໙. ຠທ຺ທາກຸຓ຺ຑລເກສາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ລູນເກສີຕິອາທິກາ ຠທ຺ທາຍ ກຸຓ຺ຑລເກສາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕີ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘກາເລ ກິກິສ຺ສ ກາສິຣຎ຺ໂຎ ເຄເຫ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຠຄິນີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣາ ຫຸຕ຺ວາ, ວີສຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ທສ ສີລານິ ສມາທາຍ ໂກມາຣິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕີ ສງ຺ຆສ຺ສ ວສນປຣິເວຓໍ ກາເຣຕ຺ວາ, ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຠທ຺ທາຕິສ຺ສາ ນາມໍ ອໂຫສິ. ສາ ມຫຕາ ປຣິວາເຣນ ວຑ຺ຒມານາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ນຄເຣ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ ປຸຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຕຸກໍ ນາມ ໂຈຣໍ ສໂຫຑ຺ຒໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣາຊາຓາຍ ນຄຣຄຸຕ຺ຕິເກນ ມາເຣຕຸໍ ອາຆາຕນໍ ນິຍ຺ຍມານໍ, ສີຫປຎ຺ຊເຣນ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ທິສ຺ວາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສເຈ ຕໍ ລຠາມິ, ຊີວິສ຺ສາມິ; ໂນ ເຈ, ມຣິສ຺ສາມີຕິ ສຍເນ ອໂຘມຸຂີ ນິປຊ຺ຊິ.

ອຖສ຺ສາ ປິຕາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ເອກຘີຕຸຕາຍ ພລວສິເນໂຫ ສຫສ຺ສລຎ຺ຊໍ ທຕ຺ວາ ອຸປາເຍເນວ ໂຈຣໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຄນ຺ໂຘທເກນ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປາສາທໍ ເປເສສິ. ຠທ຺ທາປິ ປຣິປຸຓ຺ຓມໂນຣຖາ ອຕິເຣກາລງ຺ກາເຣນ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຕໍ ປຣິຈຣຕິ. ສຕ຺ຕຸໂກ ກຕິປາຫໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອາຠຣເຓສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນໂລໂຠ ຠທ຺ເທ, ອຫໍ ນຄຣຄຸຕ຺ຕິເກນ ຄຫິຕມຕ຺ໂຕວ ໂຈຣປປາເຕ ອຘິວຕ຺ຖາຍ ເທວຕາຍ ‘‘ສຈາຫໍ ຊີວິຕໍ ລຠາມິ, ຕຸຍ຺ຫໍ ພລິກມ຺ມໍ ອຸປສໍຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອາຍາຈິໍ, ຕສ຺ມາ ພລິກມ຺ມໍ ສຊ຺ຊາເປຫີຕິ. ສາ ‘‘ຕສ຺ສ ມນໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ພລິກມ຺ມໍ ສຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພາຠຣຓວິຠູສິຕາ ສາມິເກນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໍ ຍານໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ‘‘ເທວຕາຍ ພລິກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂຈຣປປາຕໍ ອຠິຣຸຫິຕຸໍ ອາຣທ຺ຘາ.

ສຕ຺ຕຸໂກ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສພ຺ເພສຸ ອຠິຣຸຫນ຺ເຕສຸ ອິມິສ຺ສາ ອາຠຣຓໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ’’ຕິ ປຣິວາຣຊນໍ ຕຕ຺ເຖວ ຐເປຕ຺ວາ ຕເມວ ພລິຠາຊນໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ປພ຺ພຕໍ ອຠິຣຸຫນ຺ໂຕ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ປິຍກຖໍ ນ ກເຖສິ. ສາ ອິງ຺ຄິເຕເນວ ຕສ຺ສາຘິປ຺ປາຍໍ ອຎ຺ຎາສິ. ສຕ຺ຕຸໂກ, ‘‘ຠທ຺ເທ, ຕວ ອຸຕ຺ຕຣສາຏກໍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ກາຍາຣູຬ຺ຫປສາຘນໍ ຠຓ຺ຑິກໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ສາ, ‘‘ສາມິ, ມຍ຺ຫໍ ໂກ ອປຣາໂຘ’’ຕິ? ‘‘ກິໍ ນຸ ມໍ, ພາເລ,‘ພລິກມ຺ມຕ຺ຖໍ ອາຄໂຕ’ຕິ ສຎ຺ຎໍ ກໂຣສິ? ພລິກມ຺ມາປເທເສນ ປນ ຕວ ອາຠຣຓໍ ຄເຫຕຸໍ ອາຄໂຕ’’ຕິ. ‘‘ກສ຺ສ ປນ, ອຍ຺ຍ, ປສາຘນໍ, ກສ຺ສ ອຫ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນາຫໍ ເອຕໍ ວິຠາຄໍ ຊານາມີ’’ຕິ. ‘‘ໂຫຕຸ, ອຍ຺ຍ, ເອກໍ ປນ ເມ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປູເຣຫິ, ອລງ຺ກຕນິຍາເມນ ຈ ອາລິງ຺ຄິຕຸໍ ເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ສາ ເຕນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ອາລິງ຺ຄນ຺ຕີ ວິຍ ປພ຺ພຕປປາເຕ ປາເຕສິ. ໂສ ປຕິຕ຺ວາ ຈຸຓ຺ຓວິຈຸຓ຺ຓໍ ອໂຫສິ. ຕາຍ ກຕໍ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ປພ຺ພເຕ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ໂກສລ຺ລໍ ວິຠາເວນ຺ຕີ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

‘‘ນ ຫິ ສພ຺ເພສຸ ຐາເນສຸ, ປຸຣິໂສ ໂຫຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ອິຕ຺ຖີປິ ປຓ຺ຑິຕາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິຈກ຺ຂຓາ.

‘‘ນ ຫິ ສພ຺ເພສຸ ຐາເນສຸ, ປຸຣິໂສ ໂຫຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ອິຕ຺ຖີປິ ປຓ຺ຑິຕາ ໂຫຕິ, ລຫຸໍ ອຕ຺ຖວິຈິນ຺ຕິກາ’’ຕິ. (ອປ. ເຖຣີ. ໒.໓.໓໑-໓໒);

ຕໂຕ ຠທ຺ທາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ນ ສກ຺ກາ ມຍາ ອິມິນາ ນິຍາເມນ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ອິໂຕວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິຄຓ຺ຐາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິຄຓ຺ເຐ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ອຖ ນໍ ເຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ເກນ ນິຍາເມນ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ໂຫຕູ’’ຕິ? ‘‘ຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ອຸຕ຺ຕມໍ, ຕເທວ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ຕາລຏ຺ຐິນາ ເກເສ ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສຸໍ. ປຸນ ເກສາ ວຑ຺ຒນ຺ຕາ ກຸຓ຺ຑລາວຏ຺ຏາ ຫຸຕ຺ວາ ວຑ຺ເຒສຸໍ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສາ ກຸຓ຺ຑລເກສາຕິ ນາມ ຊາຕາ. ສາ ຕຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ສມຍໍ ວາທມຄ຺ຄຎ຺ຈ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ອິເມ ຊານນ຺ຕິ, ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ວິເສໂສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຕໂຕ ອປກ຺ກມິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິຕາ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕສໍ ຊານນສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ກເຖຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ອທິສ຺ວາ ຍໍ ຍໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປວິສຕິ, ຕສ຺ສ ທ຺ວາເຣ ວາລຸກາຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຊມ຺ພຸສາຂໍ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ໂຍ ມມ ວາທໍ ອາໂຣເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ໂສ ອິມໍ ສາຂໍ ມທ຺ທຕູ’’ຕິ ສມີເປ ຐິຕທາຣການໍ ສຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ວສນຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ຊມ຺ພຸສາຂາຍ ຕເຖວ ຐິຕາຍ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປກ຺ກມຕິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ເຊຕວເນ ວິຫຣຕິ. ກຸຓ຺ຑລເກສາປິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຄາມນິຄມຣາຊຘານີສຸ ວິຈຣນ຺ຕີ ສາວຕ຺ຖິໍ ປຕ຺ວາ ນຄຣທ຺ວາເຣ ວາລຸກາຣາສິມ຺ຫິ ຊມ຺ພຸສາຂໍ ຐເປຕ຺ວາ ທາຣການໍ ສຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິໍ ປາວິສິ.

ອຖາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ເອກໂກວ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ຕໍ ສາຂໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ທເມຕຸກາໂມ ທາຣເກ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກສ຺ມາຍໍ ສາຂາ ເອວໍ ຐປິຕາ’’ຕິ? ທາຣກາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຖໂຣ ‘‘ຍທິ ເອວໍ ອິມໍ ສາຂໍ ມທ຺ທຖາ’’ຕິ ອາຫ. ທາຣກາ ຕໍ ມທ຺ທິໍສຸ. ກຸຓ຺ຑລເກສາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາ ນຄຣໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ຕີ ຕໍ ສາຂໍ ມທ຺ທິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເກນິທໍ ມທ຺ທິຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຖເຣນ ມທ຺ທາປິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອປກ຺ຂິໂກ ວາໂທ ນ ໂສຠຕີ’’ຕິ ສາວຕ຺ຖິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ວີຖິໂຕ ວີຖິໍ ວິຈຣນ຺ຕີ ‘‘ປສ຺ເສຍ຺ຍາຖ ສມເຓຫິ ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ມຍ຺ຫໍ ວາທ’’ນ຺ຕິ ອຸຄ຺ໂຆເສຕ຺ວາ ມຫາຊນປຣິວຸຕາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສິນ຺ນໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ‘‘ກິໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ມມ ຊມ຺ພຸສາຂາ ມທ຺ທາປິຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອາມ, ມຍາ ມທ຺ທາປິຕາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ມຍ຺ຫໍ ວາໂທ ໂຫຕູ’’ຕິ. ‘‘ໂຫຕຸ, ຠທ຺ເທ’’ຕິ. ‘‘ກສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ, ກສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນາ’’ຕິ? ‘‘ປຸຈ຺ຉາ ນາມ ອມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕາ, ຕ຺ວໍ ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຊານນກໍ ປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ. ສາ ສພ຺ພເມວ ອຕ຺ຕໂນ ຊານນກໍ ວາທໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ສາ ອຸປຣິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ອຊານນ຺ຕີ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ຕຍາ ພຫຸໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ, ມຍມ຺ປິ ຕໍ ເອກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ປຸຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ເຖໂຣ ‘‘ເອກໍ ນາມ ກິ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ. ກຸຓ຺ຑລເກສາ ເນວ ອນ຺ຕໍ ນ ໂກຏິໍ ປສ຺ສນ຺ຕີ ອນ຺ຘກາຣໍ ປວິຏ຺ຐາ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ນ ຊານາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຕ຺ວໍ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ອຊານນ຺ຕີ ອຎ຺ຎໍ ກິໍ ຊານິສ຺ສສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ສາ ເຖຣສ຺ສ ປາເທສຸ ປຕິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ມາ ມໍ ຕ຺ວໍ, ຠທ຺ເທ, ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉ, ສເທວເກ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄລໍ ຠຄວນ຺ຕເມວ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ສາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ຘມ຺ມເທສນາເວລາຍໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສາ ຎາຓປຣິປາກໍ ຎຕ຺ວາ –

‘‘ສຫສ຺ສມປິ ເຈ ຄາຖາ, ອນຕ຺ຖປທສໍຫິຕາ;

ເອກໍ ຄາຖາປທໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຍໍ ສຸຕ຺ວາ ສຸປສມ຺ມຕີ’’ຕິ. –

ອິມໍ ຄາຖມາຫ. ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ຍຖາຐິຕາວ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣີ ໒.໓.໑-໕໔) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄູ;

ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ກປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ນາຍໂກ.

‘‘ຕທາຫໍ ຫໍສວຕິຍໍ, ຊາຕາ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ອຫຸໍ;

ນານາຣຕນປຊ຺ໂຊເຕ, ມຫາສຸຂສມປ຺ປິຕາ.

‘‘ອຸເປຕ຺ວາ ຕໍ ມຫາວີຣໍ, ອສ຺ໂສສິໍ ຘມ຺ມເທສນໍ;

ຕໂຕ ຊາຕປ຺ປສາທາຫໍ, ອຸເປສິໍ ສຣຓໍ ຊິນໍ.

‘‘ຕທາ ມຫາກາຣຸຓິໂກ, ປທຸມຸຕ຺ຕຣນາມໂກ;

ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎານມຄ຺ຄນ຺ຕິ, ຐເປສິ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ສຸຠໍ.

‘‘ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຸທິຕາ ຫຸຕ຺ວາ, ທານໍ ທຕ຺ວາ ມເຫສິໂນ;

ນິປຈ຺ຈ ສິຣສາ ປາເທ, ຕໍ ຐານມຠິປຕ຺ຖຍິໍ.

‘‘ອນຸໂມທິ ມຫາວີໂຣ, ຠທ຺ເທ ຍໍ ເຕຠິປຕ຺ຖິຕໍ;

ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ, ສຸຂິນີ ໂຫຫິ ນິພ຺ພຸຕາ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ທາຍາທາ, ໂອຣສາ ຘມ຺ມນິມ຺ມິຕາ;

ຠທ຺ທາກຸຓ຺ຑລເກສາຕິ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວິກາ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ຕໂຕ ຈຸຕາ ຍາມມຄໍ, ຕໂຕຫໍ ຕຸສິຕໍ ຄຕາ;

ຕໂຕ ຈ ນິມ຺ມານຣຕິໍ, ວສວຕ຺ຕິປຸຣໍ ຕໂຕ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖູປປຊ຺ຊາມິ, ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວາຫສາ;

ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຣາຊູນໍ, ມເຫສິຕ຺ຕມກາຣຍິໍ.

‘‘ຕໂຕ ຈຸຕາ ມນຸສ຺ເສສຸ, ຣາຊູນໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິນໍ;

ມຓ຺ຑລີນຎ຺ຈ ຣາຊູນໍ, ມເຫສິຕ຺ຕມກາຣຍິໍ.

‘‘ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸໂຠຕ຺ວານ, ເທເວສຸ ມານຸເສສຸ ຈ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຸຂິຕາ ຫຸຕ຺ວາ, ເນກກປ຺ເປສຸ ສໍສຣິໍ.

‘‘ອິມມ຺ຫິ ຠທ຺ທເກ ກປ຺ເປ, ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ມຫາຍໂສ;

ກສ຺ສໂປ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ວທຕໍ ວໂຣ.

‘‘ອຸປຏ຺ຐາໂກ ມເຫສິສ຺ສ, ຕທາ ອາສິ ນຣິສ຺ສໂຣ;

ກາສິຣາຊາ ກິກີ ນາມ, ພາຣາຓສິປຸຣຸຕ຺ຕເມ.

‘‘ຕສ຺ສ ຘີຕາ ຈຕຸຕ຺ຖາສິໍ, ຠິກ຺ຂຸທາຍີຕິ ວິສ຺ສຸຕາ;

ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຊິນຄ຺ຄສ຺ສ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສມໂຣຈຍິໍ.

‘‘ອນຸຊານິ ນ ໂນ ຕາໂຕ, ອຄາເຣວ ຕທາ ມຍໍ;

ວີສວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ວິຈຣິມ຺ຫ ອຕນ຺ທິຕາ.

‘‘ໂກມາຣິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຣາຊກຎ຺ຎາ ສຸເຂຘິຕາ;

ພຸທ຺ໂຘປຏ຺ຐານນິຣຕາ, ມຸທິຕາ ສຕ຺ຕ ຘີຕໂຣ.

‘‘ສມຓີ ສມຓຄຸຕ຺ຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸທາຍິກາ;

ຘມ຺ມາ ເຈວ ສຸຘມ຺ມາ ຈ, ສຕ຺ຕມີ ສງ຺ຆທາຍິກາ.

‘‘ເຂມາ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຈ, ປຏາຈາຣາ ອຫໍ ຕທາ;

ກິສາໂຄຕມີ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ, ວິສາຂາ ໂຫຕິ ສຕ຺ຕມີ.

‘‘ເຕຫິ ກມ຺ເມຫິ ສຸກເຕຫິ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຈ ຠເວ ທານິ, ຄິຣິພ຺ພຊປຸຣຸຕ຺ຕເມ;

ຊາຕາ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ຜີເຕ, ຍທາຫໍ ໂຍພ຺ພເນ ຐິຕາ.

‘‘ໂຈຣໍ ວຘຕ຺ຖໍ ນີຍນ຺ຕໍ, ທິສ຺ວາ ຣຕ຺ຕາ ຕຫິໍ ອຫໍ;

ປິຕາ ເມ ຕໍ ສຫສ຺ເສນ, ໂມຈຍິຕ຺ວາ ວຘາ ຕໂຕ.

‘‘ອທາສິ ຕສ຺ສ ມໍ ຕາໂຕ, ວິທິຕ຺ວານ ມນໍ ມມ;

ຕສ຺ສາຫມາສິໍ ວິສຏ຺ຐາ, ອຕີວ ທຍິຕາ ຫິຕາ.

‘‘ໂສ ເມ ຠູສນໂລເຠນ, ພລິມຊ຺ຌາສໂຍ ທິໂສ;

ໂຈຣປ຺ປປາຕໍ ເນຕ຺ວານ, ປພ຺ພຕໍ ເຈຕຍີ ວຘໍ.

‘‘ຕທາຫໍ ປຓມິຕ຺ວານ, ສຕ຺ຕຸກໍ ສຸກຕຎ຺ຊລີ;

ຣກ຺ຂນ຺ຕີ ອຕ຺ຕໂນ ປາຓໍ, ອິທໍ ວຈນມພ຺ຣວິໍ.

‘‘ອິທໍ ສຸວຓ຺ຓເກຍູຣໍ, ມຸຕ຺ຕາ ເວຬຸຣິຍາ ພຫູ;

ສພ຺ພໍ ຫຣສ຺ສຸ ຠທ຺ທນ຺ເຕ, ມຎ຺ຈ ທາສີຕິ ສາວຍ.

‘‘ໂອໂຣປຍສ຺ສຸ ກລ຺ຍາຓີ, ມາ ພາຬ຺ຫໍ ປຣິເທວສິ;

ນ ຈາຫໍ ອຠິຊານາມິ, ອຫນ຺ຕ຺ວາ ຘນມາຠຕໍ.

‘‘ຍໂຕ ສຣາມິ ອຕ຺ຕານໍ, ຍໂຕ ປຕ຺ໂຕສ຺ມິ ວິຎ຺ຎຸຕໍ;

ນ ຈາຫໍ ອຠິຊານາມິ, ອຎ຺ຎໍ ປິຍຕຣໍ ຕຍາ.

‘‘ເອຫິ ຕໍ ອຸປຄູຫິສ຺ສໍ, ກຕ຺ວານ ຕໍ ປທກ຺ຂິຓໍ;

ນ ຈ ທານິ ປຸໂນ ອຕ຺ຖິ, ມມ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈ ສງ຺ຄໂມ.

‘‘ນ ຫິ ສພ຺ເພສຸ ຐາເນສຸ, ປຸຣິໂສ ໂຫຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ອິຕ຺ຖີປິ ປຓ຺ຑິຕາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິຈກ຺ຂຓາ.

‘‘ນ ຫິ ສພ຺ເພສຸ ຐາເນສຸ, ປຸຣິໂສ ໂຫຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ອິຕ຺ຖີປິ ປຓ຺ຑິຕາ ໂຫຕິ, ລຫຸໍ ອຕ຺ຖວິຈິນ຺ຕິກາ.

‘‘ລຫຸຎ຺ຈ ວຕ ຂິປ຺ປຎ຺ຈ, ນິກຏ຺ເຐ ສມເຈຕຍິໍ;

ມິຄໍ ອຸຓ຺ຓາ ຍຖາ ເອວໍ, ຕທາຫໍ ສຕ຺ຕຸກໍ ວຘິໍ.

‘‘ໂຍ ຈ ອຸປ຺ປຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ, ນ ຂິປ຺ປມນຸພຸຊ຺ຌຕິ;

ໂສ ຫຎ຺ຎເຕ ມນ຺ທມຕິ, ໂຈໂຣວ ຄິຣິຄພ຺ຠເຣ.

‘‘ໂຍ ຈ ອຸປ຺ປຕິຕໍ ອຕ຺ຖໍ, ຂິປ຺ປເມວ ນິໂພຘຕິ;

ມຸຈ຺ຈເຕ ສຕ຺ຕຸສມ຺ພາຘາ, ຕທາຫໍ ສຕ຺ຕຸກາ ຍຖາ.

‘‘ຕທາຫໍ ປາຕຍິຕ຺ວານ, ຄິຣິທຸຄ຺ຄມ຺ຫິ ສຕ຺ຕຸກໍ;

ສນ຺ຕິກໍ ເສຕວຕ຺ຖານໍ, ອຸເປຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໍ ອຫໍ.

‘‘ສຓ຺ຑາເສນ ຈ ເກເສ ເມ, ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ສພ຺ພໂສ ຕທາ;

ປພ຺ພຊິຕ຺ວານ ສມຍໍ, ອາຈິກ຺ຂິໍສຸ ນິຣນ຺ຕຣໍ.

‘‘ຕໂຕ ຕໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຫໍ, ນິສີທິຕ຺ວານ ເອກິກາ;

ສມຍໍ ຕໍ ວິຈິນ຺ເຕສິໍ, ສຸວາໂນ ມານຸສໍ ກຣໍ.

‘‘ຉິນ຺ນໍ ຄຍ຺ຫ ສມີເປ ເມ, ປາຕຍິຕ຺ວາ ອປກ຺ກມິ;

ທິສ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕມລຠິໍ, ຫຕ຺ຖໍ ຕໍ ປຸຬວາກຸລໍ.

‘‘ຕໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ສໍວິຄ຺ຄາ, ອປຸຈ຺ຉິໍ ສຫຘມ຺ມິເກ;

ເຕ ອໂວຈຸໍ ວິຊານນ຺ຕິ, ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ສກ຺ຍຠິກ຺ຂໂວ.

‘‘ສາຫໍ ຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສໍ, ອຸເປຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘສາວເກ;

ເຕ ມມາທາຍ ຄຈ຺ຉິໍສຸ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ.

‘‘ໂສ ເມ ຘມ຺ມມເທເສສິ, ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂຍ;

ອສຸຠານິຈ຺ຈທຸກ຺ຂາຕິ, ອນຕ຺ຕາຕິ ຈ ນາຍໂກ.

‘‘ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິຕ຺ວາຫໍ, ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ວິໂສຘຍິໍ;

ຕໂຕ ວິຎ຺ຎາຕສທ຺ຘມ຺ມາ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປສມ຺ປທໍ.

‘‘ອາຍາຈິໂຕ ຕທາ ອາຫ, ເອຫິ ຠທ຺ເທຕິ ນາຍໂກ;

ຕທາຫໍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ, ປຣິຕ຺ຕໍ ໂຕຍມທ຺ທສໍ.

‘‘ປາທປກ຺ຂາລເນນາຫໍ, ຎຕ຺ວາ ສອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ຕຖາ ສພ຺ເພປິ ສງ຺ຂາເຣ, ອີທິສໍ ຈິນ຺ຕຍິໍ ຕທາ.

‘‘ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ ເມ, ອນຸປາທາຍ ສພ຺ພໂສ;

ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎານມຄ຺ຄໍ ເມ, ຕທາ ປຎ຺ຎາປຍີ ຊິໂນ.

‘‘ອິທ຺ຘີສຸ ຈ ວສີ ໂຫມິ, ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ;

ປຣຈິຕ຺ຕານິ ຊານາມິ, ສຕ຺ຖຸສາສນກາຣິກາ.

‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຊານາມິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ວິໂສຘິຕໍ;

ເຂເປຕ຺ວາ ອາສເວ ສພ຺ເພ, ວິສຸທ຺ຘາສິໍ ສຸນິມ຺ມລາ.

‘‘ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ມຍາ ສຕ຺ຖາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ;

ໂອຫິໂຕ ຄຣຸໂກ ຠາໂຣ, ຠວເນຕ຺ຕິ ສມູຫຕາ.

‘‘ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ປພ຺ພຊິຕາ, ອຄາຣສ຺ມານຄາຣິຍໍ;

ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສພ຺ພສໍໂຍຊນກ຺ຂໂຍ.

‘‘ອຕ຺ຖຘມ຺ມນິຣຸຕ຺ຕີສຸ, ປຏິຠາເນ ຕເຖວ ຈ;

ຎາຓໍ ເມ ວິມລໍ ສຸທ຺ຘໍ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ ສາສເນ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ຕາວເທວ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອນຸຊານິ. ສາ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວານ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຜລສຸເຂນ ນິພ຺ພານສຸເຂນ ຈ ວີຕິນາເມນ຺ຕີ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຸທານວເສນ –

໑໐໗. ‘‘ລູນເກສີ ປງ຺ກຘຣີ, ເອກສາຏີ ປຸເຣ ຈຣິໍ;

ອວຊ຺ເຊ ວຊ຺ຊມຕິນີ, ວຊ຺ເຊ ຈາວຊ຺ຊທສ຺ສິນີ.

໑໐໘. ‘‘ທິວາວິຫາຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມ, ຄິຊ຺ຌກູຏມ຺ຫິ ປພ຺ພເຕ;

ອທ຺ທສໍ ວິຣຊໍ ພຸທ຺ຘໍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂຕໍ.

໑໐໙. ‘‘ນິຫຈ຺ຈ ຊາຓຸໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ສມ຺ມຸຂາ ອຎ຺ຊລິໍ ອກໍ;

ເອຫິ ຠທ຺ເທຕິ ມໍ ອວຈ, ສາ ເມ ອາສູປສມ຺ປທາ.

໑໑໐. ‘‘ຈິຓ຺ຓາ ອງ຺ຄາ ຈ ມຄຘາ, ວຊ຺ຊີ ກາສີ ຈ ໂກສລາ;

ອນກາ ປຓ຺ຓາສ ວສ຺ສານິ, ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑໍ ອຠຸຎ຺ຊຫໍ.

໑໑໑. ‘‘ປຸຎ຺ຎໍ ວຕ ປສວິ ພຫຸໍ, ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ວຕາຍໍ ອຸປາສໂກ;

ໂຍ ຠທ຺ທາຍ ຈີວຣໍ ອທາສິ, ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕາຍ ສພ຺ພຄນ຺ເຖຫີ’’ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ລູນເກສີຕິ ລູນາ ລຸຎ຺ຈິຕາ ເກສາ ມຍ຺ຫນ຺ຕິ ລູນເກສີ, ນິຄຓ຺ເຐສຸ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຕາລຏ຺ຐິນາ ລຸຎ຺ຈິຕເກສາ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ປງ຺ກຘຣີຕິ ທນ຺ຕກຏ຺ຐສ຺ສ ອຂາທເນນ ທນ຺ເຕສຸ ມລປງ຺ກຘາຣຓໂຕ ປງ຺ກຘຣີ. ເອກສາຏີຕິ ນິຄຓ຺ຐຈາຣິຕ຺ຕວເສນ ເອກສາຏິກາ. ປຸເຣ ຈຣິນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ນິຄຓ຺ຐີ ຫຸຕ຺ວາ ເອວໍ ວິຈຣິໍ. ອວຊ຺ເຊ ວຊ຺ຊມຕິນີຕິ ນ຺ຫານຸຈ຺ຉາທນທນ຺ຕກຏ຺ຐຂາທນາທິເກ ອນວຊ຺ເຊ ສາວຊ຺ຊສຎ຺ຎີ. ວຊ຺ເຊ ຈາວຊ຺ຊທສ຺ສິນີຕິ ມານມກ຺ຂປລາສວິປລ຺ລາສາທິເກ ສາວຊ຺ເຊ ອນວຊ຺ຊທິຏ຺ຐີ.

ທິວາວິຫາຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທິວາວິຫາຣຏ຺ຐານໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ. ອຍມ຺ປິ ຐິຕມຊ຺ຌນ຺ຫິກເວລາຍໍ ເຖເຣນ ສມາຄຕາ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ຘມ຺ມເທສນາຍ ຈ ນິຫຕມານທພ຺ພາ ປສນ຺ນມານສາ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸກາມາວ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິວາຏ຺ຐາເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ.

ນິຫຈ຺ຈ ຊາຓຸໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ຊາຓຸທ຺ວຍໍ ປຖວິຍໍ ນິຫນ຺ຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ. ສມ຺ມຸຂາ ອຎ຺ຊລິໍ ອກນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມຸຂາ ທສນຂສໂມຘານສມຸຊ຺ຊລໍ ອຎ຺ຊລິໍ ອກາສິໍ. ເອຫິ, ຠທ຺ເທຕິ ມໍ ອວຈ, ສາ ເມ ອາສູປສມ຺ປທາຕິ ຍໍ ມໍ ຠຄວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊຎ຺ຈ ອຸປສມ຺ປທຎ຺ຈ ຍາຈິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ‘‘ເອຫິ, ຠທ຺ເທ, ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊສ຺ສູ’’ຕິ ອວຈ ອາຓາເປສິ. ສາ ສຕ຺ຖຸ ອາຓາ ມຍ຺ຫໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ ກາຣຓຕ຺ຕາ ອຸປສມ຺ປທາ ອາສິ ອໂຫສິ.

ຈິຓ຺ຓາຕິອາທິກາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ຈິຓ຺ຓາ ອງ຺ຄາ ຈ ມຄຘາຕິ ເຍ ອິເມ ອງ຺ຄາ ຈ ມຄຘາ ຈ ວຊ຺ຊີ ຈ ກາສີ ຈ ໂກສລາ ຈ ຊນປທາ ປຸພ຺ເພ ສາຓາຍ ມຍາ ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິຍາ ຈິຓ຺ຓາ ຈຣິຕາ, ເຕສຸເຍວ ສຕ຺ຖາຣາ ສມາຄມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຓາ ນິທ຺ໂທສາ ອປຄຕກິເລສາ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາສ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑໍ ອຠຸຎ຺ຊິໍ ອຫໍ.

ເຍນ ອຠິປ຺ປສນ຺ນມານເສນ ອຸປາສເກນ ອຕ຺ຕໂນ ຈີວຣໍ ທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎວິເສສກິຕ຺ຕນມຸເຂນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕີ ‘‘ປຸຎ຺ຎໍ ວຕ ປສວີ ພຫຸ’’ນ຺ຕິ ໂອສານຄາຖມາຫ. ສາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາວ.

ຠທ຺ທາກຸຓ຺ຑລເກສາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.