອຸປາທານໍ ສິຍາ. ຍທິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສິຍາ, ປຣສມເຍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອນຸສໂຍ ວິຍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ວິຍ ນິພ຺ພານໍ ວິຍ ຈ ຂນ຺ຘວິນິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ສິຍາ, ຉຏ຺ໂຐ ວາ ຂນ຺ໂຘ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສາ ພ຺ຍາກຣຓໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຘິຄຕປຕິຏ຺ຐາ ອຍ’’ນ຺ຕິ ວິສາໂຂ ນິຏ຺ຐມຄມາສິ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ອຂີຓາສເວນ ອສມ຺ພທ຺ເຘນ ອວິຕ຺ຖາຍນ຺ເຕນ ປທີປສຫສ຺ສໍ ຊາເລນ຺ເຕນ ວິຍ ເອວຣູໂປ ຄຸຬ຺ໂຫ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ຕິລກ຺ຂຓາຫໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ. ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປນ, ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ສາສເນ ລທ຺ຘປຕິຏ຺ຐາ ອຘິຄຕປຏິສມ຺ຠິທາ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕາ ຠວມຕ຺ຖເກ ຐິຕາ ມຫາຂີຓາສວາ, ສມຕ຺ຖາ ມຍ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ຫໍ ກເຖຕຸໍ, ອິທານິ ປນ ນໍ ໂອວຕ຺ຕິກສາຣໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ກຖໍ ປນາຍ຺ເຍຕິອາທິມາຫ.

໔໖໑. ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ອສ຺ສຸຕວາຕິອາທິ ມູລປຣິຍາເຍ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ, ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຍໍ ຣູປໍ ໂສ ອຫໍ, ໂຍ ອຫໍ ຕໍ ຣູປນ຺ຕິ ຣູປຎ຺ຈ ອຕ຺ຕຎ຺ຈ ອທ຺ວຍໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ຍາ ອຈ຺ຈິ ໂສ ວຓ຺ໂຓ, ໂຍ ວຓ຺ໂຓ ສາ ອຈ຺ຈີຕິ ອຈ຺ຈິຎ຺ຈ ວຓ຺ຓຎ຺ຈ ອທ຺ວຍໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ເອວເມວ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ອທ຺ວຍໍ ສມນຸປສ຺ສຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໓໑) ເອວໍ ຣູປໍ ອຕ຺ຕາຕິ ທິຏ຺ຐິປສ຺ສນາຍ ປສ຺ສຕິ. ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຣູປໍ ອຕ຺ຕາຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຉາຍາວນ຺ຕໍ ຣຸກ຺ຂໍ ວິຍ ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ຣູປວນ຺ຕໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປນ຺ຕິ ອຣູປເມວ ອຕ຺ຕາຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜສ຺ມິໍ ຄນ຺ຘໍ ວິຍ ອຕ຺ຕນິ ຣູປໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຣູປເມວ ອຕ຺ຕາຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ກຣຓ຺ຑາຍ ມຓິໍ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ຣູປສ຺ມິໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຖ, ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ສຸທ຺ຘຣູປເມວ ອຕ຺ຕາຕິ ກຖິຕໍ. ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ອິເມສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ອຣູປໍ ອຕ຺ຕາຕິ ກຖິຕໍ. ເວທນາວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ເວທນໍ, ເວທນາຍ ວາ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕູສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວເສນ ທ຺ວາທສສຸ ຐາເນສຸ ຣູປາຣູປມິສ຺ສໂກ ອຕ຺ຕາ ກຖິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ… ເວທນໍ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສຸ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ກຖິຕາ, ອວເສເສສຸ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐີຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ປນ຺ນຣສ ຠວທິຏ຺ຐິໂຍ, ປຎ຺ຈ ວິຠວທິຏ຺ຐິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ. ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປໍ ອຕ຺ຕາຕິ ນ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາຕິ ປນ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ນ ຣູປວນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ…ເປ… ນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ຕໂຕ ນ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ສພ຺ພາກາເຣນ ປນ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ອນຕ຺ຕາຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ເຖຣິຍາ, ‘‘ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຸຣິມປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິຍາ ເອຕ຺ຕເກນ ຄມນໍ ໂຫຕິ, ອາຄມນໍ ໂຫຕິ, ຄມນາຄມນໍ ໂຫຕິ, ວຏ຺ຏໍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ວຏ຺ຏໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ. ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ນ ໂຫຕີຕິ ປຈ຺ຉິມໍ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິຍາ ເອຕ຺ຕເກນ ຄມນໍ ນ ໂຫຕິ, ອາຄມນໍ ນ ໂຫຕິ, ຄມນາຄມນໍ ນ ໂຫຕິ, ວຏ຺ຏໍ ນາມ ນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ວິວຏ຺ຏໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ.

໔໖໒. ກຕໂມ ປນາຍ຺ເຍ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄຕິ ອຍໍ ປຎ຺ໂຫ ເຖຣິຍາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍ – ‘‘ອຸປາສກ, ຕຍາ ເຫຏ຺ຐາ ມຄ຺ໂຄ ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ອິຘ ກສ຺ມາ ມຄ຺ຄເມວ ປຸຈ຺ຉສີ’’ຕິ. ສາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ພ຺ຍຕ຺ຕຕາຍ ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ສລ຺ລກ຺ເຂສິ – ‘‘ອິມິນາ ອຸປາສເກນ ເຫຏ຺ຐາ ປຏິປຕ຺ຕິວເສນ ມຄ຺ໂຄ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິຘ ປນ ຕໍ ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສງ຺ຄຫິຕາສງ຺ຄຫິຕວເສນ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາໂມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ຍໍ ຍໍ ປຸຈ຺ຉິ, ຕໍ ຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂໂຕຕິ ເຈຕິໂຕ ກປ຺ປິໂຕ ປກປ຺ປິໂຕ ອາຍູຫິໂຕ ກໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ ສມາປຊ຺ຊນ຺ເຕນ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ໂພ. ຕີຫິ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຂນ຺ເຘຫິ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ມຄ຺ໂຄ ສປ຺ປເທໂສ, ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ນິປ຺ປເທສາ, ຕສ຺ມາ ອຍໍ ສປ຺ປເທສຕ຺ຕາ ນຄຣໍ ວິຍ ຣຊ຺ເຊນ ນິປ຺ປເທເສຫິ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາວາຈາທໂຍ ຕໂຍ ສີລເມວ, ຕສ຺ມາ ເຕ ສຊາຕິໂຕ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ປາຬິຍໍ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘຕິ ຠຸມ຺ເມນ ວິຍ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ, ອຕ຺ໂຖ ປນ ກຣຓວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມ຺ມາວາຍາມາທີສຸ ປນ ຕີສຸ ສມາຘິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອາຣມ຺ມເຓ ເອກຄ຺ຄຠາເວນ ອປ຺ເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ວີຣິເຍ ປນ ປຄ຺ຄຫກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ເຕ ສຕິຍາ ຈ ອປິລາປນກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ຕິຍາ ລທ຺ຘູປກາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ສກ຺ໂກຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາ – ຍຖາ ຫິ ‘‘ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຸຍ຺ຍານໍ ປວິຏ຺ເຐສຸ ຕີສຸ ສຫາເຍສຸ ເອໂກ ສຸປຸປ຺ຜິຕໍ ຈມ຺ປກຣຸກ຺ຂໍ ທິສ຺ວາ ຫຕ຺ຖໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາປິ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ອຖສ຺ສ ທຸຕິໂຍ ໂອນມິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໍ ທເທຍ຺ຍ, ໂສ ຕສ຺ສ ປິຏ຺ຐິຍໍ ຐຕ຺ວາປິ ກມ຺ປມາໂນ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ອຖສ຺ສ ອິຕໂຣ ອໍສກູຏໍ ອຸປນາເມຍ຺ຍ, ໂສ ເອກສ຺ສ ປິຏ຺ຐິຍໍ ຐຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ອໍສກູຏໍ ໂອລຸພ຺ຠ ຍຖາຣຸຈິ ປຸປ຺ຜານິ ໂອຈິນິຕ຺ວາ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີເຬຍ຺ຍ. ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອກໂຕ ອຸຍ຺ຍານໍ ປວິຏ຺ຐາ ຕໂຍ ສຫາຍກາ ວິຍ ຫິ ເອກໂຕ ຊາຕາ ສມ຺ມາວາຍາມາທໂຍ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ. ສຸປຸປ຺ຜິຕຈມ຺ປໂກ ວິຍ ອາຣມ຺ມຓໍ. ຫຕ຺ຖໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາປິ ຄເຫຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອາຣມ຺ມເຓ ເອກຄ຺ຄຠາເວນ ອປ຺ເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ສມາຘິ. ປິຏ຺ຐິໍ ທຕ຺ວາ ໂອນຕສຫາໂຍ ວິຍ ວາຍາໂມ. ອໍສກູຏໍ ທຕ຺ວາ ຐິຕສຫາໂຍ ວິຍ ສຕິ. ຍຖາ ເຕສຸ ເອກສ຺ສ ປິຏ຺ຐິຍໍ ຐຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ອໍສກູຏໍ ໂອລຸພ຺ຠ ອິຕໂຣ ຍຖາຣຸຈິ ປຸປ຺ຜໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວເມວໍ ວີຣິເຍ ປຄ຺ຄຫກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ເຕ, ສຕິຍາ ຈ ອປິລາປນກິຈ຺ຈໍ ສາເຘນ຺ຕິຍາ ລທ຺ຘຸປກາໂຣ ສມາຘິ ສກ຺ໂກຕິ ອາຣມ຺ມເຓ ເອກຄ຺ຄຠາເວນ ອປ຺ເປຕຸໍ. ຕສ຺ມາ ສມາຘິເຍເວຕ຺ຖ ສຊາຕິໂຕ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ວາຍາມສຕິໂຍ ປນ ກິຣິຍໂຕ ສງ຺ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ເປສຸປິ ປຎ຺ຎາ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ນິຈ຺ເຉຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ວິຕກ຺ເກ ປນ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ເທນ຺ເຕ ສກ຺ໂກຕິ. ກຖໍ? ຍຖາ ຫິ ເຫຣຎ຺ຎິໂກ ກຫາປຓໍ ຫຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຠາເຄສຸ ໂອໂລເກຕຸກາໂມ ສມາໂນປິ ນ ຈກ຺ຂຸທເລເນວ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອງ຺ຄຸລິປພ຺ເພຫິ ປນ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ເອວເມວ ນ ປຎ຺ຎາ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ອາຣມ຺ມຓໍ ນິຈ຺ເຉຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອຠິນິໂຣປນລກ຺ຂເຓນ ປນ ອາຫນນປຣິຍາຫນນຣເສນ ວິຕກ຺ເກນ ອາໂກເຏນ຺ເຕນ ວິຍ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ເຕນ ວິຍ ຈ ອາທາຍາ ທິນ຺ນເມວ ວິນິຈ຺ເຉຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ມາ ອິຘາປິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິເຍວ ສຊາຕິໂຕ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາ. ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ປນ ກິຣິຍໂຕ ສງ຺ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕີຫິ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຂນ຺ເຘຫິ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຄຫິໂຕ’’ຕິ.

ອິທານິ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກໍ ມຄ຺ຄສມາຘິໍ ສນິມິຕ຺ຕໍ ສປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ກຕໂມ ປນາຍ຺ເຍຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຕິ, ສາ ສມາຘິສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຕ຺ເຖນ ນິມິຕ຺ຕໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘນວເສເນວ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວີຣິຍໍ, ຕໍ ປຣິວາຣຏ຺ເຐນ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ໂຫຕິ. ເຕສໍເຍວ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຕສໍ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ. ອາເສວນາຕິອາທີສຸ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກາເຍວ ອາເສວນາທໂຍ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ວິຕຓ຺ຑວາທີ ປນ, ‘‘ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກ ນາມ ມຄ຺ໂຄ ນຕ຺ຖິ, ‘ເອວໍ ຠາເວຍ຺ຍ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານີ’ຕິ ຫິ ວຈນໂຕ ສຕ຺ຕປິ ວສ຺ສານິ ມຄ຺ຄຠາວນາ ໂຫຕິ, ກິເລສາ ປນ ລຫຸ ຉິຊ຺ຊນ຺ຕາ ສຕ຺ຕຫິ ຎາເຓຫິ ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ວທຕິ. ໂສ ‘‘ສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຣາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ອທ຺ຘາ ອຎ຺ຎໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ, ‘‘ຍາ ເຕສໍເຍວ ຘມ຺ມານໍ ອາເສວນາ ຠາວນາ ພຫຸລີກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອິທເມວ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ, ‘‘ອຎ຺ເຎນ ຈິຕ຺ເຕນ ອາເສວຕິ, ອຎ຺ເຎນ ຠາເວຕິ, ອຎ຺ເຎນ ພຫຸລີກໂຣຕີ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ຕໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ກິໍ ປນິທໍ, ສຸຕ຺ຕໍ ເນຍ຺ຍຕ຺ຖໍ ນີຕຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ຕໂຕ ວກ຺ຂຕິ – ‘‘ນີຕຕ຺ຖໍ ຍຖາ ສຸຕ຺ຕໍ ຕເຖວ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ອິທໍ ອຸຕ຺ຕຣໍ – ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເອກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາເສວມານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອປຣມ຺ປິ ອາເສວມານໍ, ອປຣມ຺ປິ ອາເສວມານນ຺ຕິ ເອວໍ ທິວສມ຺ປິ ອາເສວນາວ ຠວິສ຺ສຕິ, ກຸໂຕ ຠາວນາ, ກຸໂຕ ພຫຸລີກມ຺ມໍ? ເອກໍ ວາ ຠາວຍມານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອປຣມ຺ປິ ຠາວຍມານໍ ອປຣມ຺ປິ ຠາວຍມານນ຺ຕິ ເອວໍ ທິວສມ຺ປິ ຠາວນາວ ຠວິສ຺ສຕິ, ກຸໂຕ ອາເສວນາ ກຸໂຕ ພຫຸລີກມ຺ມໍ? ເອກໍ ວາ ພຫຸລີກໂຣນ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອປຣມ຺ປິ ພຫຸລີກໂຣນ຺ຕໍ, ອປຣມ຺ປິ ພຫຸລີກໂຣນ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ທິວສມ຺ປິ ພຫຸລີກມ຺ມເມວ ຠວິສ຺ສຕິ ກຸໂຕ ອາເສວນາ, ກຸໂຕ ຠາວນາຕິ.

ອຖ ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘‘ເອເກນ ຈິຕ຺ເຕນ ອາເສວຕິ, ທ຺ວີຫິ ຠາເວຕິ, ຕີຫິ ພຫຸລີກໂຣຕິ. ທ຺ວີຫິ ວາ ອາເສວຕິ, ຕີຫິ ຠາເວຕິ, ເອເກນ ພຫຸລີກໂຣຕິ. ຕີຫິ ວາ ອາເສວຕິ, ເອເກນ ຠາເວຕິ, ທ຺ວີຫິ ພຫຸລີກໂຣຕີ’’ຕິ. ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ມາ ສຸຕ຺ຕໍ ເມ ລທ຺ຘນ຺ຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ອວຈ. ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ເຕນ ນາມ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວສິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຣສໍ ວິທິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກາວ ອຍໍ ອາເສວນາ, ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກາ ຠາວນາ, ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກໍ ພຫຸລີກມ຺ມໍ. ຂຍຄາມິໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ພຫຸລຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ‘ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກເຍວາ’ຕິ ສຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ສເຈ ສຎ຺ຊານາຕິ, ສຎ຺ຊານາຕຸ, ໂນ ເຈ ສຎ຺ຊານາຕິ, ຄຈ຺ຉ ປາໂຕວ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ປິວາຫີ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕພ຺ໂພ.

໔໖໓. ກຕິ ປນາຍ຺ເຍ ສງ຺ຂາຣາຕິ ອິຘ ກິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ? ເຍ ສງ຺ຂາເຣ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ເຕ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຕເນວສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຎຕ຺ວາ ເຖຣີ, ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທີສຸ ອເນເກສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸປິ, ກາຍສງ຺ຂາຣາທໂຍວ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕີ, ຕໂຍເມ, ອາວຸໂສຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາຍປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ກາເຍນ ສງ຺ຂຣີຍຕິ ກຣີຍຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕີຍຕີຕິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ. ວາຈໍ ສງ຺ຂໂຣຕິ ກໂຣຕິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ. ຈິຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ເຕນ ສງ຺ຂຣີຍຕິ ກຣີຍຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕີຍຕີຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ. ກຕໂມ ປນາຍ຺ເຍຕິ ອິຘ ກິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ? ອິເມ ສງ຺ຂາຣາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມິສ຺ສາ ອາລຸຬິຕາ ອວິຠູຕາ ທຸທ຺ທີປນາ. ຕຖາ ຫິ, ກາຍທ຺ວາເຣ ອາທານຄຫຓມຸຎ຺ຈນໂຈປນານິ ປາເປຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາ ທ຺ວາທສ ອກຸສລເຈຕນາຕິ ເອວໍ ກຸສລາກຸສລາ ວີສຕິ ເຈຕນາປິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາປິ ກາຍສງ຺ຂາຣາຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ວຈີທ຺ວາເຣ ຫນຸສໍໂຈປນໍ ວຈີເຠທໍ ປາເປຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາວ ວີສຕິ ເຈຕນາປິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາປິ ວຈີສງ຺ຂາໂຣຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ກາຍວຈີທ຺ວາເຣສຸ ໂຈປນໍ ອປຕ຺ຕາ ຣໂຫ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຈິນ຺ຕຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ກຸສລາກຸສລາ ເອກູນຕິໍສ ເຈຕນາປິ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈາຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາປິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອວໍ ອິເມ ສງ຺ຂາຣາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມິສ຺ສາ ອາລຸຬິຕາ ອວິຠູຕາ ທຸທ຺ທີປນາ. ເຕ ປາກເຏ ວິຠູເຕ ກຕ຺ວາ ກຖາເປສ຺ສາມີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ກສ຺ມາ ປນາຍ຺ເຍຕິ ອິຘ ກາຍສງ຺ຂາຣາທິນາມສ຺ສ ປທຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາຕິ ກາຍນິສ຺ສິຕາ, ກາເຍ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘາຕິ ຈິຕ຺ຕນິສ຺ສິຕາ, ຈິຕ຺ເຕ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕິ.

໔໖໔. ອິທານິ ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອສາ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ວລຎ຺ເຊຕິ, ນ ວລຎ຺ເຊຕິ. ຈິຓ຺ຓວສີ ວາ ຕຕ຺ຖ ໂນ ຈິຓ຺ຓວສີຕິ ຊານນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ກຖໍ ປນາຍ຺ເຍ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ ວາ ສມາປຊ຺ຊາມີຕິ ວາ ປທທ຺ວເຍນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິກາໂລ ກຖິໂຕ. ສມາປນ຺ໂນຕິ ປເທນ ອນ຺ໂຕນິໂຣໂຘ. ຕຖາ ປຸຣິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ສຈິຕ຺ຕກກາໂລ ກຖິໂຕ, ປຈ຺ຉິເມນ ອຈິຕ຺ຕກກາໂລ. ປຸພ຺ເພວ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕີຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທກາເລເຍວ, ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຈິຕ຺ຕໂກ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນຕີຕິ ຍໍ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຈິຕ຺ຕກຠາວາຍ ອຸປເນຕິ.

ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ວຈີສງ຺ຂາໂຣຕິ ເສສສງ຺ຂາເຣຫິ ປຐມໍ ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນເຍວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕໂຕ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ອນ຺ໂຕນິໂຣເຘ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສນ຺ຕິ ວາ ວຸຏ຺ຐຫາມີຕິ ວາ ປທທ຺ວເຍນ ອນ຺ໂຕນິໂຣຘກາໂລ ກຖິໂຕ. ວຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ປເທນ ຜລສມາປຕ຺ຕິກາໂລ. ຕຖາ ປຸຣິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ອຈິຕ຺ຕກກາໂລ ກຖິໂຕ, ປຈ຺ຉິເມນ ສຈິຕ຺ຕກກາໂລ. ປຸພ຺ເພວ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕີຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທກາເລເຍວ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອຈິຕ຺ຕໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ສຈິຕ຺ຕໂກ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນຕີຕິ ຍໍ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ສຈິຕ຺ຕກຠາວາຍ ອຸປເນຕິ. ອິຕິ ເຫຏ຺ຐາ ນິໂຣຘສມາປຊ຺ຊນກາໂລ ຄຫິໂຕ, ອິຘ ນິໂຣຘໂຕ ວຸຏ຺ຐານກາໂລ.

ອິທານິ ນິໂຣຘກຖໍ ກເຖຕຸໍ ວາໂຣຕິ ນິໂຣຘກຖາ ກເຖຕພ຺ພາ ສິຍາ, ສາ ປເນສາ, ‘‘ທ຺ວີຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຕໂຍ ຈ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫິ ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫິ ວສີຠາວຕາປຎ຺ຎາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພາກາເຣນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ກຖິຕາ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ກຖິຕນເຍເນວ ຄເຫຕພ຺ພາ. ໂກ ປນາຍໍ ນິໂຣໂຘ ນາມ? ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ປຏິສງ຺ຂາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ. ອຖ ກິມຕ຺ຖເມຕໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ. ສງ຺ຂາຣານໍ ປວຕ຺ເຕ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ ສຕ຺ຕາຫໍ ອຈິຕ຺ຕກາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸຂໍ ວິຫຣິສ຺ສາມ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານໍ ນາເມຕໍ, ຍທິທໍ ນິໂຣໂຘຕິ ເອຕທຕ຺ຖໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕິ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ຜລສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຎ຺ຎຎ຺ຈ ເວທນຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ, ‘‘ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ຠວງ຺ຄສມເຍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກິໍ ປນ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ? ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ອິມສ຺ສ ປນ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກາ ຜລສມາປຕ຺ຕິ, ສາ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ກິໍ ວາ ເອເຕນ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ປຐມຊ຺ຌານິກາ ວາ ໂຫຕຸ, ທຸຕິຍຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກາ ວາ, ສນ຺ຕາຍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສໍ ອພ຺ໂພຫາຣິກຠາໂວ ສຎ຺ຊີວຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸນາ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຎ຺ຊີວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຫິ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ກິໍສຸກປຸປ຺ຜສທິເສ ວີຕຈ຺ຈິຕງ຺ຄາເຣ ມທ຺ທມານສ຺ສ ຄຈ຺ຉໂຕ ຈີວເຣ ອໍສຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຌາຍິ, ອຸສຸມາກາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ນາໂຫສິ, ສມາປຕ຺ຕິຜລໍ ນາເມຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວເມວໍ ສນ຺ຕາຍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຠວງ຺ຄສມເຍເນເວຕໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ວຈີສງ຺ຂາໂຣຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ກິຣິຍມຍປວຕ຺ຕວຬຎ຺ຊນກາເລ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກິໍ ຠວງ຺ຄໍ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ? ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານາ ປນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວາຈໍ ອຠິສງ຺ຂາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ກິຣິຍມຍປວຕ຺ຕວຬຎ຺ຊນກາເລເນວຕໍ ກຖິຕໍ. ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສຕິອາທໂຍ ສຄຸເຓນາປິ ອາຣມ຺ມເຓນາປິ ກເຖຕພ຺ພາ. ສຄຸເຓນ ຕາວ ສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ ຜລສມາປຕ຺ຕິ, ຕາຍ ສຫຊາຕໍ ຜສ຺ສໍ ສນ຺ຘາຍ ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນິມິຕ຺ຕາປຓິຫິເຕສຸປິເອເສວ ນໂຍ. ອາຣມ຺ມເຓນ ປນ ນິພ຺ພານໍ ຣາຄາທີຫິ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສຸຎ຺ຎໍ ນາມ, ຣາຄນິມິຕ຺ຕາທີນໍ ອຠາວາ ອນິມິຕ຺ຕໍ, ຣາຄໂທສໂມຫປ຺ປຓິຘີນໍ ອຠາວາ ອປ຺ປຓິຫິຕໍ. ສຸຎ຺ຎຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນຜລສມາປຕ຺ຕິຍໍ ຜສ຺ໂສ ສຸຎ຺ຎໂຕ ນາມ. ອນິມິຕ຺ຕາປຓິຫິເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອປຣາ ອາຄມນິຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ, ສຸຎ຺ຎຕາ, ອນິມິຕ຺ຕາ, ອປ຺ປຓິຫິຕາຕິ ຫິ ວິປສ຺ສນາປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈໂຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິສ຺ວາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາ ອນິມິຕ຺ຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ໂຍ ທຸກ຺ຂໂຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂໂຕ ທິສ຺ວາ ທຸກ຺ຂໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ອປ຺ປຓິຫິຕາ ນາມ. ໂຍ ອນຕ຺ຕໂຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນຕ຺ຕໂຕ ທິສ຺ວາ ອນຕ຺ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕສ຺ສ ສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ອນິມິຕ຺ຕວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ໂຄ ອນິມິຕ຺ໂຕ ນາມ, ອນິມິຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ຜລໍ ອນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ. ອນິມິຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິສຫຊາເຕ ຜສ຺ເສ ຜຸສນ຺ເຕ ອນິມິຕ຺ໂຕ ຜສ຺ໂສ ຜຸສຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອປ຺ປຓິຫິຕສຸຎ຺ຎເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາຄມນິເຍນ ກຖິເຕ ປນ ສຸຎ຺ຎໂຕ ວາ ຜສ຺ໂສ ອນິມິຕ຺ໂຕ ວາ ຜສ຺ໂສ ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ວາ ຜສ຺ໂສຕິ ວິກປ຺ໂປ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ສຄຸເຓນ ເຈວ ອາຣມ຺ມເຓນ ຈ ກເຖຕພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຫິ ຕໂຍ ຜສ຺ສາ ຜຸສນ຺ຕີຕິ ສເມຕິ.

ວິເວກນິນ຺ນນ຺ຕິອາທີສຸ ນິພ຺ພານໍ ວິເວໂກ ນາມ, ຕສ຺ມິໍ ວິເວເກ ນິນ຺ນໍ ໂອນຕນ຺ຕິ ວິເວກນິນ຺ນໍ. ອຎ຺ຎໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຍນ ວິເວໂກ, ເຕນ ວງ຺ກໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕນ຺ຕິ ວິເວກໂປຓໍ. ເຍນ ວິເວໂກ, ເຕນ ປຕມານໍ ວິຍ ຐິຕນ຺ຕິ ວິເວກປພ຺ຠາຣໍ.

໔໖໕. ອິທານິ ຍາ ເວທນາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຕາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກຕິ ປນາຍ຺ເຍ, ເວທນາຕິ ອາຫ. ກາຍິກໍ ວາຕິອາທີສຸ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກໍ ສຸຂໍ ກາຍິກໍ ນາມ, ມໂນທ຺ວາຣິກໍ ເຈຕສິກໍ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ສຸຂນ຺ຕິ ສຠາວນິທ຺ເທໂສ. ສາຕນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ມຘຸຣຠາວທີປກໍ ເວວຈນໍ. ເວທຍິຕນ຺ຕິ ເວທຍິຕຠາວທີປກໍ, ສພ຺ພເວທນານໍ ສາຘາຣຓວຈນໍ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຐິຕິສຸຂາ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂາຕິອາທີສຸ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ສຸຂໍ, ນຕ຺ຖິຠາໂວ ທຸກ຺ຂໍ. ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ອຕ຺ຖິຠາໂວ ທຸກ຺ຂໍ, ນຕ຺ຖິຠາໂວ ສຸຂໍ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຊານນຠາໂວ ສຸຂໍ, ອຊານນຠາໂວ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກິໍ ອນຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ ກຕໂມ ອນຸສໂຍ ອນຸເສຕິ. ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ສຍິໂຕ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອນຸສຍປຸຈ຺ຉໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສພ຺ພາຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ ນ ສພ຺ພາຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ. ນ ສພ຺ພາຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ໂສ ອປ຺ປຫີໂນ, ນ ສພ຺ພໍ ສຸຂໍ ເວທນໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ກິໍ ປຫາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຍໍ ປຫານປຸຈ຺ຉາ ນາມ.

ຣາຄໍ ເຕນ ປຊຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເອເກເນວ ພ຺ຍາກຣເຓນ ທ຺ເວ ປຸຈ຺ຉາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ຣາຄານຸສຍໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຌານວິກ຺ຂມ຺ຠິຕໍ ຣາຄານຸສຍໍ ຕຖາ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕເມວ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ໂສ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ປຫີໂນປິ ຕຖາ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຕ຺ຕາວ ປຐມຊ຺ຌາເນ ນານຸເສຕິ ນາມ. ເຕນາຫ – ‘‘ນ ຕຕ຺ຖ ຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ. ຕທາຍຕນນ຺ຕິ ຕໍ ອາຍຕນໍ, ປຣມສ຺ສາສຠາເວນ ປຕິຏ຺ຐານຠູຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ອນຸຕ຺ຕເຣສູຕິ ເອວໍ ອນຸຕ຺ຕຣາ ວິໂມກ຺ຂາຕິ ລທ຺ຘນາເມ ອຣຫຕ຺ເຕ. ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐາປຍໂຕຕິ ປຕ຺ຖນໍ ປຏ຺ຐເປນ຺ຕສ຺ສ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປິຫາປຈ຺ຈຍາ ໂທມນສ຺ສນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນາຍ ປຏ຺ຐປນມູລກໍ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ປເນຕໍ ນ ປຕ຺ຖນາຍ ປຏ຺ຐປນມູລກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ອລຠນ຺ຕສ຺ສ ປນ ອລາຠມູລກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ, ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປິຫາປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ໂທມນສ຺ສໍ ນາມ ເອກນ຺ເຕນ ອກຸສລໍ, ອິທໍ ປນ ເສວິຕພ຺ພໍ ໂທມນສ຺ສໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂຍຄິໂນ ຫິ ເຕມາສິກໍ ຉມາສິກໍ ວາ ນວມາສິກໍ ວາ ປຏິປທໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ໂຍ ຕໍ ຕໍ ປຏິປທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕກາລປຣິຈ຺ເຉເທເຍວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມີຕິ ຆເຏນ຺ໂຕ ວາຍມນ຺ໂຕ ນ ສກ຺ໂກຕິ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາເລນ ປາປຸຓິຕຸໍ, ຕສ຺ສ ພລວໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອາຬິນ຺ທິກວາສິມຫາຜຸສ຺ສເທວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວິຍ ອສ຺ສຸຘາຣາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ກິຣ ເອກູນວີສຕິວສ຺ສານິ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ປູເຣສິ. ຕສ຺ສ, ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ, ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ວິສຸທ຺ຘິປວາຣຓໍ ປວາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ມານສໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ເອກູນວີສຕິວສ຺ສານິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕານິ. ປວາຣຓາທິວເສ ອາຄເຕ ເຖຣສ຺ສ ອສ຺ສຸປາເຕນ ມຸຕ຺ຕທິວໂສ ນາມ ນາໂຫສິ. ວີສຕິເມ ປນ ວສ຺ເສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາຓຸຓິ.

ປຏິຆໍ ເຕນ ປຊຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂທມນສ຺ເສເນວ ປຏິຆໍ ປຊຫຕິ. ນ ຫິ ປຏິເຆເນວ ປຏິຆປ຺ປຫານໍ, ໂທມນສ຺ເສນ ວາ ໂທມນສ຺ສປ຺ປຫານໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ອຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເຕມາສິກາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຏິປທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘‘ປສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸ, ກິໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ສີເລນ ຫີນຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຖິ, ອຸທາຫຸ ວີຣິເຍນ, ອຸທາຫຸ ປຎ຺ຎາຍ, ນນຸ ເຕ ສີລໍ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ ວີຣິຍໍ ສຸປຄ຺ຄຫິຕໍ ປຎ຺ຎາ ສູຣາ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕີ’’ຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ, ‘‘ນ ທານິ ປຸນ ອິມສ຺ສ ໂທມນສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ວີຣິຍໍ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕເຕມາເສ ວາ ອນ຺ໂຕຉມາເສ ວາ ອນ຺ໂຕນວມາເສ ວາ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ຕໍ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ປຏິເຆເນວ ປຏິຆໍ, ໂທມນສ຺ເສເນວ ໂທມນສ຺ສໍ ປຊຫຕິ ນາມ.

ນ ຕຕ຺ຖ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ ຕຕ຺ຖ ເອວຣູເປ ໂທມນສ຺ເສ ປຏິຆານຸສໂຍ ນານຸເສຕິ. ນ ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຫີໂນວ ຕຕ຺ຖ ປຏິຆານຸສໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວິຊ຺ຊໍ ເຕນ ປຊຫຕີຕິ ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອວິຊ຺ຊານຸສຍໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຌານວິກ຺ຂມ຺ຠິຕໍ ອວິຊ຺ຊານຸສຍໍ ຕຖາ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕເມວ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ໂສ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ປຫີໂນປິ ຕຖາ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຕ຺ຕາວ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ນານຸເສຕິ ນາມ. ເຕນາຫ – ‘‘ນ ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ.

໔໖໖. ອິທານິ ປຏິຠາຄປຸຈ຺ຉໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສຸຂາຍ ປນາຍ຺ເຍຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຍສ຺ມາ ສຸຂສ຺ສ ທຸກ຺ຂໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ສຸຂໍ ປຈ຺ຈນີກໍ, ຕສ຺ມາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ວິສຠາຄປຏິຠາໂຄ ກຖິໂຕ. ອຸເປກ຺ຂາ ປນ ອນ຺ຘກາຣາ ອວິຠູຕາ ທຸທ຺ທີປນາ, ອວິຊ຺ຊາປິ ຕາທິສາວາຕິ ເຕເນຕ຺ຖ ສຠາຄປຏິຠາໂຄ ກຖິໂຕ. ຍຕ຺ຕເກສຸ ປນ ຐາເນສຸ ອວິຊ຺ຊາ ຕມໍ ກໂຣຕິ, ຕຕ຺ຕເກສຸ ວິຊ຺ຊາ ຕມໍ ວິໂນເທຕີຕິ ວິສຠາຄປຏິຠາໂຄ ກຖິໂຕ. ອວິຊ຺ຊາຍ ໂຂ, ອາວຸໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸໂຠເປເຕ ຘມ຺ມາ ອນາສວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິ ສຠາຄປຏິຠາໂຄວ ກຖິໂຕ. ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ໂຂ, ອາວຸໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ອນາສວຏ຺ເຐນ ໂລກຸຕ຺ຕຣຏ຺ເຐນ ອພ຺ຍາກຕຏ຺ເຐນ ຈ ສຠາຄປຏິຠາໂຄວ ກຖິໂຕ. ອຈ຺ຈຍາສີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຫໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄໂຕສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນາສກ຺ຂິ ປຎ຺ຫານໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ຄເຫຕຸນ຺ຕິ ປຎ຺ຫານໍ ປຣິຈ຺ເຉທປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ອປ຺ປຏິຠາຄຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິຠາຄໍ ປຸຈ຺ຉິ. ນິພ຺ພານໍ ນາເມຕໍ ອປ຺ປຏິຠາຄໍ, ນ ສກ຺ກາ ນີລໍ ວາ ປີຕກໍ ວາຕິ ເກນຈິ ຘມ຺ເມນ ສທ຺ຘິໍ ປຏິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ. ຕຎ຺ຈ ຕ຺ວໍ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ປຸຈ຺ຉສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈາຍໍ ອຸປາສໂກ ຍຖາ ນາມ ສຕ຺ຕເມ ຆເຣ ສລາກຠຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຕ ຆຣານິ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຏ຺ຐມສ຺ສ ທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ ສພ຺ພານິປິ ສຕ຺ຕ ເຄຫານິ ວິຣທ຺ໂຘວ ນ ອຎ຺ຎາສິ, ເອວເມວໍ ອປ຺ປຏິຠາຄຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິຠາຄໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສພ຺ພາສຸປິ ສຕ຺ຕສຸ ສປ຺ປຏິຠາຄປຸຈ຺ຉາສຸ ວິຣທ຺ໂຘວ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນິພ຺ພາໂນຄຘນ຺ຕິ ນິພ຺ພານພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ນິພ຺ພານໍ ອນຸປວິຏ຺ຐໍ. ນິພ຺ພານປຣາຍນນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ປຣໍ ອຍນມສ຺ສ ປຣາ ຄຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິພ຺ພານໍ ປຣິໂຍສານໍ ອວສານໍ ອສ຺ສາຕິ ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານໍ.

໔໖໗. ປຓ຺ຑິຕາຕິ ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ຘາຕຸກຸສລາ ອາຍຕນກຸສລາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສລາ ຐານາຏ຺ຐານກຸສລາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຫາປຎ຺ຎາຕິ ມຫນ຺ເຕ ອຕ຺ເຖ ມຫນ຺ເຕ ຘມ຺ເມ ມຫນ຺ຕາ ນິຣຸຕ຺ຕິໂຍ ມຫນ຺ຕານິ ປຏິຠານານິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນສມຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ. ຍຖາ ຕໍ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຍາຕິ ຍຖາ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ພ຺ຍາກຕໍ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ເອວເມວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ປນ ອຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ຊິນຠາສິໂຕ ນາມ ຊາໂຕ, ນ ສາວກຠາສິໂຕ. ຍຖາ ຫິ ຣາຊຍຸຕ຺ເຕຫິ ລິຂິຕໍ ປຓ຺ຓໍ ຍາວ ຣາຊມຸທ຺ທິກາຍ ນ ລຎ຺ຉິຕໍ ໂຫຕິ, ນ ຕາວ ຣາຊປຓ຺ຓນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ລຎ຺ຉິຕມຕ຺ຕໍ ປນ ຣາຊປຓ຺ຓໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕຖາ, ‘‘ອຫມ຺ປິ ຕໍ ເອວເມວ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອິມາຍ ຊິນວຈນມຸທ຺ທິກາຍ ລຎ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ອຍໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ອາຫຈ຺ຈວຈເນນ ຊິນຠາສິໂຕ ນາມ ຊາໂຕ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ຈູຬເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.