ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ

ກຣຸຓາສີຕລຫທຍໍ, ປຎ຺ຎາປຊ຺ໂຊຕວິຫຕໂມຫຕມໍ;

ສນຣາມຣໂລກຄຣຸໍ, ວນ຺ເທ ສຸຄຕໍ ຄຕິວິມຸຕ຺ຕໍ.

ພຸທ຺ໂຘປິ ພຸທ຺ຘຠາວໍ, ຠາເວຕ຺ວາ ເຈວ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ຈ;

ຍໍ ອຸປຄໂຕ ຄຕມລໍ, ວນ຺ເທ ຕມນຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມໍ.

ສຸຄຕສ຺ສ ໂອຣສານໍ, ປຸຕ຺ຕານໍ ມາຣເສນມຖນານໍ;

ອຏ຺ຐນ຺ນມ຺ປິ ສມູຫໍ, ສິຣສາ ວນ຺ເທ ອຣິຍສງ຺ຆໍ.

ອິຕິ ເມ ປສນ຺ນມຕິໂນ, ຣຕນຕ຺ຕຍວນ຺ທນາມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ;

ຍໍ ສຸວິຫຕນ຺ຕຣາໂຍ, ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສານຸຠາເວນ.

ມຊ຺ຌິມປມາຓສຸຕ຺ຕງ຺ກິຕສ຺ສ ອິຘ ມຊ຺ຌິມາຄມວຣສ຺ສ;

ພຸທ຺ຘານຸພຸທ຺ຘສໍວຓ຺ຓິຕສ຺ສ ປຣວາທມຖນສ຺ສ.

ອຕ຺ຖປ຺ປກາສນຕ຺ຖໍ, ອຏ຺ຐກຖາ ອາທິໂຕ ວສິສເຕຫິ;

ປຎ຺ຈຫິ ຍາ ສງ຺ຄີຕາ, ອນຸສງ຺ຄີຕາ ຈ ປຈ຺ຉາປິ.

ສີຫຬທີປໍ ປນ ອາຠຕາຖ ວສິນາ ມຫາມຫິນ຺ເທນ;

ຐປິຕາ ສີຫຬຠາສາຍ, ທີປວາສີນມຕ຺ຖາຍ.

ອປເນຕ຺ວານ ຕໂຕຫໍ, ສີຫຬຠາສໍ ມໂນຣມໍ ຠາສໍ;

ຕນ຺ຕິນຍານຸຈ຺ຉວິກໍ, ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ວິຄຕໂທສໍ.

ສມຍໍ ອວິໂລເມນ຺ໂຕ, ເຖຣານໍ ເຖຣວໍສທີປານໍ;

ສຸນິປຸຓວິນິຈ຺ຉຍານໍ, ມຫາວິຫາເຣ ນິວາສີນໍ.

ຫິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນາຄຕມຕ຺ຖໍ, ອຕ຺ຖໍ ປກາສຍິສ຺ສາມິ;

ສຸຊນສ຺ສ ຈ ຕຸຏ຺ຐຕ຺ຖໍ, ຈິຣຏ຺ຐິຕຕ຺ຖຎ຺ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ.

ສີລກຖາ ຘຸຕຘມ຺ມາ, ກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ເຈວ ສພ຺ພານິ;

ຈຣິຍາວິຘານສຫິໂຕ, ຌານສມາປຕ຺ຕິວິຕ຺ຖາໂຣ.

ສພ຺ພາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ, ປຎ຺ຎາສງ຺ກລນນິຈ຺ຉໂຍ ເຈວ;

ຂນ຺ຘາຘາຕາຍຕນິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຣິຍານິ ເຈວ ຈຕ຺ຕາຣິ.

ສຈ຺ຈານິ ປຈ຺ຈຍາກາຣເທສນາ ສຸປຣິສຸທ຺ຘນິປຸຓນຍາ;

ອວິມຸຕ຺ຕຕນ຺ຕິມຄ຺ຄາ, ວິປສ຺ສນາຠາວນາ ເຈວ.

ອິຕິ ປນ ສພ຺ພໍ ຍສ຺ມາ, ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ມຍາ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ;

ວຸຕ຺ຕໍ ຕສ຺ມາ ຠິຍ຺ໂຍ, ນ ຕໍ ອິຘ ວິຈາຣຍິສ຺ສາມິ.

‘‘ມຊ຺ເຌ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ, ເອສ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ອາຄມານຎ຺ຫິ;

ຐຕ຺ວາ ປກາສຍິສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍຖາຠາສິຕມຕ຺ຖໍ’’.

ອິຈ຺ເຈວ ກໂຕ ຕສ຺ມາ, ຕມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວານ ສທ຺ຘິເມຕາຍ;

ອຏ຺ຐກຖາຍ ວິຊານຖ, ມຊ຺ຌິມສງ຺ຄີຕິຍາ ອຕ຺ຖນ຺ຕິ.

ນິທານກຖາ

໑. ຕຕ຺ຖ ມຊ຺ຌິມສງ຺ຄີຕິ ນາມ ປຓ຺ຓາສໂຕ ມູລປຓ຺ຓາສາ ມຊ຺ຌິມປຓ຺ຓາສາ ອຸປຣິປຓ຺ຓາສາຕິ ປຓ຺ຓາສຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫາ. ວຄ຺ຄໂຕ ເອເກກາຍ ປຓ຺ຓາສາຍ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ວຄ຺ເຄ ກຕ຺ວາ ປນ຺ນຣສວຄ຺ຄສມາໂຍຄາ. ສຸຕ຺ຕໂຕ ທິຍຑ຺ຒສຸຕ຺ຕສຕໍ ທ຺ເວ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ. ປທໂຕ ເຕວີສຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຈສຕາຘິການິ ອສີຕິປທສຫສ຺ສານິ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ອສີຕິປທສຫສ຺ສານິ, ຠິຍ຺ໂຍ ປຎ຺ຈສຕານິ ຈ;

ປຸນ ເຕວີສຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ປທເມວໍ ວວຕ຺ຖິຕ’’ນ຺ຕິ.

ອກ຺ຂຣໂຕ ສຕ຺ຕ ອກ຺ຂຣສຕສຫສ຺ສານິ ຈຕ຺ຕາລີສຎ຺ຈ ສຫສ຺ສານິ ເຕປຎ຺ຎາສຎ຺ຈ ອກ຺ຂຣານິ. ຠາຓວາຣໂຕ ອສີຕິ ຠາຓວາຣາ ເຕວີສປທາຘິໂກ ຈ ອຸປຑ຺ຒຠາຓວາໂຣ. ອນຸສນ຺ຘິໂຕ ປຸຈ຺ຉານຸສນ຺ຘິ-ອຊ຺ຌາສຍານຸສນ຺ຘິ-ຍຖານຸສນ຺ຘິວເສນ ສງ຺ເຂປໂຕ ຕິວິໂຘ ອນຸສນ຺ຘິ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຕີຓິ ອນຸສນ຺ຘິສຫສ຺ສານິ ນວ ຈ ສຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ຕີຓິ ສນ຺ຘິສຫສ຺ສານິ, ຕຖາ ນວສຕານິ ຈ;

ອນຸສນ຺ຘິນຍາ ເອເຕ, ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປກາສິຕາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຓາສາສຸ ມູລປຓ຺ຓາສາ ອາທິ, ວຄ຺ເຄສຸ ມູລປຣິຍາຍວຄ຺ໂຄ, ສຸຕ຺ເຕສຸ ມູລປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາປິ ‘‘ເອວໍ ເມ ສຸຕ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ປຐມມຫາສງ຺ຄີຕິກາເລ ວຸຕ຺ຕໍ ນິທານມາທິ. ສາ ປເນສາ ປຐມມຫາສງ຺ຄີຕິ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍ ອາທິມ຺ຫິ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ. ຕສ຺ມາ ສາ ຕຕ຺ຖ ວິຕ຺ຖາຣິຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.