໓. ຕຕິຍປີຐວິມານວຓ຺ຓນາ

ປີຐໍ ເຕ ໂສວຓ຺ຓມຍນ຺ຕິ ຕຕິຍປີຐວິມານໍ. ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ຣາຊຄເຫ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ກິຣ ຂີຓາສວຕ຺ເຖໂຣ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປກຏ຺ເຐ ກາເລ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸກາໂມ ເອກໍ ວິວຏທ຺ວາຣເຄຫໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ເຄເຫ ເຄຫສາມິນີ ອິຕ຺ຖີ ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ເຖຣສ຺ສ ອາກາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ເອຖ, ຠນ຺ເຕ, ອິຘ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຠທ຺ທປີຐໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ປີຕວຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິຣເປກ຺ຂປຣິຈ຺ຈາຄວເສນ ອທາສິ, ‘‘ອິທໍ ເມ ປຸຎ຺ຎໍ ອາຍຕິໍ ໂສວຓ຺ຓປີຐປຏິລາຠາຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຖນຎ຺ຈ ປຏ຺ຐເປສິ. ອຖ ເຖເຣ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິທມາສນໍ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ, ມຍ຺ຫໍ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ຕສ຺ສາ ອນຸກມ຺ປາຍ ຕໍ ປີຐໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ທາເປສິ. ສາ ອປເຣນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕເຣນ ໂຣເຄນ ຜຸຏ຺ຐາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ປຐມວິມານວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໕. ‘‘ປີຐໍ ເຕ ໂສວຓ຺ຓມຍໍ ອຸຬາຣໍ, ມໂນຊວໍ ຄຈ຺ຉຕິ ເຍນກາມໍ;

ອລງ຺ກເຕ ມລ຺ຍຘເຣ ສຸວຕ຺ເຖ,ໂອຠາສສິ ວິຊ຺ຊຸຣິວພ຺ຠກູຏໍ.

໑໖. ‘‘ເກນ ເຕຕາທິໂສ ວຓ຺ໂຓ, ເກນ ເຕ ອິຘ ມິຊ຺ຌຕິ;

ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈ ເຕ ໂຠຄາ, ເຍ ເກຈິ ມນໂສ ປິຍາ.

໑໗. ‘‘ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ເທວິ ມຫານຸຠາເວ, ມນຸສ຺ສຠູຕາ ກິມກາສິ ປຸຎ຺ຎໍ;

ເກນາສິ ເອວໍ ຊລິຕານຸຠາວາ, ວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ສພ຺ພທິສາ ປຠາສຕີ’’ຕິ.

໑໘. ‘‘ສາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕມນາ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ປຸຈ຺ຉິຕາ;

ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ຐາ ວິຍາກາສິ, ຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລໍ’’.

໑໙. ‘‘ອປ຺ປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ຜລໍ ມເມທໍ, ເຍນມ຺ຫິ ເອວໍ ຊລິຕານຸຠາວາ;

ອຫໍ ມນຸສ຺ເສສຸ ມນຸສ຺ສຠູຕາ, ປຸຣິມາຍ ຊາຕິຍາ ມນຸສ຺ສໂລເກ.

໒໐. ‘‘ອທ຺ທສໍ ວິຣຊໍ ຠິກ຺ຂຸໍ, ວິປ຺ປສນ຺ນມນາວິລໍ;

ຕສ຺ສ ອທາສຫໍ ປີຐໍ, ປສນ຺ນາ ເສຫິ ປາຓິຠິ.

໒໑. ‘‘ເຕນ ເມຕາທິໂສ ວຓ຺ໂຓ, ເຕນ ເມ ອິຘ ມິຊ຺ຌຕິ;

ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ ຈ ເມ ໂຠຄາ, ເຍ ເກຈິ ມນໂສ ປິຍາ.

໒໒. ‘‘ອກ຺ຂາມິ ເຕ ຠິກ຺ຂຸ ມຫານຸຠາວ, ມນຸສ຺ສຠູຕາ ຍມກາສິ ປຸຎ຺ຎໍ;

ເຕນມ຺ຫິ ເອວໍ ຊລິຕານຸຠາວາ, ວຓ຺ໂຓ ຈ ເມ ສພ຺ພທິສາ ປຠາສຕີ’’ຕິ.

໑໙. ຍຎ຺ຈ ປນ ປຎ຺ຈມຄາຖາຍໍ ປຸຣິມາຍ ຊາຕິຍາ ມນຸສ຺ສໂລເກຕິອາທິ, ເອຕ຺ຖ ຊາຕິ-ສທ຺ໂທ ອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂເຓ ‘‘ຊາຕິ ທ຺ວີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘາຕຸ. ໗໑). ອຕ຺ຖິ ນິກາເຍ ‘‘ນິຄຓ຺ຐາ ນາມ ສມຓຊາຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໓.໗໑). ອຕ຺ຖິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ‘‘ຍໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຐມໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ປຐມໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປາຕຸຠູຕໍ, ຕທຸປາທາຍ ສາວສ຺ສ ຊາຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມຫາວ. ໑໒໔). ອຕ຺ຖິ ກຸເລ ‘‘ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໓໐໓). ອຕ຺ຖິ ປສຸຕິຍໍ ‘‘ສມ຺ປຕິຊາໂຕ, ອານນ຺ທ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໓໑; ມ. ນິ. ໓.໒໐໗). ອຕ຺ຖິ ຠເວ ‘‘ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໒໔໔; ມ. ນິ. ໑.໕໓). ອິຘາປິ ຠເວ ເອວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ປຸຣິມາຍ ຊາຕິຍາ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ຠເວ ອນນ຺ຕຣາຕີເຕ ປຸຣິເມ ອຕ຺ຕຠາເວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ຫິທໍ ກຣຓວຈນໍ. ມນຸສ຺ສໂລເກຕິ ມນຸສ຺ສໂລກຠເວ, ຣາຊຄຫໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ໂອກາສໂລໂກ ຫິ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ສຕ຺ຕໂລໂກ ປນ ‘‘ມນຸສ຺ເສສູ’’ຕິ ອິມິນາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

໒໐. ອທ຺ທສນ຺ຕິ ອທ຺ທກ຺ຂິໍ. ວິຣຊນ຺ຕິ ວິຄຕຣາຄາທິຣຊຕ຺ຕາ ວິຣຊໍ. ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ຠິນ຺ນກິເລສຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸໍ, ສພ຺ພໂສ ກິເລສກາລຸສ຺ສິຍາຠາເວນ ວິປ຺ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕຕາຍ ວິປ຺ປສນ຺ນໍ, ອນາວິລສງ຺ກປ຺ປຕາຍ ອນາວິລໍ. ປຸຣິມໍ ປຸຣິມຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປທໍ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ, ວິຄຕຣາຄາທິຣຊຕ຺ຕາ ຠິນ຺ນກິເລສຕາຍ ຠິກ຺ຂຸໍ, ຠິນ຺ນກິເລສຕ຺ຕາ ກິເລສກາລຸສ຺ສິຍາຠາເວນ ວິປ຺ປສນ຺ນໍ, ວິປ຺ປສນ຺ນມນຕ຺ຕາ ອນາວິລນ຺ຕິ. ປຈ຺ຉິມໍ ປຈ຺ຉິມໍ ວາ ປທໍ ປຸຣິມສ຺ສ ປຸຣິມສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ, ວິຣຊໍ ຠິກ຺ຂຸຄຸຓໂຍຄໂຕ. ຠິນ຺ນກິເລໂສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ. ຠິກ຺ຂຸໍ ວິປ຺ປສນ຺ນຠາວໂຕ. ກິເລສກາລຸສ຺ສິຍາຠາເວນ ວິປ຺ປສນ຺ນມານໂສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ. ວິປ຺ປສນ຺ນໍ ອນາວິລສງ຺ກປ຺ປຠາວໂຕຕິ. ຣາຄຣຊາຠາເວນ ວາ ‘‘ວິຣຊ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂທສກາລຸສ຺ສິຍາຠາເວນ ‘‘ວິປ຺ປສນ຺ນ’’ນ຺ຕິ, ໂມຫພ຺ຍາກຸລາຠາເວນ ‘‘ອນາວິລ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍຠູໂຕ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ນາມ ໂຫຕີຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອທາສຫນ຺ຕິ ອທາສິໍ ອຫໍ. ປີຐນ຺ຕິ ຕທາ ມມ ສນ຺ຕິເກ ວິຊ຺ຊມານໍ ຠທ຺ທປີຐໍ. ປສນ຺ນາຕິ ກມ຺ມຜລສທ຺ຘາຍ ຣຕນຕ຺ຕຍສທ຺ຘາຍ ຈ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ. ເສຫິ ປາຓິຠີຕິ ອຎ຺ຎໍ ອນາຓາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ເຖຫິ ອຸປນີຍ ປີຐໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອທາສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ວິຣຊໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ວິປ຺ປສນ຺ນມນາວິລ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ເຂຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ປສນ຺ນາ’’ຕິ ອິມິນາ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ‘‘ເສຫິ ປາຓິຠີ’’ຕິ ອິມິນາ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິໍ. ຕຖາ ‘‘ປສນ຺ນາ’’ຕິ ອິມິນາ ສກ຺ກຈ຺ຈທານໍ ອນຸປຫຈ຺ຈທານນ຺ຕິ ຈ ອິເມ ທ຺ເວ ທານຄຸຓາ ທສ຺ສິຕາ, ‘‘ເສຫິ ປາຓິຠີ’’ຕິ ອິມິນາ ສຫຕ຺ເຖນ ທານໍ ອນຸປວິທ຺ຘທານນ຺ຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ທານຄຸຓາ ທສ຺ສິຕາ, ປີຕວຕ຺ຖສ຺ສ ອຕ຺ຖຣເຓນ ນິສີທນກາລຎ຺ຎຸຕາຍ ຈິຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ທານໍ ກາເລນ ທານນ຺ຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ທານຄຸຓາ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຕຕິຍປີຐວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.