໑. ສາເລຍ຺ຍກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໓໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ສາເລຍ຺ຍກສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂກສເລສູຕິ ໂກສລາ ນາມ ຊານປທິໂນ ຣາຊກຸມາຣາ. ເຕສໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ເທນ ໂກສລາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມິໍ ໂກສເລສຸ ຊນປເທ. ໂປຣາຓາ ປນາຫຸ – ຍສ຺ມາ ປຸພ຺ເພ ມຫາປນາທໍ ຣາຊກຸມາຣໍ ນານານາຏການິ ທິສ຺ວາ ສິຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ອກໂຣນ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ອາຫ – ‘‘ໂຍ ມມ ປຸຕ຺ຕໍ ຫສາເປຕິ, ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣນ ນໍ ອລງ຺ກໂຣມີ’’ຕິ. ຕໂຕ ນງ຺ຄລານິປິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ມຫາຊນກາເຍ ສນ຺ນິປຕິເຕ ມນຸສ຺ສາ ສາຕິເຣການິ ສຕ຺ຕວສ຺ສານິ ນານາກີຬິກາໂຍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ນໍ ຫສາເປຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ຕໂຕ ສກ຺ໂກ ເທວນຏໍ ເປເສສິ. ໂສ ທິພ຺ພນາຏກໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຫສາເປສິ. ອຖ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວສໂນກາສາຠິມຸຂາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ເຕ ປຏິປເຖ ມິຕ຺ຕສຸຫຊ຺ຊາທໂຍ ທິສ຺ວາ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣນ຺ຕາ, ‘‘ກຈ຺ຈິ, ໂຠ, ກຸສລໍ, ກຈ຺ຈິ, ໂຠ, ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ອາຫໍສຸ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ‘‘ກຸສລໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ ອຸປາທາຍ ໂສ ປເທໂສ ໂກສລາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນຕິ ອຕຸຣິຕຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ. ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ສຕໍ ວາ ສຫສ຺ສໍ ວາ ສຕສຫສ຺ສໍ ວາຕິ ເອວໍ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສໂມສຣຓຄາໂມປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ໂຠຄຄາໂມປິ. ອິຘ ສໂມສຣຓຄາໂມ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕທວສຣີຕິ ຕໍ ອວສຣິ, ສມ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຫາໂຣ ປເນຕ຺ຖ ອນິຍາມິໂຕ; ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ພຸທ຺ຘານໍ ອນຸຈ຺ຉວິໂກ ເອໂກ ວນສຓ຺ໂຑ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຕ຺ຖາ ຕໍ ວນສຓ຺ຑໍ ຄໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອສ຺ໂສສຸນ຺ຕິ ສຸຓິໍສຸ ອຸປລຠິໍສຸ. ໂສຕທ຺ວາຣສມ຺ປຕ຺ຕວຈນນິຄ຺ໂຆສານຸສາເຣນ ຊານິໍສຸ. ໂຂຕິ ອວຘາຣຓຕ຺ເຖ ປທປູຣຓມຕ຺ເຕ ວາ ນິປາໂຕ. ຕຕ຺ຖ ອວຘາຣຓຕ຺ເຖນ ອສ຺ໂສສຸໍເຍວ, ນ ເນສໍ ໂກຈິ ສວນນ຺ຕຣາໂຍ ອໂຫສີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປທປູຣເຓນ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາມຕ຺ຕເມວ.

ອິທານິ ຍມຕ຺ຖໍ ອສ຺ໂສສຸໍ, ຕໍ ປກາເສຕຸໍ ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສມິຕປາປຕ຺ຕາ ສມໂຓຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຂລູຕິ ອນຸສ຺ສວນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ໂຠຕິ ເຕສໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາລປນມຕ຺ຕໍ. ໂຄຕໂມຕິ ຠຄວໂຕ ໂຄຕ຺ຕວເສນ ປຣິທີປນໍ. ຕສ຺ມາ ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ສມໂຓ ກິຣ, ໂຠ, ໂຄຕມໂຄຕ຺ໂຕຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕຕິ ອິທໍ ປນ ຠຄວໂຕ ອຸຈ຺ຈາກຸລປຣິທີປນໍ. ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕຠາວທີປນໍ. ເກນຈິ ປາຣິຊຸຎ຺ເຎນ ອນຠິຠູໂຕ ອປຣິກ຺ຂີຓໍເຍວ ຕໍ ກຸລໍ ປຫາຍ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ຕໍ ໂຂ ປນາຕິ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕາຂ຺ຍານຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ຕສ຺ສ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກລ຺ຍາໂຓຕິ ກລ຺ຍາຓຄຸຓສມນ຺ນາຄໂຕ, ເສຏ຺ໂຐຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທຕິ ກິຕ຺ຕິເຍວ, ຖຸຕິໂຆໂສ ວາ. ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕຕິ ສເທວກໍ ໂລກໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄໂຕ. ກິນ຺ຕິ? ‘‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ…ເປ… ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ປທສມ຺ພນ຺ໂຘ – ໂສ ຠຄວາ ອິຕິປິ ອຣຫໍ, ອິຕິປິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ…ເປ… ອິຕິປິ ຠຄວາຕິ. ອິມິນາ ຈ ອິມິນາ ຈ ກາຣເຓນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຣກຕ຺ຕາ, ອຣີນໍ ອຣານຎ຺ຈ ຫຕຕ຺ຕາ, ປຈ຺ຈຍາທີນໍ ອຣຫຕ຺ຕາ, ປາປກຣເຓ ຣຫາຠາວາຕິ ອິເມຫິ ຕາວ ກາຣເຓຫິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພຕິອາທິນາ ນເຍນ ມາຕິກໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສພ຺ພາເນວ ເອຕານິ ປທານິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິນິທ຺ເທເສ ວິຕ຺ຖາຣິຕານີຕິ ຕໂຕ ເຕສໍ ວິຕ຺ຖາໂຣ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ສາຘຸ ໂຂ ປນາຕິ ສຸນ຺ທຣໍ ໂຂ ປນ; ອຕ຺ຖາວຫໍ ສຸຂາວຫນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕນ຺ຕິ ຍຖາຣູໂປ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ, ເອວຣູປານໍ ອເນເກຫິປິ ກປ຺ປໂກຏິສຕສຫສ຺ເສຫິ ທຸລ຺ລຠທສ຺ສນານໍ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນຣຕນປຏິມຓ຺ຑິເຕຫິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ຺ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓວເຣຫິ ສມາກິຓ຺ຓມໂນຣມສຣີຣານໍ ອຕປ຺ປກທສ຺ສນານໍ ອຕິມຘຸຣຘມ຺ມນິຄ຺ໂຆສານໍ, ຍຖາຠູຕຄຸຓາຘິຄເມນ ໂລເກ ອຣຫນ຺ໂຕຕິ ລທ຺ຘສທ຺ທານໍ ອຣຫຕໍ. ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີຕິ ປສາທໂສມ຺ມານິ ອກ຺ຂີນິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ທສ຺ສນມຕ຺ຕມ຺ປິ ສາຘຸ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄເຕນ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ເອກໍ ປທມ຺ປິ ໂສຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມ, ສາຘຸຕຣໍເຍວ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ກຕ຺ວາ.

ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ປຫາຍ ຕຸຏ຺ຐມານສາ ອາຄມໍສຸ. ເອຕທໂວຈຸນ຺ຕິ ທຸວິຘາ ຫິ ປຸຈ຺ຉາ ອຄາຣິກປຸຈ຺ຉາ ອນຄາຣິກປຸຈ຺ຉາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລໍ, ກິໍ ອກຸສລ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຄາຣິກປຸຈ຺ຉາ ອາຄຕາ. ‘‘ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອນຄາຣິກປຸຈ຺ຉາ. ອິເມ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປໍ ອຄາຣິກປຸຈ຺ຉໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕາ ເອຕໍ, ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິວຈນໍ ອໂວຈຸໍ. ເຕສໍ ຠຄວາ ຍຖາ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ, ເອວໍ ສໍຂິຕ຺ເຕເນວ ຕາວ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ, ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາເຫຕຸ ໂຂ ຄຫປຕໂຍຕິອາທິມາຫ. ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ຍຖາ ນ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ຕິ, ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສີຕິ? ປຓ຺ຑິຕມານິກາ ຫິ ເຕ; ອາທິໂຕວ ມາຕິກໍ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຍຖາ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຕ຺ເຖ ວິຕ຺ຖາຣິເຕ, ເທສນໍ ອຸຕ຺ຕານິກາຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕາ ອວຊານນ຺ຕິ, ມຍມ຺ປິ ກເຖນ຺ຕາ ເອວເມວ ກເຖຍ຺ຍາມາຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ ຠວນ຺ຕິ. ເຕນ ເນສໍ ຠຄວາ ຍຖາ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ, ເອວໍ ສໍຂິຕ຺ເຕເນວ ຕາວ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ຕໂຕ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕຫິ ວິຕ຺ຖາຣເທສນໍ ຍາຈິໂຕ ວິຕ຺ຖາເຣນ ເທເສຕຸໍ, ເຕນ ຫິ ຄຫປຕໂຍຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຕນ ຫີຕິ ກາຣຓຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ຍສ຺ມາ ມໍ ຕຸມ຺ເຫ ຍາຈຖ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໔໐. ຕິວິຘນ຺ຕິ ຕີຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ. ກາເຍນາຕິ ກາຍທ຺ວາເຣນ. ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາຕິ ອຘມ຺ມຈຣິຍສງ຺ຂາຕາ ວິສມຈຣິຍາ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ປທຕ຺ໂຖ, ອຘມ຺ມສ຺ສ ຈຣິຍາ ອຘມ຺ມຈຣິຍາ, ອຘມ຺ມກຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິສມາ ຈຣິຍາ, ວິສມສ຺ສ ວາ ກມ຺ມສ຺ສ ຈຣິຍາຕິ ວິສມຈຣິຍາ. ອຘມ຺ມຈຣິຍາ ຈ ສາ ວິສມຈຣິຍາ ຈາຕິ ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາ. ເອເຕນຸປາເຍນ ສພ຺ເພສຸ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ລຸທ຺ໂທຕິ ກກ຺ຂໂຬ. ທາຣຸໂຓຕິ ສາຫສິໂກ. ໂລຫິຕປາຓີຕິ ປຣໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປນ຺ຕສ຺ສ ປາຓີ ໂລຫິເຕນ ລິປ຺ປນ຺ຕິ. ສເຈປິ ນ ລິປ຺ປນ຺ຕິ, ຕຖາວິໂຘ ໂລຫິຕປາຓີຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຫຕປ຺ປຫເຕ ນິວິຏ຺ໂຐຕິ ຫເຕ ຈ ປຣສ຺ສ ປຫາຣທາເນ, ປຫເຕ ຈ ປຣມາຣເຓ ນິວິຏ຺ໂຐ. ອທຍາປນ຺ໂນຕິ ນິກ຺ກຣຸຓຕໍ ອາປນ຺ໂນ.

ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສາຕິ ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ. ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ປຣສ຺ສ ວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕຸຏ຺ຐິຊນນໍ ປຣິກ຺ຂາຣຠຓ຺ຑກໍ. ຄາມຄຕໍ ວາຕິ ອນ຺ໂຕຄາເມ ວາ ຐປິຕໍ. ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາຕິ ອຣຎ຺ເຎ ຣຸກ຺ຂຄ຺ຄປພ຺ພຕມຕ຺ຖກາທີສຸ ວາ ຐປິຕໍ. ອທິນ຺ນນ຺ຕິ ເຕຫິ ປເຣຫິ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ອທິນ຺ນໍ. ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຖໂນຕິ ໂຈໂຣ. ເຖນສ຺ສ ຠາໂວ ເຖຍ຺ຍໍ, ອວຫຣຓຈິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສງ຺ຂາ ສງ຺ຂາຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ, ໂກຏ຺ຐາສສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ, ‘‘ສຎ຺ຎານິທານາ ຫິ ປປຎ຺ຈສງ຺ຂາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ເຖຍ຺ຍຎ຺ຈ ຕໍ ສງ຺ຂາຕຎ຺ຈາຕິ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ, ເຖຍ຺ຍຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຕ ເອໂກ ຈິຕ຺ຕໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຣຓຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາເຕນາຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາຕິອາທີສຸ ຍໍ ປິຕຣິ ນຏ຺ເຐ ວາ ມເຕ ວາ ຆາສຈ຺ຉາທນາທີຫິ ປຏິຊຄ຺ຄມານາ, ວຍປຕ຺ຕໍ ກຸລຆເຣ ທສ຺ສາມີຕິ ມາຕາ ຣກ຺ຂຕິ, ອຍໍ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ນາມ. ເອເຕນຸປາເຍນ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາທໂຍປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຠາຄກຸລານິ ປນ ກຸຈ຺ຉິຄເຕສຸປິ ຄພ຺ເຠສຸ ກຕິກໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ‘‘ສເຈ ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕຸຍ຺ຫໍ ຘີຕາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ລຠິສ຺ສຕິ, ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ເສວ ໂຫຕູ’’ຕິ. ເອວໍ ຄພ຺ເຠປິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ສສ຺ສາມິກາ ນາມ. ‘‘ໂຍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອິຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ເອຕ຺ຕໂກ ທຓ຺ໂຑ’’ຕິ ເອວໍ ຄາມໍ ວາ ເຄຫໍ ວາ ວີຖິໍ ວາ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຐປິຕທຓ຺ຑາ, ປນ ສປຣິທຓ຺ຑາ ນາມ. ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຓປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປີຕິ ຍາ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ, ‘‘ເອສາ ເມ ຠຣິຍາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຕສ຺ສາ ອຸປຣິ ເກນຈິ ມາລາຄຸຓໍ ຂິປນ຺ເຕນ ມາລາຄຸຓມຕ຺ເຕນາປິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຕຖາຣູປາສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕີຕິ ເອວຣູປາສຸ ອິຕ຺ຖີສຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕມິຈ຺ຉາຈາຣລກ຺ຂຓວເສນ ວີຕິກ຺ກມໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ.

ສຠາຄໂຕຕິ ສຠາຍໍ ຐິໂຕ. ປຣິສາຄໂຕຕິ ປຣິສາຍໍ ຐິໂຕ. ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕຕິ ທາຍາທານໍ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ. ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕຕິ ເສນີນໍ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ. ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕຕິ ຣາຊກຸລສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ມຫາວິນິຈ຺ຉເຍ ຐິໂຕ. ອຠິນີໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ ນີໂຕ. ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐຕິ ສກ຺ຂິໍ ກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ. ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສາຕິ ອາລປນເມຕໍ. ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປຣສ຺ສ ວາ ຫຕ຺ຖປາທາທິເຫຕຸ ວາ ຘນເຫຕຸ ວາ. ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາມິສນ຺ຕິ ລາໂຠ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ກິຎ຺ຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ. ອນ຺ຕມໂສ ຕິຕ຺ຕິຣວຏ຺ຏກສປ຺ປິປິຓ຺ຑນວນີຕປິຓ຺ຑາທິມຕ຺ຕກສ຺ສປິ ລຎ຺ຊສ຺ສ ເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕີຕິ ຊານນ຺ໂຕເຍວ ມຸສາວາທໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ.

ອິເມສໍ ເຠທາຍາຕິ ເຍສໍ ອິໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຕິເກ ສຸຕໍ ໂຫຕິ, ເຕສໍ ເຠທາຍ. ອມູສໍ ເຠທາຍາຕິ ເຍສໍ ອມຸຕ຺ຣາຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຕິເກ ສຸຕໍ ໂຫຕິ, ເຕສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ສມຄ຺ຄານໍ ວາ ເຠທກາຕິ ເອວໍ ສມຄ຺ຄານໍ ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຫາຍການໍ ເຠທໍ ກຕ຺ຕາ. ຠິນ຺ນານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກຕໍ ຕຍາ, ຕໍ ປຊຫນ຺ເຕນ ກຕິປາເຫເນວ ເຕ ມຫນ຺ຕໍ ອນຕ຺ຖໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ ຠິນ຺ນານໍ ປຸນ ອສໍສນ຺ທນາຍ ອນຸປ຺ປທາຕາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕາ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຄ຺ໂຄ ອາຣາໂມ ອຠິຣຕິຏ຺ຐານມສ຺ສາຕິ ວຄ຺ຄາຣາໂມ. ວຄ຺ຄຣໂຕຕິ ວຄ຺ເຄສຸ ຣໂຕ. ວຄ຺ເຄ ທິສ຺ວາ ວາ ສຸຕ຺ວາ ວາ ນນ຺ທຕີຕິ ວຄ຺ຄນນ຺ທີ. ວຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈນ຺ຕິ ຍາ ວາຈາ ສມຄ຺ເຄປິ ສຕ຺ເຕ ວຄ຺ເຄ ກໂຣຕິ ຠິນ຺ທຕິ, ຕໍ ກລຫກາຣຓໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

ອຓ຺ຑກາຕິ ຍຖາ ສໂທເສ ຣຸກ຺ເຂ ອຓ຺ຑການິ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ສໂທສຕາຍ ຂຸໍສນາວມ຺ຠນາທິວຈເນຫິ ອຓ຺ຑກາ ຊາຕາ. ກກ຺ກສາຕິ ປູຕິກາ. ຍຖາ ນາມ ປູຕິກຣຸກ຺ໂຂ ກກ຺ກໂສ ໂຫຕິ ປຄ຺ຆຣິຕຈຸຓ຺ໂຓ, ເອວໍ ກກ຺ກສາ ໂຫຕິ, ໂສຕໍ ຆໍສມານາ ວິຍ ປວິສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກກ຺ກສາ’’ຕິ. ປຣກຏຸກາຕິ ປເຣສໍ ກຏຸກາ ອມນາປາ ໂທສຊນນີ. ປຣາຠິສຊ຺ຊນີຕິ ກຸຏິລກຓ຺ຏກສາຂາ ວິຍ ມມ຺ເມສຸ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປເຣສໍ ອຠິສຊ຺ຊນີ ຄນ຺ຕຸກາມານມ຺ປິ ຄນ຺ຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ລຄ຺ຄນກາຣີ. ໂກຘສາມນ຺ຕາຕິ ໂກຘສ຺ສ ອາສນ຺ນາ. ອສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິກາຕິ ອປ຺ປນາສມາຘິສ຺ສ ວາ ອຸປຈາຣສມາຘິສ຺ສ ວາ ອສໍວຕ຺ຕນິກາ. ອິຕິ ສພ຺ພາເນວ ຕານິ ສໂທສວາຈາຍ ເວວຈນານິ.

ອກາລວາທີຕິ ອກາເລນ ວຕ຺ຕາ. ອຠູຕວາທີຕິ ຍໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕາ. ອນຕ຺ຖວາທີຕິ ອກາຣຓນິສ຺ສິຕໍ ວຕ຺ຕາ. ອຘມ຺ມວາທີຕິ ອສຠາວໍ ວຕ຺ຕາ. ອວິນຍວາທີຕິ ອສໍວຣວິນຍປຏິສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕາ. ອນິຘານວຕິ ວາຈນ຺ຕິ ຫທຍມຎ຺ຊູສາຍໍ ນິເຘຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ອກາເລນາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພກາລສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ວາ ປຈ຺ຉາ ວາ ອຍຸຕ຺ຕກາເລ ວຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອນປເທສນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕາປເທສວິຣຫິຕໍ. ອປຣິຍນ຺ຕວຕິນ຺ຕິ ອປຣິຈ຺ເຉທໍ, ສຸຕ຺ຕໍ ວາ ຊາຕກໍ ວາ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຸປລພ຺ຠໍ ວາ ອຸປມໍ ວາ ວຕ຺ຖຸໍ ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ພາຫິຣກຖໍເຍວ ກເຖຕິ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ‘‘ສຸຕ຺ຕໍ ນຸ ໂຂ ກເຖຕິ ຊາຕກໍ ນຸ ໂຂ, ນສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ວາ ໂກຏິໍ ວາ ປສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຍຖາ ວຏຣຸກ຺ຂສາຂານໍ ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ປາໂຣຫາ ໂອຕຣນ຺ຕິ, ໂອຕິຓ຺ໂຓຕິຓ຺ຓຏ຺ຐາເນ ສມ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນ ວຑ຺ຒນ຺ຕິເຍວ. ເອວໍ ອຑ຺ຒໂຍຊນມ຺ປິ ໂຍຊນມ຺ປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິເຍວ, ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ປນ ມູລຣຸກ຺ໂຂ ວິນສ຺ສຕິ, ປເວຓິຊາຕກາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເອວມຍມ຺ປິ ນິຄ຺ໂຣຘຘມ຺ມກຖິໂກ ນາມ ໂຫຕິ; ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ຕເມວ ກຕ຺ວາ ປສ຺ເສເນວ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂຍ ປນ ພຫຸມ຺ປິ ຠຓນ຺ໂຕ ເອຕທຕ຺ຖມິທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊານາເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອນຕ຺ຖສໍຫິຕນ຺ຕິ ນ ອຕ຺ຖນິສ຺ສິຕໍ.

ອຠິຊ຺ຌາຕາ ໂຫຕີຕິ ອຠິຊ຺ຌາຍ ໂອໂລເກຕາ ໂຫຕິ. ອໂຫ ວຕາຕິ ປຕ຺ຖນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ອຠິຊ຺ຌາຍ ໂອໂລກິຕມຕ຺ຕເກນ ເຈຕ຺ຖ ກມ຺ມປຖເຠໂທ ນ ໂຫຕິ. ຍທາ ປນ, ‘‘ອໂຫ ວຕິທໍ ມມ ສນ຺ຕກໍ ອສ຺ສ, ອຫເມຕ຺ຖ ວສໍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາເມຕິ, ຕທາ ກມ຺ມປຖເຠໂທ ໂຫຕິ, ອຍມິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕຕິ ວິປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປູຕິຠູຕຈິຕ຺ໂຕ. ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ໂທເສນ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕສງ຺ກປ຺ໂປ. ຫຎ຺ຎນ຺ຕູຕິ ຆາຕິຍນ຺ຕູ. ວຊ຺ຌນ຺ຕູຕິ ວຘໍ ປາປຸຓນ຺ຕຸ. ມາ ວາ ອເຫສຸນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈິປິ ມາ ອເຫສຸໍ. ອິຘາປິ ໂກປມຕ຺ຕເກນ ກມ຺ມປຖເຠໂທ ນ ໂຫຕິ. ຫຎ຺ຎນ຺ຕູຕິອາທິຈິນ຺ຕເນເນວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກຕິ ອກຸສລທສ຺ສໂນ. ວິປຣີຕທສ຺ສໂນຕິ ວິປລ຺ລຕ຺ຖທສ຺ສໂນ. ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ທິນ຺ນສ຺ສ ຜລາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຍິຏ຺ຐໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຫາຍາໂຄ. ຫຸຕນ຺ຕິ ປເຫຓກສກ຺ກາໂຣ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕມ຺ປິ ອຸຠຍໍ ຜລາຠາວເມວ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສຸກຕທຸກ຺ກຏານນ຺ຕິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ, ກຸສລາກຸສລານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຜລໍ ວິປາໂກຕິ ຍໍ ຜລນ຺ຕິ ວາ ວິປາໂກຕິ ວາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວທຕິ. ນຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກຕິ ປຣໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ອຍໍ ໂລໂກ ນຕ຺ຖິ. ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກຕິ ອິຘ ໂລເກ ຐິຕສ຺ສປິ ປຣໂລໂກ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ເພ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນຕ຺ຖິ ມາຕາ ນຕ຺ຖິ ປິຕາຕິ ເຕສຸ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕີນໍ ຜລາຠາວວເສນ ວທຕິ. ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາຕິ ຈວິຕ຺ວາ ອຸປປຊ຺ຊນກສຕ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ວທຕິ. ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີຕິ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ອຠິວິສິຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕິ, ເຕ ນຕ຺ຖີຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘານໍ ອຠາວໍ ທີເປຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ທສວຕ຺ຖຸກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ກຖິຕາ ໂຫຕິ.

໔໔໑. ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍາຕິອາທໂຍ ສຕ຺ຕ ກມ຺ມປຖາ ຈູຬຫຕ຺ຖິປເທ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ. ອນຠິຊ຺ຌາທໂຍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ.

໔໔໒. ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ ສຫຠາວໍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ. ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານນ຺ຕິ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິເທວານໍ. ອາຠານໍ ເທວານນ຺ຕິ ອາຠາ ນາມ ວິສຸໍ ນຕ຺ຖິ, ປຣິຕ຺ຕາຠອປ຺ປມາຓາຠອາຠສ຺ສຣານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປຣິຕ຺ຕາຠານນ຺ຕິອາທິ ປນ ເອກໂຕ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເຕສໍເຍວ ເຠທໂຕ ຄຫຓໍ. ປຣິຕ຺ຕສຸຠານນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕິ ຠຄວາ ອາສວກ຺ຂຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐເປສິ.

ອິຘ ຐຕ຺ວາ ປນ ເທວໂລກາ ສມາເນຕພ຺ພາ. ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ຕາວ ຌານຠູມີນໍ ວເສນ ນວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ, ປຎ຺ຈ ສຸທ຺ຘາວາສາ ຈຕູຫິ ອາຣູເປຫິ ສທ຺ຘິໍ ນວາຕິ ອຏ຺ຐາຣສ, ເວຫປ຺ຜເລຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກູນວີສຕິ, ເຕ ອສຎ຺ຎໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວີສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ຉຫິ ກາມາວຈເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ຉພ຺ພີສຕິ ເທວໂລກາ ນາມ. ເຕສໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຠຄວຕາ ທສກຸສລກມ຺ມປເຖຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາ.

ຕຕ຺ຖ ຉສຸ ຕາວ ກາມາວຈເຣສຸ ຕິຓ຺ຓໍ ສຸຈຣິຕານໍ ວິປາເກເນວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ອຸປຣິເທວໂລການໍ ປນ ອິເມ ກມ຺ມປຖາ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ກຖິຕາ. ທສ ກຸສລກມ຺ມປຖາ ຫິ ສີລໍ, ສີລວໂຕ ຈ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ອິຊ຺ຌຕີຕິ. ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຐມຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ; ທຸຕິຍາທີນິ ຠາເວຕ຺ວາ ທຸຕິຍຊ຺ຌານຠູມິອາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ; ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອນາຄາມິຜເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ປຎ຺ຈສຸ ສຸທ຺ຘາວາເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ; ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ອຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ອຣູເປສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ; ຣູປາຣູປຊ຺ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ອສຎ຺ຎຠໂວ ປນ ພາຫິຣການໍ ຕາປສປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຈິຓ຺ໂຓຕິ ອິຘ ນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ

ສາເລຍ຺ຍກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.