໘. ໂສຓາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ທສ ປຸຕ຺ເຕ ວິຊາຍິຕ຺ວາຕິອາທິກາ ໂສຓາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕີ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍານໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ປຕິກຸລໍ ຄຕາ ທສ ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ລຠິຕ຺ວາ ພຫຸປຸຕ຺ຕິກາຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ສາ ສາມິເກ ປພ຺ພຊິເຕ ວຍປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ຆຣາວາເສ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຘນໍ ປຸຕ຺ຕານໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອທາສິ, ນ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຕໂນ ຐເປສິ. ຕໍ ປຸຕ຺ຕາ ຈ ຘີຕໂຣ ຈ ກຕິປາຫເມວ ອຸປຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຣິຠວໍ ອກໍສຸ. ສາ ‘‘ກິໍ ມຍ຺ຫໍ ອິເມຫິ ປຣິຠວາຍ ຆເຣ ວສນ຺ຕິຍາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປພ຺ພາເຊສຸໍ. ສາ ລທ຺ຘູປສມ຺ປທາ ‘‘ອຫໍ ມຫລ຺ລິກາກາເລ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕາຍ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕີ ‘‘ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຫຏ຺ຐາປາສາເທ ເອກຖມ຺ຠໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ອວິຊຫມານາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີ ຈງ຺ກມມານາປິ ‘‘ອນ຺ຘກາເຣ ຐາເນ ຣຸກ຺ຂາທີສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ເມ ສີສໍ ປຏິຫຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ ຣຸກ຺ຂໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ອວິຊຫມານາວ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສາ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍຕາຍ ປາກຏາ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສາ ຎາຓປຣິປາກໍ ທິສ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ນິສິນ຺ໂນວ ໂອຠາສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ສມ຺ມຸເຂ ນິສິນ຺ໂນ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ –

‘‘ໂຍ ຈ ວສ຺ສສຕໍ ຊີເວ, ອປສ຺ສໍ ຘມ຺ມມຸຕ຺ຕມໍ;

ເອກາຫໍ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ, ປສ຺ສໂຕ ຘມ຺ມມຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໑໕) –

ຄາຖໍ ອຠາສິ. ສາ ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣີ ໒.໓.໒໒໐-໒໔໓) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄູ;

ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ກປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ນາຍໂກ.

‘‘ຕທາ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ຊາຕາ, ສຸຂິຕາ ປູຊິຕາ ປິຍາ;

ອຸເປຕ຺ວາ ຕໍ ມຸນິວຣໍ, ອສ຺ໂສສິໍ ມຘຸຣໍ ວຈໍ.

‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິຍານຄ຺ຄໍ, ວຓ຺ເຓສິ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຊິໂນ;

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຸທິຕາ ຫຸຕ຺ວາ, ກາຣໍ ກຕ຺ວານ ສຕ຺ຖຸໂນ.

‘‘ອຠິວາທິຍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ຐານໍ ຕໍ ປຕ຺ຖຍິໍ ຕທາ;

ອນຸໂມທິ ມຫາວີໂຣ, ສິຊ຺ຌຕໍ ປຓິຘີ ຕວ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ທາຍາທາ, ໂອຣສາ ຘມ຺ມນິມ຺ມິຕາ;

ໂສຓາຕິ ນາມ ນາເມນ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວິກາ.

‘‘ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຸທິຕາ ຫຸຕ຺ວາ, ຍາວຊີວໍ ຕທາ ຊິນໍ;

ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ປຣິຈຣິໍ, ປຈ຺ຈເຍຫິ ວິນາຍກໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຈ ຠເວ ທານິ, ຊາຕາ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ອຫໍ;

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຸຣວເຣ, ອິທ຺ເຘ ຜີເຕ ມຫທ຺ຘເນ.

‘‘ຍທາ ຈ ໂຍພ຺ພນປ຺ປຕ຺ຕາ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕິກຸລໍ ອຫໍ;

ທສ ປຸຕ຺ຕານິ ອຊນິໍ, ສຸຣູປານິ ວິເສສໂຕ.

‘‘ສຸເຂຘິຕາ ຈ ເຕ ສພ຺ເພ, ຊນເນຕ຺ຕມໂນຫຣາ;

ອມິຕ຺ຕານມ຺ປິ ຣຸຈິຕາ, ມມ ປເຄວ ເຕ ສິຍາ.

‘‘ຕໂຕ ມຍ຺ຫໍ ອກາມາຍ, ທສປຸຕ຺ຕປຸຣກ຺ຂໂຕ;

ປພ຺ພຊິຕ຺ຖ ສ ເມ ຠຕ຺ຕາ, ເທວເທວສ຺ສ ສາສເນ.

‘‘ຕເທກິກາ ວິຈິນ຺ເຕສິໍ, ຊີວິເຕນາລມຕ຺ຖຸ ເມ;

ຈຕ຺ຕາຍ ປຕິປຸຕ຺ເຕຫິ, ວຸຑ຺ຒາຍ ຈ ວຣາກິຍາ.

‘‘ອຫມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉິສ຺ສໍ, ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ຍຕ຺ຖ ເມ ປຕິ;

ເອວາຫໍ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ວານ, ປພ຺ພຊິໍ ອນຄາຣິຍໍ.

‘‘ຕໂຕ ຈ ມໍ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສເຍ;

ວິຫາຍ ຄຈ຺ຉຸໂມວາທໍ, ຕາເປຫິ ອຸທກໍ ອິຕິ.

‘‘ຕທາ ອຸທກມາຫິຕ຺ວາ, ໂອກິຣິຕ຺ວານ ກຸມ຺ຠິຍາ;

ຈຸລ຺ເລ ຐເປຕ຺ວາ ອາສີນາ, ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາທຫິໍ.

‘‘ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິສ຺ວາ, ທຸກ຺ຂໂຕ ຈ ອນຕ຺ຕໂຕ;

ເຂເປຕ຺ວາ ອາສເວ ສພ຺ເພ, ອຣຫຕ຺ຕມປາປຸຓິໍ.

‘‘ຕທາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ອຸຓ຺ໂຫທກມປຸຈ຺ຉິສຸໍ;

ເຕໂຊຘາຕຸມຘິຏ຺ຐາຍ, ຂິປ຺ປໍ ສນ຺ຕາປຍິໍ ຊລໍ.

‘‘ວິມ຺ຫິຕາ ຕາ ຊິນວຣໍ, ເອຕມຕ຺ຖມສາວຍຸໍ;

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຸທິໂຕ ນາໂຖ, ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສຖ.

‘‘ໂຍ ຈ ວສ຺ສສຕໍ ຊີເວ, ກຸສີໂຕ ຫີນວີຣິໂຍ;

ເອກາຫໍ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ, ວີຣິຍມາຣຠໂຕ ທຬ຺ຫໍ.

‘‘ອາຣາຘິໂຕ ມຫາວີໂຣ, ມຍາ ສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍາ;

ອາຣທ຺ຘວີຣິຍານຄ຺ຄໍ, ມມາຫ ສ ມຫາມຸນິ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ນໍ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ປຏິປາຏິຍາ ຐານນ຺ຕເຣ ຐເປນ຺ໂຕ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ສາ ເອກທິວສໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຸທານວເສນ –

໑໐໒. ‘‘ທສ ປຸຕ຺ເຕ ວິຊາຍິຕ຺ວາ, ອສ຺ມິໍ ຣູປສມຸສ຺ສເຍ;

ຕໂຕຫໍ ທຸພ຺ພລາ ຊິຓ຺ຓາ, ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຸປສງ຺ກມິໍ.

໑໐໓. ‘‘ສາ ເມ ຘມ຺ມມເທເສສິ, ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂຍ;

ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິຕ຺ວານ, ເກເສ ເຉຕ຺ວານ ປພ຺ພຊິໍ.

໑໐໔. ‘‘ຕສ຺ສາ ເມ ສິກ຺ຂມານາຍ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ວິໂສຘິຕໍ;

ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຊານາມິ, ຍຕ຺ຖ ເມ ວຸສິຕໍ ປຸເຣ.

໑໐໕. ‘‘ອນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາເວມິ, ເອກຄ຺ຄາ ສຸສມາຫິຕາ;

ອນນ຺ຕຣາວິໂມກ຺ຂາສິໍ, ອນຸປາທາຍ ນິພ຺ພຸຕາ.

໑໐໖. ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ປຣິຎ຺ຎາຕາ, ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຉິນ຺ນມູລກາ;

ຘິ ຕວຕ຺ຖຸ ຊເຣ ຊມ຺ເມ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ຣູປສມຸສ຺ສເຍຕິ ຣູປສງ຺ຂາເຕ ສມຸສ຺ສເຍ. ອຍຎ຺ຫິ ຣູປສທ຺ໂທ ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໔.໖໐) ຣູປາຍຕເນ ອາຄໂຕ. ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໑໘໑) ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ. ‘‘ປິຍຣູເປ ສາຕຣູເປ ຣຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໙) ສຠາເວ. ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໓໓໘; ອ. ນິ. ໑.໔໒໗-໔໓໔) ກສິຓາຍຕເນ. ‘‘ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໓໓໙; ອ. ນິ. ໑.໔໓໕-໔໔໒) ຣູປຌາເນ. ‘‘ອຏ຺ຐິຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ນ຺ຫາຣຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ມໍສຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຈມ຺ມຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອາກາໂສ ປຣິວາຣິໂຕ ຣູປນ຺ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໓໐໖) ຣູປກາເຍ. ອິຘາປິ ຣູປກາເຍວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສມຸສ຺ສຍສທ຺ໂທປິ ອຏ຺ຐີນໍ ສຣີຣສ຺ສ ປຣິຍາໂຍ. ‘‘ສຕນ຺ຕິ ສມຸສ຺ສຍາ’’ຕິອາທີສຸ ອຏ຺ຐິສຣີຣປຣິຍາເຍ. ‘‘ອາຕຸຣໍ ອສຸຈິໍ ປູຕິໍ, ປສ຺ສ ນນ຺ເທ ສມຸສ຺ສຍ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ເຖຣຄາ. ໑໙) ສຣີເຣ. ອິຘາປິ ສຣີເຣ ເອວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຣູປສມຸສ຺ສເຍ’’ຕິ, ຣູປສງ຺ຂາເຕ ສມຸສ຺ສເຍ ສຣີເຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຐຕ຺ວາຕິ ວຈນເສໂສ. ອສ຺ມິໍ ຣູປສມຸສ຺ສເຍຕິ ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ຣູປສມຸສ຺ສເຍ ຐຕ຺ວາ ອິມໍ ຣູປກາຍໍ ນິສ຺ສາຍ ທສ ປຸຕ຺ເຕ ວິຊາຍິຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ຕໂຕຕິ ຕສ຺ມາ ທສປຸຕ຺ຕວິຊາຍນເຫຕຸ. ສາ ຫິ ປຐມວຍໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕເກ ວິຊາຍນ຺ຕີ ອນຸກ຺ກເມນ ທຸພ຺ພລສຣີຣາ ຊຣາຊິຓ຺ຓາ ຈ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕໂຕຫໍ ທຸພ຺ພລາ ຊິຓ຺ຓາ’’ຕິ.

ຕສ຺ສາຕິ ຕໂຕ, ຕສ຺ສາຕິ ວາ ຕສ຺ສາ ສນ຺ຕິເກ. ປຸນ ຕສ຺ສາຕິ ກຣເຓ ສາມິວຈນໍ, ຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສິກ຺ຂມານາຍາຕິ ຕິສ຺ໂສປິ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂມານາ.

ອນນ຺ຕຣາວິໂມກ຺ຂາສິນ຺ຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປນ຺ນວິໂມກ຺ຂາ ອາສິໍ. ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີຕິອາທໂຍ ຫິ ອຏ຺ຐປິ ວິໂມກ຺ຂາ ອນນ຺ຕຣວິໂມກ຺ຂາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ ຫິ ຜລວິໂມກ຺ຂາ ຜລສມາປຕ຺ຕິກາເລ ປວຕ຺ຕມານາປິ ປຐມມຄ຺ຄານນ຺ຕຣເມວ ສມຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຕໍ ອຸປາທາຍ ອນນ຺ຕຣວິໂມກ຺ຂາ ນາມ, ຍຖາ ມຄ຺ຄສມາຘິ ອານນ຺ຕຣິກສມາຘີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອນຸປາທາຍ ນິພ຺ພຸຕາຕິ ຣູປາທີສຸ ກິຎ຺ຈິປິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ນິພ຺ພຸຕາ ອາສິໍ.

ເອວໍ ວິຊ຺ຊາຕ຺ຕຍໍ ວິຠາເວຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕຜເລນ ກູຏໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ ອຸທາເນຕ຺ວາ, ອິທານິ ຊຣາຍ ຈິຣກາລໍ ອຸປທ຺ທຸຕສຣີຣໍ ວິຄຣຫນ຺ຕີ ສຫ ວຕ຺ຖຸນາ ຕສ຺ສ ສມຕິກ຺ກນ຺ຕຠາວໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ປຣິຎ຺ຎາຕາ’’ຕິ ໂອສານຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຘິ ຕວຕ຺ຖຸ ຊເຣ ຊມ຺ເມຕິ ອງ຺ຄານໍ ສິຖິລຠາວກຣຓາທິນາ ຊເຣ ຊມ຺ເມ ລາມເກ ຫີເນ ຕວ ຕຸຍ຺ຫໍ ຘິ ອຕ຺ຖຸ ຘິກາໂຣ ໂຫຕຸ. ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວຕິ ຕສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ມຍາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ອຠິຠູຕາສີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ໂສຓາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.