໔. ອຑ຺ຒກາສິເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຍາວ ກາສິຊນປໂທຕິອາທິກາ ອຑ຺ຒກາສິຍາ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍໍ ກິຣ ກສ຺ສປສ຺ສ ທສພລສ຺ສ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ຘາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິສີເລ ຐິຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕໍ ຂີຓາສວຕ຺ເຖຣິໍ ຄຓິກາວາເທນ ອກ຺ໂກສິຕ຺ວາ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ກາສິກຣຏ຺ເຐ ອຸຬາຣວິຠເວ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພ ກຕສ຺ສ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ຐານໂຕ ປຣິຠຏ຺ຐາ ຄຓິກາ ອໂຫສິ. ນາເມນ ອຑ຺ຒກາສີ ນາມ. ຕສ຺ສາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຈ ທູເຕນ ອຸປສມ຺ປທາ ຈ ຂນ຺ຘເກ ອາຄຕາເຍວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຑ຺ຒກາສີ ຄຓິກາ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ປພ຺ພຊິຕາ ໂຫຕິ. ສາ ຈ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕຸກາມາ ໂຫຕິ ‘‘ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຘຸຕ຺ຕາ – ‘‘ອຑ຺ຒກາສີ ກິຣ ຄຓິກາ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕຸກາມາ’’ຕິ. ເຕ ມຄ຺ເຄ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໍສຸ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອຑ຺ຒກາສີ ຄຓິກາ ‘‘ຘຸຕ຺ຕາ ກິຣ ມຄ຺ເຄ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ. ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ທູຕໍ ປາເຫສິ – ‘‘ອຫຎ຺ຫິ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊິຕຸກາມາ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ມຍາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທູເຕນປິ ອຸປສມ຺ປາເທຕຸ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໓໐).

ເອວໍ ລທ຺ຘູປສມ຺ປທາ ປນ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣີ ໒.໔.໑໖໘-໑໘໓) –

‘‘ອິມມ຺ຫິ ຠທ຺ທເກ ກປ຺ເປ, ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ມຫາຍໂສ;

ກສ຺ສໂປ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ວທຕໍ ວໂຣ.

‘‘ຕທາຫໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວານ, ຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ;

ສໍວຸຕາ ປາຕິໂມກ຺ຂມ຺ຫິ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຈ ປຎ຺ຈສຸ.

‘‘ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸນີ ຈ ອສເນ, ຍຸຕ຺ຕາ ຊາຄຣິເຍປິ ຈ;

ວສນ຺ຕີ ຍຸຕ຺ຕໂຍຄາຫໍ, ຠິກ຺ຂຸນິໍ ວິຄຕາສວໍ.

‘‘ອກ຺ໂກສິໍ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາຫໍ, ຄຓິເກຕິ ຠຓິໍ ຕທາ;

ເຕນ ປາເປນ ກມ຺ເມນ, ນິຣຍມ຺ຫິ ອປຈ຺ຈິສໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ມາວເສເສນ, ອຊາຍິໍ ຄຓິກາກຸເລ;

ພຫຸໂສວ ປຣາຘີນາ, ປຈ຺ຉິມາຍ ຈ ຊາຕິຍໍ.

‘‘ກາສີສຸ ເສຏ຺ຐິກຸລຊາ, ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີພເລນຫໍ;

ອຈ຺ຉຣາ ວິຍ ເທເວສຸ, ອໂຫສິໍ ຣູປສມ຺ປທາ.

‘‘ທິສ຺ວານ ທສ຺ສນີຍໍ ມໍ, ຄິຣິພ຺ພຊປຸຣຸຕ຺ຕເມ;

ຄຓິກຕ຺ເຕ ນິເວເສສຸໍ, ອກ຺ໂກສນພເລນ ເມ.

‘‘ສາຫໍ ສຸຕ຺ວານ ສທ຺ຘມ຺ມໍ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ເຐນ ເທສິຕໍ;

ປຸພ຺ພວາສນສມ຺ປນ຺ນາ, ປພ຺ພຊິໍ ອນຄາຣິຍໍ.

‘‘ຕທູປສມ຺ປທຕ຺ຖາຍ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ຊິນສນ຺ຕິກໍ;

ມຄ຺ເຄ ຘຸຕ຺ເຕ ຐິເຕ ສຸຕ຺ວາ, ລຠິໍ ທູໂຕປສມ຺ປທໍ.

‘‘ສພ຺ພກມ຺ມໍ ປຣິກ຺ຂີຓໍ, ປຸຎ຺ຎໍ ປາປໍ ຕເຖວ ຈ;

ສພ຺ພສໍສາຣມຸຕ຺ຕິຓ຺ຓາ, ຄຓິກຕ຺ຕຎ຺ຈ ເຂປິຕໍ.

‘‘ອິທ຺ຘີສຸ ຈ ວສີ ໂຫມິ, ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ;

ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ, ວສີ ໂຫມິ ມຫາມຸເນ.

‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຊານາມິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ວິໂສຘິຕໍ;

ສພ຺ພາສວປຣິກ຺ຂີຓາ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ.

‘‘ອຕ຺ຖຘມ຺ມນິຣຸຕ຺ຕີສຸ, ປຏິຠາເນ ຕເຖວ ຈ;

ຎາຓໍ ມມ ມຫາວີຣ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕວ ສນ຺ຕິເກ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. (ອປ. ເຖຣີ ໒.໔.໑໖໘-໑໘໓);

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຸທານວເສນ –

໒໕. ‘‘ຍາວ ກາສິຊນປໂທ, ສຸງ຺ໂກ ເມ ຕຕ຺ຕໂກ ອຫຸ;

ຕໍ ກຕ຺ວາ ເນຄໂມ ອຄ຺ຆໍ, ອຑ຺ເຒນຄ຺ຆໍ ຐເປສິ ມໍ.

໒໖. ‘‘ອຖ ນິພ຺ພິນ຺ທຫໍ ຣູເປ, ນິພ຺ພິນ຺ທຎ຺ຈ ວິຣຊ຺ຊຫໍ;

ມາ ປຸນ ຊາຕິສໍສາຣໍ, ສນ຺ຘາເວຍ຺ຍໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ສຈ຺ຉິກຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຍາວ ກາສິຊນປໂທ, ສຸງ຺ໂກ ເມ ຕຕ຺ຕໂກ ອຫູຕິ ກາສີສຸ ຊນປເທສຸ ຠໂວ ສຸງ຺ໂກ ກາສິຊນປໂທ, ໂສ ຍາວ ຍຕ຺ຕໂກ, ຕຕ຺ຕໂກ ມຍ຺ຫໍ ສຸງ຺ໂກ ອຫຸ ອໂຫສິ. ກິຕ຺ຕໂກ ປນ ໂສຕິ? ສຫສ຺ສມຕ຺ໂຕ. ກາສິຣຏ຺ເຐ ກິຣ ຕທາ ສຸງ຺ກວເສນ ເອກທິວສໍ ຣຎ຺ໂຎ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກອາໂຍ ອໂຫສິ ສຫສ຺ສມຕ຺ໂຕ, ອິມາຍປິ ປຸຣິສານໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ເອກທິວສໍ ລທ຺ຘຘນໍ ຕຕ຺ຕກໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍາວ ກາສິຊນປໂທ, ສຸງ຺ໂກ ເມ ຕຕ຺ຕໂກ ອຫູ’’ຕິ. ສາ ປນ ກາສິສຸງ຺ກປຣິມາຓຕາຍ ກາສີຕິ ສມຎ຺ຎໍ ລຠິ. ຕຕ຺ຖ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ມນຸສ຺ສາ ສຫສ຺ສໍ ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ຕໂຕ ອຸປຑ຺ຒໍ ທຕ຺ວາ ທິວສຠາຄເມວ ຣມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວເສນາຍໍ ອຑ຺ຒກາສີຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຕໍ ກຕ຺ວາ ເນຄໂມ ອຄ຺ຆໍ, ອຑ຺ເຒນຄ຺ຆໍ ຐເປສິ ມ’’ນ຺ຕິ. ຕໍ ປຎ຺ຈສຕມຕ຺ຕໍ ຘນໍ ອຄ຺ຆໍ ກຕ຺ວາ ເນຄໂມ ນິຄມວາສິຊໂນ ອິຕ຺ຖິຣຕນຠາເວນ ອນຄ຺ຆມ຺ປິ ສມານໍ ອຑ຺ເຒນ ອຄ຺ຆໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຑ຺ຒກາສີຕິ ສມຎ຺ຎາວເສນ ມໍ ຐເປສິ, ຕຖາ ມໍ ໂວຫຣີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖ ນິພ຺ພິນ຺ທຫໍ ຣູເປຕິ ເອວໍ ຣູປູປຊີວິນີ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕາ. ອຖ ປຈ຺ຉາ ສາສນໍ ນິສ຺ສາຍ ຣູເປ ອຫໍ ນິພ຺ພິນ຺ທິໍ ‘‘ອິຕິປິ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ, ອິຕິປິທໍ ຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ, ອສຸຠ’’ນ຺ຕິ ປສ຺ສນ຺ຕີ ຕຕ຺ຖ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໍ. ນິພ຺ພິນ຺ທຎ຺ຈ ວິຣຊ຺ຊຫນ຺ຕິ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ຕີ ຈາຫໍ ຕໂຕ ປຣໍ ວິຣາຄໍ ອາປຊ຺ຊິໍ. ນິພ຺ພິນ຺ທຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ຕຣຸຓວິປສ຺ສນໍ ທສ຺ເສຕິ, ວິຣາຄຄ຺ຄຫເຓນ ພລວວິປສ຺ສນໍ. ‘‘ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ວິຣຊ຺ຊຕິ ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມາ ປຸນ ຊາຕິສໍສາຣໍ, ສນ຺ຘາເວຍ຺ຍໍ ປຸນປ຺ປຸນນ຺ຕິ ອິມິນາ ນິພ຺ພິນ຺ທນວິຣຊ຺ຊນາກາເຣ ນິທສ຺ເສຕິ. ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາຕິອາທິນາ ເຕສໍ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິໍ, ຕໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອຑ຺ຒກາສິເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.