໒. ຈາລາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວານາຕິອາທິກາ ຈາລາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ມຄເຘສຸ ນາລກຄາເມ ຣູປສາຣິພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ຈາລາຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ, ຕສ຺ສາ ກນິຏ຺ຐາຍ ອຸປຈາລາຕິ, ອຖ ຕສ຺ສາ ກນິຏ຺ຐາຍ ສີສູປຈາລາຕິ. ອິມາ ຕິສ຺ໂສປິ ຘມ຺ມເສນາປຕິສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠຄິນິໂຍ, ອິມາສໍ ປຸຕ຺ຕານມ຺ປິ ຕິຓ຺ຓໍ ອິທເມວ ນາມໍ. ເຍ ສນ຺ຘາຍ ເຖຣຄາຖາຍ ‘‘ຈາເລ ອຸປຈາເລ ສີສູປຈາເລ’’ຕິ (ເຖຣຄາ. ໔໒) ອາຄຕໍ.

ອິມາ ປນ ຕິສ຺ໂສປິ ຠຄິນິໂຍ ‘‘ຘມ຺ມເສນາປຕິ ປພ຺ພຊີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນ ຫິ ນູນ ໂສ ໂອຣໂກ ຘມ຺ມວິນໂຍ, ນ ສາ ໂອຣິກາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ຍຕ຺ຖ ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ໂຍ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ອຸສ຺ສາຫຊາຕາ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ທາ ອສ຺ສຸມຸຂໍ ຣຸທມານໍ ຎາຕິປຣິຊນໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈ ຆເຏນ຺ຕິໂຍ ວາຍມນ຺ຕິໂຍ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ນິພ຺ພານສຸເຂນ ຜລສຸເຂນ ວິຫຣນ຺ຕິ.

ຕາສຸ ຈາລາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເອກທິວສໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ອນ຺ຘວນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ມາໂຣ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກາເມຫິ ອຸປເນສິ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ອຖ ໂຂ ຈາລາ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຍນ ອນ຺ຘວນໍ, ເຕນຸປສງ຺ກມິ ທິວາວິຫາຣາຍ. ອນ຺ຘວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ເຍນ ຈາລາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈາລໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໖໗).

ອນ຺ຘວນມ຺ຫິ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສິນ຺ນໍ ມາໂຣ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໂຕ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕຸກາໂມ ‘‘ກໍ ນຸ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຸຓ຺ຑາສີ’’ຕິອາທິໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ຄຸເຓ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ນິຍ຺ຍານິກຠາວໍ ປກາເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກຕກິຈ຺ຈຠາວວິຠາວເນນ ຕສ຺ສ ວິສຍາຕິກ຺ກມໍ ປເວເທສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມາໂຣ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ. ອຖ ສາ ອຕ຺ຕນາ ມາເຣນ ຈ ຠາສິຕາ ຄາຖາ ອຸທານວເສນ ກເຖນ຺ຕີ –

໑໘໒. ‘‘ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວານ, ຠິກ຺ຂຸນີ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ;

ປຏິວິຊ຺ຌິ ປທໍ ສນ຺ຕໍ, ສງ຺ຂາຣູປສມໍ ສຸຂໍ.

໑໘໓. ‘‘ກໍ ນຸ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຸຓ຺ຑາສິ, ສມຓີ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ;

ນ ຈ ໂຣເຈສິ ປາສຓ຺ເຑ, ກິມິທໍ ຈຣສິ ໂມມຸຫາ.

໑໘໔. ‘‘ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປາສຓ຺ຑາ, ທິຏ຺ຐິໂຍ ອຸປນິສ຺ສິຕາ;

ນ ເຕ ຘມ຺ມໍ ວິຊານນ຺ຕິ, ນ ເຕ ຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິທາ.

໑໘໕. ‘‘ອຕ຺ຖິ ສກ຺ຍກຸເລ ຊາໂຕ, ພຸທ຺ໂຘ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ;

ໂສ ເມ ຘມ຺ມມເທເສສິ, ທິຏ຺ຐີນໍ ສມຕິກ຺ກມໍ.

໑໘໖. ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສມຸປ຺ປາທໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ອຕິກ຺ກມໍ;

ອຣິຍໍ ຈຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ, ທຸກ຺ຂູປສມຄາມິນໍ.

໑໘໗. ‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ວິຫຣິໍ ສາສເນ ຣຕາ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ.

໑໘໘. ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຫຕາ ນນ຺ທີ, ຕໂມກ຺ຂນ຺ໂຘ ປທາລິໂຕ;

ເອວໍ ຊານາຫິ ປາປິມ, ນິຫໂຕ ຕ຺ວມສິ ອນ຺ຕກາ’’ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວານາຕິ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາວເສນ ກາຍາທີສຸ ອສຸຠທຸກ຺ຂານິຈ຺ຈານຕ຺ຕວເສນ ສຕິໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ. ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ອຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນາຍ ຠາວິຕສທ຺ຘາທິປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ປຏິວິຊ຺ຌິ ປທໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ສນ຺ຕໍ ປທໍ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຏິເວເຘນ ປຏິວິຊ຺ຌິ ສຈ຺ຉາກາສິ. ສງ຺ຂາຣູປສມນ຺ຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ອຸປສມເຫຕຸຠູຕໍ. ສຸຂນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂໍ.

‘‘ກໍ ນຸ ອຸທ຺ທິສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖາ ມາເຣນ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ພຫູ ສມຍາ ເຕສຎ຺ຈ ເທເສຕາໂຣ ພຫູ ເອວ ຕິຕ຺ຖກຣາ, ເຕສຸ ກໍ ນຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຸຓ຺ຑາສິ ມຸຓ຺ຑິຕເກສາ ອສິ. ນ ເກວລໍ ມຸຓ຺ຑາວ, ອຖ ໂຂ ກາສາວຘາຣເຓນ ຈ ສມຓີ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ. ນ ຈ ໂຣເຈສິ ປາສຓ຺ເຑຕິ ຕາປສປຣິພ຺ພາຊກາທີນໍ ອາທາສຠູເຕ ປາສຓ຺ເຑ ເຕ ເຕ ສມຍນ຺ຕເຣ ເນວ ໂຣເຈສິ. ກິມິທໍ ຈຣສິ ໂມມຸຫາຕິ ກິໍ ນາມິທໍ, ຍໍ ປາສຓ຺ຑວິຫິຕໍ ອຸຊຸໍ ນິພ຺ພານມຄ຺ຄໍ ປຫາຍ ອຊ຺ຊ ກາລິກໍ ກຸມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕີ ອຕິວິຍ ມູຬ຺ຫາ ຈຣສິ ປຣິພ຺ຠມສີຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖຣີ ປຏິວຈນທານມຸເຂນ ຕໍ ຕຊ຺ເຊນ຺ຕີ ‘‘ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປາສຓ຺ຑາ ນາມ ອິໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ກຸຏີສກພຫຸກາຣາທິກາ. ເຕ ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາປາສໍ ທິຏ຺ຐິປາສຎ຺ຈ ເຑນ຺ຕິ ໂອຑ຺ເຑນ຺ຕີຕິ ປາສຓ຺ຑາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ທິຏ຺ຐິໂຍ ອຸປນິສ຺ສິຕາ’’ຕິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຄຕານິ ອຸເປຈ຺ຈ ນິສ຺ສິຕາ, ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ອາທິຍິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທຄ຺ເຄນ ຈ ທິຏ຺ຐິສນ຺ນິສ຺ສິຕາ, ຕທຄ຺ເຄນ ປາສຓ຺ຑສນ຺ນິສ຺ສິຕາ. ນ ເຕ ຘມ຺ມໍ ວິຊານນ຺ຕີຕິ ເຍ ປາສຓ຺ຑິໂນ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຄຕສນ຺ນິສ຺ສິຕາ ‘‘ອຍໍ ປວຕ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕິຘມ຺ມມ຺ປິ ຍຖາຠູຕໍ ນ ວິຊານນ຺ຕິ. ນ ເຕ ຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິທາຕິ ‘‘ອຍໍ ນິວຕ຺ຕິ ເອວໍ ນິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ນິວຕ຺ຕິຘມ຺ມສ຺ສາປິ ອກຸສລາ, ປວຕ຺ຕິຘມ຺ມມຄ຺ເຄປິ ຫິ ເຕ ສໍມູຬ຺ຫາ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ນິວຕ຺ຕິຘມ຺ເມຕິ.

ເອວໍ ປາສຓ຺ຑວາທານໍ ອນິຍ຺ຍານິກຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກໍ ນຸ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຸຓ຺ຑາສີຕິ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ສກ຺ຍກຸເລ ຊາໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐີນໍ ສມຕິກ຺ກມນ຺ຕິ ສພ຺ພາສໍ ທິຏ຺ຐີນໍ ສມຕິກ຺ກມນຸປາຍໍ ທິຏ຺ຐິຊາລວິນິເວຐນໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຈາລາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.