໑໐. ປຏາຈາຣາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ນງ຺ຄເລຫິ ກສໍ ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິກາ ປຏາຈາຣາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ, ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕີ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ວິນຍຘຣານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖສິ. ສາ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ຕີ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘກາເລ ກິກິສ຺ສ ກາສິຣຎ຺ໂຎ ເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຠຄິນີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣາ ຫຸຕ຺ວາ ວີສຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິເວຓໍ ອກາສິ. ສາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເສຏ຺ຐິເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ເອເກນ ກມ຺ມກາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ກິເລສສນ຺ຖວໍ ອກາສິ. ຕໍ ມາຕາປິຕໂຣ ສມຊາຕິກສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ທາຕຸໍ ທິວສໍ ສຓ຺ຐເປສຸໍ. ຕໍ ຎຕ຺ວາ ສາ ຫຕ຺ຖສາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕນ ກຕສນ຺ຖເວນ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ຄາມເກ ວສນ຺ຕີ ຄພ຺ຠິນີ ອໂຫສິ. ສາ ປຣິປກ຺ເກ ຄພ຺ເຠ ‘‘ກິໍ ອິຘ ອນາຖວາເສນ, ກຸລເຄຫໍ ຄຈ຺ຉາມ, ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ‘‘ອຊ຺ຊ ຄຈ຺ຉາມ, ສ຺ເວ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ກາລກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ເຕ ‘‘ນາຍໍ ພາໂລ ມໍ ເນສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ພຫິ ຄເຕ ເຄເຫ ປຏິສາເມຕພ຺ພໍ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ‘‘ກຸລຆຣໍ ຄຕາຕິ ມຍ຺ຫໍ ສາມິກສ຺ສ ກເຖຖາ’’ຕິ ປຏິວິສ຺ສກຆຣວາສີນໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ເອກິກາວ ກຸລຆຣໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ໂສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຄເຫ ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິວິສ຺ສເກ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ກຸລຆຣໍ ຄຕາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ມໍ ນິສ຺ສາຍ ກຸລຘີຕາ ອນາຖາ ຊາຕາ’’ຕິ ປທານຸປທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມ຺ປາປຸຓິ. ຕສ຺ສາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເອວ ຄພ຺ຠວຸຏ຺ຐານໍ ອໂຫສິ. ສາ ປສຸຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຄມນຸສ຺ສຸກ຺ກາ ສາມິກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິ. ທຸຕິຍວາຣມ຺ປິ ຄພ຺ຠິນີ ອໂຫສີຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ.

ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຍທາ ຕສ຺ສາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ກມ຺ມຊວາຕາ ຈລິໍສຸ, ຕທາ ມຫາອກາລເມໂຆ ອຸທປາທິ. ສມນ຺ຕໂຕ ວິຊ຺ຊຸລຕາຫິ ອາທິຕ຺ຕໍ ວິຍ ເມຆຖນິເຕຫິ ຠິຊ຺ຊມານໍ ວິຍ ຈ ອຸທກຘາຣານິປາຕນິຣນ຺ຕຣໍ ນຠໍ ອໂຫສິ. ສາ ຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ສາມິ, ເມ ອໂນວສ຺ສກໍ ຐານໍ ຊານາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ເອກໍ ຕິຓສຎ຺ຉນ຺ນໍ ຄຸມ຺ພໍ ທິສ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖຄຕາຍ ວາສິຍາ ຕສ຺ມິໍ ຄຸມ຺ເພ ທຓ຺ຑເກ ຉິນ຺ທິຕຸກາໂມ ຕິເຓຫິ ສຎ຺ຉາທິຕວມ຺ມິກສີສນ຺ເຕ ອຸຏ຺ຐິຕຣຸກ຺ຂທຓ຺ຑກໍ ຉິນ຺ທິ. ຕາວເທວ ຈ ນໍ ຕໂຕ ວມ຺ມິກໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ໂຆຣວິໂສ ອາສີວິໂສ ຑໍສິ. ໂສ ຕຕ຺ເຖວ ປຕິຕ຺ວາ ກາລມກາສິ. ສາ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕີ ຕສ຺ສ ອາຄມນໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ທ຺ເວປິ ທາຣເກ ວາຕວຸຏ຺ຐິໍ ອສຫມາເນ ວິຣວນ຺ເຕ ອຸຣນ຺ຕເຣ ກຕ຺ວາ, ທ຺ວີຫິ ຊາຓຸເກຫິ ທ຺ວີຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ຈ ຠູມິໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ຍຖາຐິຕາວ ຣຕ຺ຕິໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ວິຠາຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ມໍສເປສິວຓ຺ຓໍ ເອກໍ ປຸຕ຺ຕໍ ປິໂລຕິກຈຸມ຺ພຏເກ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖຫິ ອຸເຣຫິ ຈ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ, ອິຕຣໍ ‘‘ເອຫິ, ຕາຕ, ປິຕາ ເຕ ອິໂຕ ຄໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສາມິເກນ ຄຕມຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ຕໍ ວມ຺ມິກສມີເປ ກາລງ຺ກຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມໍ ນິສ຺ສາຍ ມມ ສາມິໂກ ມໂຕ’’ຕິ ໂຣທນ຺ຕີ ປຣິເທວນ຺ຕີ ສກລຣຕ຺ຕິໍ ເທເວນ ວຸຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຊຓ຺ຓຸກປ຺ປມາຓໍ ຖນປ຺ປມາຓໍ ອຸທກໍ ສວນ຺ຕິໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ນທິໍ ປຕ຺ວາ, ອຕ຺ຕໂນ ມນ຺ທພຸທ຺ຘິຕາຍ ທຸພ຺ພລຕາຍ ຈ ທ຺ວີຫິ ທາຣເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸທກໍ ໂອຕຣິຕຸໍ ອວິສຫນ຺ຕີ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໍ ໂອຣິມຕີເຣ ຐເປຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ອາທາຍ ປຣຕີຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປິໂລຕິກຈຸມ຺ພຏເກ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິຕຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພາລປຸຕ຺ຕກໍ ປຫາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອໂລກຍມານາ ນທິໍ ໂອຕຣຕິ.

ອຖສ຺ສາ ນທີມຊ຺ຌໍ ຄຕກາເລ ເອໂກ ເສໂນ ຕໍ ທາຣກໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມໍສເປສີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ອາກາສໂຕ ຠສ຺ສິ. ສາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ສູສູ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຫາສທ຺ທໍ ນິຈ຺ຉາເຣສິ. ເສໂນ ທູຣຠາເວນ ຕໍ ອນາທິຍນ຺ໂຕ ກຸມາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເວຫາສໍ ອຸປ຺ປຕິ. ໂອຣິມຕີເຣ ຐິໂຕ ປຸຕ຺ໂຕ ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຫາສທ຺ທໍ ນິຈ຺ຉາຣຍມານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ເວເຄນ ອຸທເກ ປຕິ. ອິຕິ ພາລປຸຕ຺ຕໂກ ເສເນນ, ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕໂກ ອຸທເກນ ຫໂຕ. ສາ ‘‘ເອໂກ ເມ ປຸຕ຺ໂຕ ເສເນນ ຄຫິໂຕ, ເອໂກ ອຸທເກນ ວູຬ຺ໂຫ, ປນ຺ເຖ ເມ ປຕິ ມໂຕ’’ຕິ ໂຣທນ຺ຕີ ປຣິເທວນ຺ຕີ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ສາວຕ຺ຖິໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ເອກໍ ປຸຣິສໍ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຕ຺ຖ ວາສິໂກສິ, ຕາຕາ’’ຕິ? ‘‘ສາວຕ຺ຖິວາສິໂກມ຺ຫິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອສຸກວີຖິຍໍ ອສຸກກຸລໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຊານາສິ, ຕາຕາ’’ຕິ? ‘‘ຊານາມິ, ອມ຺ມ, ຕໍ ປນ ມາ ປຸຈ຺ຉິ, ອຎ຺ຎໍ ປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ. ‘‘ອຎ຺ເຎນ ເມ ປໂຍຊນໍ ນຕ຺ຖິ, ຕເທວ ປຸຈ຺ຉາມິ, ຕາຕາ’’ຕິ. ‘‘ອມ຺ມ, ຕ຺ວໍ ອຕ຺ຕໂນ ອນາຈິກ຺ຂິຕຸໍ ນ ເທສິ, ອຊ຺ຊ ເຕ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ເທໂວ ວສ຺ສນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ໂຐ ເມ, ຕາຕ, ມຍ຺ຫເມວ ໂສ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ວຸຏ຺ໂຐ, ຕໍ ກາຣຓໍ ປຈ຺ຉາ ກເຖສ຺ສາມິ, ເອຕສ຺ມິໍ ຕາວ ເມ ເສຏ຺ຐິເຄເຫ ປວຕ຺ຕິໍ ກເຖຫີ’’ຕິ. ‘‘ອມ຺ມ, ອຊ຺ຊ ຣຕ຺ຕິຍໍ ເສຏ຺ຐິ ຈ ຠຣິຍາ ຈ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ຈາຕິ ຕໂຍປິ ຊເນ ອວຕ຺ຖຣມານໍ ເຄຫໍ ປຕິ, ເຕ ເອກຈິຕກາຍໍ ຌາຍນ຺ຕິ, ສ຺ວາຍໍ ຘູໂມ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ສາ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ນິວຕ຺ຖວຕ຺ຖມ຺ປິ ປຕມານໍ ນ ສຎ຺ຊານິ. ໂສກຸມ຺ມຕ຺ຕຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຊາຕຣູເປເນວ –

‘‘ອຸໂຠ ປຸຕ຺ຕາ ກາລງ຺ກຕາ, ປນ຺ເຖ ມຍ຺ຫໍ ປຕີ ມໂຕ;

ມາຕາ ປິຕາ ຈ ຠາຕາ ຈ, ເອກຈິຕມ຺ຫິ ຑຍ຺ຫເຣ’’ຕິ. (ອປ. ເຖຣີ ໒.໒.໔໙໘) –

ວິລປນ຺ຕີ ປຣິພ຺ຠມຕິ.

ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ສາ ນິວາສນມຕ຺ເຕນປິ ປເຏນ ອຈຣຓໂຕ ປຕິຕາຈາຣຕ຺ຕາ ປຏາຈາຣາຕ຺ເວວ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕິເກ’’ຕິ ເກຈິ ກຈວຣໍ ມຕ຺ຖເກ ຂິປນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ປໍສຸໍ ໂອກິຣນ຺ຕິ, ອປເຣ ເລຑ຺ຑຸໍ ຂິປນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ມຫາປຣິສາມຊ຺ເຌ ນິສີທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຕໍ ຕຖາ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ຎາຓປຣິປາກຎ຺ຈ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຍຖາ ວິຫາຣາຠິມຸຂີ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕຖາ ອກາສິ. ປຣິສາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ອຸມ຺ມຕ຺ຕິກາຍ ອິໂຕ ອາຄນ຺ຕຸໍ ມາທຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຠຄວາ ມາ ນໍ ວາຣຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອວິທູຣຏ຺ຐານໍ ອາຄຕກາເລ ‘‘ສຕິໍ ປຏິລຠ ຠຄິນີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ຕາວເທວ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ສຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຖວຕ຺ຖສ຺ສ ປຕິຕຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ອຸປນິສຊ຺ຊາຍ ນິສີທິ. ເອໂກ ປຸຣິໂສ ອຸຕ຺ຕຣສາຏກໍ ຂິປິ. ສາ ຕໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອວສ຺ສໂຍ ເມ ໂຫຖ, ເອກໍ ເມ ປຸຕ຺ຕໍ ເສໂນ ຄຓ຺ຫິ, ເອໂກ ອຸທເກນ ວູຬ຺ໂຫ, ປນ຺ເຖ ປຕິ ມໂຕ, ມາຕາປິຕໂຣ ຠາຕາ ຈ ເຄເຫນ ອວຕ຺ຖຏາ ມຕາ ເອກຈິຕກສ຺ມິໍ ຌາຍນ຺ຕີ’’ຕິ ສາ ໂສກກາຣຓໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ປຏາຈາເຣ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ຕວ ອວສ຺ສໂຍ ຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ຖສ຺ເສວ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕາສິ. ຍຖາ ຫິ ຕ຺ວໍ ອິທານິ ປຸຕ຺ຕາທີນໍ ມຣຓນິມິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສູນິ ປວຕ຺ເຕສິ, ເອວໍ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ປຸຕ຺ຕາທີນໍ ມຣຓເຫຕຸ ປວຕ຺ຕິຕໍ ອສ຺ສຸ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາສມຸທ຺ທານໍ ອຸທກໂຕ ພຫຸຕຣ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ຈຕູສຸ ສມຸທ຺ເທສຸ ຊລໍ ປຣິຕ຺ຕກໍ, ຕໂຕ ພຫຸໍ ອສ຺ສຸຊລໍ ອນປ຺ປກໍ;

ທຸກ຺ເຂນ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ນຣສ຺ສ ໂສຈນາ, ກິໍ ກາຣຓາ ອມ຺ມ ຕຸວໍ ປມຊ຺ຊສີ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໑໒ ປຏາຈາຣາເຖຣີວຕ຺ຖຸ) –

ຄາຖໍ ອຠາສິ.

ເອວໍ ສຕ຺ຖຣິ ອນມຕຄ຺ຄປຣິຍາຍກຖໍ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໒໕-໑໒໖) ກເຖນ຺ເຕ ຕສ຺ສາ ໂສໂກ ຕນຸຕຣຠາວໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ຕນຸຠູຕໂສກໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ປຏາຈາເຣ, ປຸຕ຺ຕາທໂຍ ນາມ ປຣໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຕາຓໍ ວາ ເລຓໍ ວາ ສຣຓໍ ວາ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີ’’ຕິ ວິຊ຺ຊມານາປິ ເຕ ນ ສນ຺ຕິ ເອວ, ຕສ຺ມາ ປຓ຺ຑິເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ນິພ຺ພານຄາມິມຄ຺ໂຄເຍວ ສາເຘຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ນ ສນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕາ ຕາຓາຍ, ນ ປິຕາ ນາປິ ພນ຺ຘວາ;

ອນ຺ຕເກນາຘິປນ຺ນສ຺ສ, ນຕ຺ຖິ ຎາຕີສຸ ຕາຓຕາ.

‘‘ເອຕມຕ຺ຖວສໍ ຎຕ຺ວາ, ປຓ຺ຑິໂຕ ສີລສໍວຸໂຕ;

ນິພ຺ພານຄມນໍ ມຄ຺ຄໍ, ຂິປ຺ປເມວ ວິໂສຘເຍ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໘໘-໒໘໙) –

ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເທສນາວສາເນ ປຏາຈາຣາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ສາ ລທ຺ຘູປສມ຺ປທາ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີ ເອກທິວສໍ ຆເຏນ ອຸທກໍ ອາທາຍ ປາເທ ໂຘວນ຺ຕີ ອຸທກໍ ອາສິຎ຺ຈິ. ຕໍ ໂຖກໍ ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊິ, ທຸຕິຍວາຣໍ ອາສິຕ຺ຕໍ ຕໂຕ ທູຣໍ ອຄມາສິ, ຕຕິຍວາຣໍ ອາສິຕ຺ຕໍ ຕໂຕປິ ທູຣຕຣໍ ອຄມາສິ. ສາ ຕເທວ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຍ ວເຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ ປຐມໍ ອາສິຕ຺ຕອຸທກໍ ວິຍ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ປຐມວເຍປິ ມຣນ຺ຕິ, ຕໂຕ ທູຣໍ ຄຕໍ ທຸຕິຍວາຣໍ ອາສິຕ຺ຕໍ ອຸທກໍ ວິຍ ມຊ຺ຌິມວເຍປິ, ຕໂຕ ທູຣຕຣໍ ຄຕໍ ຕຕິຍວາຣໍ ອາສິຕ຺ຕໍ ອຸທກໍ ວິຍ ປຈ຺ຉິມວເຍປິ ມຣນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ສຕ຺ຖາ ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ນິສິນ຺ໂນວ ໂອຠາສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ສມ຺ມຸເຂ ຐຕ຺ວາ ກເຖນ຺ໂຕ ວິຍ ‘‘ເອວເມຕໍ, ປຏາຈາເຣ, ສພ຺ເພປິເມ ສຕ຺ຕາ ມຣຓຘມ຺ມາ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ອປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ວສ຺ສສຕໍ ຊີວໂຕ ຕໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ເອກາຫມ຺ປິ ເອກກ຺ຂຓມ຺ປິ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ໂຍ ຈ ວສ຺ສສຕໍ ຊີເວ, ອປສ຺ສໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ເອກາຫໍ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ, ປສ຺ສໂຕ ອຸທຍພ຺ພຍ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໑໓) –

ຄາຖມາຫ. ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ປຏາຈາຣາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣີ ໒.໒.໔໖໘-໕໑໑) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄູ;

ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ກປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ນາຍໂກ.

‘‘ຕທາຫໍ ຫໍສວຕິຍໍ, ຊາຕາ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ອຫຸໍ;

ນານາຣຕນປຊ຺ໂຊເຕ, ມຫາສຸຂສມປ຺ປິຕາ.

‘‘ອຸເປຕ຺ວາ ຕໍ ມຫາວີຣໍ, ອສ຺ໂສສິໍ ຘມ຺ມເທສນໍ;

ຕໂຕ ຊາຕປສາທາຫໍ, ອຸເປສິໍ ສຣຓໍ ຊິນໍ.

‘‘ຕໂຕ ວິນຍຘາຣີນໍ, ອຄ຺ຄໍ ວຓ຺ເຓສິ ນາຍໂກ;

ຠິກ຺ຂຸນິໍ ລຊ຺ຊິນິໍ ຕາທິໍ, ກປ຺ປາກປ຺ປວິສາຣທໍ.

‘‘ຕທາ ມຸທິຕຈິຕ຺ຕາຫໍ, ຕໍ ຐານມຠິກງ຺ຂິນີ;

ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທສພລໍ, ສສງ຺ຆໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ໂຠຊຍິຕ຺ວານ ສຕ຺ຕາຫໍ, ທທິຕ຺ວາວ ຕິຈີວຣໍ;

ນິປຈ຺ຈ ສິຣສາ ປາເທ, ອິທໍ ວຈນມພ຺ຣວິໍ.

‘‘ຍາ ຕຍາ ວຓ຺ຓິຕາ ວີຣ, ອິໂຕ ອຏ຺ຐມເກ ມຸນິ;

ຕາທິສາຫໍ ຠວິສ຺ສາມິ, ຍທິ ສິຊ຺ຌຕິ ນາຍກ.

‘‘ຕທາ ອໂວຈ ມໍ ສຕ຺ຖາ, ຠທ຺ເທ ມາ ຠາຍິ ອສ຺ສສ;

ອນາຄຕມ຺ຫິ ອທ຺ຘາເນ, ລຈ຺ຉເສ ຕໍ ມໂນຣຖໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ທາຍາທາ, ໂອຣສາ ຘມ຺ມນິມ຺ມິຕາ;

ປຏາຈາຣາຕິ ນາເມນ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວິກາ.

‘‘ຕທາຫໍ ມຸທິຕາ ຫຸຕ຺ວາ, ຍາວຊີວໍ ຕທາ ຊິນໍ;

ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ປຣິຈຣິໍ, ສສງ຺ຆໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ອິມມ຺ຫິ ຠທ຺ທເກ ກປ຺ເປ, ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ມຫາຍໂສ;

ກສ຺ສໂປ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ວທຕໍ ວໂຣ.

‘‘ອຸປຏ຺ຐາໂກ ມເຫສິສ຺ສ, ຕທາ ອາສິ ນຣິສ຺ສໂຣ;

ກາສິຣາຊາ ກິກີ ນາມ, ພາຣາຓສິປຸຣຸຕ຺ຕເມ.

‘‘ຕສ຺ສາສິໍ ຕຕິຍາ ຘີຕາ, ຠິກ຺ຂຸນີ ອິຕິ ວິສ຺ສຸຕາ;

ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຊິນຄ຺ຄສ຺ສ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສມໂຣຈຍິໍ.

‘‘ອນຸຊານິ ນ ໂນ ຕາໂຕ, ອຄາເຣວ ຕທາ ມຍໍ;

ວີສວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ວິຈຣິມ຺ຫ ອຕນ຺ທິຕາ.

‘‘ໂກມາຣິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຣາຊກຎ຺ຎາ ສຸເຂຘິຕາ;

ພຸທ຺ໂຘປຏ຺ຐານນິຣຕາ, ມຸທິຕາ ສຕ຺ຕຘີຕໂຣ.

‘‘ສມຓີ ສມຓຄຸຕ຺ຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸທາຍິກາ;

ຘມ຺ມາ ເຈວ ສຸຘມ຺ມາ ຈ, ສຕ຺ຕມີ ສງ຺ຆທາຍິກາ.

‘‘ອຫໍ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ຈ, ເຂມາ ຠທ຺ທາ ຈ ຠິກ຺ຂຸນີ;

ກິສາໂຄຕມີ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ, ວິສາຂາ ໂຫຕິ ສຕ຺ຕມີ.

‘‘ເຕຫິ ກມ຺ເມຫິ ສຸກເຕຫິ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຈ ຠເວ ທານິ, ຊາຕາ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ອຫໍ;

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຸຣວເຣ, ອິທ຺ເຘ ຜີເຕ ມຫທ຺ຘເນ.

‘‘ຍທາ ຈ ໂຍພ຺ພນູເປຕາ, ວິຕກ຺ກວສຄາ ອຫໍ;

ນຣໍ ຊາຣປຕິໍ ທິສ຺ວາ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ເອກປຸຕ຺ຕປສູຕາຫໍ, ທຸຕິໂຍ ກຸຈ຺ຉິຍາ ມມ;

ຕທາຫໍ ມາຕາປິຕໂຣ, ໂອກ຺ຂາມີຕິ ສຸນິຈ຺ຉິຕາ.

‘‘ນາໂຣເຈສິໍ ປຕິໍ ມຍ຺ຫໍ, ຕທາ ຕມ຺ຫິ ປວາສິເຕ;

ເອກິກາ ນິຄ຺ຄຕາ ເຄຫາ, ຄນ຺ຕຸໍ ສາວຕ຺ຖິມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ຕໂຕ ເມ ສາມິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ, ສມ຺ຠາເວສິ ປເຖ ມມໍ;

ຕທາ ເມ ກມ຺ມຊາ ວາຕາ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອຕິທາຣຸຓາ.

‘‘ອຸຏ຺ຐິໂຕ ຈ ມຫາເມໂຆ, ປສູຕິສມເຍ ມມ;

ທພ຺ພຕ຺ຖາຍ ຕທາ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ສາມິ ສປ຺ເປນ ມາຣິໂຕ.

‘‘ຕທາ ວິຊາຕທຸກ຺ເຂນ, ອນາຖາ ກປຓາ ອຫໍ;

ກຸນ຺ນທິໍ ປູຣິຕໍ ທິສ຺ວາ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ສກຸລາລຍໍ.

‘‘ພາລໍ ອາທາຍ ອຕຣິໍ, ປາຣກູເລ ຈ ເອກກໍ;

ສາເຍຕ຺ວາ ພາລກໍ ປຸຕ຺ຕໍ, ອິຕຣໍ ຕຣຓາຍຫໍ.

‘‘ນິວຕ຺ຕາ ອຸກ຺ກຸໂສ ຫາສິ, ຕຣຸຓໍ ວິລປນ຺ຕກໍ;

ອິຕຣຎ຺ຈ ວຫີ ໂສໂຕ, ສາຫໍ ໂສກສມປ຺ປິຕາ.

‘‘ສາວຕ຺ຖິນຄຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ອສ຺ໂສສິໍ ສຊເນ ມເຕ;

ຕທາ ອໂວຈໍ ໂສກຏ຺ຏາ, ມຫາໂສກສມປ຺ປິຕາ.

‘‘ອຸໂຠ ປຸຕ຺ຕາ ກາລງ຺ກຕາ, ປນ຺ເຖ ມຍ຺ຫໍ ປຕີ ມໂຕ;

ມາຕາ ປິຕາ ຈ ຠາຕາ ຈ, ເອກຈິຕມ຺ຫິ ຑຍ຺ຫເຣ.

‘‘ຕທາ ກິສາ ຈ ປຓ຺ຑຸ ຈ, ອນາຖາ ທີນມານສາ;

ອິໂຕ ຕໂຕ ຠມນ຺ຕີຫໍ, ອທ຺ທສໍ ນຣສາຣຖິໍ.

‘‘ຕໂຕ ອໂວຈ ມໍ ສຕ຺ຖາ, ປຸຕ຺ເຕ ມາ ໂສຈິ ອສ຺ສສ;

ອຕ຺ຕານໍ ເຕ ຄເວສສ຺ສຸ, ກິໍ ນິຣຕ຺ຖໍ ວິຫຎ຺ຎສິ.

‘‘ນ ສນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕາ ຕາຓາຍ, ນ ຎາຕີ ນາປິ ພນ຺ຘວາ;

ອນ຺ຕເກນາຘິປນ຺ນສ຺ສ, ນຕ຺ຖິ ຎາຕີສຸ ຕາຓຕາ.

‘‘ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຸນິໂນ ວາກ຺ຍໍ, ປຐມໍ ຜລມຊ຺ຌຄໍ;

ປພ຺ພຊິຕ຺ວານ ນຈິຣໍ, ອຣຫຕ຺ຕມປາປຸຓິໍ.

‘‘ອິທ຺ຘີສຸ ຈ ວສີ ໂຫມິ, ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ;

ປຣຈິຕ຺ຕານິ ຊານາມິ, ສຕ຺ຖຸສາສນກາຣິກາ.

‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຊານາມິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ວິໂສຘິຕໍ;

ເຂເປຕ຺ວາ ອາສເວ ສພ຺ເພ, ວິສຸທ຺ຘາສິໍ ສຸນິມ຺ມລາ.

‘‘ຕໂຕຫໍ ວິນຍໍ ສພ຺ພໍ, ສນ຺ຕິເກ ສພ຺ພທສ຺ສິໂນ;

ອຸຄ຺ຄຫິໍ ສພ຺ພວິຕ຺ຖາຣໍ, ພ຺ຍາຫຣິຎ຺ຈ ຍຖາຕຖໍ.

‘‘ຊິໂນ ຕສ຺ມິໍ ຄຸເຓ ຕຸຏ຺ໂຐ, ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສິ ມໍ;

ອຄ຺ຄາ ວິນຍຘາຣີນໍ, ປຏາຈາຣາວ ເອກິກາ.

‘‘ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ມຍາ ສຕ຺ຖາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ;

ໂອຫິໂຕ ຄຣຸໂກ ຠາໂຣ, ຠວເນຕ຺ຕິ ສມູຫຕາ.

‘‘ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ປພ຺ພຊິຕາ, ອຄາຣສ຺ມານຄາຣິຍໍ;

ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສພ຺ພສໍໂຍຊນກ຺ຂໂຍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ເສກ຺ຂກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຸປຣິວິເສສສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕາກາຣໍ ວິຠາເວນ຺ຕີ ອຸທານວເສນ –

໑໑໒. ‘‘ນງ຺ຄເລຫິ ກສໍ ເຂຕ຺ຕໍ, ພີຊານິ ປວປໍ ຉມາ;

ປຸຕ຺ຕທາຣານິ ໂປເສນ຺ຕາ, ຘນໍ ວິນ຺ທນ຺ຕິ ມາຓວາ.

໑໑໓. ‘‘ກິມຫໍ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ, ສຕ຺ຖຸສາສນກາຣິກາ;

ນິພ຺ພານໍ ນາຘິຄຈ຺ຉາມິ, ອກຸສີຕາ ອນຸທ຺ຘຕາ.

໑໑໔. ‘‘ປາເທ ປກ຺ຂາລຍິຕ຺ວານ, ອຸທເກສຸ ກໂຣມຫໍ;

ປາໂທທກຎ຺ຈ ທິສ຺ວານ, ຖລໂຕ ນິນ຺ນມາຄຕໍ.

໑໑໕. ‘‘ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາເຘສິໍ, ອສ຺ສໍ ຠທ຺ຣໍວຊານິຍໍ;

ຕໂຕ ທີປໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ວິຫາຣໍ ປາວິສິໍ ອຫໍ;

ເສຍ຺ຍໍ ໂອໂລກຍິຕ຺ວານ, ມຎ຺ຈກມ຺ຫິ ອຸປາວິສິໍ.

໑໑໖. ‘‘ຕໂຕ ສູຈິໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ວຏ຺ຏິໍ ໂອກສ຺ສຍາມຫໍ;

ປທີປສ຺ເສວ ນິພ຺ພານໍ, ວິໂມກ຺ໂຂ ອຫຸ ເຈຕໂສ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ກສນ຺ຕິ ກສນ຺ຕາ ກສິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕາ. ພຫຸຕ຺ເຖ ຫິ ອິທໍ ເອກວຈນໍ. ປວປນ຺ຕິ ພີຊານິ ວປນ຺ຕາ. ຉມາຕິ ຉມາຍໍ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ຫິ ອິທໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ອິເມ ມາຓວາ ສຕ຺ຕາ ນງ຺ຄເລຫິ ຜາເລຫິ ເຂຕ຺ຕໍ ກສນ຺ຕາ ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ ເຂຕ຺ຕຠູມິຍໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓເຠທານິ ພີຊານິ ວປນ຺ຕາ ຕໍເຫຕຸ ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຸຕ຺ຕທາຣາທີນິ ໂປເສນ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຘນໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ. ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ໂຍນິໂສ ປຍຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຕ຺ຕປຸຣິສກາໂຣ ນາມ ສຜໂລ ສອຸທໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ກິມຫໍ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ, ສຕ຺ຖຸສາສນກາຣິກາ. ນິພ຺ພານໍ ນາຘິຄຈ຺ຉາມິ, ອກຸສີຕາ ອນຸທ຺ຘຕາຕິ ອຫໍ ສຸວິສຸທ຺ຘສີລາ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍຕາຍ ອກຸສີຕາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸສມາຫິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ອນຸທ຺ຘຕາ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ຈຕຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນາສງ຺ຂາຕໍ ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ ກໂຣນ຺ຕີ ກສ຺ມາ ນິພ຺ພານໍ ນາຘິຄຈ຺ຉາມິ, ອຘິຄມິສ຺ສາມິ ເອວາຕິ.

ເອວໍ ປນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີ ເອກທິວສໍ ປາທໂຘວນອຸທເກ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ. ເຕນາຫ ‘‘ປາເທ ປກ຺ຂາລຍິຕ຺ວານາ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອຫໍ ປາເທ ໂຘວນ຺ຕີ ປາທປກ຺ຂາລນເຫຕຸ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອາສິຕ຺ເຕສຸ ອຸທເກສຸ ຖລໂຕ ນິນ຺ນມາຄຕໍ ປາໂທທກໍ ທິສ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣມິ.

‘‘ຍຖາ ອິທໍ ອຸທກໍ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ, ເອວໍ ສຕ຺ຕານໍ ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ເອວໍ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ, ຕທນຸສາເຣນ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ, ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ຕີ ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາເຘສິໍ, ອສ຺ສໍ ຠທ຺ຣໍວຊານິຍນ຺ຕິ ຍຖາ ອສ຺ສໍ ຠທ຺ຣໍ ອາຊານິຍໍ ກຸສໂລ ສາຣຖິ ສຸເຂນ ສາເຣຕິ, ເອວໍ ມຍ຺ຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸເຂເນວ ສມາເຘສິໍ, ວິປສ຺ສນາສມາຘິນາ ສມາຫິຕໍ ອກາສິໍ. ເອວໍ ປນ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ຕີ ອຸຕຸສປ຺ປາຍນິຊິຄິສາຍ ໂອວຣກໍ ປວິສນ຺ຕີ ອນ຺ຘກາຣວິຘມນຕ຺ຖໍ ທີປໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄພ຺ຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທີປໍ ຐເປຕ຺ວາ ມຎ຺ຈເກ ນິສິນ຺ນມຕ຺ຕາວ ທີປໍ ວິຊ຺ຌາເປຕຸໍ ອຄ຺ຄຬສູຈິຍາ ທີປວຏ຺ຏິໍ ອາກຑ຺ຒິໍ, ຕາວເທວ ອຸຕຸສປ຺ປາຍລາເຠນ ຕສ຺ສາ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຫິຕໍ ອໂຫສິ, ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ໂອຕຣິ, ມຄ຺ເຄນ ຆຏ຺ເຏສິ. ຕໂຕ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ສພ຺ພໂສ ອາສວານໍ ຂໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕໂຕ ທີປໍ ຄເຫຕ຺ວານ…ເປ… ວິໂມກ຺ໂຂ ອຫຸ ເຈຕໂສ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເສຍ຺ຍໍ ໂອໂລກຍິຕ຺ວານາຕິ ທີປາໂລເກນ ເສຍ຺ຍໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ.

ສູຈິນ຺ຕິ ອຄ຺ຄຬສູຈິໍ. ວຏ຺ຏິໍ ໂອກສ຺ສຍາມີຕິ ທີປໍ ວິຊ຺ຌາເປຕຸໍ ເຕລາຠິມຸຂໍ ທີປວຏ຺ຏິໍ ອາກຑ຺ເຒມິ. ວິໂມກ຺ໂຂຕິ ກິເລເສຫິ ວິໂມກ຺ໂຂ. ໂສ ປນ ຍສ຺ມາ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຈຕໂສ’’ຕິ. ຍຖາ ປນ ວຏ຺ຏິເຕລາທິເກ ປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣໂຫ ປທີໂປ ຕທຠາເວ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ກິເລສາທິປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຕທຠາເວ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ປທີປສ຺ເສວ ນິພ຺ພານໍ, ວິໂມກ຺ໂຂ ອຫຸ ເຈຕໂສ’’ຕິ.

ປຏາຈາຣາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.