໗. ສຕ຺ຕກນິປາໂຕ

໑. ອຸຕ຺ຕຣາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕກນິປາເຕ ມຸສລານິ ຄເຫຕ຺ວານາຕິ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ຕີ, ອນຸກ຺ກເມນ ສມ຺ຠາວິຕກຸສລມູລາ ສມຸປຈິຕວິໂມກ຺ຂສມ຺ຠາຣາ ປຣິປກ຺ກວິມຸຕ຺ຕິປຣິປາຈນີຍຘມ຺ມາ ຫຸຕ຺ວາ, ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາຕິ ລທ຺ຘນາມາ ອນຸກ຺ກເມນ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ປຏາຈາຣາຍ ເຖຣິຍາ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ເຖຣີ ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມໍ ກເຖສິ. ສາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສໍສາເຣ ຊາຕສໍເວຄາ ສາສເນ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈ ກຕປຸພ຺ພກິຈ຺ຈາ ປຏາຈາຣາຍ ເຖຣິຍາ ສນ຺ຕິເກ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຠາວນມນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ຕີ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນຕາຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິປາກໍ ຄຕຕ຺ຕາ ຈ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຸທານວເສນ –

໑໗໕. ‘‘ມຸສລານິ ຄເຫຕ຺ວານ, ຘຎ຺ຎໍ ໂກຏ຺ເຏນ຺ຕິ ມາຓວາ;

ປຸຕ຺ຕທາຣານິ ໂປເສນ຺ຕາ, ຘນໍ ວິນ຺ທນ຺ຕິ ມາຓວາ.

໑໗໖. ‘‘ຆເຏຖ ພຸທ຺ຘສາສເນ, ຍໍ ກຕ຺ວາ ນານຸຕປ຺ປຕິ;

ຂິປ຺ປໍ ປາທານິ ໂຘວິຕ຺ວາ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທຖ.

໑໗໗. ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວານ, ເອກຄ຺ຄໍ ສຸສມາຫິຕໍ;

ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຖ ສງ຺ຂາເຣ, ປຣໂຕ ໂນ ຈ ອຕ຺ຕໂຕ.

໑໗໘. ‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ປຏາຈາຣານຸສາສນິໍ;

ປາເທ ປກ຺ຂາລຍິຕ຺ວານ, ເອກມນ຺ເຕ ອຸປາວິສິໍ.

໑໗໙. ‘‘ຣຕ຺ຕິຍາ ປຸຣິເມ ຍາເມ, ປຸພ຺ພຊາຕິມນຸສ຺ສຣິໍ;

ຣຕ຺ຕິຍາ ມຊ຺ຌິເມ ຍາເມ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ວິໂສຘຍິໍ.

໑໘໐. ‘‘ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຉິເມ ຍາເມ, ຕໂມກ຺ຂນ຺ຘໍ ປທາລຍິໍ;

ເຕວິຊ຺ຊາ ອຖ ວຸຏ຺ຐາສິໍ, ກຕາ ເຕ ອນຸສາສນີ.

໑໘໑. ‘‘ສກ຺ກໍວ ເທວາ ຕິທສາ, ສງ຺ຄາເມ ອປຣາຊິຕໍ;

ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ວິຫສ຺ສາມິ, ເຕວິຊ຺ຊາມ຺ຫິ ອນາສວາ’’ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວານາຕິ ຠາວນາຈິຕ຺ຕໍ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ກຖໍ? ເອກຄ຺ຄໍ ສຸສມາຫິຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຖາຕິ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ອເວກ຺ຂຖ, ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈາຕິປິ, ທຸກ຺ຂາຕິປິ, ອນຕ຺ຕາຕິປິ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍໍ ວິປສ຺ສຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທຎ຺ຈ ໂອວາທກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ເຖຣິຍາທີນໍ ໂອວາທສ຺ສ ອນຸວາທວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏາຈາຣານຸສາສນິນ຺ຕິ ປຏາຈາຣາຍ ເຖຣິຍາ ອນຸສິຏ຺ຐິໍ. ‘‘ປຏາຈາຣາຍ ສາສນ’’ນ຺ຕິປິ ວາ ປາໂຐ.

ອຖ ວຸຏ຺ຐາສິນ຺ຕິ ເຕວິຊ຺ຊາຠາວປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຈ຺ຉາ ອາສນໂຕ ວຸຏ຺ຐາສິໍ. ອຍມ຺ປິ ເຖຣີ ເອກທິວສໍ ປຏາຈາຣາຍ ເຖຣິຍາ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ‘‘ນ ຕາວິມໍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມິ, ຍາວ ເມ ນ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ນິຈ຺ຉຍໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ມສນໍ ອາຣຠິຕ຺ວາ, ອນຸກ຺ກເມນ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ອຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາປຣິວາຣໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ເອກູນວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຎາຓາຍ ປວຕ຺ຕາຍ ‘‘ອິທານິມ຺ຫິ ກຕກິຈ຺ຈາ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ ອິມາ ຄາຖາ ອຸທາເນຕ຺ວາ ປາເທ ປສາເຣສິ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນເວລາຍໍ. ຕໂຕ ສມ຺ມເທວ ວິຠາຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ເຖຣິຍາ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອິມາ ຄາຖາ ປຈ຺ຈຸທາຫາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຕາ ເຕ ອນຸສາສນີ’’ຕິອາທິ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອຸຕ຺ຕຣາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ຈາລາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວານາຕິອາທິກາ ຈາລາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ມຄເຘສຸ ນາລກຄາເມ ຣູປສາຣິພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ຈາລາຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ, ຕສ຺ສາ ກນິຏ຺ຐາຍ ອຸປຈາລາຕິ, ອຖ ຕສ຺ສາ ກນິຏ຺ຐາຍ ສີສູປຈາລາຕິ. ອິມາ ຕິສ຺ໂສປິ ຘມ຺ມເສນາປຕິສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠຄິນິໂຍ, ອິມາສໍ ປຸຕ຺ຕານມ຺ປິ ຕິຓ຺ຓໍ ອິທເມວ ນາມໍ. ເຍ ສນ຺ຘາຍ ເຖຣຄາຖາຍ ‘‘ຈາເລ ອຸປຈາເລ ສີສູປຈາເລ’’ຕິ (ເຖຣຄາ. ໔໒) ອາຄຕໍ.

ອິມາ ປນ ຕິສ຺ໂສປິ ຠຄິນິໂຍ ‘‘ຘມ຺ມເສນາປຕິ ປພ຺ພຊີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນ ຫິ ນູນ ໂສ ໂອຣໂກ ຘມ຺ມວິນໂຍ, ນ ສາ ໂອຣິກາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ຍຕ຺ຖ ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ໂຍ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ອຸສ຺ສາຫຊາຕາ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ທາ ອສ຺ສຸມຸຂໍ ຣຸທມານໍ ຎາຕິປຣິຊນໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈ ຆເຏນ຺ຕິໂຍ ວາຍມນ຺ຕິໂຍ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ນິພ຺ພານສຸເຂນ ຜລສຸເຂນ ວິຫຣນ຺ຕິ.

ຕາສຸ ຈາລາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເອກທິວສໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ອນ຺ຘວນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ມາໂຣ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກາເມຫິ ອຸປເນສິ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ອຖ ໂຂ ຈາລາ ຠິກ຺ຂຸນີ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຍນ ອນ຺ຘວນໍ, ເຕນຸປສງ຺ກມິ ທິວາວິຫາຣາຍ. ອນ຺ຘວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ເຍນ ຈາລາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈາລໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໖໗).

ອນ຺ຘວນມ຺ຫິ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສິນ຺ນໍ ມາໂຣ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໂຕ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕຸກາໂມ ‘‘ກໍ ນຸ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຸຓ຺ຑາສີ’’ຕິອາທິໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ຄຸເຓ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ນິຍ຺ຍານິກຠາວໍ ປກາເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກຕກິຈ຺ຈຠາວວິຠາວເນນ ຕສ຺ສ ວິສຍາຕິກ຺ກມໍ ປເວເທສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມາໂຣ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມໂນ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ. ອຖ ສາ ອຕ຺ຕນາ ມາເຣນ ຈ ຠາສິຕາ ຄາຖາ ອຸທານວເສນ ກເຖນ຺ຕີ –

໑໘໒. ‘‘ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວານ, ຠິກ຺ຂຸນີ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ;

ປຏິວິຊ຺ຌິ ປທໍ ສນ຺ຕໍ, ສງ຺ຂາຣູປສມໍ ສຸຂໍ.

໑໘໓. ‘‘ກໍ ນຸ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຸຓ຺ຑາສິ, ສມຓີ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ;

ນ ຈ ໂຣເຈສິ ປາສຓ຺ເຑ, ກິມິທໍ ຈຣສິ ໂມມຸຫາ.

໑໘໔. ‘‘ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປາສຓ຺ຑາ, ທິຏ຺ຐິໂຍ ອຸປນິສ຺ສິຕາ;

ນ ເຕ ຘມ຺ມໍ ວິຊານນ຺ຕິ, ນ ເຕ ຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິທາ.

໑໘໕. ‘‘ອຕ຺ຖິ ສກ຺ຍກຸເລ ຊາໂຕ, ພຸທ຺ໂຘ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ;

ໂສ ເມ ຘມ຺ມມເທເສສິ, ທິຏ຺ຐີນໍ ສມຕິກ຺ກມໍ.

໑໘໖. ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສມຸປ຺ປາທໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ອຕິກ຺ກມໍ;

ອຣິຍໍ ຈຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ, ທຸກ຺ຂູປສມຄາມິນໍ.

໑໘໗. ‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ວິຫຣິໍ ສາສເນ ຣຕາ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ.

໑໘໘. ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຫຕາ ນນ຺ທີ, ຕໂມກ຺ຂນ຺ໂຘ ປທາລິໂຕ;

ເອວໍ ຊານາຫິ ປາປິມ, ນິຫໂຕ ຕ຺ວມສິ ອນ຺ຕກາ’’ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວານາຕິ ສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາວເສນ ກາຍາທີສຸ ອສຸຠທຸກ຺ຂານິຈ຺ຈານຕ຺ຕວເສນ ສຕິໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ. ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ອຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນາຍ ຠາວິຕສທ຺ຘາທິປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ປຏິວິຊ຺ຌິ ປທໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ສນ຺ຕໍ ປທໍ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຏິເວເຘນ ປຏິວິຊ຺ຌິ ສຈ຺ຉາກາສິ. ສງ຺ຂາຣູປສມນ຺ຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ອຸປສມເຫຕຸຠູຕໍ. ສຸຂນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສຸຂໍ.

‘‘ກໍ ນຸ ອຸທ຺ທິສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖາ ມາເຣນ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ພຫູ ສມຍາ ເຕສຎ຺ຈ ເທເສຕາໂຣ ພຫູ ເອວ ຕິຕ຺ຖກຣາ, ເຕສຸ ກໍ ນຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຸຓ຺ຑາສິ ມຸຓ຺ຑິຕເກສາ ອສິ. ນ ເກວລໍ ມຸຓ຺ຑາວ, ອຖ ໂຂ ກາສາວຘາຣເຓນ ຈ ສມຓີ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ. ນ ຈ ໂຣເຈສິ ປາສຓ຺ເຑຕິ ຕາປສປຣິພ຺ພາຊກາທີນໍ ອາທາສຠູເຕ ປາສຓ຺ເຑ ເຕ ເຕ ສມຍນ຺ຕເຣ ເນວ ໂຣເຈສິ. ກິມິທໍ ຈຣສິ ໂມມຸຫາຕິ ກິໍ ນາມິທໍ, ຍໍ ປາສຓ຺ຑວິຫິຕໍ ອຸຊຸໍ ນິພ຺ພານມຄ຺ຄໍ ປຫາຍ ອຊ຺ຊ ກາລິກໍ ກຸມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕີ ອຕິວິຍ ມູຬ຺ຫາ ຈຣສິ ປຣິພ຺ຠມສີຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖຣີ ປຏິວຈນທານມຸເຂນ ຕໍ ຕຊ຺ເຊນ຺ຕີ ‘‘ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປາສຓ຺ຑາ ນາມ ອິໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ກຸຏີສກພຫຸກາຣາທິກາ. ເຕ ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາປາສໍ ທິຏ຺ຐິປາສຎ຺ຈ ເຑນ຺ຕິ ໂອຑ຺ເຑນ຺ຕີຕິ ປາສຓ຺ຑາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ທິຏ຺ຐິໂຍ ອຸປນິສ຺ສິຕາ’’ຕິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຄຕານິ ອຸເປຈ຺ຈ ນິສ຺ສິຕາ, ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ອາທິຍິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທຄ຺ເຄນ ຈ ທິຏ຺ຐິສນ຺ນິສ຺ສິຕາ, ຕທຄ຺ເຄນ ປາສຓ຺ຑສນ຺ນິສ຺ສິຕາ. ນ ເຕ ຘມ຺ມໍ ວິຊານນ຺ຕີຕິ ເຍ ປາສຓ຺ຑິໂນ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຄຕສນ຺ນິສ຺ສິຕາ ‘‘ອຍໍ ປວຕ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕິຘມ຺ມມ຺ປິ ຍຖາຠູຕໍ ນ ວິຊານນ຺ຕິ. ນ ເຕ ຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິທາຕິ ‘‘ອຍໍ ນິວຕ຺ຕິ ເອວໍ ນິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ນິວຕ຺ຕິຘມ຺ມສ຺ສາປິ ອກຸສລາ, ປວຕ຺ຕິຘມ຺ມມຄ຺ເຄປິ ຫິ ເຕ ສໍມູຬ຺ຫາ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ນິວຕ຺ຕິຘມ຺ເມຕິ.

ເອວໍ ປາສຓ຺ຑວາທານໍ ອນິຍ຺ຍານິກຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກໍ ນຸ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຸຓ຺ຑາສີຕິ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ສກ຺ຍກຸເລ ຊາໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐີນໍ ສມຕິກ຺ກມນ຺ຕິ ສພ຺ພາສໍ ທິຏ຺ຐີນໍ ສມຕິກ຺ກມນຸປາຍໍ ທິຏ຺ຐິຊາລວິນິເວຐນໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຈາລາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ອຸປຈາລາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຕິມຕີຕິອາທິກາ ອຸປຈາລາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ຕສ຺ສາ ວຕ຺ຖຸ ຈາລາຍ ເຖຣິຍາ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອຍມ຺ປິ ຫິ ຈາລາ ວິຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອຸທາເນນ຺ຕີ –

໑໘໙. ‘‘ສຕິມຕີ ຈກ຺ຂຸມຕີ, ຠິກ຺ຂຸນີ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ;

ປຏິວິຊ຺ຌິ ປທໍ ສນ຺ຕໍ, ອກາປຸຣິສເສວິຕ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ສຕິມຕີຕິ ສຕິສມ຺ປນ຺ນາ, ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຣເມນ ສຕິເນປກ຺ເກນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸຕ຺ຕມາຍ ສຕິຍາ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈກ຺ຂຸມຕີຕິ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ສມນ຺ນາຄຕາ, ອາທິໂຕ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ອຣິຍາຍ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຣເມນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອກາປຸຣິສເສວິຕນ຺ຕິ ອລາມກປຸຣິເສຫິ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິເສຫິ ອຣິເຍຫິ ພຸທ຺ຘາທີຫິ ເສວິຕໍ.

‘‘ກິນ຺ນຸ ຊາຕິໍ ນ ໂຣເຈສີ’’ຕິ ຄາຖາ ເຖຣິໍ ກາເມສຸ ອຸປຫາເຣຕຸກາເມນ ມາເຣນ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ກິໍ ນຸ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸນິ ນ ໂຣເຈສີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໖໗) ຫິ ມາເຣນ ປຸຏ຺ຐາ ເຖຣີ ອາຫ – ‘‘ຊາຕິໍ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ນ ໂຣເຈມີ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ມາໂຣ ຊາຕສ຺ສ ກາມາ ປຣິໂຠຄາ, ຕສ຺ມາ ຊາຕິປິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ, ກາມາປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

໑໙໐. ‘‘ກິນ຺ນຸ ຊາຕິໍ ນ ໂຣເຈສິ, ຊາໂຕ ກາມານິ ຠຸຎ຺ຊຕິ;

ຠຸຎ຺ຊາຫິ ກາມຣຕິໂຍ, ມາຫຸ ປຈ຺ຉານຸຕາປິນີ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ກິໍ ນຸ ຕໍ ກາຣຓໍ, ເຍນ ຕ຺ວໍ ອຸປຈາເລ ຊາຕິໍ ນ ໂຣເຈສິ ນ ໂຣເຈຍ຺ຍາສິ, ນ ຕໍ ກາຣຓໍ ອຕ຺ຖິ. ຍສ຺ມາ ຊາໂຕ ກາມານິ ຠຸຎ຺ຊຕິ ອິຘ ຊາໂຕ ກາມຄຸຓສໍຫິຕານິ ຣູປາທີນິ ປຏິເສວນ຺ໂຕ ກາມສຸຂໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ອຊາຕສ຺ສ ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຠຸຎ຺ຊາຫິ ກາມຣຕິໂຍ ກາມຂິຑ຺ຑາຣຕິໂຍ ອນຸຠວ. ມາຫຸ ປຈ຺ຉານຸຕາປິນີ ‘‘ໂຍພ຺ພຎ຺ເຎ ສຕິ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ໂຠເຄສຸ ນ ມຍາ ກາມສຸຂມນຸຠູຕ’’ນ຺ຕິ ປຈ຺ຉານຸຕາປິນີ ມາ ອໂຫສິ. ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ຘມ຺ມາ ນາມ ຍາວເທວ ອຕ຺ຖາຘິຄມຕ຺ໂຖ ອຕ຺ໂຖ ຈ ກາມສຸຂຕ຺ໂຖຕິ ປາກໂຏຍມຕ຺ໂຖຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖຣີ ຊາຕິຍາ ທຸກ຺ຂນິມິຕ຺ຕຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ຕສ຺ສ ວິສຍາຕິກ຺ກມໍ ວິຠາເວຕ຺ວາ ຕຊ຺ເຊນ຺ຕີ –

໑໙໑. ‘‘ຊາຕສ຺ສ ມຣຓໍ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖປາທານ ເຉທນໍ;

ວຘພນ຺ຘປຣິກ຺ເລສໍ, ຊາໂຕ ທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉຕິ.

໑໙໒. ‘‘ອຕ຺ຖິ ສກ຺ຍກຸເລ ຊາໂຕ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອປຣາຊິໂຕ;

ໂສ ເມ ຘມ຺ມມເທເສສິ, ຊາຕິຍາ ສມຕິກ຺ກມໍ.

໑໙໓. ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສມຸປ຺ປາທໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ອຕິກ຺ກມໍ;

ອຣິຍໍ ຈຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ, ທຸກ຺ຂູປສມຄາມິນໍ.

໑໙໔. ‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ວິຫຣິໍ ສາສເນ ຣຕາ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ.

໑໙໕. ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຫຕາ ນນ຺ທີ, ຕໂມກ຺ຂນ຺ໂຘ ປທາລິໂຕ;

ເອວໍ ຊານາຫິ ປາປິມ, ນິຫໂຕ ຕ຺ວມສິ ອນ຺ຕກາ’’ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຊາຕສ຺ສ ມຣຓໍ ໂຫຕີຕິ ຍສ຺ມາ ຊາຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ມຣຓໍ ໂຫຕິ, ນ ອຊາຕສ຺ສ. ນ ເກວລໍ ມຣຓເມວ, ອຖ ໂຂ ຊຣາໂຣຄາທໂຍ ຍຕ຺ຕການຕ຺ຖາ, ສພ຺ເພປິ ເຕ ຊາຕສ຺ສ ໂຫນ຺ຕິ ຊາຕິເຫຕຸກາ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑; ວິຠ. ໒໒໕; ອຸທາ. ໑). ເຕເນວາຫ – ‘‘ຫຕ຺ຖປາທານ ເຉທນ’’ນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖປາທານໍ ເຉທນໍ ຊາຕສ຺ເສວ ໂຫຕິ, ນ ອຊາຕສ຺ສ. ຫຕ຺ຖປາທເຉທນາປເທເສນ ເຈຕ຺ຖ ພາຕ຺ຕິໍສ ກມ຺ມກາຣຓາປິ ທສ຺ສິຕາ ເອວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ວຘພນ຺ຘປຣິກ຺ເລສໍ, ຊາໂຕ ທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ຊີວິຕວິໂຍຊນມຸຏ຺ຐິປ຺ປຫາຣາທິສງ຺ຂາຕໍ ວຘປຣິກ຺ເລສຎ຺ເຈວ ອນ຺ທຸພນ຺ຘນາທິສງ຺ຂາຕໍ ພນ຺ຘປຣິກ຺ເລສໍ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ຍໍກິຎ຺ຈິ ທຸກ຺ຂໍ ນາມ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຊາໂຕ ເອວ ນິຄຈ຺ຉຕິ, ນ ອຊາໂຕ, ຕສ຺ມາ ຊາຕິໍ ນ ໂຣເຈມີຕິ.

ອິທານິ ຊາຕິຍາ ກາມານຎ຺ຈ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ອຕ຺ຕນາ ສມຕິກ຺ກນ຺ຕຠາວໍ ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສ຺ເສນ຺ຕີ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ສກ຺ຍກຸເລ ຊາໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອປຣາຊິໂຕຕິ ກິເລສມາຣາທິນາ ເກນຈິ ນ ປຣາຊິໂຕ. ສຕ຺ຖາ ຫິ ສພ຺ພາຠິຠູ ສເທວກໍ ໂລກໍ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິໂຕ, ຕສ຺ມາ ອປຣາຊິໂຕ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ອຸປຈາລາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຕ຺ຕກນິປາຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.