໑. ປຐມລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໑. ຈູຬວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠທ຺ທິໂຍຕິ ຕສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ນາມໍ, ກາຍສ຺ສ ປນ ຣສ຺ສຕ຺ຕາ ‘‘ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິໂຍ’’ຕິ ນໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ໂສ ກິຣ ສາວຕ຺ຖິວາສີ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ ຣູເປນ ອປາສາທິໂກ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ທຸທ຺ທສິໂກ ໂອໂກຏິມໂກ. ໂສ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຣິ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ອຸປາສເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ລທ຺ຘູປສມ຺ປໂທ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປາປຸຓິ. ຕທາ ເສກ຺ຂາ ຠິກ຺ຂູ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຍາຈນ຺ຕິ, ຘມ຺ມເທສນໍ ຍາຈນ຺ຕິ, ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ເຕສໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ເຕ ຆເຏນ຺ຕາ ວາຍມນ຺ຕາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ສກທາຄາມິຜລໍ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ອນາຄາມິຜລໍ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ອຣຫຕ຺ຕໍ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຉຬຠິຎ຺ຎາ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕ ທິສ຺ວາ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິໂຍປິ ເສໂຂ ສມາໂນ ກາລໍ ຎຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕກລ຺ລຕຎ຺ຈ ສລ຺ເລຂຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຘມ຺ມເສນາປຕິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກຕປຏິສນ຺ຖາໂຣ ສມ຺ໂມທມາໂນ ຘມ຺ມເທສນໍ ຍາຈິ. ໂສປິສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍສ຺ສ ອນຸຣູປໍ ກຖໍ ກເຖສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕີ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ອເນກປຣິຍາເຍນາຕິ ‘‘ອິຕິປິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອນິຈ຺ຈາ, ອິຕິປິ ທຸກ຺ຂາ, ອິຕິປິ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ອເນເກຫິ ກາຣເຓຫິ. ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍາຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍາທິປກາສນິຍາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ. ສນ຺ທສ຺ເສຕີຕິ ຕານິເຍວ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓານິ ອຸທຍພ຺ພຍາທິເກ ຈ ສມ຺ມາ ທສ຺ເສຕິ, ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ເສຕິ. ສມາທເປຕີຕິ ຕຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓິກໍ ວິປສ຺ສນໍ ສມ຺ມາ ອາທເປຕິ, ຍຖາ ວີຖິປຏິປນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ຄຓ຺ຫາເປຕິ. ສມຸຕ຺ເຕເຊຕີຕິ ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣທ຺ຘາຍ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຸທຍພ຺ພຍາທີສຸ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕສຸ ຍຖາກາລໍ ປຄ຺ຄຫນິຄ຺ຄຫສມຸເປກ຺ຂເຓຫິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ອນຸປວຕ຺ຕເນນ ຠາວນໍ ມຊ຺ຌິມໍ ວີຖິໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ຍຖາ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ສູຣໍ ປສນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ, ເອວໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິສທຠາວກຣເຓນ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາ ອຸຕ຺ເຕເຊຕິ, ວິສທາປນວເສນ ໂວທເປຕິ. ສມ຺ປຫໍເສຕີຕິ ຕຖາ ປວຕ຺ຕິຍມານາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ສມປ຺ປວຕ຺ຕຠາວນາວເສນ ເຈວ ອຸປຣິລທ຺ຘພ຺ພຠາວນາພເລນ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາ ປຫໍເສຕິ, ລທ຺ຘສ຺ສາທວເສນ ວາ ສຸຏ຺ຐຸ ໂຕເສຕິ. ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈີຕິ ຍຖາ ຍຖາ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ຕຖລກ຺ຂຓໍ ວິປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ຈ ເທສນານຸຠາເວນ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຎາຓສ຺ສ ປຣິປາກໍ ຄຕຕ຺ຕາ ເທສນານຸສາເຣນ ຎາເຓ ອນຸປວຕ຺ຕນ຺ເຕ ກາມາສວາທີສຸ ກຎ຺ຈິ ອາສວໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາວ ອນວເສສໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ, ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ສຈ຺ຉາກາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍສ຺ສ ອຎ຺ຎາຣາຘນສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ວິທິຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖທີປນໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ຈ. ອໂຘຕິ ກາມຘາຕຸຍາ. ສພ຺ພຘີຕິ ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ສງ຺ຂາຣຄເຕ. ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອປຣຠາເຄ ສມຸຈ຺ເຉທປຏິປສ຺ສທ຺ຘິວິມຸຕ຺ຕີຫິ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸທ຺ຘໍ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອເຕນ ປຎ຺ຈຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນປຫານໍ ທສ຺ເສຕິ. ອໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອເຕນ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນປຫານໍ. ສພ຺ພຘິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອເຕນ ອວສິຏ຺ຐສພ຺ພາກຸສລປຫານໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຖ ວາ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອນາຄຕກາລຄ຺ຄຫຓໍ. ອໂຘຕິ ອຕີຕກາລຄ຺ຄຫຓໍ. ອຸຠຍຄ຺ຄຫເຓເນວ ຕທຸຠຍປຏິສໍຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ອນາຄຕກາລຄ຺ຄຫເຓນ ອນາຄຕກ຺ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂຍ ຄຫິຕາ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສພ຺ພຘີຕິ ກາມເຠທາທິເກ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ຠເວ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອນາຄໂຕ ອຕີໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ເອວໍ ຕິຍທ຺ຘສງ຺ຄຫິເຕ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ຠເວ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕຕິ.

ອຍໍຫມສ຺ມີຕິ ອນານຸປສ຺ສີຕິ ໂຍ ເອວໍ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ຣູປເວທນາທີສຸ ‘‘ອຍໍ ນາມ ຘມ຺ໂມ ອຫມສ຺ມີ’’ຕິ ທິຏ຺ຐິມານມຎ຺ຎນາວເສນ ເອວໍ ນານຸປສ຺ສຕິ. ຕສ຺ສ ຕຖາ ທສ຺ສເນ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຖ ວາ ອຍໍຫມສ຺ມີຕິ ອນານຸປສ຺ສີຕິ ອິທໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອຘິຄມຸປາຍທີປນໍ. ຕິຍທ຺ຘສງ຺ຄຫິເຕ ເຕຠູມເກ ສງ຺ຂາເຣ ‘‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ປວຕ຺ຕນສຠາວາຍ ມຎ຺ຎນາຍ ອນຘິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມ ໂສ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຍາ ປຸພ຺ພຠາຄວຸຏ຺ຐານຄາມິນີ ວິປສ຺ສນາ, ສາ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປທຏ຺ຐານໍ. ເອວໍ ວິມຸຕ຺ໂຕ ອຸທຕາຣິ ໂອຆໍ, ອຕິຓ຺ຓປຸພ຺ພໍ ອປຸນພ຺ຠວາຍາຕິ ເອວໍ ທສຫິ ສໍໂຍຊເນຫິ ສພ຺ພາກຸສເລຫິ ຈ ສພ຺ພຖາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ອຣຫາ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄມນໂຕ ປຸພ຺ເພ ສຸປິນນ຺ເຕປິ ອຕິຓ຺ຓປຸພ຺ພໍ ກາໂມໂຆ ຠໂວໂຆ ທິຏ຺ໂຐໂຆ ອວິຊ຺ໂຊໂຆຕິ ອິມໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂອຆໍ, ສໍສາຣມໂຫຆເມວ ວາ ອປຸນພ຺ຠວາຍ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານາຍ ອຸທຕາຣິ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ, ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ປາເຣ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຐມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.